İş yeri uygulamaları; işyerinde düzenli olarak tekrarlanan süreklilik arz eden genel uygulamalar, iş yeri uygulamaları olarak adlandırılır. İşyeri uygulaması yazılı bir sözleşmeye dayanmaksızın işçilere sağlanan avantajlar olarak görülmekte olup, zamanla işçilere kazanılmış hak olarak tanınabilir.

İş yeri uygulamasına en açıklayıcı örnek işyerinde işçilere verilen öğlen yemeğidir. İş sözleşmesi, toplu sözleşmesi veya işyeri iç yönetmeliğinde herhangi bir hüküm bulunmamasına rağmen işverenin her öğlen işyerinde yemek vermesi işyeri uygulaması olarak geçerli olur ve işçinin de örtülü kabulüyle kazanılmış bir hak olarak ortaya çıkar. İşçilere yemek verilmesi iş sözleşmesi hükmü haline gelir. İşveren bu uygulamadan tek taraflı dönemez.

İş kanunu madde 22’ye göre “işveren işyeri uygulamasıyla oluşan çalışma koşullarında değişikliği ancak durumu işçiye yazılı olarak bildirmek suretiyle yapabilir.”

İşyerinde işyeri uygulamasından bahsedebilmek için düzenli olarak tekrar edebilmesi ve işçi de güven oluşturması gerekmektedir. Bu uygulamanın işyeri uygulaması kabul edilmesi için ne kadar süreden beri devam etmesi gerektiği kaç kez tekrarlanması gerektiğine dair kesin bir ölçüt bulunmamaktadır.

Ancak öğreti de baskın olan görüş “3” kez arka arkaya tekrarlanmasının işyeri uygulaması sayılması gerektiği yönündedir.

Örneğin işyerinde her ramazan ayında işçilere ödenen gıda yardımı işyeri uygulaması olarak kabul edilir.

Sözleşmelerde yer almamasına rağmen, işyerinin kuruluş yıl döneminde ikramiye ödemesi bir işyeri uygulaması niteliği kazanır ancak işyerinin 10. Yıl dönümü için bir sefere mahsus vereceği ikramiye 10. Yıldönümü münasebetiyle bir kez gerçekleşeceğinden işyeri uygulaması niteliği taşımaz.

Kanun ve toplu sözleşmeye aykırı şekilde işçi aleyhine olabilecek durumlar işyeri uygulaması sayılamaz. Yalnız işçi lehine olan uygulamalar işyeri uygulaması niteliği taşır.

Yargıtay kararlarını incelediğimizde işyeri uygulamasıyla ilgili; Yargıtay 9.HD. 2003/9-11E. 2003/54k. 05.02.2003T sayılı Yargıtay kararında işyerinde 3 yıldan fazla ikramiye ödemesi yapılması karşısında işyeri uygulaması haline geldiği kabul edilmiştir.

Y.9.HD. 2021/8008 E. Sayılı kararında işverenin düzenli ve arka arkaya tekrarı olmayan bir defaya mahsus olmak üzere yaptığı uygulama işyeri uygulaması olarak nitelendirilmeyeceğinden işçiye uygulama çerçevesinde talep hakkı doğmaz.

İşçinin işe başlamadan önce işyeri uygulaması haline gelen bir ikramiye uygulamasının kaldırılması durumunda işe yeni başlayan işçinin ikramiye talep etmesi söz konusu olmayacaktır. İşçinin işe başlamadan önce uygulamanın kaldırılmış olması hak kazanamayacağı anlamını taşır. Yargıtay 9.15D.2004. 22668 E.

İşveren işyeri uygulaması haline gelen ikramiye, yakacak yardımın tek taraflı kaldıramaz, durumu iş görene yazılı bildirmelidir. İşçinin muvafakati gerekir. İşyeri uygulaması ile sağlanan işçi menfaatleri kıdem tazminat hesabında dikkate alınır.

Toplu iş sözleşmelerinin hatalı uygulamalarında işyeri uygulaması doğmaz. Y.9.H.D. 1995/18E.

Avni Oğuzhan Arıcı
Betül Arığ

Bakan Işıkhan, açıklamalarında şunları kaydetti;

Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun görüşmeleri aralık ayında başlayacak. Sosyal diyaloğu ve taraflar arasındaki maksimum faydayı gözeterek verimli bir görüşme gerçekleştireceğimize inanıyorum.

Çalışan emeklilere verilecek 5 bin lira

Meclis’te kabul edilir edilmez çalışmalara başlayacağız. Emeklilerimize en kısa sürede inşallah ulaştıracağız. Daha önce kapsam dışı kalan yaklaşık 4 milyon 689 bin emeklimiz vardı. Sayın Cumhurbaşkanımızın talimatıyla bütün emeklilerimiz 5 bin lira ikramiyeyi almış olacak.

Ev kadınlarına emeklilik hakkı

Çalışmayan kadınlara yönelik bir çalışma, Orta Vadeli Planda ele alacağımız konular arasında. Sayın Cumhurbaşkanımızın hiç bir sözü sözü havada kalmayacak, mutlaka yerine getireceğiz.

Hollanda;
Hollanda da kıdem tazminatı Amerika Birleşik Devletleri’ne benzer bir durum sergileyerek yasal bir zemine oturtulmamıştır. Ancak Amerika’dan farklı olarak işveren insiyatifinde değil mahkeme hükmüne bağlıdır. Hollanda da iş görenler yüksek oranda kıdem tazminatlarını alırlar.
Danimarka;
Danimarka da kıdem tazminatı hususu işçi sınıflarına göre ayrıştırılmıştır. Beyaz yaka çalışanlar için yasal zorunluluk bulunurken mavi yaka çalışanlar için yasal bir zorunluluk bulunmamaktadır.
Mavi yaka çalışanlar için kıdem tazminatı düzenlemesi toplu iş sözleşmeleri ile düzenlenmiştir.
Bunların dışında kalan çalışanlar için herhangi bir tazminat ödemesi zorunluluğu bulunmamaktadır.
Çalışanlar için her 3 yıl = 1 ay / 6 yıl = 2 ay / 8 yıl = 3 ay şeklinde ödeme gerçekleştirilir.
Rusya;
Türkiye ile en yakın kıdem tazminatı uygulaması Rusya Federasyonuna aittir.
Farklılıklar olsa da birçok benzerlik barındırmakta bunlardan en önemlisi bir iş görenin kısıtlı istisnai durumlar hariç ihbar süresi bildirilmeden işten çıkışının yapılamaması, feshin türüne bağlı tazminat gibi Türkiye’de uygulanan kıdem tazminat uygulamasına benzer birçok yanı bulunmaktadır.
İngiltere;
Birleşik krallık da ulusal sigorta yasası sebebiyle hizmetin türüne göre belirli ve eşit aralıklarla ödeme yapılması mümkün kılınmıştır. Kıdem tazminatına hak kazanabilmek için bir işyerinde en az 2 yıl çalışma şartı aranmaktadır.
Çalışma ve sözleşmenin kanunda belirtilen şartlarda sona erdirilmiş olması şartı ile tazminat ödemesi yapılır. Birleşik krallık da sendikal faaliyetler oldukça gelişmiş olduğundan işten çıkarma konusunda iş gören birçok yönetmelikle koruma altına alınmıştır.
Almanya;
Almanya da genel bir kıdem tazminat kanunu bulunmamaktadır.
İş akdinin feshine karşı koruma kanunu olarak veya istihdamın korunmasına karşı kanun olarak bilinen yasal düzenlemeler bulunmaktadır. Bir işletme de 10 kişiden fazla çalışan var ise kıdem tazminat hakkı doğar 10 kişiden az çalışanı olan işletmelerde bu durum söz konusu değildir.

