Fakat uygulamada bazı işverenler işin aksayacak olması vb. gerekçelerle analık izninde olan işçileri işten çıkarabilmektedir. Ancak bu durum İş Kanununun ruhuna aykırı bir uygulama da olsa, bu durum işçiler açısından bilinmemekte, haliyle kadın işçiler haklarını arayamamaktadır.

Analık izni dolayısıyla işten çıkarılan işçi ne yapabilir?

Öncelikle işveren açısından işçinin hamileliği sebebiyle işten çıkarılması geçerli ya da haklı bir fesih sebebi değildir.

Yargıtay 9 uncu Hukuk Dairesinin bir kararına göre hamile kadın işçisini işten çıkaran işveren ayrımcılık yapmış kabul edilmiştir. Kararın ilgili hükmüne bakacak olursak;

Ayırımcılık, bir birey veya bireylerden oluşan bir grubun, bir takım özellikleri ve niteliklerinden dolayı haksız muamele görmesidir. İşyerinde ise işverenin, işvereni temsil eden temsilcisinin veya işverenin diğer bir işçisine, ırkı, rengi, cinsiyeti, medeni hali, cinsel tercihi, hamileliği, dini, mezhebi, siyasi görüşü ve benzeri nedenlerle tacizde bulunması, bu nedenle işten çıkarılması halinde ortaya çıkmaktadır. Davacının iş sözleşmesinin davalı işverence feshedildiği, feshin davacının hamileliği nedeni ile gerçekleştirildiği, bu nedenle feshin 4857 sayılı İş Kanunu’nun 18/1.d maddesi uyarınca salt bu nedenle geçerli nedene dayanmadığı anlaşıldığından, mahkemece feshin geçersizliğine karar verilmesi isabetlidir. Davalının bu yöndeki temyiz itirazları yerinde değildir.
Taraflar arasında, ayrımcılık tazminatının hüküm altına alınıp alınamayacağı noktasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Ayrıca 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 5. Maddesinde;

İşveren, biyolojik veya işin niteliğine ilişkin sebepler zorunlu kılmadıkça, bir işçiye, iş sözleşmesinin yapılmasında, şartlarının oluşturulmasında, uygulanmasında ve sona ermesinde, cinsiyet veya gebelik nedeniyle doğrudan veya dolaylı farklı işlem yapamaz.

Görüldüğü üzere hem İş Kanununda hem de Yargıtay kararında analık iznindeki işçinin işten çıkarılması ayrımcılık olarak ifade edilmiştir. Böylelikle kadın işçi kıdem ve ihbar tazminatından ayrı olarak, eşit davranma ilkesinin ihlalinden dolayı tazminat alabilir.

Analık izninde işten çıkarılan kadın işçi eşit davranma ilkesi ihlali tazminatı haricinde, kıdem süresi 1 yıl ve 1 yıldan fazla ise kıdem tazminatı da almaya hak kazanır. Ayrıca 2 hafta ile 8 haftalık ücreti arasında ihbar tazminatı da alır. Tüm bunların haricinde,

• İş yerindeki kıdemi en az 6 ay ise
• İş yerinde en az 30 işçi çalışıyorsa
• İşçinin iş sözleşmesi belirsiz süreli ise feshi takip eden 1 ay içerisinde işe iade davası da açabilmektedir.