Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, “99’dan bugüne gelen bir mesele bunu da çözüyoruz. Bu da uzun uğraşılarla çözüm aşamasına gelmiştir. Çünkü birçok meselenin boyutu vardır. Mali boyutu dışında da teknik boyutları vardır. Onları da halletmek üzereyiz, onları da bu ay içerisinde çözdükten sonra meclisimizin gündeminde yer alacağına inanıyoruz” açıklamasını yaptı.

EYT düzenlemesinin kıdem tazminatı boyutu da bir diğer önemli nokta.

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın çalışmaları sürüyor. Tamamlandığında Kredi Garanti Fonu kefaletiyle işverene uygun finansman imkanı verilecek.

Emeklilikte yaşa takılanlarla ilgili düzenlemeden 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olup emeklilik için gerekli çalışma yılı ve prim gün sayısını dolduranların faydalanması öngörülüyor.

Emeklilik için gerekli olan  prim gün sayısını ve sigortalılık süresini doldurduğu halde yaşı gelmediği için emekli olamayan milyonlarca kişi, yaş şartının kaldırılarak ya da esnetilerek daha erken emekli olmak istiyor.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, EYT sorununu çözecek bir düzenleme üzerinde yoğun bir çalışma yürütüyor. Düzenlemenin Aralık ayı içinde Meclis’e sunulması bekleniyor.

TBMM Plan Bütçe Komisyonunda, Bakanlığın bütçe sunumunu yapan Çalışma Bakanı Vedat Bilgin, EYT kapsamında şartları taşıyan 1.5 milyon kişinin olduğunu, EYT’lilerin yüzde 87’sinin özel sektörde çalıştığını belirtti.

Şartları dolduran 1.5 milyon kişi olduğunu belirten Bilgin, düzenlemenin aralık ayı içinde Meclis’e sunulacağını söyledi.

Şartları taşıyanların yüzde 87’sinin özel sektörde çalıştığını söyleyen Bilgin, “Özel sektör kıdem tazminatı sorunuyla karşı karşıya kalacaktır. Kimse endişe etmesin bu sorun Meclis’te çözülmüş olacak” dedi.

Akkol, TİSK’in EYT’nin etkilerini somut bulgu ve verilerle inceleyen, beklentileri ve çözüm önerilerini ortaya koyan detaylı bir çalışması olduğunu belirtti.

Düzenlemenin ideal bir yöntemle devreye alınmasının kamu, işçi ve işveren için kıymetli bir gelişme olacağına inançlarını dile getirdi.

TİSK Yönetim Kurulu Başkanı, konunun nitelikli iş gücü kaybı ve işverenleri etkileyecek başta kıdem tazminatı yükünü ve ek maliyetleri gözetecek uygun çözümlerle yönetilmesinin işgücü piyasalarındaki dengeler açısından kritik olduğuna da dikkat çekti.

Akkol, “EYT, uzun süredir çalışma hayatının gündeminde olan ve çalışma arkadaşlarımızın çözümünü beklediği önemli bir konu. TİSK olarak, olası bir düzenlemenin hayata geçmesinin etkilerini somut bulgu, veri ve tespitlerle inceleyen, EYT’lilerin beklentilerini gözetirken diğer yandan çalışma hayatının olası bir düzenlemede nasıl etkileneceğini ortaya koyan derinlemesine bir çalışmamız var. Bu konuda birçok temasta bulunduk ve çalışmamızı Bakanlığımız ile de paylaştık. Tüm tarafların konudan beklentilerini karşılayacak, bir tarafın beklentilerini karşılarken diğer tarafa ciddi yükler getirmeyecek şekilde tasarlanmış ideal bir çözümün üretileceğine olan inancımız tam. Düzenlemenin ideal bir yöntemle devreye alınmasının kamu, işçi ve işveren için kıymetli bir gelişme olacağını düşünüyoruz.

TİSK olarak, her zaman önceliğimiz ülkemizin ve çalışma arkadaşlarımızın refahı oldu. Bu yaklaşımla EYT’li çalışma arkadaşlarımızın beklentilerinin karşılanmasını önemsiyoruz. Uzun yıllardır bu düzenlemeyi bekleyen arkadaşlarımızın uygun koşullarda emekli maaşlarını almasını işverenlerimiz de destekleyecektir. 