Türkiye de Kıdem Tazminatının Tarihsel Gelişimi;
Ülkemizde kıdem tazminatı ilk olarak 3008 sayılı iş kanunu ile hayatımıza girmiştir.
Kıdem tazminatına hak kazanabilmek için ilk olarak minimum 5 yıllık çalışma süresi belirlenmiş ve 5 yılı tamamlayan her iş gören için her kıdem yılına 15 gün akdedilmiştir. Daha sora yasal düzenlemeye gidilerek 5 yıllık minimum kıdem süresi 3 yıla indirilmiştir.
Birinci Ecevit hükümeti programında her kıdem yılı için 30 günlük ödeme yapılacağı belirtilmiş ancak yasal zemin oluşmamıştır. IV. Demirel hükümeti programında 1975 yılında 1927 sayılı yasa ile kabul edilmiştir.
Bu kanun ile hayatımıza ilk olarak 5 yıl kıdem şartı arayan kıdem tazminatı kanunu 3 yıla sonrasında ise 1 yıla düşürülerek her kıdem yılı için 30 günlük ücret ödenir şeklinde düzenlenmiştir.
Bununla birlikte Kıdem Tazminatı için bir tavan tutar belirlenerek asgari ücretin 7.5 katına karar verilmiştir.
Belirlenen kıdem tazminat tavan miktarı Anayasa Mahkemesince uygun görülmeyerek iptaline kara verilmiştir. 1980 askeri darbesi sonucu kıdem tazminat tavanı tekrar gündeme getirilmiş ve anayasa mahkemesi kararı çiğnenerek asgari ücret den bağının tamamen kopartılıp en yüksek devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek olan azami emeklilik ikramiyesi ile sınırlandırılarak günümüze kadar herhangi bir revizeye uğramadan gelmiştir.
Bu kararın iş gören açısından dezavantajı olduğu görülmektedir.
2023 Temmuz itibarı ile Kıdem tazminat tavanı 23.489,83 TL iken 1980 darbesi sonrası tazminat tavanı değiştirilmemiş olsaydı Asgari ücret * 7.5 kat: 100.608,75 TL olarak bugün hesaplaması yapılıyor olacaktı. Güncel düzenlemede 100.000 TL ücret alan bir çalışanın bir hizmet yılı için alacağı tutar kıdem tavanına takıldığından yalnız 23.489.83 TL olacaktır.
Türkiye de Kıdem Tarihine Özet Bakış;
3008 Sayılı İş Yasası 5 yıllık kıdemi olan işçiler için 15 günlük ücret tutarında kıdem tazminatı ödeme hakkı getirildi.
3008 Sayılı İş Yasası 1950 yılında revize edilerek 5 yıllık kıdem şartını 3 yıla indirdi.
1952 yılında Emekliye ayrılanların kıdem tazminatından yararlanma hakkı tanındı.
1967- 931 Sayılı İş Yasası İşçinin ölümü halinde mirasçısına kıdem tazminatı ödenmesi hakkı getirildi.
1975- 1927 Sayılı Yasa Kıdem tazminatı hakkı için gerekli süre 3 yıldan 1 yıla indirildi, hesaplama tutarı 15 günden 30 güne çıkarıldı.
Günümüzde kıdem tazminatı, 1475 sayılı mülga İş Kanunu’nun 14. maddesi hükümleri esas alınarak işlem yapılmaktadır.

KIDEM TAZMİNATINA HAK KAZINILAN DURUMLAR VE ÇIKIŞ KODLARI

İş görenin kıdem tazminatına haiz olabilmesi için iş sözleşmesinin kanunda belirtilen ve kıdem tazminatına hak kazanabileceği sebeplerden biri ile sona ermiş olması ve işçinin en az bir yıllık kıdeme sahip olması gerekir. Tablo 1.1 de sosyal güvenlik çıkış kodu açıklamaları durumu özetlemektedir.

