Ara dinlenmesine ilişkin düzenleme 4857 sayılı İş Kanunun 68. maddesinde yer almakta olup, bu hükümde ara dinlenme süreleri günlük çalışma süreleri esas alınarak kademeli biçimde belirlenmiştir.

  Bu doğrultuda; günlük çalışma süresinin ortalama bir zamanında o yerin gelenekleri ve işin gereğine göre ayarlanmak suretiyle işçilere;

• Dört saat veya daha kısa süreli işlerde onbeş dakika,
• Dört saatten fazla ve yedi buçuk saate kadar (yedi buçuk saat dahil) süreli işlerde yarım saat,
• Yedi buçuk saatten fazla süreli işlerde bir saat ara dinlenmesi verilecektir.

  Anılı sürelerin nispi emredici nitelikte olduğuna dair bir parantez açılmalıdır. 4857 sayılı İş Kanununun ara dinlenmesine ilişkin 68. maddesi nispi emredici nitelikte olup, bu hükümde işçinin ara dinlenmesi bakımından uygulanması gereken asgari süreler belirlenmiştir. Bu nedenle iş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleriyle söz konusu sürelerin azaltılması mümkün değildir. Buna karşılık, ara dinlenme sürelerinin işçi lehine olacak şekilde artırılması yönünde hukuken bir engel bulunmamaktadır.

  Madde metninde yedi buçuk saatten fazla süreli işlerde bir saat ara dinlenmesi verileceği düzenlenmişse de pratikte bu sürenin fazlasıyla aşıldığı görülmektedir. İlaveten çalışma süresinin günde on bir saati aşmayacağına ilişkin yasal sınırlar da söz konusudur. Bu durumda yedi buçuk ve on bir saati aşan çalışmalar bakımından ara dinlenme süreleri yönünden farklı bir değerlendirme ortaya çıkacaktır. (Günde on bir saati aşan çalışmalar bakımından ara dinlenme süresine ilişkin yaklaşıma temas edilen yazı için tıklayınız.)

  Ara dinlenme süreleri, 68. madde uyarınca kural olarak aralıksız şekilde kullandırılır. Bununla birlikte, aynı maddede; iklim koşulları, mevsim, yerel gelenekler ve işin niteliği dikkate alınarak bu sürelerin sözleşmeler aracılığıyla aralı kullandırılabileceği de öngörülmüştür. Öte yandan ara dinlenmesinin hangi zaman diliminde verileceğinin belirlenmesi işverenin yönetim hakkı kapsamında değerlendirilir. Ara dinlenmesi, tüm işçiler için aynı zamanda uygulanabileceği gibi, iş organizasyonu gereği planlama yapılarak sırayla da kullandırılabilir.

  İşçi, ara dinlenmesi süresince serbestlik içinde olup bu zamanı işyeri içinde ya da dışında geçirebilecektir. Dikkat edilmelidir ki bu serbesti ara dinlenmenin kullanış şekli eş deyişle kullanım yeri çerçevesindedir. Dolayısıyla işçiye ara dinlenme sürelerinin kullanım zamanına dair belirleme veya bu süreye ilişkin işe giriş çıkış saatleri üzerinde bir uygulama serbestisi tanınmamaktadır.

  Nitekim Yargıtay kararlarında da ara dinlenme süresinin günlük çalışma içindeki zamanda olmak üzere amaca uygun kullanılması gerekliliği, işyerine giriş-çıkış saatlerine etki edecek ara dinlenme süresi kullanımının doğru olmadığı belirtilmektedir.

“Ancak ara dinlenme süresinin, işe, ara dinlenme süresi kadar geç başlama veya aynı süreyle erken bırakma şeklinde kullandırılması doğru olmaz. Ara dinlenme süresinin günlük çalışma içinde belli bir zamanda amaca uygun şekilde kullandırılması gerekir” (Yarg. 9.HD. E.2025/452 K.2025/3472 T.17.04.2025

  Nihayetinde işçinin ara dinlenme süresini günlük çalışma süresi kapsamında kullanmayarak işe geç gelme-işten erken ayrılma şeklindeki uygulama girişiminin prensipte iş görme borcunda bir ihlal yaratacağı söylenebilecektir.

