Bakan Bilgin, “Belli bir yaş sınırı olacak mı” sorusuna ise “bakalım” diye yanıt verdi.

Emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) hakkında açıklamalarda bulunan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, konuya ilgili tek formül bulunduğunu söyledi:

“Kamuoyunda birçok formül anlatılıyor. Onların konuyla alakası yok. Hollanda modeli deniyor, Almanya modeli deniyor. Onlarda 62 yaşına gelen müracaat ediyor. Bizde o yaşta zaten emekli olunuyor.”

Bakan Bilgin, nasıl bir formül bulunacağına ilişkin olarak ise, “Daha çalışmamız sürüyor. Bir çok aşamadan geçecek. Bakanlık bünyesinde çalışılıyor. Sonra diğer ilgili bakanlıklar ve kurumlarla da görüşülecek. Üzerinde uzlaştığımız ve sayın Cumhurbaşkanının da onayladığı çalışmayı kamuoyu ile paylaşacağız.” ifadelerini kulandı. 

Emeklilik için gerekli olan prim gün sayısını ve sigortalılık süresini doldurduğu halde yaşı gelmediği için emekli olamayan milyonlarca kişi, yaş şartının kaldırılarak ya da esnetilerek daha erken emekli olmak istemektedir.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, EYT sorununu çözecek bir düzenleme üzerinde yoğun bir çalışma yürütüyor.

EYT ile ilgili Ocak ayında, bütçe görüşmelerinin akabinde bir yasal düzenleme olması beklentisi oldukça yüksek.

Peki kimler EYT kapsamındadır? Kimlere EYT’li denilmektedir?

8 Eylül 1999 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanan 4447 sayılı Kanunla kadınlar için 20, erkekler için 25 yıl sigortalılık süresi ve 5000 günlük prim ödeme gün sayısı olan emeklilik şartları değiştirilmiş ve 8 Eylül 1999 tarihinden önce işe girenler için kadınlarda 38 ile 58 erkeklerde ise 44 ile 60 yaş arasında değişen kademeli geçiş süresi getirilmiş ve 8 Eylül 1999 tarihinden sonra işe girenler için emeklilik yaşı kadınlarda 58, erkeklerde 60’a, prim gün sayısı ise 7000 gün olarak belirlenmiştir.

Dolayısıyla ilk defa 8 Eylül 1999 tarihinden önce sigortalı olup, emeklilik için gerekli olan sigortalılık süresi ve prim gün sayısını doldurmasına rağmen yaş şartının dolmasını bekleyenler EYT kapsamına girmektedir.

EYT olarak adlandırılan grup homojen olmayıp, farklı statülerdeki kişilerden oluşmaktadır.

Dolayısıyla EYT gurubundaki beklentiler ve talepler de birbirinden farklı olabiliyor.

Emeklilikte yaşa takılanlar, emeklilik koşullarında 1999’da yapılan değişikliğin geçmişe dönük uygulanmasına son verilmesini, yaş şartı aranmadan, sigortalılık süresi ve prim günü koşullarını sağlayıp emekli olmayı talep ediyor.

EYT’lilerin en temel talepleri, 1999’da yapılan bu değişikliğin geçmişe dönük uygulanmasına son verilmesi ve işe başladıkları koşullarla emeklilik haklarının verilmesi, 8 Eylül 1999 tarihinden önce çalışmaya başlayanların prim gün sayılarını doldurduklarında yaş şartını beklemeden emekli olabilmelerine imkân tanınmasıdır.

Yani, EYT’lilerin en başından beri arzu ettiği bir düzenleme, ilk defa 8 Eylül 1999 tarihinden önce sigortalı olup 5 bin gün çalışmış olanların yaş şartına takılmadan emekli olmalarıdır.

Bu kişilerin temel talebi, yaş şartının esnetilerek emekli olabilmelerinin sağlanmasıdır.

Türkiye’de yaklaşık 4 milyon EYT’li söz konusu. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, EYT sorununu çözecek bir düzenleme üzerinde çalışıyor.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin EYT çalışma sistemi ile ilgili yaptığı açıklamada “Bir sayı ve içerik veremem ama çok sayıda formül var. Alternatifler var. Bu alternatifler üzerinden çalışmalarımızı yapacağız. İşin bir mali boyutu var. Çalışmamız bir noktaya geldiğinde Hazine ve Maliye Bakanlığı da çalışmamıza katılacak. Onların da bu formüller üzerinde hesaplamalar yapmasını bekleyeceğiz. O formüllerin her birinin ayrı maliyet hesabı yapıldığında Cumhurbaşkanımıza sunacağız. Kararı Cumhurbaşkanımız verecek.” demişti.

Diğer yandan emeklilikte yaşa takılanlar, çeşitli nedenlerle çalışma hayatından kopabilmektedir. Bu durumda, söz konusu kişilerin sağlık hizmetinden yararlanabilmeleri de önemli bir sorun olarak öne çıkmaktadır.

Peki emeklilik için yaşı bekleyenler sağlık hizmetlerinden nasıl yararlanabilir?

Emeklilikte yaşa takılanların hali hazırda sağlık hizmetlerinden yararlanabilmeleri için en kestirme yol, mümkünse bakmakla yükümlü olunan kişi kapsamında eşi veya çocuğu üzerinden sağlık yardımı alabilmesidir.

Örneğin eşi çalışan EYT’li, eşi üzerinden sağlık hizmetinden yararlanabilir. Ya da çocuğu sigortalı çalışıyorsa, bakmakla yükümlü olunan kişi kapsamında çocuğunun sigortasından faydalanabilmesi mümkündür.

Böyle bir durum söz konusu değilse, bu kez gündeme Genel Sağlık Sigortası (GSS) uygulaması gelecektir. Bilindiği gibi kişinin işten ayrılmasının ardından zorunlu olarak GSS kapsamına alınması söz konusudur. Ancak burada önemli bir detay vardır.

EYT kapsamında olup GSS kapsamına giren kişiler, nüfusa kayıtlı oldukları il veya ilçedeki valilik ya da kaymakamlığa giderek gelir testi yaptırmalıdır. Zira gelir testi sonucunda, aile içerisinde kişi başına düşen aylık gelirin brüt asgari ücretin üçte birinden az çıkması halinde GSS primi ödemeden sağlık hizmetlerinden yararlanmaları mümkün olacaktır.  

Gelir testi sonucu, geliri asgari ücretin üçte birinden fazla çıkan kişiler ise GSS primi ödeyerek sağlık hizmetlerinden yararlanabilecektir.