1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesinde, çalışanların kıdem tazminatlarını hangi durumlarda alabilecekleri sırasıyla belirlenmiştir.
Bu kanuna göre işçinin kıdem tazminatı koşulları sıralanmıştır;
– 4857 Sayılı İş Kanunu kapsamında “işçi” olma koşulu,
– Bir yıl çalışmış olma koşulu,
– Hizmet akdinin aşağıdaki sebeplerle sona erme koşulu
– İşveren tarafından işten çıkarılma,
– İşçi tarafından haklı sebeplerle işten çıkma,
– Askere gitme,
– Emeklilik anında,
– Emekli olmadan işten çıkma,
– Kadın işçinin evlenmesi,
– İşçinin ölümü.
İş görenlerin bağlı bulundukları sosyal güvenlik kurumlarından alabilecekleri yaşlılık, emeklilik ya da malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacı ile alınan belgeler veyahut muvazzaf askerlik hizmeti neticesinde ya da kadın iş görenin evlenmesi tarihini izleyen bir yıl içerisinde iş akdini fesih edebileceğine dair istisnaen düzenleme yapılmıştır, bu tür fesih işlemlerinde herhangi bir ön bildirim süresi aranmaz.
‘’Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 25.1.2012 tarihli kararında, diğer hususların yanı sıra, “…İhbar tazminatı, iş sözleşmesini fesheden tarafın karşı tarafa ödemesi gereken bir tazminat olması nedeniyle, iş sözleşmesini fesheden tarafın feshi haklı bir nedene dayansa dahi, ihbar tazminatına hak kazanması mümkün olmaz. İşçinin 1475 sayılı Yasanın 14. maddesi hükümleri uyarınca emeklilik, muvazzaf askerlik, evlilik gibi nedenlerle iş sözleşmesini feshetmesi durumunda ihbar tazminatı talep hakkı bulunmamaktadır. Anılan fesihlerde işveren de ihbar tazminatı talep edemez” denilmektedir.
İş görenin ölümü halinde kıdem tazminatı kanuni mirasçıları tarafından alınır. İşçinin kusurlu davranışlarından veya intihar sebebiyle gerçekleşmiş olması da farklılık yaratmaz ve mirasçılarına kıdem tazminatı ödenir. Kıdem tazminatına hak kazanabilme koşullarını sağlaması gerekir en az bir yıllık kıdeme sahip olmalıdır. İşçinin ölümü halinde tazminat ödenmesi borçlar kanunda da düzenlenmiş olup, Türk Borçlar Kanunu madde 440 da belirtilen işçinin ölümü halinde 5 yıldan az kıdemi bulunan işçiye bir aylık 5 yıldan fazla kıdemi bulunan işçiye iki aylık ücreti tutarında ödeme yapmakla yükümlüdür ifadesi geçmektedir ancak işverenin kıdem tazminatı ödeme yükümlülüğü doğan durumlarda borçlar kanunu madde 440 uygulanmaz.
Bir yıldan az çalışması olan herhangi bir kıdem tazminatına hak kazanmayan ölen işçi için Türk Borçlar Kanunu Madde 440 uygulanmalıdır.

Kıdem Tazminatının Hesabı;
Brüt ücret üzerinden hesaplanır,
Hesaplama yapılırken Geniş anlamda ücret dikkate alınmalıdır,
Her bir yıllık çalışma için 30 günlük ücret ödenir,
Hesaplamalar da son ücret esas alınır,
Kıdem Tazminat tavanı dikkate alınarak hesaplama yapılmalıdır.
Kıdem Tazminatı Hesabına Dahil Edilmeyen Süreler;
Ücretsiz izinde geçen süreler kıdem tazminatına esas süre bakımından dikkate alınmaz.
2822 sayılı Yasanın 42. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, grev ve lokavtta geçen süreler kıdem süresine eklenemez.
Tutukluluk ve hükümlülükte geçen süreler de kıdem tazminatına esas sürede dikkate alınamaz.
Kıdem Tazminatı Hesabında Çalışılmış Gibi Sayılan Süreler;
4857 sayılı iş kanunun 55. Maddesinde düzenlenen bu konu tazminat ve yıllık izin hesaplamalarında çalışanlar açısından büyük öneme sahiptir.
İşçinin kaza veya hastalık sonucunda işine gidemediği günler,
Kadın işçilerin doğumdan önce ve sonra yasal izin haklarında geçen süreler,
İşçinin muvazzaf askerlik hizmeti dışında silahaltında geçen süreler (Yılda 90 günden fazlası sayılmaz)
İşçinin yeniden işe başlaması şartı ile iş yerinde zorlayıcı sebepler yüzünden işin aralıksız bir haftadan çok durması sonucu olarak işçinin çalışmadan geçirdiği zamanın 15 günü,
Hafta tatili, ulusal bayram, genel tatil günleri,
Sendika temsilcisi olarak katıldığı toplantılara ayrılan zaman,
Kısa çalışma yapılırken geçen süreler,
İş kanunu madde 66 gereğince çalışma süresinden sayılan haller.

Tabloda kıdem tazminatı hesabında dikkate almamız ve almamamız gereken ücret ekleri yer almaktadır. Burada en önemli nüans ek ücretin süreklilik arz etmesidir. Şirketin 25. Yılı için özel olarak yatırılan bir prim tazminat hesaplamasında dikkate alınmaması gerekirken, şirketin her yıl dönümünde belirli bir miktar prim ödemesi yapılması tazminat hesabında dikkate alınmalıdır.
Kıdem tazminatının hesabında asıl ücretin dışında dikkate alınacak ek ücretin herhangi bir iş karşılığı veriliyor olması gerekmez. Doğrudan işçinin gördüğü iş karşılığı olmasa da sosyal düşüncelerle verilen aile zammı, çocuk yardımı gibi ücretlerinde kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması gerekir.

Kıdem tazminatı hesabında işçiye nakdi olarak verilen ek ücretlerin dışında süreklilik arz eden para ile ölçülebilmesi mümkün ayni yardımlarında dikkate alınması gerekir. (Yemekhanede yenilen yemek, kömür yardımı, giyecek yardımı vb. ) “….. işyerinde devamlı bir şekilde yemek verildiği anlaşılmaktadır. Bu yardım kıdem ve ihbar tazminatının hesabında dikkate alınmamış olması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.”
(Y9HD.05.10.1998, 11191/13926)
Kıdem tazminatı hesabında yemek yardımının ayni olarak yapıldığı anlaşıldığında Asgari net ücretin binde 7’si günlük yemek ücreti olarak kabul edilmektedir.
Bu miktar Ankara Ticaret Odası verilerinde bulunmaktadır.
Örnek Kıdem Tazminatı Hesabı;
05.03.2014 & 30.06.2019 tarihleri arasında ARC şirketinde çalışan A işçisinin Brüt ücreti 7.000 TL ve günlük 50 TL yemek 50 TL yol ücreti almaktadır işçinin kıdem tazminatını elimizdeki verilere göre hesaplayalım;

Bu işçinin 05.03.2014 & 30.06.2019 tarihleri arasında 5 yıl 3 ay 26 gün kıdemi bulunmaktadır.

