Buna göre; Depremden kendisi, eşi, çocuğu veya anne ve babası etkilenen hizmet erbabına, işverenler tarafından 6 Şubat-31 Temmuz 2023 tarihlerinde mevcut ücret, prim, ikramiye gibi ödemelerine ilave olarak yapılan ayni yardımlar ile 50 bin lirayı geçmeyen nakdi yardımlar prime esas kazanca dahil edilmeyecek. Bu yardımlar üzerinden gelir vergisi ve damga vergisi alınmayacak.

Depremde vefat edenlerin mirasçılarına, sigorta ve emeklilik şirketlerince ve Bireysel Emeklilik Sistemi’nden (BES) yapılan ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılmayacak.

Depremde ölenlerin mirasçılarına veraset yoluyla intikal eden mallar ile bunların eşine, çocuklarına, anne ve babasına işverenlerce yapılan yardımlar, veraset ve intikal vergisinden istisna tutulacak. Bu şekilde gerçekleşen intikaller nedeniyle veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilmeyecek, ilişik kesme belgesi aranmayacak.

İşte O Özelge;

T.C. 

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı

Gelir Kanunları Gelir Ve Kurumlar Vergileri Grup Müdürlüğü

  
Sayı: 62030549-120[94-2020/140]-434540 – 03.06. 2021
Konu: İş kazası geçiren işçiye yapılan para yardımının vergilendirilmesi hk.

İlgi: 30/01/2020 tarih ve 409710 evrak kayıt numaralı özelge talep formu.

İlgide kayıtlı özelge talep formunda; işyerinizde 07/01/2020 tarihinde meydana gelen kazada yaralanan işçinin hastaneden iş göremezlik raporu aldığı, söz konusu rapora istinaden uzun süre çalışamayacağı, çalışamadığı süre boyunca yasal olarak iş göremezlik ödeneği alacağı, ilgili kurum tarafından ödenen iş göremezlik ödeneğinin işçinizin almış olduğu ücretten daha az olması nedeniyle, tarafınızca da ayrıca para yardımında bulunulduğu belirtilerek, yapmış olduğunuz bu ödemenin vergi kanunları açısından nasıl değerlendirileceği hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.

I- GELİR VERGİSİ KANUNU AÇISINDAN

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;

25 inci maddesinde; “Aşağıda yazılı tazminat ve yardımlar Gelir Vergisi’nden müstesnadır:

 1. Ölüm, engellilik ve hastalık sebebiyle verilen tazminat ve yardımlar ile 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu uyarınca ödenen işsizlik ödeneği ve 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa göre ödenen işe başlatmama tazminatı; …

6. Sosyal sigorta kurumları tarafından sigortalılara yapılan ödemeler;”

40 ncı maddesinde; “Safi kazancın tespit edilmesi için, aşağıdaki giderlerin indirilmesi kabul edilir:

1. Ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler;…”

61 inci maddesinde; ” Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez….”

hükümleri yer almaktadır.

Öte yandan, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortasından sağlanan haklar” başlıklı 16 ncı maddesinde, sigortalıya, geçici iş göremezlik süresince günlük geçici iş göremezlik ödeneği verileceği hükmüne yer verilmiştir.

Bu hükümlere göre, iş kazası geçiren işçinize,

-Tarafınızca ödenen yardımın Gelir Vergisi Kanununun 25 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi kapsamında,

– 5510 sayılı Kanun kapsamında ödenen iş göremezlik ödeneğinin, Gelir Vergisi Kanununun 25 inci maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi kapsamında,

gelir vergisinden istisna edilmesi mümkün bulunmaktadır.

Öte yandan, iş kazası geçiren işçinize tarafınızca yapılan ödemenin Gelir Vergisi Kanununun 40 ncı maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi gereğince ticari kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınabileceği tabiidir.

II- VERGİ USUL KANUNU AÇISINDAN

213 sayılı Vergi Usul Kanununun 227 nci maddesinin birinci fıkrasında  “Bu kanunda aksine hüküm olmadıkça bu kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsiki mecburidir.” hükmü yer almakta olup, söz konusu kayıtların aynı Kanunun 229 ve müteakip maddelerinde belirtilen belgeler ile tevsik edilmesi esastır. 

Bu kapsamda, mezkur Kanunun 238 inci maddesinde, “İşverenler her ay ödedikleri ücretler için (Ücret bordrosu) tutmaya mecburdurlar. Gelir Vergisi Kanununa göre vergiden muaf olan ücretlerle diğer ücret üzerinden vergiye tabi hizmet erbabına yapılan ücret ödemeleri için bordro tutulmaz.” hükmü almaktadır.