Gün içinde işçinin yemek, çay, sigara gibi ihtiyaçlar sebebiyle ya da dinlenmek için belli bir zamana ihtiyacı vardır.

Dolayısıyla işçilerin mola olarak da ifade edebileceğimiz ara dinlenmeleri, çalışma hayatının ayrılmaz bir parçasıdır.

  Ara dinlenme 4857 sayılı İş Kanununun 68. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre ara dinlenme süresi, günlük çalışma süresine göre kademeli bir şekilde belirlenmiştir.

Ara dinlenmesi sürem ne kadar olmalıdır?

Ara dinlenmesi günlük çalışma sürenizin ortalama bir zamanında verilen ve süresi çalıştığınız yerin geleneklerine ve işin gereğine göre ayarlanan dinlenme süresine verilen addır.

Günümüzde işyerlerinde uygulanan ve öğle yemeği molası, çay molası ya da sigara molası vb. isimlerle adlandırılan dinlenme zamanlarının tümü ara dinlenmesi olarak nitelendirilebilir.

Ara dinlenmesi, günlük çalışma süreniz;

– 4 saat veya daha kısa ise 15 dakikadan,

– 4 saat ile 7,5 saat arasında ise (7,5 saat dahil) yarım saatten,

– 7,5 saatten fazla ise 1 saatten, daha az olmamalıdır.

11 saati aşan çalışmalarda ara dinlenme süresi ne kadardır?

Uygulamada 7,5 saatlik çalışma süresinin çok fazla aşıldığı günlük çalışma sürelerine de rastlanılmaktadır. İş Kanununun 63. maddesi hükmüne göre, günlük  çalışma süresi 11 saati aşamayacağından, 68. maddenin belirlediği 7,5 saati aşan çalışmalar yönünden en az 1 saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok 11 saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir.

 Başka bir anlatımla günde 11 saate kadar olan (on bir saat dahil) çalışmalar için ara dinlenmesi en az 1 saat, 11 saatten fazla çalışmalarda ise en az 1,5 saat olarak verilmelidir.

İşçi ara dinlenmeyi iş yeri dışında geçirebilir mi?

İşçi, ara dinlenme saatinde tamamen serbesttir. Bu süreyi işyeri içinde ya da dışında geçirebilir. İşyerinde geçirmesi ve bu süre içinde çalışmaya devam etmesi durumunda ara dinlenmesi verilmemiş sayılır. Ancak işçi işyerinde kalsa bile, ara dinlenme süresini serbestçe kullanabilir, bu süre içinde çalışmaya zorlanamaz.

İşçiye ara dinlenme süresi için ücret ödenir mi?

Ara dinlenmesi için ücret ödenmesi gerekmez. Ancak, bu süre işçiye dinlenme zamanı olarak tanınmamışsa, işçinin normal ücretinin ödenmesi gerekir. Bu sürenin haftalık 45 saati aşan kısmını oluşturması halinde ise, zamlı ücret ödenmelidir.

Çalışma süremi hesaplarken ara dinlenmelerimi hesaba katmalı mıyım?

Hayır. Ara dinlenmesi süreleri çalışma süresinden sayılmaz. Örneğin; sabah 08:00’de çalışmaya başlayan, saat 17:00’de çalışmayı bırakan ve gün içinde bir saat yemek molası ve iki kez 15’er dakika çay molası kullanan bir işçinin günlük çalışma süresi 9 saat değil, 7.5 saattir.

Ara dinlenmesi süremi tek seferde mi kullanmalıyım?

Genel kural, ara dinlenmelerinin aralıksız olarak kullandırılmasıdır. Ancak, işyerinizin bulunduğu yerdeki iklim, mevsim, gelenekler ve işin niteliği gibi özellikler göz önünde bulundurularak, hizmet aktinizde belirtilmek kaydıyla, ara dinlenmeniz bölünerek kullandırılabilir.