Kıdem tazminatı hesaplamasında yalnızca damga vergisi kesintisi uygulanır.
Toplam brüt tazminat tutarını 0,99241 ile çarparak net kıdem tazminat tutarını bulabilirsiniz.
Ancak yukarıda yapmış olduğumuz tazminat hesaplaması 01.01.2019 & 30.06.2019 tarihinde açıklanan kıdem tazminat tavanını aşmaktadır bu sebeple tazminat hesabı yanlıştır.
01.01.2019 & 30.06.2019 kıdem tazminat tavanı :6017,60 TL
Kıdem tazminatı tavanı en yüksek devlet memuruna (Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanına)bir yıl için ödenecek azami emeklilik ikramiyesini geçemez.
Yargıtay’ a göre kıdem tazminat tavanı emredicidir ve taraflarca aksi kararlaştırılamaz.
“Dairemizce kıdem tazminatı tavanının yasada emredici şekilde düzenlendiği işçi yararına olsa da tavanı arttıran ya da tümüyle ortadan kaldıran sözleşme hükümlerinin geçerli olmadığı sonucuna varılmıştır”
(Y9HD.03.04.2019, E 2015/35978, K.2019/7726)

Kıdem tazminat tavanı uygulaması nedeniyle işçi 5.187,90 TL tazminat kaybına uğramıştır.
SONUÇ;
Literatürü incelediğimiz de birçok ülkede kıdem tazminatı konusunun yasalarla veya toplu sözleşmelerle gündeme geldiğini yasal zorunluluk olmayan ülkelerde ise işveren geleneği halinde ödeme yapıldığını veya mahkeme kararı ile belirli ödemelerin yapıldığını görmüş bulunuyoruz.
Ülkemiz de yürürlükte olan iş kanununda kıdem tazminatına hak kazanılma durumu ve hesaplanması ile ilgili birçok detay yer alsa da iş mahkemelerinin ezici çoğunluğunun alacak (kıdem, ihbar, resmi tatil çalışması, fazla mesai vb.) davaları olduğu adalet bakanlığının verilerinde çok açık şekilde ortaya çıkmaktadır.
Ülkemizde yasal yükümlülük olmasına rağmen oldukça fazla olan iş mahkemeleri kıdem tazminatının yasal hükme bağlanmamış olması durumunda birçok farklı sıkıntıların meydana geleceğinin göstergesi.
4857 sayılı iş kanunu hükümlerine bağlı çalışan iş görenlerin kıdem tazminat tavanının en yüksek devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek olan azami emeklilik ikramiyesi ile sınırlandırılarak işlem yapılması hususunun kanun koyucu tarafından tekrar gözden geçirilmesi gerektiği düşüncesindeyim, zira 1992 yılında kıdem tazminat tavanı asgari ücretin 5.7 katı iken 2023 yılının ocak döneminde iki katına gerilemişken 2023 yılı temmuz ayında 2 katından da aşağıya gerileyerek 1.751 katına ulaşmıştır. Kıdem tazminatı tavanı işçi, işveren, hükümet, sendikalar ve sivil toplum kuruluşları temsilcilerince yapılacak görüş ve değerlendirmelerle yeniden belirlenmesi mümkün hale getirilmelidir.

23,4 MİLYAR TL’LİK ÖDENEK AYRILDI

AK Parti’nin hazırladığı torba yasa teklifi madde ihdas edilmek suretiyle eklenecek düzenlemeden 4 milyon 680 bin çalışan emekli faydalanacak. Bu kapsamda Hazine ve Maliye Bakanlığı’nca emekliler için 23 milyar 400 milyon TL ödenek ayrıldı. Edinilen bilgiye göre, Hazine 15 Aralık’a kadar ikramiyelerin hesaplara yatırılması için çalışmalara başladı.

Fahiş fiyata 10 kat ceza

Torba teklifle, vergi borçlarına karşılık gayrimenkul alınmasına ilişkin düzenlemenin süresi 31 Aralık 2028’e uzatılacak. Teklif, genel afet bölgesi ilan edilen yerlerde 31 Aralık 2025’e kadar fahiş fiyat tespit edilmesi halinde ceza tutarının 10 kat uygulanmasını öngörüyor. Öte yandan Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi istisnası, ilk konut hariç kaldırılıyor. Kur Korumalı Mevduat’a (KKM) uygulanan kurumlar vergisi istisnasının süresi de 30 Haziran 2024 olacak güncellenecek.

Türkiye Gazetesi’nden Yücel Kayaoğlu’nun haberine göre; AK Parti’de muhtar, il genel ve belediye meclisi üyeleri seçimle iş başına geldikleri için ‘çalışan emekli’ statüsünde olmamaları gerektiği görüşü hakim. Bu sebeple ikramiyenin kapsamının genişletilmesi gündeme geldi. AK Parti’ye ayrıca bir süredir çalışan emeklilere de ikramiye talepleri geliyordu. Edinilen bilgilere göre; tepkiler üzerine AK Parti yöneticileri bir defa daha Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’la görüştü.

ERDOĞAN ÖNERİYE SICAK BAKIYOR

Parti kurmayları, Cumhurbaşkanı’na “Emekliler için çok güzel bir uygulama yaptık; ancak bu istisnalar sebebiyle olumlu yanı değil, olumsuzlukları tartışılıyor. Bir düzenleme yapıp çalışan emekliler dahil bütün emeklilere verelim” önerisini götürdü. Cumhurbaşkanı’nın öneriye sıcak baktığı, bütün emeklilere 5.000 lira verilmesi yönünde hazırlık yapılmasını istediği öğrenildi. Eğer çalışan emekliye de ikramiye karara bağlanırsa kanuni bir düzenlemeye gidilecek.

ASGARİ ÜCRET TESPİT KOMİSYONU ARALIK AYINDA TOPLANACAK

Asgari Ücret Tespit Komisyonu yetkilileri yeni ücretin tespiti için hazırlıklara başladı. Asgari ücret her yıl aralık ayında işçi, işveren ve hükümetin 5’er kişilik temsilcilerinin yaklaşık 1 aylık çalışması sonucu uzlaşma yoluyla belirleniyor.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın üyelerinden birinin başkanlık ettiği Asgari Ücret Tespit Komisyonu genellikle 3 iştişare, 1 karar olmak üzere 4 toplantı sonunda yeni asgari ücreti belirliyor.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı TÜİK’in enflasyon verilerine ek olarak işçi, işveren dahil tüm kamuoyunda anket ve saha çalışmalarını gerçekleştirerek en uygun asgari ücret düzeyinin tespiti için çalışmalar gerçekleştiriyor. Çalışmalar yeni asgari ücretin enflasyona etkisi, devlet desteği gibi etkileri nedeniyle Hazine ve Maliye Bakanlığı ile koordineli bir şekilde sürüyor.

