Yargıtay‘ın konuyla ilgili pek çok kararı olmasına karşın nüans farkları nedeniyle yaşanan kafa karışıklığı, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2021/897 E., 2021/5272 Sayılı Kararına dayanılarak tamamen açıklığa kavuşmuştur.

Peki Yargıtay’ın kararı, Cumartesi gününün artık yıllık izinden düşülmeyeceği anlamına mı gelmektedir?

Cumartesi günü, yıllık izinde nasıl değerlendirilecektir?

Bu sorulara cevap vermeden önce Yargıtay’ın söz konusu karardaki hükmüne bakalım.

9. Hukuk Dairesi’nin 2021/897 E., 2021/5272 Sayılı Kararında şöyle denilmektedir:

“Taraflar arasında, toplu iş sözleşmesinde dinlendirilme günü olarak kararlaştırılan cumartesi gününün, yıllık izin süresi hesabında nasıl değerlendirilmesi gerektiği uyuşmazlık konusudur.

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin kapatılması sonrasında Başkan ve Üyelerinin Yargıtay 9. Hukuk Dairesinde görevlendirilmesi üzerine her iki Daire kararlarında uyuşmazlık konusu hususlar görüşülmüş ve böylelikle birçok konuda uygulamanın birleştirilmesine karar verilmiştir.

Bu konular arasında, hafta tatili günü olarak kararlaştırılan cumartesi gününün yıllık izin hesabında nasıl değerlendirileceği sorunu da ele alınmış ve burada, “4857 sayılı İş Kanunu’nun 46 ve 63. maddelerine göre hafta tatili haftalık 45 saatlik çalışmadan sonraki 24 saatlik bir gündür. Bu nedenle kural olarak cumartesi işgünüdür. Akdi tatil günü olarak cumartesi günleri yıllık izin süresine eklenmez. Başka bir anlatımla, cumartesi günleri akdi tatil günü olarak işçi çalışmadığı takdirde yıllık ücretli izin süresine ilişkin hesapta hafta tatili olarak değerlendirilemez.

“Cumartesi günü hafta tatili olarak da kararlaştırılabilir. Bireysel veya toplu iş sözleşmeleriyle cumartesi ve pazar günleri hafta tatili günü olarak belirlenmişse, İş Kanunu’nun 56/5. maddesi gereği her iki gün yıllık izin sürelerinden sayılmaz. Başka bir anlatımla yıllık izin kullanma dönemi içindeki cumartesi ve pazar günleri kullanılan izin süresinden düşülür.

Ancak bireysel veya toplu iş sözleşmesinde hafta tatiline eklenen bu cumartesi gününün yıllık izin hesabında iş günü olarak sayılacağı veya izin süresinden düşülmeyeceği şeklinde açık bir kural mevcutsa, bu hüküm geçerli sayılmalı ve İş Kanunu’nun 56/5. maddesi gereği sadece yıllık izne rastlayan pazar günleri izin süresinden düşülmelidir.” yönünde Dairemiz uygulaması belirlenmiştir.”

Yargıtay’ın bu kararı ile 22. ve 9. Hukuk Daireleri arasındaki farklı içtihatlar ortadan kaldırılmıştır ve ortak bir görüş benimsenmiştir. 22. Hukuk Dairesi’nin kapatıldığı da göz önünü alındığında, Cumartesi günlerinin yıllık izinde nasıl değerlendirileceği konusunda artık 9. Hukuk Dairesi’nin bu yeni içtihadı geçerlidir ve buna göre hareket edilmelidir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin kararında özetle 3 kurala yer verilmiştir. Bu kuralları ve ne anlama geldiklerini tek tek inceleyelim.

KURAL 1:

“Kural olarak cumartesi işgünüdür. Akdi tatil günü olarak cumartesi günleri yıllık izin süresine eklenmez. Başka bir anlatımla, cumartesi günleri akdi tatil günü olarak işçi çalışmadığı takdirde yıllık ücretli izin süresine ilişkin hesapta hafta tatili olarak değerlendirilemez.”