Diğer yandan, uygulamanın işletmelerimizin küresel rekabetçiliğini etkileyecek birçok sonucu ve yıllara yayılabilecek çeşitli istenmeyen etkileri de olacak. Başta kıdem tazminatı yüklerinin yönetilmesini önemli buluyoruz. Emekli olup çalışmaya devam edecek çalışma arkadaşlarımız için ise sosyal güvenlik destek primlerindeki işveren maliyetleri artışı kaynaklı uzun vadeli maliyet etkileri ortaya çıkabilir. 

Bu konuda işverenler üzerindeki artan yüklerin sağlanacak teşvik ve kolaylıklarla hafifletilmesini, düzenlemenin tüm bu faktörleri gözetecek şekilde hayata geçmesini önemli görüyoruz. Devletimizin her zaman olduğu gibi hem çalışanı hem işvereni gözeten destek ve teşvikleri en uygun şekilde uygulamaya alacağına inanıyoruz.

Önemsediğimiz bir diğer konu da nitelikli iş gücünün çalışma hayatında devamlılığın sağlanması. Her 4 işletmeden 3’ü hali hazırda nitelikli işgücüne erişim sorunu yaşadığını bildiriyor, erişimin daha da zorlaşmaması kritik. Bu nedenle, EYT’li çalışanlardan emekli maaşlarını alırken mevcut işlerinde devam etmek isteyenler için çözüm üretilmesi birçok sektör ve işletme için önem taşıyor. Ayrıca hep gündeme getirdiğimiz üzere güvenceli esnek çalışma yöntemlerinin yaygınlaştırılmasının daha da önem kazanacağı görüşündeyiz. Nitelikli çalışan açığı kaynaklı etkilerinin yaşanmaması için bu çözümlerin kritik olduğunu düşünüyoruz.

Olası EYT düzenlemesine paralel olarak kayıt dışı ile mücadele de önem kazanacak. Kayıt dışı istihdam artışının önüne geçmek için bütüncül önlemler alınması gerektiğini her fırsatta ifade ediyoruz. Yükümlülüklerini eksiksiz yerine getiren kayıtlı ve örgütlü işletmeleri desteklemek önem kazanıyor. Bu işletmeleri olumlu şekilde ayrıştıracak somut uygulamaların hayata geçmesini bekliyoruz.

TİSK olarak ülkemize, işletmelerimize ve çalışanlarımıza katkı sunacak her adım için elimizi taşın altına koyacağımızı ifade ediyoruz. Ülkemize, çalışma hayatımıza ve çalışma arkadaşlarımıza değer katacak uygulamaların hayata geçmesi için çalışmaya ve destek vermeye devam edeceğiz.” dedi.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olanların emekliliği hak etme koşullarının değiştirilmesiyle ortaya çıkan EYT konusunu gündemine aldı. Bakanlığın, yıl sonuna doğru çalışmasını tamamlaması bekleniyor.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, emeklilikte yaşa takılanlar sorununun en geç aralık ayında Meclis’e intikal ettirileceğini söyledi.

Peki EYT sorunu nereden doğdu ve çözümü nasıl mümkün?

1- Emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) sorunu nasıl ortaya çıktı ve daha önce emeklilik şartları nasıldı?

1999 yılında yürürlükte olan 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa 4447 sayılı Kanunla eklenen geçici 81’inci maddenin (B) bendi ile 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olanların emekliliği hak etme koşulları değiştirildi. Bu tarihten sonra emekliliğe hak kazanmak için sigortalılık süresi ve prim gün sayısının yanında, yaş koşulu da aranmaya başlandı.

Değişiklikten önce, emekliliğe hak kazanabilmek için sigortalılık süresi ve prim gün sayısındaki koşulların karşılanması yetiyordu. Değişiklik öncesinde kadınlarda 20, erkeklerde ise 25 yıl sigortalılık süresi ve 5000 gün koşulunu yerine getirenler emekli olabiliyordu.

