Bakan Işıkhan: Emeklilerimizin yüzünü daha da güldürecek yeni adımlarla tüm vatandaşlarımızı refaha ortak edeceğiz

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, “Bu yüzyılı emeğin, üretimin, kalkınmanın yüzyılı yapma sözümüzde kararlıyız. İnşallah bunu gençlerimizle, akademisyenlerimizle, işçi ve işverenlerimizle birlikte yapacağız.” dedi.

Bakan Işıkhan, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi (AYBÜ) ile Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) işbirliğinde AYBÜ Milli İrade Konferans Salonu’nda düzenlenen “Türkiye Cumhuriyeti’nin 100. Yılında Çalışma Hayatı Sempozyumu”na katıldı.

Çalışma hayatında sosyal devlet anlayışının gerektirdiği insan odaklı, hak ve adalet temelli politikaları hayata geçirdiklerini belirten Işıkhan, emekçilerin alın teri, işveren ve yatırımcıların cesaretiyle milletin desteğinin bu konudaki en büyük motivasyon kaynakları olduğunu söyledi.

Son 21 yılda çalışma hayatının yapısal sorunlarının çözümüne yönelik çok ciddi adımlar attıklarını vurgulayan Işıkhan, şöyle konuştu:

“Önce uluslararası standartlara uygun şekilde mevzuatımızı düzenledik. Yasal düzenlemeler yaparak sendikalaşmanın önündeki engelleri kaldırdık. Çözülemez olarak görülen sorunlarımızı dosya dosya ele alıp bir bir çözüme kavuşturduk. Biliyorsunuz EYT’yi gündemimizden kaldırdık. Salgınlar, yangınlar, depremler ve bunlarla beraber gelen küresel finans krizleri gibi son yıllarda birçok ülkenin üstesinden kolay kolay gelemeyeceği bu zor zamanları büyüyerek ve gelişerek atlattık ancak kolay kolay yıkılmayacak sağlam ekonomik yapımız sayesinde her şeye rağmen büyümeye devam ediyoruz. Bu şartların sebep olduğu enflasyonun olumsuz etkilerine karşı hem çalışanımıza hem de işverenimize kalkan olmayı sürdürüyoruz.”

“Tüm vatandaşlarımızı refaha ortak edeceğiz”Işıkhan, salgın ve ardından yaşanan depremin olumsuzluklarını gidermek için destek ve teşviklerle çalışma hayatını ayakta tutacak önlemler aldıklarını anımsatarak, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bu kapsamda, temmuz ayından geçerli olmak üzere asgari ücrete ilave artış yaptık. Bir yılda yaptığımız zam yüzde 107 oldu. En düşük memur maaşını 22 bin liraya çıkardık. 7. Dönem Toplu Sözleşme sürecimizi başarıyla yürüttük. Diğer paydaşlarımızla yeni protokoller imzaladık ve iş dünyamızın birçok temsilcisiyle sık sık bir araya gelerek ihtiyaç ve talepler noktasında yeni çözüm yolları aradık. Çalışmayan emeklilerimize 5 bin lira ikramiye veriyoruz. İnşallah emeklilerimizin yüzünü daha da güldürecek yeni adımlarla tüm vatandaşlarımızı bu refaha ortak edeceğiz.”

Akademik camianın Türkiye Yüzyılı’nın inşasında önemli görevler üstleneceğine inandığını dile getiren Işıkhan, şu ifadeleri kullandı:

“İş gücü piyasasının ihtiyaçlarının tespiti, sosyal karşılığı, yeni çalışma modelleri, yeni meslekler, iş sağlığı ve güvenliği kültürünün yaygınlaştırılması, sosyal güvenlik sisteminin daha da geliştirilmesi gibi kritik noktalarda fikir, öneri ve bilimsel çalışmalar, kamu hizmetlerimize büyük katkı sağlayacaktır. Özellikle üniversitemizin öğrencileri başta olmak üzere tüm genç kardeşlerimizin geleceğe yürüdükleri yollarına meşale olacak bu tür çalışmalara ihtiyacı olacak.”