AÇIKLAMASI: 

Bu hükme göre, fiilen haftada 5 gün çalışılan ve Cumartesi gününün akdi tatil günü kabul edilerek çalışılmadığı durumlarda, yıllık ücretli izin hesabında Cumartesi günü hafta tatili olarak değerlendirilmez. Dolayısıyla Cumartesi günü de yıllık izin kullanılmış sayılır ve yıllık izin süresinden düşülür. Yani Pazartesi’nden diğer Pazartesiye 7 gün tatil yapan işçi, pazar günü atlanarak 6 gün yıllık izin kullanmış sayılır. Özetle Cumartesi gününün akdi tatil kabul edilerek fiilen çalışılmaması, yıllık izinden düşülmeyeceği anlamına gelmez. Cumartesi günü akdi tatil kabul edilmiş olsa bile, yıllık izinde iş günü olarak dikkate alınır.

KURAL 2:

“Cumartesi günü hafta tatili olarak da kararlaştırılabilir. Bireysel veya toplu iş sözleşmeleriyle cumartesi ve pazar günleri hafta tatili günü olarak belirlenmişse, İş Kanunu’nun 56/5. maddesi gereği her iki gün yıllık izin sürelerinden sayılmaz. Başka bir anlatımla yıllık izin kullanma dönemi içindeki cumartesi ve pazar günleri kullanılan izin süresinden düşülür.”

AÇIKLAMASI: 

Yargıtay bu hükümle, Cumartesi gününün bireysel veya toplu iş sözleşmeleriyle hafta tatili olarak ilan edilebileceğine dikkat çekmiş, cumartesi ve pazar günleri hafta tatili günü olarak belirlenmişse, bu 2 günün yıllık izin sürelerinden düşülmeyeceğini belirtmiştir. Başka bir ifade ile bireysel veya toplu iş sözleşmelerinde Cumartesi günün hafta tatili olduğuna ilişkin hüküm varsa, bu durumda Cumartesi günü yıllık izinden düşülmez. Aynı örnek üzerinden gidecek olursak; 7 gün tatil yapan işçi için Cumartesi ve Pazar atlanarak 5 gün yıllık izin kullanmış sayılır.

KURAL 3: 

“Ancak bireysel veya toplu iş sözleşmesinde hafta tatiline eklenen bu cumartesi gününün yıllık izin hesabında iş günü olarak sayılacağı veya izin süresinden düşülmeyeceği şeklinde açık bir kural mevcutsa, bu hüküm geçerli sayılmalı ve İş Kanunu’nun 56/5. maddesi gereği sadece yıllık izne rastlayan pazar günleri izin süresinden düşülmelidir.”

AÇIKLAMASI: 

Yargıtay, bu üçüncü kural ile ikinci kuralın istisnasını belirlemiştir. Buna göre; iş sözleşmesinde ve toplu iş sözleşmesinde Cumartesi gününün hafta tatili olarak kabul edileceğine ilişkin hüküm olsa bile, ayrıca bireysel veya toplu iş sözleşmesinde hafta tatiline eklenen Cumartesi gününün yıllık izin hesabında iş günü olarak sayılacağı veya izin süresinden düşülmeyeceği şeklinde açık bir kural mevcutsa, bu hüküm geçerli sayılacak ve yıllık izinden sadece Pazar günü düşülmeyecektir. Bu durumda Cumartesi günü iş günü sayılacağından, 7 gün tatil yapan işçi yalnızca Pazar günü atlanarak 6 gün yıllık izin kullanmış sayılır.

SONUÇ

Sonuç olarak Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin güncel kararına göre, Cumartesi gününün yıllık izinden düşülmemesi için bu günde fiilen çalışılmıyor olması yeteri değildir. Dolayısıyla fiilen 5 gün çalışılan işyerlerinde yıllık izin hesabında Cumartesi günü işgünüdür ve yıllık izinden düşülür.

Ancak iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle Cumartesi günü açık bir şekilde hafta tatili ilan edilmişse ve yine sözleşmede yıllık izin açısından bu kurala istisna getiren başka bir madde yoksa, bu durumda Cumartesi günü yıllık izinden düşülmez.