2- 1999’daki değişiklik emeklilik koşullarını nasıl etkiledi?

1 Temmuz 1994’te ilk kez sigortalı olarak çalışmaya başlayan 1 Ocak 1972 doğumlu erkek işçi, çalışmaya başladığı dönemde yürürlükteki 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa göre 25 yıl sigortalılık süresini ve 5000 prim gününü tamamladığında emekli olabiliyordu. Yani bu işçi 25 yıllık sigortalılık süresini tamamladığı 1 Temmuz 2019’da 5000 prim günü varsa yaş koşulu aranmadığı için 47 yaşında emekli olabilecekti.

1999’daki değişikliğin ardından aynı işçi, çalışmaya ilk defa 1 Temmuz 1994’te başladığı için 25 yıl sigortalılık süresi, 55 yaş ve 5750 gün prim ödeme koşulunu yerine getirdiğinde emekli olabilme hakkı kazanabilir duruma geldi. Yani kanun değişikliği ile bu işçinin emekliliği 8 yıl ötelendiği gibi 750 gün de fazladan prim ödemesi istendi.

3- Mevcut koşullarda nasıl emekli olunuyor?

1 Ekim 2008’de yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortaları ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile emeklilik yaşı kademeli olarak yükseltilirken, prim ödeme gün sayısı işçilerde (SSK) 7200, esnaf ve çiftçilerde (Bağ-Kur) ise 9000’e çıkartıldı. Kanun yürürlüğe girdiğinde kadınlarda 58, erkeklerde 60 olan emeklilik yaşı kademeli olarak yükselmekte ve 2048 yılında kadın ve erkek sigortalı ayrımı yapılmadan 65 yaşa yükselecek.

Örneğin ilk defa çalışmaya Ağustos 2022‘de başlayacak bir kişi, hiç ara vermeden 7200 gün çalışması halinde prim koşulunu Ağustos 2042’de yerine getirecek. Ağustos 2042’de prim koşulunu yerine getiren erkek sigortalı 64 yaşında, kadın sigortalı ise 62 yaşında emekli olacak.

4- EYT’liler ne istiyor, sorun yaşayan kaç kişi?

Emeklilikte yaşa takılanlar, emeklilik koşullarında 1999’da yapılan değişikliğin geçmişe dönük uygulanmasına son verilmesini, yaş şartı aranmadan, sigortalılık süresi ve prim günü koşullarını sağlayıp emekli olmayı talep ediyor.

Nisan 2022 itibarıyla Sosyal Güvenlik Kurumu’na ( SGK) kayıtlı 4/a (SSK) kapsamında 16 milyon 406 bin, 4/b (Bağ-Kur) kapsamında 3 milyon 32 bin sigortalı bulunuyor.

Tahminlere göre, 4/a ve 4/b olmak üzere toplam 19 milyon 726 bin sigortalıdan yaklaşık 5-6 milyonu EYT sorunu yaşıyor.

5- EYT konusunda hükümetin tavrı ne, olası çözüm önerileri neler?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, EYT’lilerin durumuyla ilgili ilk olarak 4 Temmuz’da “Türkiye’nin her sorunu çözülmesi gereken dosya olarak önümüzde duruyor. Bu, önümüzdeki dosyalardan, çözülecek şeylerden biri.” açıklamasını yapmıştı.

Bakan Bilgin’in bu ifadeleri EYT’lileri umutlandırırken, kamuoyu EYT sorunuyla ilgili somut adımlar beklemeye başladı. Sonraki süreçte, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde, EYT’lilerin durumuyla ilgili çalışma grubu oluşturuldu.

Kamuoyunda, 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olanlarda istenen yaş koşulunun kademeli olarak düşürülmesi, aylıklarda belirli oranda kesinti yapılarak emeklilik tarihinin öne çekilmesi, erkeklerde 9000, kadınlarda 7200 prim gün sayısını yerine getirenlerde yaş koşulunun aranmaması gibi senaryolar konuşuluyor.

Bu konudaki düzenlemenin yıl sonunda netleşmesi, 2023 yılının ilk ayları itibarıyla yasalaşması bekleniyor.