Emeklilik için gerekli olan  prim gün sayısını ve sigortalılık süresini doldurduğu halde yaşı gelmediği için emekli olamayan milyonlarca kişi, yaş şartının kaldırılarak ya da esnetilerek daha erken emekli olmak istiyor.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, EYT sorununu çözecek bir düzenleme üzerinde yoğun bir çalışma yürütüyor. Düzenlemenin Aralık ayı içinde Meclis’e sunulması bekleniyor.

TBMM Plan Bütçe Komisyonunda, Bakanlığın bütçe sunumunu yapan Çalışma Bakanı Vedat Bilgin, EYT kapsamında şartları taşıyan 1.5 milyon kişinin olduğunu, EYT’lilerin yüzde 87’sinin özel sektörde çalıştığını belirtti.

Şartları dolduran 1.5 milyon kişi olduğunu belirten Bilgin, düzenlemenin aralık ayı içinde Meclis’e sunulacağını söyledi.

Şartları taşıyanların yüzde 87’sinin özel sektörde çalıştığını söyleyen Bilgin, “Özel sektör kıdem tazminatı sorunuyla karşı karşıya kalacaktır. Kimse endişe etmesin bu sorun Meclis’te çözülmüş olacak” dedi.

Bakan Bilgin, “696 ile ilgili işçilerin problemleri var, onun çözülmesi daha kolay. Hazırlıkları tamamlandı, 90 bin civarında işçi kapsam dışında kaldı. Onların kamuya, kadrolu olarak geçmesi konusunda çalışmaları tamamladık. Onun da uygulamaya sokulacağının haberini vermek isterim.” dedi.

Bakan Vedat Bilgin, EYT düzenlemesi, asgari ücret ve geçici işçilerle ilgili de açıklamalarda bulundu.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, EYT düzenlemesi hakkında, “Onunla ilgili bir çözüm aşamasına geldik. O dosyayı tamamladığımız gün bir basın toplantısı ile ya da başka bir şekilde Türk kamuoyuyla paylaşacağız. Acil olan sorunların ertelenmemesi gerekir” diye konuştu.

Bilgin, “Geçici işçilerimiz hala geçici işçi. Bir türlü geçmeyen bir işçilik dönemi var. Bunu çözeceğiz, bunun çözülmesi lazım. Sözleşmeli personel meselesi medyada yer aldı. Bakanlar Kurulu’nda gündeme gelmedi. Biz hazırlığımızı yaptık. 90 bin taşeron işçinin kadroya geçirilmesi çalışması tamamlandı” diye konuştu. 

Bilgin, asgari ücretteki artış, ücretlilerin asgari ücret seviyesindeki ücretlerinden vergiyi kaldırmak gibi çalışmalar yaptıklarını kaydederek, “Aralık geliyor. Yeniden durumu değerlendireceğiz. Enflasyona karşı çalışanlarımızı, emekçilerimizi koruyacağız. Bundan kimsenin endişesi olmasın” dedi.

Enflasyon tahribatını giderecek çalışmalara da imza attıklarını söyleyen Bakan Bilgin, “Şimdi yeni çalışmalarımız var. Onu kamuoyu merak ediyor, bize soruyorlar. Nedir? EYT meselesi var. Onu çözmek için aralık ayında Meclise intikal ettireceğiz. Ben 2000 yılında genel müdürdüm, geçici işçilerimiz vardı. İşçiler hala geçici işçiler. Nasıl geçiciyse hiç geçmiyor. Onu çözüyoruz. Onu tarihe karıştırıyoruz” bilgilerini paylaştı.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olanların emekliliği hak etme koşullarının değiştirilmesiyle ortaya çıkan EYT konusunu gündemine aldı. Bakanlığın, yıl sonuna doğru çalışmasını tamamlaması bekleniyor.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, emeklilikte yaşa takılanlar sorununun en geç aralık ayında Meclis’e intikal ettirileceğini söyledi.

Peki EYT sorunu nereden doğdu ve çözümü nasıl mümkün?

1- Emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) sorunu nasıl ortaya çıktı ve daha önce emeklilik şartları nasıldı?

1999 yılında yürürlükte olan 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa 4447 sayılı Kanunla eklenen geçici 81’inci maddenin (B) bendi ile 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olanların emekliliği hak etme koşulları değiştirildi. Bu tarihten sonra emekliliğe hak kazanmak için sigortalılık süresi ve prim gün sayısının yanında, yaş koşulu da aranmaya başlandı.

Değişiklikten önce, emekliliğe hak kazanabilmek için sigortalılık süresi ve prim gün sayısındaki koşulların karşılanması yetiyordu. Değişiklik öncesinde kadınlarda 20, erkeklerde ise 25 yıl sigortalılık süresi ve 5000 gün koşulunu yerine getirenler emekli olabiliyordu.

2- 1999’daki değişiklik emeklilik koşullarını nasıl etkiledi?

1 Temmuz 1994’te ilk kez sigortalı olarak çalışmaya başlayan 1 Ocak 1972 doğumlu erkek işçi, çalışmaya başladığı dönemde yürürlükteki 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa göre 25 yıl sigortalılık süresini ve 5000 prim gününü tamamladığında emekli olabiliyordu. Yani bu işçi 25 yıllık sigortalılık süresini tamamladığı 1 Temmuz 2019’da 5000 prim günü varsa yaş koşulu aranmadığı için 47 yaşında emekli olabilecekti.