BAŞKAN ERDOĞAN’DAN ASGARİ ÜCRET MESAJI

2024 yıl başında uygulanacak maaş zammı düzenlemeleri için geri sayım başladı. Asgari ücret, emekli ve memur zammı düzenlemeleri hakkında konuşan Başkan Recep Tayyip Erdoğan kimsenin enflasyona ezdirilmeyeceğinin altını çizdi.

Koordineli sıkı para politikası ve maliye politilarıyla büyümeden taviz vermeden enflasyonun üstesinde gelecek bir yol haritası izleyen ekonomi yönetiminin temel amacı asgari ücret, emekli ve memur zamlarıyla artan alım gücünün korunması olacak.

Ekonomi yönetiminde politikalara yön veren Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek Temmuz ayından beri maaş zamlarının reel alım gücünü artırması için çalışmalarını gerçekleştiriyor. Şimşek, öncelikli hedefini artacak maaşların alım gücünü kalıcı olarak olumlu etkilemesi için enflasyonun belini kırmak olarak belirledi.

Hazine ve Maliye Bakanlığı ve Merkez Bankası koordineli çalışarak enflasyonu tek haneye çekmeyi hedefliyor. Bakan Şimşek ücret artışlarının alım gücüne doğrudan yansıması için öncelikle enflasyonun baskılanması gerektiği bilinciyle adımlar atıyor. Çünkü enflasyonun yüksek kaldığı bir ortamda ücret artışlarının alım gücüne etkisi sınırlı kalıyor.

ENFLASYON AYLIKTA DÜŞÜŞ EĞİLİMİNE GİRDİ

Para ve maliye politalarıda atılan adımların etkisiyle aylık enflasyonda düşüş eğilimi başladı. Temmuz’da vergi düzenlemelerinin kısa süreli etkisiyle yükselen enflasyon kademe kademe düşmeye devam ediyor.

Temmuz ve Ağustos aylarında yüzde 9’un üzerinde seyreden aylık enflasyon Eylül’de yüzde 4,75 Kasım’da yüzde 3,43 oldu. Koordineli para ve maliye politikalarının etkisiyle dezenflasyon süreci 2024 yılının ilk çeyreğinden sonra belirgin bir şekilde hissedilecek.

YENİ ASGARİ ÜCRET NASIL TESPİT EDİLECEK?

Yasa gereği en az 10 üyenin katılımıyla toplanıp oy çokluğuyla karar veriyor. Oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu tarafın çoğunluğu sağladığı kabul ediliyor.

TEMMUZ AYINDA ASGARİ ÜCRETE ZAM YÜZDE 34 OLDU

Son birkaç yıldır Başkan Recep Tayyip Erdoğan’ın ‘Çalışanlar enflasyona ezdirilmeyecek’ talimatıyla Temmuz döneminde asgari ücrete ara zam da yapılıyor.

Asgari ücret, Temmuz zammı ile yüzde 34 artarak net 11.402 liraya brüt ise 13.414 lira seviyesine yükseldi. Ocak ayında da asgari ücret yüzde 54’ün üzerinde artışla net 5.500 liradan 8.500 liraya çıkarılmıştı. Böylece 2023 yılındaki kümülatif (toplam) artış oranı yüzde 107’yi aştı.

TÜRK-İŞ’TEN 2024 ASGARİ ÜCRET İÇİN AÇIKLAMA

Asgari ücretin optimal seviyede tespiti için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı koordineli çalışıyor. Öte yandan işçi tarafını temsilen TÜRK-İş Asgari Ücret Komisyonu’nda yetkilendirilecek üyeler için yeni bir oluşuma gideceğini açıkladı. Buna göre, toplantıda işçileri temsil eden komisyon üyelerinin 2 kadın-2 erkek olmak üzere çoğunluğunun asgari ücretlilerden oluşması planlanıyor.

ASGARİ ÜCRET TESPİT KOMİSYONU’NDA BİR İLK

TÜRK-İş 20 Kasım’da fiilen asgari ücret çalışmalarını hızlandırarak komisyon üyelerini belirleyecek. İşçi tarafını temsilen komisyonun 20 Kasım’dan sonra kurulacağını ifade eden TÜRK-İş Başkanı Ergün Atalay, “Bu masada asgari ücretli otursun, biz oturmayalım. Sendikalarda asgari ücretli işçi yok. Allah nasip ederse yeni asgari ücret komisyonu kuracağız. Belki Türkiye’de şimdiye kadar hiç kurmadığımız şekilde komisyon kuracağız. 2 kadın, 2 erkek olacak komisyonda. Yani ne olması gerekiyorsa orada oturanlar karar verecekler. Sendikacılar da onlara uyacaklar.” diye konuştu.

İşçi tarafının diğer 1 üyesinin de TÜRK-İş’in yetkilendirdiği sendika üyesi olması bekleniyor.

4 TOPLANTI YAPILACAK

Asgari Ücret Tespit Komisyonu üyeleri Aralık ayı girmeden belirlenecek. Ay başında toplantı takvimi netleşecek. Komisyonun her yıl olduğu gibi 3 iştişare 1 karar olmak üzere 4 toplantı yaparak yeni asgari ücreti tespit etmesi bekleniyor. 15 kişilik heyette karar oy çokluğu ile alınıyor. 5 kişilik hükümet tarafı burada hakem rolünü üstleniyor.

ASGARİ ÜCRET OCAK ZAMMI İÇİN SON KARARI BAŞKAN ERDOĞAN VERECEK

İstişare toplantılarının ardından Bakan Vedat Bilgin, Bakan Mehmet Şimşek ile görüşme gerçekleştirecek. 2 Bakanın koordineli çalışmasıyla yeni rakamın enflasyona etkisi ve ‘Devlet desteği ne kadar’ olacak sorusu masaya yatırılacak.

Asgari ücrete son dokunuşu Başkan Recep Tayyip Erdoğan yapacak ve yeni ücret Ocak 2024 girmeden kesinleşecek.

Emekli ve memur Ocak zammı öncesi ilk düzenleme asgari ücret zammı olacak. Asgari ücret Ocak 2024 zammı için 6 aylık enflasyon verileri önemli bir belirteç olarak masada yer alacak. Bir diğer veri de burada memur zammı olacak.

Enflasyon rakamları emekli ve memur zammının yanında asgari ücret de belirlenirken önemli bir kıstas olarak masaya gelecek. Enflasyon rakamlarının yanında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı işçi sendikaları ve işverenlerle ilgili gerekli anket çalışmalarını gerçekleştiriyor. Bu iki veri asgari ücret belirlenirken müzakere masasında yer alacak.