Ara dinlenmenin hangi saatte kullanılacağına kim karar verir?

Ara dinlenmesinin kullandırılması zorunlu ise de bunun kullanılacağı zamanı belirlemek işverenin yönetim hakkıyla ilgilidir.

İşçilerin tamamı aynı anda ara dinlenme zamanını kullanılabileceği gibi, belli bir plan dahilinde sırayla kullanmaları da mümkündür.

Ara dinlenme süresi, işe geç başlama ya da işten erken çıkma şeklinde kullanılabilir mi?

Ara dinlenme süresinin, işe, ara dinlenme süresi kadar geç başlama veya aynı süreyle erken bırakma şeklinde kullandırılması doğru olmaz. Ara dinlenme süresinin günlük çalışma içinde belli bir zamanda amaca uygun şekilde kullandırılması gerekir.

Gün içinde işçinin yemek, çay, sigara gibi ihtiyaçlar sebebiyle ya da dinlenmek için belli bir zamana ihtiyacı vardır.

Bu ihtiyaçlarını karşılamak için çalışmadan geçirdiği süreye ara dinlenme denir.

Ara dinlenme 4857 sayılı İş Kanununun 68. maddesinde düzenlenmiştir.

Buna göre; ara dinlenme süresi, günlük çalışma süresine göre kademeli bir şekilde belirlenmiştir.

– 4 saat veya daha kısa süreli günlük çalışmalarda ara dinlenmesi en az 15 dakika,

– 4 saatten fazla ve 7,5 saatten az çalışmalar için en az yarım saat ve

– Günlük 7,5 saati aşan çalışmalar bakımından ise en az 1 saat ara dinlenmesi verilmelidir.

Uygulamada 7,5 saatlik çalışma süresinin çok fazla aşıldığı günlük çalışma sürelerine de rastlanılmaktadır.

İş Kanununun 63. maddesi hükmüne göre, günlük çalışma süresi 11 saati aşamayacağından, 68. maddenin belirlediği 7,5 saati aşan çalışmalar yönünden en az bir saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok 11 saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir.

Başka bir anlatımla günde 11 saate kadar olan (on bir saat dahil) çalışmalar için ara dinlenmesi en az 1 saat, 11 saatten fazla çalışmalarda ise en az 1, 5 saat olarak verilmelidir.

İşçi, ara dinlenme saatinde tamamen serbesttir.

Bu süreyi işyeri içinde ya da dışında geçirebilir. İşçi işyerinde kalsa bile, ara dinlenme süresini serbestçe kullanabilir, bu süre içinde çalışmaya zorlanamaz.

Ara dinlenmesi için ücret ödenmesi gerekmez. Ancak, bu süre işçiye dinlenme zamanı olarak tanınmamışsa, işçinin normal ücretinin ödenmesi gerekir. Bu sürenin haftalık 45 saati aşan kısmını oluşturması halinde ise, zamlı ücret ödenmelidir.

Ara dinlenme süreleri kural olarak aralıksız olarak kullandırılır.

Ara dinlenmesinin kullandırılması zorunlu ise de, bunun kullanılacağı zamanı belirlemek işverenin yönetim hakkıyla ilgilidir.

İşçilerin tamamı aynı anda ara dinlenme zamanını kullanılabileceği gibi, belli bir plan dahilinde sırayla kullanmaları da mümkündür.

Ancak ara dinlenme süresinin, işe, ara dinlenme süresi kadar geç başlama veya aynı süreyle erken bırakma şeklinde kullandırılması doğru olmaz. Ara dinlenme süresinin günlük çalışma içinde belli bir zamanda amaca uygun şekilde kullandırılması gerekir ( Yargıtay 9.HD. 17.11.2008 gün 2007/35281 E, 2008/30985 K.).

Hayatın olağan akışı içerisinde de işçinin hiç ara vermeden çalışması beklenemez.