“İstihdamı artıracak teşvikleri sağlamaya devam edeceğiz”Işıkhan, Bakanlık olarak genç istihdamına ve nitelikli iş gücü yetiştirmeye yönelik önemli çalışmalar yürüttüklerini vurgulayarak, şunları kaydetti:

“Bakanlık olarak aktif iş gücü programlarımızla, teşvik ve desteklerimizle, paydaşlarımızla ortak yürüttüğümüz özellikle kadın ve gençlerimize yönelik projelerle onların yanında olmaya devam edeceğiz. Bu yüzyılı emeğin, üretimin, kalkınmanın yüzyılı yapma sözümüzde kararlıyız. Bunu gençlerimizle, akademisyenlerimizle, işçi ve işverenlerimizle birlikte yapacağız. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı olarak çalışma hayatında adaleti, sosyal ve teknik güvenliği tesis etmeye, istihdamı artırmak adına gerekli tüm teşvikleri sağlamaya, ülkemizin her yıl daha da büyüyen ekonomik ve sosyal refahını 85 milyon vatandaşımızın tamamına yansıtmaya devam edeceğiz.”

“Uzaktan çalışma artık çoğu işletmede yerleşik uygulama”TİSK Genel Sekreteri Akansel Koç da sosyal diyaloğu her zaman önemsediklerini, çalışma hayatında konuların işçi, işveren ve kamunun ortak aklıyla çözülmesi gerektiğine inandıklarını dile getirdi.

Çalışma hayatının temel mevzuatı olan 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 20 yıl önce yasalaştığına dikkati çeken Koç, şöyle konuştu:

“Çalışma hayatı 20 yıl öncesinden çok farklı bir yerde. Özellikle salgın dönemindeki hızlı değişim esnek çalışma modellerine duyulan ihtiyacı daha da belirginleştirdi. Uzaktan çalışma artık çoğu işletmede yerleşik bir uygulama. Teknolojik gelişim, yapay zeka kullanımı çok hızlandı. Robotlar artık çalışma arkadaşlarımız. İş Kanunumuzun yeni nesil çalışma modelleriyle uyumlu bir hale gelmesini önemsiyoruz. Ayrıca işsizlikle etkin ve sürdürülebilir mücadele için de esnek çalışma modellerinin yaygınlaştırılması şart. TİSK olarak, güvenceli esnek çalışma modellerini başta gençlere, kadınlara istedikleri gibi çalışma imkanları sağlamak için öneriyoruz. İlk işe girişin kolaylaştırılması için öneriyoruz.”

Koç, Orta Vadeli Program’daki önemli konular arasında güvenceli esneklik ile yeni nesil çalışma modellerinin yaygınlaştırılmasının da bulunduğunu anımsatarak, “Ülkemizde yarı zamanlı çalışan oranı sadece yüzde 9. İstihdama katılım oranımız ise yüzde 54. Kadınlar için bu oran yüzde 34, gençler için ise yüzde 37. Burada OECD ortalamalarının altındayız ve bir gelişim imkanımız var.” dedi.

Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğü’nden alınan 13.09.2023 tarihli ve 2458737 sayılı yazıda;

İlgili maddenin gerekçesinde belirtildiği gibi söz konusu prim teşvikinin getiriliş amacının 5510 sayılı Kanuna eklenen geçici 95. madde uyarınca 08.09.1999 tarihinden önce sigortalı olarak çalışmaya başlamış olanlardan ilgili mevzuatı uyarınca yaş şartına bakılmaksızın yaşlılık aylığı bağlanması sebebiyle ortaya çıkabilecek istihdam kaybının önüne geçmek olduğunun açıkça ifade edildiği, söz konusu sigorta prim teşvikinin kapsamının aynı maddenin birinci fıkrası uyarınca yaşlılık aylığı bağlananlar ile sınırlı olduğu, 08.09.1999 tarihi ve öncesinde sigortalı olarak çalışmaya başlayıp ilgili mevzuatında öngörülen yaş şartını tamamladıktan sonra yaşlılık aylığı bağlanmış olanların mezkur teşvikten yararlandırılmalarına imkân bulunmadığı belirtilmiştir.

Sonuç olarak; 5 puanlık sigorta prim teşvikinin yalnızca yaş şartına bakılmaksızın  EYT kapsamında emekli olanlar ile sınırlı olduğuna, 08.09.1999 tarihi ve öncesinde sigortalı olanlar ve yaş şartını sağlayan diğer emekliler için söz konusu teşvikten yararlanılmasına ise imkân bulunmadığına açıklık getirilmiştir.