MERKEZ BANKASI’NIN YIL SONU ENFLASYON TAHMİNİ YÜZDE 65

Ekim ayı enflasyon rakamlarının açıklanmasıyla 2023 yılının 2. yarısını ifade eden 4 aylık enflasyon oranı yüzde 29,41 olarak hesaplandı. Kasım rakamlarının Aralık başında açıklanması sonrası 6 aylık enflasyon oranı büyük oranda belli olacak.

6 AYLIK ENFLASYON TAHMİNİ YÜZDE 37,76

Bu beklenen 6 aylık enflasyon oranı yeni asgari ücret zammının tespiti için önemli bir kıstas olarak masada olacak. Merkez Bankası’nın tahminine göre 6 aylık enflasyon oranının yüzde 37,76 olması bekleniyor.

Yani asgari ücret belirlenirken 4 başlık referans olacak:

• 6 aylık enflasyon tahmini
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın işçi, işveren ve toplumda gerçekleştireceği anket çalışmaları
• Memur zam oranı
• TÜRK-İş’e ait veriler

PAZARLIKLARIN BAŞLAYACAĞI RAKAM

Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun masasına gelecek ilk rakam 6 aylık enflasyon tahmini ile hesaplanan asgari ücret olacak. Yüzde 37,76’lık 6 aylık enflasyon tahminine net asgari ücrette 15.707,39 TL rakamında pazarlıklar başlayacak.

Başkan Erdoğan hükümete ‘Kimse enflasyona ezdirilmeyecek’ talimatını verdi. Yıllara göre asgari ücret rakamları incelendiğinde son döneminde enflasyonun üzerinde rakamlar dikkat çekiyor.

DİĞER REFERANS RAKAM YÜZDE 49,46

Bir diğer referans rakamlardan olan memur zammının da Merkez Bankası’nın beklentisine göre yüzde 49,46 olacağı hesaplandı. Burada memurlar 6 aylık enflasyon farkına ilaveten yüzde 15’lik toplu sözleşme zammı alacak.

Bakan Işıkhan: Emeklilerimizin yüzünü daha da güldürecek yeni adımlarla tüm vatandaşlarımızı refaha ortak edeceğiz

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, “Bu yüzyılı emeğin, üretimin, kalkınmanın yüzyılı yapma sözümüzde kararlıyız. İnşallah bunu gençlerimizle, akademisyenlerimizle, işçi ve işverenlerimizle birlikte yapacağız.” dedi.

Bakan Işıkhan, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi (AYBÜ) ile Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) işbirliğinde AYBÜ Milli İrade Konferans Salonu’nda düzenlenen “Türkiye Cumhuriyeti’nin 100. Yılında Çalışma Hayatı Sempozyumu”na katıldı.

Çalışma hayatında sosyal devlet anlayışının gerektirdiği insan odaklı, hak ve adalet temelli politikaları hayata geçirdiklerini belirten Işıkhan, emekçilerin alın teri, işveren ve yatırımcıların cesaretiyle milletin desteğinin bu konudaki en büyük motivasyon kaynakları olduğunu söyledi.

Son 21 yılda çalışma hayatının yapısal sorunlarının çözümüne yönelik çok ciddi adımlar attıklarını vurgulayan Işıkhan, şöyle konuştu:

“Önce uluslararası standartlara uygun şekilde mevzuatımızı düzenledik. Yasal düzenlemeler yaparak sendikalaşmanın önündeki engelleri kaldırdık. Çözülemez olarak görülen sorunlarımızı dosya dosya ele alıp bir bir çözüme kavuşturduk. Biliyorsunuz EYT’yi gündemimizden kaldırdık. Salgınlar, yangınlar, depremler ve bunlarla beraber gelen küresel finans krizleri gibi son yıllarda birçok ülkenin üstesinden kolay kolay gelemeyeceği bu zor zamanları büyüyerek ve gelişerek atlattık ancak kolay kolay yıkılmayacak sağlam ekonomik yapımız sayesinde her şeye rağmen büyümeye devam ediyoruz. Bu şartların sebep olduğu enflasyonun olumsuz etkilerine karşı hem çalışanımıza hem de işverenimize kalkan olmayı sürdürüyoruz.”

“Tüm vatandaşlarımızı refaha ortak edeceğiz”Işıkhan, salgın ve ardından yaşanan depremin olumsuzluklarını gidermek için destek ve teşviklerle çalışma hayatını ayakta tutacak önlemler aldıklarını anımsatarak, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bu kapsamda, temmuz ayından geçerli olmak üzere asgari ücrete ilave artış yaptık. Bir yılda yaptığımız zam yüzde 107 oldu. En düşük memur maaşını 22 bin liraya çıkardık. 7. Dönem Toplu Sözleşme sürecimizi başarıyla yürüttük. Diğer paydaşlarımızla yeni protokoller imzaladık ve iş dünyamızın birçok temsilcisiyle sık sık bir araya gelerek ihtiyaç ve talepler noktasında yeni çözüm yolları aradık. Çalışmayan emeklilerimize 5 bin lira ikramiye veriyoruz. İnşallah emeklilerimizin yüzünü daha da güldürecek yeni adımlarla tüm vatandaşlarımızı bu refaha ortak edeceğiz.”

Akademik camianın Türkiye Yüzyılı’nın inşasında önemli görevler üstleneceğine inandığını dile getiren Işıkhan, şu ifadeleri kullandı:

“İş gücü piyasasının ihtiyaçlarının tespiti, sosyal karşılığı, yeni çalışma modelleri, yeni meslekler, iş sağlığı ve güvenliği kültürünün yaygınlaştırılması, sosyal güvenlik sisteminin daha da geliştirilmesi gibi kritik noktalarda fikir, öneri ve bilimsel çalışmalar, kamu hizmetlerimize büyük katkı sağlayacaktır. Özellikle üniversitemizin öğrencileri başta olmak üzere tüm genç kardeşlerimizin geleceğe yürüdükleri yollarına meşale olacak bu tür çalışmalara ihtiyacı olacak.”