Buna göre, işveren olarak iş kazası geçiren işçinize, 5510 sayılı Kanunun 16 ncı maddesi uyarınca ilgili kurum tarafından ödenen iş göremezlik ödeneğinin işçinizin almış olduğu ücretten daha az alması nedeniyle, yardım amaçlı yaptığınız para ödemesi için Vergi Usul Kanununun 238 inci maddesi gereğince ücret bordrosu düzenlenmesi icap etmektedir.

III- DAMGA VERGİSİ KANUNU AÇISINDAN

488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu, bu Kanundaki kağıtlar teriminin yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade edeceği; 3 üncü maddesinde, damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu; 9 uncu maddesinde, bu Kanuna ekli (2) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisinden müstesna olduğu hükmüne yer verilmiştir.

Kanuna ekli (1) sayılı tablonun “Makbuzlar ve diğer kağıtlar” başlıklı bölümünün IV/1-b fıkrasında, maaş, ücret, gündelik, huzur hakkı, aidat, ihtisas zammı, ikramiye, yemek ve mesken bedeli, harcırah, tazminat ve benzeri her ne adla olursa olsun hizmet karşılığı alınan paralar (avans olarak ödenenler dahil) için verilen makbuzlar ile bu paraların nakden ödenmeyerek kişiler adına açılmış veya açılacak cari hesaplara nakledildiği veya emir ve havalelerine tediye olunduğu takdirde nakli veya tediyeyi temin eden kağıtların binde 7,59 nispetinde damga vergisine tabi tutulacağı; Kanuna ekli (2) sayılı tablonun “IV Ticari ve medeni işlerle ilgili kağıtlar” başlıklı bölümünün 34 numaralı fıkrasında ise, Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinde belirtilen ücretlere ilişkin kağıtların damga vergisinden istisna olduğu hükme bağlanmıştır.

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, iş kazası geçiren işçinize yaptığınız para yardımına ilişkin düzenlenen kağıtların damga vergisinden müstesna tutulacağına dair Damga Vergisi Kanununda bir hüküm bulunmayıp, işçinize yapılan bu ödemelere ilişkin düzenlenen kağıtların Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tablonun IV/1-b fıkrasına göre damga vergisine tabi tutulması gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

Bilindiği gibi ilave tediye ödeme tarihleri, Resmi Gazete’de yayınlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile belirleniyor.

19 Ocak 2022 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Cumhurbaşkanı Kararına göre; sürekli işçilerin 6772 sayılı Kanun’dan kaynaklanan 2022 yılındaki ilave tediyelerinin 13 günlük birinci taksiti, 28/01/2022 tarihinde ödendi.

İlave tediyelerin 13 günlük yevmiye tutarındaki ikinci taksiti ise 29/04/2022 tarihinde yapılacak. Böylece ikinci ilave tediye ödemesi, Ramazan Bayramı öncesine denk getirilmiş oldu.

Kamu kurumlarındaki sürekli işçilerin bir bölümü, ilave tediyenin dışında toplu iş sözleşmelerinde yer alan bayram yardımını alacaklar.

Yine bazı toplu sözleşmelerde işçilere Nisan ayında ikramiye ödeneceğine ilişkin hükümler yer alıyor. Bu durumdaki işçiler, bayram öncesi ikramiyelerini alacaklar.

Peki kamu işçilerine Ramazan Bayramı öncesinde yapılacak ödemelerde nelere dikkat edilmelidir?

Yargıtay’ın içtihat haline gelmiş kararlarına göre, kapsama giren işyerlerinde işçi sayılan herkes ilave tediyeden yararlanacaktır.

İşçi tanımı ise, ‘bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi nedir’ şeklinde yapılmıştır. O halde bir iş sözleşmesine dayanarak, yukarıda belirtilen kurumlarda çalışan her işçiye ilave tediye ödemesinin yapılması gerekir. Ancak belediye şirketleri, Yargıtay kararı ile özel hukuk tüzel kişiliği sayıldığı için buralarda çalışan işçiler ilave tediye alamayacaktır.

İlave tediye kapsamdaki kuruluşlarda çalışmak kaydıyla, geçici işçilerin de ilave tediye alması mümkündür. Böylece 696 Sayılı KHK kapsamında kamu kuruluşlarında geçici işçi pozisyonlarına geçirilecek olan işçiler de ilave tediye hakkından yararlanacaktır.