1999’daki değişikliğin ardından aynı işçi, çalışmaya ilk defa 1 Temmuz 1994’te başladığı için 25 yıl sigortalılık süresi, 55 yaş ve 5750 gün prim ödeme koşulunu yerine getirdiğinde emekli olabilme hakkı kazanabilir duruma geldi. Yani kanun değişikliği ile bu işçinin emekliliği 8 yıl ötelendiği gibi 750 gün de fazladan prim ödemesi istendi.

3- Mevcut koşullarda nasıl emekli olunuyor?

1 Ekim 2008’de yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortaları ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile emeklilik yaşı kademeli olarak yükseltilirken, prim ödeme gün sayısı işçilerde (SSK) 7200, esnaf ve çiftçilerde (Bağ-Kur) ise 9000’e çıkartıldı. Kanun yürürlüğe girdiğinde kadınlarda 58, erkeklerde 60 olan emeklilik yaşı kademeli olarak yükselmekte ve 2048 yılında kadın ve erkek sigortalı ayrımı yapılmadan 65 yaşa yükselecek.

Örneğin ilk defa çalışmaya Ağustos 2022‘de başlayacak bir kişi, hiç ara vermeden 7200 gün çalışması halinde prim koşulunu Ağustos 2042’de yerine getirecek. Ağustos 2042’de prim koşulunu yerine getiren erkek sigortalı 64 yaşında, kadın sigortalı ise 62 yaşında emekli olacak.

4- EYT’liler ne istiyor, sorun yaşayan kaç kişi?

Emeklilikte yaşa takılanlar, emeklilik koşullarında 1999’da yapılan değişikliğin geçmişe dönük uygulanmasına son verilmesini, yaş şartı aranmadan, sigortalılık süresi ve prim günü koşullarını sağlayıp emekli olmayı talep ediyor.

Nisan 2022 itibarıyla Sosyal Güvenlik Kurumu’na ( SGK) kayıtlı 4/a (SSK) kapsamında 16 milyon 406 bin, 4/b (Bağ-Kur) kapsamında 3 milyon 32 bin sigortalı bulunuyor.

Tahminlere göre, 4/a ve 4/b olmak üzere toplam 19 milyon 726 bin sigortalıdan yaklaşık 5-6 milyonu EYT sorunu yaşıyor.

5- EYT konusunda hükümetin tavrı ne, olası çözüm önerileri neler?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, EYT’lilerin durumuyla ilgili ilk olarak 4 Temmuz’da “Türkiye’nin her sorunu çözülmesi gereken dosya olarak önümüzde duruyor. Bu, önümüzdeki dosyalardan, çözülecek şeylerden biri.” açıklamasını yapmıştı.

Bakan Bilgin’in bu ifadeleri EYT’lileri umutlandırırken, kamuoyu EYT sorunuyla ilgili somut adımlar beklemeye başladı. Sonraki süreçte, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde, EYT’lilerin durumuyla ilgili çalışma grubu oluşturuldu.

Kamuoyunda, 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olanlarda istenen yaş koşulunun kademeli olarak düşürülmesi, aylıklarda belirli oranda kesinti yapılarak emeklilik tarihinin öne çekilmesi, erkeklerde 9000, kadınlarda 7200 prim gün sayısını yerine getirenlerde yaş koşulunun aranmaması gibi senaryolar konuşuluyor.

Bu konudaki düzenlemenin yıl sonunda netleşmesi, 2023 yılının ilk ayları itibarıyla yasalaşması bekleniyor.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, hükümetin EYT düzenlemesi yapıp yapmayacağına ilişkin olarak sorulan soruya şöyle cevap verdi;

“Bu tartışmalar bazen TBMM de oluyor, siyasetçi bu açıklaması yapması doğal birşey. Ama bizim gündemimizde bu yok, ben gündemimizde olanları konuşmayı seviyorum, gündemimizde, sözleşmeli çalışan var, 3600 var, ama gündemimizde EYT yok.”

Bakan Bilgin 3600 ek gösterge ile ilgili olarak ise şunları söyledi: 

“3600 ek gösterge için, Mayıs’ta hazırlarız, Cumhurbaşkanımıza takdim ederiz, görüşülür, konuşulur, ondan sonraki aşama TBMM aşaması.

3600 düzenlemesini bu yıl içinde tamamlarız, yılın sonunda iş biter. Meclis’ten çıkar.

Dört hizmet kolu esas, bazı statü gruplarında, adalet duygusunu güçlendirmek için bazı grupları da bu kapsam içine alacağız, ama esas olarak 4 grup ile statüsü korunması gerekiyor. Örneğin kamuda çalışan avukatlar, halen 3000 ek gösterge alıyorlar, bunlar gibi. Öğretmenlere 3600 veriyoruz, ama il milli eğitim müdürü 3600 olmaz, bunları değiştirmemiz lazım. Statülerini belirlememiz lazım. Din görevlisi ile müftüyü farklılaştırmamız lazım, adalet duygusun korumamız, lazım.” 

Bakan Bilgin, 3600 ek göstergenin çalışanların kazancını nasıl etkileyeceğine ilişkin soruya ise şu cevabı verdi: 

“Mevcut maaşa çok yansımıyor ama emeklilikte çok yararlı.”