“İstihdamı artıracak teşvikleri sağlamaya devam edeceğiz”Işıkhan, Bakanlık olarak genç istihdamına ve nitelikli iş gücü yetiştirmeye yönelik önemli çalışmalar yürüttüklerini vurgulayarak, şunları kaydetti:

“Bakanlık olarak aktif iş gücü programlarımızla, teşvik ve desteklerimizle, paydaşlarımızla ortak yürüttüğümüz özellikle kadın ve gençlerimize yönelik projelerle onların yanında olmaya devam edeceğiz. Bu yüzyılı emeğin, üretimin, kalkınmanın yüzyılı yapma sözümüzde kararlıyız. Bunu gençlerimizle, akademisyenlerimizle, işçi ve işverenlerimizle birlikte yapacağız. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı olarak çalışma hayatında adaleti, sosyal ve teknik güvenliği tesis etmeye, istihdamı artırmak adına gerekli tüm teşvikleri sağlamaya, ülkemizin her yıl daha da büyüyen ekonomik ve sosyal refahını 85 milyon vatandaşımızın tamamına yansıtmaya devam edeceğiz.”

“Uzaktan çalışma artık çoğu işletmede yerleşik uygulama”TİSK Genel Sekreteri Akansel Koç da sosyal diyaloğu her zaman önemsediklerini, çalışma hayatında konuların işçi, işveren ve kamunun ortak aklıyla çözülmesi gerektiğine inandıklarını dile getirdi.

Çalışma hayatının temel mevzuatı olan 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 20 yıl önce yasalaştığına dikkati çeken Koç, şöyle konuştu:

“Çalışma hayatı 20 yıl öncesinden çok farklı bir yerde. Özellikle salgın dönemindeki hızlı değişim esnek çalışma modellerine duyulan ihtiyacı daha da belirginleştirdi. Uzaktan çalışma artık çoğu işletmede yerleşik bir uygulama. Teknolojik gelişim, yapay zeka kullanımı çok hızlandı. Robotlar artık çalışma arkadaşlarımız. İş Kanunumuzun yeni nesil çalışma modelleriyle uyumlu bir hale gelmesini önemsiyoruz. Ayrıca işsizlikle etkin ve sürdürülebilir mücadele için de esnek çalışma modellerinin yaygınlaştırılması şart. TİSK olarak, güvenceli esnek çalışma modellerini başta gençlere, kadınlara istedikleri gibi çalışma imkanları sağlamak için öneriyoruz. İlk işe girişin kolaylaştırılması için öneriyoruz.”

Koç, Orta Vadeli Program’daki önemli konular arasında güvenceli esneklik ile yeni nesil çalışma modellerinin yaygınlaştırılmasının da bulunduğunu anımsatarak, “Ülkemizde yarı zamanlı çalışan oranı sadece yüzde 9. İstihdama katılım oranımız ise yüzde 54. Kadınlar için bu oran yüzde 34, gençler için ise yüzde 37. Burada OECD ortalamalarının altındayız ve bir gelişim imkanımız var.” dedi.

Nihai hedeflerinin, bu yüzyılı emeğin, yatırımın, üretimin, istihdamın, büyümenin, kalkınmanın ve refahın yüzyılı yapmak olduğunu vurgulayan Işıkhan, “Küresel ve bölgesel düzeyde yaşanan jeopolitik gerilimler ve ekonomik dalgalanmaların yanı sıra salgın hastalıklar, doğal afetler, su, gıda ve enerji krizlerine rağmen ülkemiz, istihdamda ve iş gücüne katılımda görülen artış eğilimini sürdürmeyi başarmıştır. Bu kapsamda 2028 yılı sonuna kadar 5 milyon ilave istihdam sağlanarak işsizlik oranımızın yüzde 7,5’e gerilemesini hedeflemekteyiz.” diye konuştu.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Işıkhan, istihdam ve çalışma hayatı alanında özel politika gerektiren gruplar başta olmak üzere toplumun tüm kesimlerine yeterli bir gelirle kayıtlı, iş sağlığı ve güvenliğinin sağlandığı koşullarda iş imkanlarının sunulmasının temel amaçları olduğunu vurguladı.

Memuru, işçiyi, ücretliyi ve emeklileri hiçbir şekilde enflasyona ezdirmediklerini dile getiren Işıkhan, “21 yıldır bu konuda asla taviz vermedik, bundan sonra da vermeyeceğiz.” dedi.

Çalışma hayatının tüm paydaşları açısından yeşil ekonomiye geçişin en adil şartlarda gerçekleşmesini sağlamaya yönelik çalışmalara hızla devam ettiklerini anlatan Işıkhan, tüm sendikaları desteklediklerini ve bu kapsamda sendikalaşma oranının artırılmasına önem verdiklerini belirtti.

– Sendikalı işçi ve memur sayısı

Vedat Işıkhan, sendikal hak ve özgürlükler konusunda yaptıkları düzenlemeleri hatırlatarak, “2013 yılında yüzde 9,21 seviyelerinde olan sendikalaşma oranı, 2023 yılı itibarıyla yüzde 14,76 seviyelerine, 2013 yılında 1 milyon olan sendikalı işçi sayısı da 2 milyon 421 bin 940 kişiye ulaşmıştır. Memur sendikalarında ise 2002 yılında yüzde 47,94 olan sendikalaşma oranı, 2023 yılında yüzde 74,54 seviyelerine çıkmıştır. Sendikalı memur sayısı ise 2 milyon 130 bin 644’tür.” bilgisini verdi.

Asgari ücretin işçi ve işveren kesiminin oy birliğiyle en son net 11 bin 402 liraya yükseltildiğini anımsatan Işıkhan, “Böylece 2002 yılında 184 lira olan bu rakamı, reel olarak yüzde 237 artırmış olduk. Aralık ayı başında 2024 yılı asgari ücretini belirlemek için yine komisyonumuz toplanacaktır. Herkesin mutabık kaldığı bir tutarda uzlaşılacağını ümit ediyorum.” ifadelerini kullandı.

– “Ortalama memur maaşındaki reel artış yüzde 125’e ulaşmıştır”

Işıkhan, kamu çalışanlarının mali ve sosyal haklarını düzenleyen 7. Dönem Toplu Sözleşmesi ile çalışanlar lehine ciddi iyileştirmeler yapıldığını söyledi.

Temmuz ayında yapılan zamlarla en düşük devlet memuru maaşının 22 bin 17 liraya yükseltildiğini dile getiren Işıkhan, şunları kaydetti:

“Böylece 2023 yılında en düşük memur maaşındaki artış oranı yüzde 141, ortalama memur maaşındaki artış oranı ise yüzde 128 olmuştur. 2002 yılı aralık ayı ile 2023 yılı ekim dönemine baktığımızda ise en düşük memur maaşındaki reel artış yüzde 192’ye, ortalama memur maaşındaki reel artış ise yüzde 125’e ulaşmıştır. Çalışanlarımıza yönelik enflasyona karşı koruma prensibimizi, önümüzdeki dönemlerde de aynı kararlılıkla sürdüreceğiz.”