Geçici işçilerin alacağı ilave tediye miktarı, o yıl içindeki hizmet süreleriyle orantılı şekilde hesaplanmalıdır.

İLAVE TEDİYE HESAPLAMASINDA NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?

İlâve tediyeye hesabında, fazla mesai, evlilik, çocuk zamları veya primleri, aynî yardımlar, hafta ve genel tatil ücretleri dikkate alınmaz.

İlâve tediyelerin ödeme tarihinde işçinin işinden ayrılmış olup olmadığına bakılmaz. Hizmet süresine göre yapılan hesaplama sonucu alacağı bulunan işçiye, işten ayrılmış olsa dahi ilave tediye ödemesi yapılır. Yani işçi işten ayrılmadan önceki çalışması için ilave tediyeye hak kazanmışsa, ilave tediye ödeme tarihinde çalışmıyorsa da hak kazandığı kadar ilave tediye ödemesi yapılır.

İşçinin ilave tediye alacağına esas olacak çalışma süresinin hesaplanmasında, kanuni ve idari izinlerle, analık ve hastalık izinleri, hafta tatili ve genel tatil günleri çalışılmış gibi göz önünde bulundurulur.

ÜCRETSİZ İZİNLER İLAVE TEDİYE ÖDEMESİNDE DİKKATE ALINIR MI?

Ücretsiz izinler ilave tediye hesabında dikkate alınmayacaktır. Bu bağlamda doğum sonrası alınan 6 aylık ücretsiz izin ya da diğer ücretsiz izin dönemlerine ilişkin ilave tediye ödemesi yapılmamalıdır. Kadroya geçen işçilere tanınan 45 günlük ücretsiz mazeret izinleri de ilave tediye hesabında dikkate alınmaz.

Bedelli askerlik düzenlemesinde, bu düzenlemeden yararlanacak işçilerin 21 günlük temel askerlik eğitimi süresinde ücretsiz izinli sayılması kararlaştırılmıştır. Dolayısıyla bedelli askerlikte geçen 21 günlük süre, ilave tediye hesabında dikkate alınmaz.

Bedelli askerlik gibi normal askerlik dönemi de ilave tediye hesabında dikkate alınmaz. Zira askerlikte geçen sürelerde iş sözleşmesi askıdadır. Askı süreleri ilave tediye hesabına dahil edilmez.

Öte yandan 6772 sayılı Kanunu’nun 4. maddesinde kanuni ve idari izinlerin ilave tediye hesabında dikkate alınacağına yer verildiğinden, ücretli mazeret izinleri bu kapsamda değerlendirilmelidir. Dolayısıyla işçinin eşinin doğum yapması, evlenmesi, yakınlarının ölümü ile evlat edinme ve özürlü çocuk izni gibi ücretli mazeret izinlerinde geçen süreleri ilave tediye hesabında dikkate alınır.

YARI VE KISMİ ZAMANLI ÇALIŞMADA İLAVE TEDİYE ÖDEMESİ NASIL YAPILIR?

Yarı zamanlı çalışmanın düzenlendiği 4857 Sayılı İş Kanunun 74. Maddesi’nde çalışılmayan dönem ‘ücretsiz izin’ olarak tanımlanmıştır. Ücretsiz izinler, ilave tediye hesabında dikkate alınmayacaktır. Bu nedenle yarı zamanlı çalışan işçiye, çalıştığı süreyle orantılı olarak ilave tediye verilmelidir.

Kısmi çalışma için de aynı hüküm geçerlidir. Dolayısıyla kısmi zamanlı çalışma kapsamında çalışan sürekli işçiler için, ilave tediye hesabı oranlama yapılarak belirlenmelidir. Çalıştığı süreye ilişkin ilave tediye ödenmeli, çalışmadığı süre içinse ödeme yapılmamalıdır.

HANGİ İŞÇİ NE KADAR İLAVE TEDİYE ALACAK?

İşçilerin en çok merak ettiği konulardan birisi ise ne kadar ilave tediye alacaklarıdır.

İlave tediye tutarı, işçinin brüt çıplak ücreti üzerinden hesaplanacaktır. Dolayısıyla işçilerin alacağı ilave tediye, ücretlerine ve girdikleri vergi dilimine göre değişiklik gösterecektir.

İlave tediyeden SGK İşçi Primi, İşsizlik Fonu Primi, Gelir Vergisi ve Damga Vergisi kesilecektir.