İlgili yazıya aşağıdan ulaşabilirsiniz;

Maaş farklarına e-Devlet‘ten bakılabilecek.

Aylık bağlama süreci devam ediyor.

İşlemlerini henüz tamamlamayan EYT emeklilerinin de aylıklarının bu hafta bağlanması bekleniyor.

Aylıkları yeni bağlanacak olanlar da herhangi bir hak kaybı yaşamayacak. Tüm birikmiş ödemeleri hesaplarına yatırılacak. Maaş farklarına e-Devlet üzerinden bakılabilecek.

Biriken maaşlar alınabilecek

31 Mart’a kadar başvurusunu tamamlayan EYT’lilere, Kurban Bayramı’nın yanı sıra daha önce alamadıkları Ramazan Bayramı ikramiyesi de verilecek.

1 Nisan’dan itibaren birikmiş olan; nisan, mayıs ve haziran aylıklarını da alacaklar

Bakan Bilgin, Hacı Bayram Veli Üniversitesi Kongre ve Kültür Merkezi’nde düzenlenen Memur-Sen Konfederasyonu 7. Olağan Genel Kuruluna katıldı.

Tüm çalışanların 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü’nü kutlayan Bilgin, hükümet olarak çalışma hayatının bekleyen sorunlarını çözdüklerini söyledi.

Bunlardan bir tanesinin kamu çalışanlarına 3600 ek göstergenin verilmesi olduğunu anımsatan Bilgin, şöyle konuştu:

“3600 sadece dört meslek grubuyla ilgili bir mesele olarak politik bir taahhüt olarak ortaya konulmuştu. Onu bütün kamu çalışanlarına, 600 ek gösterge vererek, hiç gündemde olmayan meslek gruplarını işin içine dahil ederek, kapsamlı bir şekilde 5 milyon 300 bin kişinin faydalanacağı bir şekilde çözdük. Orada çözülmemiş bir konu var. Onu da sendikacılarla zaman zaman görüştük. O da nedir? 3600 ek göstergeyi, birinci dereceye gelen bütün çalışanların müktesep hakkı olarak düzenlememiz gerekir. Onu o günkü şartlarda yapamadık ama bu konuda dosyamız da çözüm yolumuz da hazır. Hatta kanun teklifimiz de hazır. İnşallah Meclisin gündeminde yer alacak ilk tekliflerden birisi bu olacak.”

Vedat Bilgin, sözleşmeli kamu çalışanlarının kadro sorununu çözdüklerini ve memurlara refah payı verdiklerini anımsatarak, asgari ücrette ve tüm çalışanların asgari ücret kadar olan gelirinde vergiyi kaldırarak tarihi bir adım attıklarını söyledi.

EYT sorununun Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın iradesiyle çözüldüğünü belirten Bilgin, başka bir iktidarın bu sorunu çözemeyeceğini dile getirdi.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, seçimleri kazanacaklarını ifade ederek, çalışma hayatının çözüm bekleyen diğer sorunlarını, 15 Mayıs’tan sonra masaya yatıracaklarını kaydetti.

1 milyon EYT’li ilk maaşını aldı

EYT’de deprem bölgesinde müracaat edenlere öncelik verdik. İlk uygulamalar orada yapıldı. Şimdi 1 milyon kişi yaklaşık ilk maaşını aldı. Alamayanların kaybı yok. Hak etme günlerine göre, prim gün sayıları doldurma sayılarına göre her gün işlem yapılıyor.

Ayda yaklaşık 30 bin kişiye emeklilik bağlanıyordu. Şimdi biz bu rakamı 120 bine 130 bine çıkardık. Bizim SGK personelimiz büyük bir hazırlık yaptı. Gecelerini gündüzlerine katarak çalıştılar. TBMM jest yaptı, onların fazla mesailerini artırdı. Müthiş çalıştılar. 1 milyona giden rakam yaptılar. Gecikenler endişe etmiyorlar, çünkü birikmiş olarak alacaklar.