Bilindiği gibi Cumartesi günü normal çalışma günüdür. Ancak kamu kurumları, haftalık çalışma süresi olan 45 saatlik çalışmayı hafta içi 5 günde tamamladıkları ve hafta sonu da genel olarak kamu kurumları kapalı olduğu için Cumartesi günü akdi tatil olarak değerlendirilmektedir.   

Bu neden sözkonusu tartışma, daha çok özel sektör ve yer yer belediye şirketleri açısından gündeme gelebilmektedir.

Kamu kurumlarında ise genel tatilde çalışan işçiler açısından; Cuma gününün genel tatilin son gününe denk gelmesi durumunda Cumartesi gününün de genel tatil sayılabileceği ve durumda sözkonusu Cumartesi gününde çalışanlara da genel tatil ücreti ödenmesi gerektiği şeklinde hatalı yorumlar ortaya çıkabilmektedir.

Konuyu açıklığa kavuşturmadan önce tartışmadan nereden çıktığına bakmak gerekmektedir.

2429 Sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun’un 2 maddesinin D bendine şu hüküm yer almaktadır:

“Bu kanunda belirtilen Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Cuma akşamı sona erdiğinde müteakip Cumartesi gününün tamamı tatil yapılır.”

Tartışmalara yol açan Kanun maddesi bu şekildedir.

Ancak Yargıtay verdiği çeşitli kararlarda; 2429 Sayılı Kanun’da yer alan bu maddenin, kanunun yayınlandığı tarihte Cumartesi günleri saat 13’e kadar çalışma yapılmasıyla ilgili olduğunu, ilgili Kanun maddesiyle bu sürenin de (yarım günlük çalışmanın) tatil gününün kapsamı içine alındığı belirtilmektedir.

Yargıtay bu nedenle, “Bu kanunda belirtilen Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Cuma akşamı sona erdiğinde müteakip Cumartesi gününün tamamı tatil yapılır.” hükmünün, 1475 sayılı İş Kanununda yer alan Cumartesi’nin yarım gün çalışma günü olması uygulamasına dayandığını, bu Kanun maddesinin 22/5/2003 tarih ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte olduğu ve Cumartesi’nin tam gün çalışma günü haline getirildiği dönemde uygulanamayacağına hükmetmiştir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2003/15690 E., 2003/16489 sayılı Kararındaki hüküm şu şekildedir:

“Davacı genel tatil günü olan Cuma gününden sonraki Cumartesi gününün de genel tatil günü olarak değerlendirilmesini talep etmektedir. Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun’un 2/D maddesinde; “Bu kanunda belirtilen Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Cuma akşamı sona erdiğinde müteakip Cumartesi gününün tamamı tatil yapılır…” hükmü yer almaktadır. Kanunun bu maddesinin düzenleniş amacı, kanunun yayınlandığı tarihte Cumartesi günleri saat 13’e kadar çalışma yapılmasıdır. Yasa belirtilen maddesiyle bu süreyi de tatil gününün kapsamı içine almış olup, Cumartesi gününün genel tatil günü olarak kabulü mümkün değildir. Bugünün de normal Cumartesi günü olarak değerlendirilmesi gerekir. Ayrıca yukarıda belirtilen yasa da genel tatil günlerinin kaç gün olduğu da belirtilmiştir. İlgili toplu iş sözleşmesinde Cumartesi günleri çalışma yapılması halinde ödenecek ücrette açıkça belirtilmiştir. Yine 1475 sayılı İş Kanununun 38. maddesinde de Cumartesi günü ücreti düzenlendiği gibi yasanın 42. maddesinde de genel tatil günü ücretinin hangi günler için ödeneceği belirtilmektedir. Bütün bu yasal düzenlemeler karşısında son günü Cumaya gelen tatil gününü takip eden Cumartesi gününün de genel tatil günü olarak kabul edilmesi mümkün olamayacağından, usul ve yasaya aykırı olarak verilmiş olan mahkeme kararının bozulması gerekmiştir.”

SONUÇ

Yargıtay içtihatları gereği genel tatilin son gününün Cuma gününe denk gelmesi durumunda Cumartesi gününün de genel tatil sayılması mümkün değildir.

2429 Sayılı Kanundaki maddenin düzenlenme amacı; kanunun yayınlandığı tarihte Cumartesi günleri saat 13’e kadar çalışma yapılmasıdır.