Çalışanların gün içinde, yemek, çay, sigara gibi ihtiyaçlar sebebiyle ya da dinlenmek için belli bir zamana ihtiyaçları vardır.

İş Kanunları da buna göre düzenlenmiş, işçilerin gün içindeki ihtiyaçlarını karşılamak için kullanacakları minimum ve maksimum süreler belirlenmiştir.

Bu sürelere İş Hukukunda ara dinlenme süreleri denilmektedir.

Ara dinlenme, 4857 sayılı İş Kanununun 68. maddesinde düzenlenmiştir.

Bu maddeye göre ara dinlenme süresi, günlük çalışma süresine göre kademeli bir şekilde belirlenmiştir.

– 4 saat veya daha kısa süreli günlük çalışmalarda ara dinlenmesi en az 15 dakika,
– 4 saatten fazla ve 7,5 saatten az çalışmalar için en az yarım saat,
– 7,5 saati aşan çalışmalar bakımından ise en az 1 saat ara dinlenmesi verilmelidir.

Ancak uygulamada 7,5 saatlik çalışma süresinin çok fazla aşıldığı günlük çalışma sürelerine de rastlanılmaktadır.

Peki 11 saati aşan çalışmalarda ara dinleme süresi ne kadar olmalıdır?

Yargıtay içtihatları; İş Kanunu’nun 63. maddesi hükmüne göre günlük çalışma süresi 11 saati aşamayacağından, 68. Maddenin belirlediği 7,5 saati aşan çalışmalar yönünden en az 1 saatlik ara dinlenmesi süresinin, günlük en çok 11 saate kadar olan çalışmalarla ilgili olduğu kabul edilmelidir. Başka bir anlatımla günde 11 saate kadar olan (on bir saat dahil) çalışmalar için ara dinlenmesi en az 1 saat, 11 saatten fazla çalışmalarda ise en az 1,5 saat olarak verilmelidir. (9. Hukuk Dairesi 2014/24255 E., 2016/354 K.)

İşçi, ara dinlenme saatinde tamamen serbesttir. Bu süreyi iş yeri içinde ya da dışında geçirebilir. İş yerinde geçirmesi ve bu süre içinde çalışmaya devam etmesi durumunda ara dinlenmesi verilmemiş sayılır. Ancak işçi iş yerinde kalsa bile, ara dinlenmesi süresini serbestçe kullanabilir, bu süre içinde çalışmaya zorlanamaz.

ARA DİNLENME MESAİDEN ERKEN ÇIKMA ŞEKLİNDE KULLANILIR MI?

İşçilerin tamamı aynı anda ara dinlenme zamanını kullanılabileceği gibi, belli bir plan dahilinde sırayla kullanmaları da mümkündür.

Ancak ara dinlenme süresinin, işe (ara dinlenme süresi kadar) geç başlama veya aynı süreyle erken bırakma şeklinde kullandırılması doğru olmaz. Ara dinlenme süresinin günlük çalışma içinde belli bir zamanda amaca uygun şekilde kullandırılması gerekir. (Yargıtay 9.HD. 17.11.2008 gün 2007/35281 E, 2008/30985 K.)

ARA DİNLENME İÇİN ÜCRET ÖDENİR Mİ?

Ara dinlenmelerle ilgili pek çok husus gibi bu konuda Yargıtay içtihatlarıyla açıklığa kavuşturulmuştur.

Buna göre; ara dinlenme için ücret ödenmesi gerekmez. Ara dinlenme süreleri kural olarak aralıksız kullandırılır. Ara dinlenmesinin kullandırılması zorunlu ise de bunun kullanılacağı zamanı belirlemek işverenin yönetim hakkıyla ilgilidir. (Yargıtay 9.HD. 17.11.2008 gün 2007/35281 E, 2008/30985 K.)

Yargıtay özetle, işçinin ara dinlenme süresini, mesaiye geç gelme ya da erken çıkma şeklinde kullanamayacağına karar vermiştir.