EYT’liler en geç Mayıs’ta sorunlarını çözülecek

EYT’de yığılma olmuyor. Onların hizmet birleştirmelerini SGK yapıyor. ‘Beklemede’ denilen dosya değerlendiriliyor. Uygun zamanda ona cevap verilecek. Bu sorular en geç Mayıs ayı içinde cevabını alacak. 1 milyona doğru gidiyoruz. Toplam müracaat 1 milyon 700 bin civarında. Bir kısmı prim gün sayısı eksik, diğer şartlar tutmuyor. Diğer şartlar değerlendiriliyor. Çok standardize edilmiş işlemler. Kısa sürede onlar tamamlanacak. Hızlı bir şekilde cevap veriyoruz.

Asgari ücrete zam olacak mı?

Asgari ücrete bu sene de kimsenin beklemediği zammı yaptık. Cumhuriyet tarihinin en yüksek Dolar bazında maaşı verdik. 8 bin 500 lira yüksek bir para mı? Değil. Bunun altına düşmemesi için belirledik. Asgari ücreti yukarıya çektiğiniz zaman yüzde 50 zam yaptınız diyelim. Asgari ücretin üzerinde çalışanlar da işverenlerinden aynı oranda zam istiyorlar.

Asgari ücretin diğer ücretleri düzenleyici etkisi var. Temmuz’da bunu değerlendireceğiz. Şu anda rakam vermeyi düşünmüyorum. Sayın Cumhurbaşkanımızın bu konuları bir seçim vaadi haline getirmediğini biliyoruz. Asgari ücret yılda 1 kez düzenliyor. Ama enflasyondan ötürü 6 ayda bir düzenledik. 8 bin 500 liranın reel etkisini Temmuz’da değerlendirmek gerektiğini düşünüyorum.

7 bin 500 lira üzere maaş alan emekliler

Sayın Cumhurbaşkanımız bir konuşmasında bahsetti. Emeklilerle ilgili çalışmaları benden istedi. 6 ayda bir çalışanlarımızın, özellikle kamu çalışanları, emekliler de onların içinde, maaşlarıyla ilgili düzenleme yapıyoruz. Temmuz’da hepsini kapsayan oranları düzenleme yapacağız.

Aşağıdakileri yukarıya, yukarıdakileri biraz daha yukarıya taşıyacağız. Temmuz’da yasal olarak yapıyoruz. Refah payını bu defa farklılaştırarak 7 bin 500 liranın üzerinde olanların da maaşlarını farklılaştıracak şekilde düzenliyoruz.

Yaklaşık 7 bin 500 lira alanların sayısı 9 milyon. Toplamda 15 milyon emeklimiz var. 7 bin 500 TL üzerinden maaş alan emeklilere refah payı verilecek.

Kamu işçilerine maaş zammı

Şu anda kamuda 700 bini aşkın işçilerle ilgili toplu sözleşmemiz devam ediyor. Bir oransal artış yapacağız. Asgari ücretle olan işçilerin 12 bin veya 12 bin 500’e çekilmesi. Onların talep ettiği bir rakam var onların üzerinde. Toplu sözleşmeleri Kamu İşveren Sendikaları yapıyor. Ben orada devletin temsilcisiyim. Bugün veya yarın bir araya gelecekler. Biz nihai kararı sendikalarımızla oturup çıkartacağız. Kamuda çalışanlarımızın alacağı ücret seviyeleri fevkalade önemli. Kamu sektörü emekçileri özel sektöre de öncülük ediyorlar. Kamu çalışanları yani memurlar bundan olumsuz etkilenmiyor. Biz refah payıyla birlikte yüzde 30 kamu çalışanlarına zam yaptık. Şimdi Temmuz’da onların zamları var. Bunu yeniden refah payıyla birlikte ele alacağız. Memurların çalışmaları başka, sosyal şartları başka. Memurların günlük ücretlerine yansıyan çeşitli kalemler var.

“Emeklilikte Yaşa Takılanlar ( EYT) düzenlemesi ile staj mağdurlarının ortaya çıktığı” dile getirilerek değerlendirmesi sorulan Bilgin, “Staj mağduru, kavramı doğru değil, staj mağduru yok. Çünkü prim yatırmayanlar, prim yatırmadan emekli olabilir mi? Patronları kim? Kendi adlarına sigorta primini yatıracak olan ismi bize bildirsinler, onları tespit edelim, primlerini yatırsınlar. Staj bir eğitimdir, kavramları doğru kullanalım.” diye konuştu.