22/5/2003 tarihli ve 4587 sayılı İş Kanunu ile Cumartesi normal çalışma günü kabul edildiği için bu tarihten sonrasında, son günü Cumaya denk gelen genel tatil gününü takip eden Cumartesi gününün de genel tatil günü olarak kabul edilmesi mümkün olamayacaktır.

İşte O Yargıtay kararı:

“9. Hukuk Dairesi 2003/15690 E., 2003/16489 K.

·         TATİL GÜNÜ ÜCRETİ

·         1475 S. İŞ KANUNU ( 14. maddesi yürülükte ) [ Madde 38 ]

·         1475 S. İŞ KANUNU ( 14. maddesi yürülükte ) [ Madde 42 ]

“İçtihat Metni”

Davacı, tatil günü çalışmasının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir. Yerel mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.

Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Davacı dava dilekçesinde Genel Tatil gününün son gününün Cuma gününe rastladığını, ertesi gün olan Cumartesi gününde de çalıştırılması nedeniyle kendisine Toplu İş Sözleşmesinin 36/11. maddesine göre tatil günü ücreti ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkeme Genel Tatil gününü takibeden Cumartesi gününün de Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkındaki Kanun uyarınca genel tatil günü olarak kabul edilmesi gerektiği görüşüyle davacı isteklerini kabul etmiş olup, karar davalı tarafça temyiz edilmiştir.

Davacının dayanak yaptığı 1.3.2001 -28.2.2003 dönemini kapsayan Toplu İş Sözleşmesinin 36. maddesinin “Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Ücretleri” başlıklı II. bendinde; “…ulusal bayram ve genel tatil günleri ilgili kanunlarda belli edilen günler olup, bu güne ait ücretleri çalıştırılmadıkları takdirde bir iş karşılığı olmaksızın tam yevmiye, tatil yapmayarak çalıştırıldıkları takdirde ise bir misli fazlası ödenir. Ayrıca, bu iki misli ücretin % 50’si tutarı tazminat olarak ödenir…” hükmü yer almaktadır.

Yine aynı sözleşmenin 36. maddesinde “…haftalık iş süresi 5 gün ve 45 saat olarak uygulanan İşçilerden haftalık iş süresine uygun olarak çalışmış olup, Cumartesi günü dinlenmesi gereken işçilerin bu gün çalıştırılmaları halinde çalıştıkları süreye ait ücretleri % 75 zamlı ödenir…” denilmektedir.

Davacı genel tatil günü olan Cuma gününden sonraki Cumartesi gününün de genel tatil günü olarak değerlendirilmesini talep etmektedir. Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun’un 2/D maddesinde; “Bu kanunda belirtilen Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Cuma akşamı sona erdiğinde müteakip Cumartesi gününün tamamı tatil yapılır…” hükmü yer almaktadır. Kanunun bu maddesinin düzenleniş amacı, kanunun yayınlandığı tarihte Cumartesi günleri saat 13’e kadar çalışma yapılmasıdır. Yasa belirtilen maddesiyle bu süreyi de tatil gününün kapsamı içine almış olup, Cumartesi gününün genel tatil günü olarak kabulü mümkün değildir. Bugünün de normal Cumartesi günü olarak değerlendirilmesi gerekir. Ayrıca yukarıda belirtilen yasa da genel tatil günlerinin kaç gün olduğu da belirtilmiştir. İlgili toplu iş sözleşmesinde Cumartesi günleri çalışma yapılması halinde ödenecek ücrette açıkça belirtilmiştir. Yine 1475 sayılı İş Kanununun 38. maddesinde de Cumartesi günü ücreti düzenlendiği gibi yasanın 42. maddesinde de genel tatil günü ücretinin hangi günler için ödeneceği belirtilmektedir. Bütün bu yasal düzenlemeler karşısında son günü Cumaya gelen tatil gününü takip eden Cumartesi gününün de genel tatil günü olarak kabul edilmesi mümkün olamayacağından, usul ve yasaya aykırı olarak verilmiş olan mahkeme kararının bozulması gerekmiştir.

Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebepten (BOZULMASINA), peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 9.10.2003 gününde oybirliği ile karar verildi.”