Işıkhan, 3600 ek gösterge düzenlemesi ile çalışan ve emekli 5,3 milyon kamu personeli ve bunların hak sahiplerinin ek göstergelerinin yeniden belirlendiğini anımsatarak, şöyle konuştu:

“Öğretmenler, sağlık çalışanları, polisler ve din görevlilerinin ek göstergelerinin 3600’e yükseltilmesinin yanı sıra uzman jandarma ve uzman erbaşlar, avukatlar, şube müdürleri, müdürler ve müdür yardımcıları ile taşra uzman ve denetmenlerinin de ek gösterge rakamları 3600’e yükselmiştir. Yine bazı istisna unvanlarda daha yüksek veya daha düşük artış olmakla birlikte tüm kamu görevlilerinin ek gösterge rakamları 600 puan artırılmıştır. Bununla beraber, birinci dereceye yükselen devlet memurlarımız için 3600 ek gösterge düzenlemesini de hükümet olarak hayata geçireceğiz.”

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, “Sosyal Güvenlik Kurumunda ( SGK) sürdürülebilirliği güçlendirmek amacıyla sosyal güvenlik sisteminde kişilerin daha çok istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen yaklaşımla esnek çalışma biçimlerini yaygınlaştıracağız.” dedi.

Sanayi sektöründeki işverenlerin ihtiyaç duyduğu nitelikli iş gücünü yetiştirmek için aktif iş gücü piyasası programlarını geliştirerek sürdüreceklerini vurgulayan Işıkhan, şunları söyledi:

“Milletvekillerimizden bir ricamız bulunmaktadır. Kendi illerinizde istişarelerde bulunurken iş arayan vatandaşlarımızı İŞKUR’a yönlendirmenizi istiyorum. Bu rakamlar bizlere İŞKUR’da ne kadar fazla açık iş olduğunu göstermektedir. Önümüzdeki dönemde, özellikle sayın milletvekillerimizden ve sahadan çokça talep gelen Aktif İşgücü Hizmetleri mevzuatında değişiklik yaparak kapsamı genişleteceğiz. Öncelikle ve özellikle gençler olmak üzere her ailede en az bir çalışan olmasını sağlayacak Hane Bazlı İstihdam Destek Sistemi’ni hayata geçiriyoruz.”

– “Veriler, sürdürülebilir sosyal güvenliğe kavuşulduğunu gösteriyor”

Bakan Işıkhan, sosyal güvenlik sisteminin mali açıdan sürdürülebilir seviyede olduğunu bildirerek, sosyal güvenlikte 2002 yılında yüzde 71,5 olan gelirlerin giderleri karşılama oranının 2023 yılı sonunda yüzde 95 olarak gerçekleşmesinin öngörüldüğünü vurguladı.

Aynı dönemde yüzde 60,9 olan prim gelirlerinin emekli aylıklarını ve sağlık giderlerini karşılama oranının 2023 yılı sonunda yüzde 74,6 olarak gerçekleşmesinin tahmin edildiğini aktaran Işıkhan, “2002 yılında SGK açığının gayri safi yurtiçi hasılaya oranı yüzde 2,2 seviyesinde iken, 2023 sonunda yüzde 0,44 seviyesinde gerçekleşmesi öngörülmektedir. Bu veriler, mali açıdan sürdürülebilir bir sosyal güvenlik sistemine kavuşmuş olduğumuzu göstermektedir.” dedi.

Prim borçlarının takip ve tahsilat süreçlerini etkinleştireceklerini ifade eden Işıkhan, sunumunu şöyle sürdürdü:

“Sosyal Güvenlik Kurumunda sürdürülebilirliği güçlendirmek amacıyla sosyal güvenlik sisteminde kişilerin daha çok istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen yaklaşımla esnek çalışma biçimlerini yaygınlaştıracağız. Sosyal güvenlik mevzuatı ve uygulamalarını, değişen iş gücü piyasası koşullarına ve yeni nesil esnek çalışma şekillerine daha uyumlu hale getireceğiz. Kayıt dışı istihdam ve kayıt dışı ücretle mücadelede veri analizine dayalı, risk odaklı denetim faaliyetlerini artırarak prim tabanını genişleteceğiz.”

Bakan Işıkhan, 2002 yılında yüzde 52 olan kayıt dışı istihdam oranının yıllar itibarıyla düşüş eğilimine girdiğini ve 2023’ün ikinci çeyreğinde yüzde 26,63’e gerilediğini sözlerine ekledi.

Kanunla 2023 Ekim ödeme döneminde gelir veya aylık ödemesi yapılan sigortalı ve hak sahiplerine bir defaya mahsus olmak üzere, dosya bazında 5 bin lira ödenecek.

Bu ödeme, sürekli iş göremezlik geliri almakta olanlara gelir bağlanmasına esas olan sürekli iş göremezlik derecesi oranında, ölüm aylığı ve ölüm geliri dosyalarında ise hak sahiplerinin hisseleri oranında yapılacak.

1-31 Ekim 2023 arası herhangi bir tarihte, sosyal güvenlik destek primine tabi olanlar dahil, çalışması olanlar veya faaliyette bulunanlar ile yaşlılık aylığı almaktayken bu aylıkları kesilmeksizin ilgili düzenlemede sayılan iş yerlerinde çalışanlar ödeme kapsamında olmayacak.

Birden fazla dosyadan gelir ve aylık alanlara, en fazla ödemeye imkan veren bir dosya üzerinden ödeme yapılacak.

Yersiz yapıldığı anlaşılan ödemeler, ilgilinin varsa almakta olduğu gelir veya aylıklarından yüzde 25 oranında kesilerek, yoksa genel hükümlere göre geri alınacak.

İkramiye ödemeleri en geç kasım ayının ilk yarısında hesaplara yatırılacak.

Hayatlarını çalışarak sürdüren kişilerin yaşlılık dolayısıyla çalışamayacağı varsayılıp planlı bir şekilde çalışmayı bırakmalarıyla başlayan durumlarına verilen isimdir. Bu kimselere emekli veya tekaüt denir.