Geçici işçilerle ilgili düzenlemenin hangi aşamada olduğuna ilişkin soruya Bilgin, “Düzenleme şu anda Meclis’te. Tahmin ediyorum bu hafta Meclis gündemine alınır.

Geçici işçi sorununu çözüyoruz. Dosya dosya önümüzde ele aldığımız her konuyu çözerek dosyayı kapatıyoruz. EYT’den sonra geçici işçiler demiştik, şimdi geçici işçiler meselesi inşallah Meclisimizin vereceği kararla kapanıyor. Geçici işçiler meselesi tarihe karışacak.” karşılığını verdi.

Bilgin, Meclis Başkanlığına sunulması öngörülen geçici işçilere yönelik kanun teklifinin içeriğine yönelik soru üzerine, “Devlette norm kadrolar var, bir de geçici işçiler var. Devletin, norm kadroya eleman alırken kıdem sırasına göre mevcut geçici işçilerden almasını önerdik. Şart; çalışma süresi, en kıdemli olanlar alınsın.” ifadelerini kullandı.

“Geçici işçilere yönelik çalışma süresinde alt sınır olacak mı?” sorusunu da yanıtlayan Bilgin, “Sınır yok, sıraya koysun, en kıdemliden başlayarak alsın. Mevcut geçici işçilerin de uzun süre, 11 ay, 29 gün çalıştırılmasını önerdik.” bilgisini verdi.

Memurlar

Hatırlarsanız daha önce 696 sayılı KHK ile taşerondan kadroya geçen işçilerin endişe ettiği konulardan biri EYT düzenlemesi sonrasında emekliliği hak etmeleri neticesinde işlerinden zorunlu olarak çıkarılıp çıkarılmama durumu idi. Zira, 696 sayılı KHK’da kadroya geçme koşulları arasında “Bunların istihdam süreleri hiçbir şekilde sosyal güvenlik kurumlarından emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarihi geçemez.” şeklinde bir hüküm bulunmaktaydı.

Neyse ki bu sıkıntılı konu EYT düzenlemesinde unutulmadı ve yukarıdaki KHK hükmü ortadan kaldırıldı ve bu sorun çözüldü.

Şimdi ise bir başka konu gündemde. 696 sayılı KHK ile taşerondan kadroya geçen işçiler, EYT kapsamında işten ayrıldıktan 30 gün sonra başvurmaları halinde, SGDP’ye (Sosyal Güvenlik Destek Primine) tabi olarak, belediye şirketlerinde emekli maaşı alarak çalışmaya devam edebilir mi?

Öncelikle EYT düzenlemesine bir bakalım:

“GEÇİCİ MADDE 95- Bu maddenin yürürlük tarihinden sonra aylık bağlanması için talepte bulunanlardan 506 sayılı Kanunun geçici 81 inci maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi, 1479 sayılı Kanunun geçici 10 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 2925 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi ve 5434 sayılı Kanunun geçici 205 inci maddesi hükümlerine göre yaşlılık veya emekli aylığı bağlanacak olanlar, söz konusu hükümlerde yaş dışındaki diğer şartları taşımaları halinde yaşlılık veya emekli aylığından yararlanırlar. Bu fıkra esas alınarak geriye dönük herhangi bir ödeme yapılmaz ve geriye dönük hak talep edilemez.

Birinci fıkra kapsamında yaşlılık veya emekli aylığı talebinde bulunarak ilk defa yaşlılık veya emekli aylığı bağlananlardan, yaşlılık veya emekli aylığı talebi nedeniyle işten ayrılış bildirgesi verilenlerin işten ayrılış tarihini takip eden 30 gün içerisinde en son çalışılan özel sektör işyerinde sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmaya başlamaları halinde, sosyal güvenlik destek primine tabi çalışılmaya başlandığı tarihten itibaren bu Kanunun geçici 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sosyal güvenlik destek primi işveren hissesinin beş puanlık kısmına isabet eden tutar Hazinece karşılanır. Sosyal güvenlik destek primi işveren hissesi indiriminden yararlanılan sigortalının işten ayrılması halinde, söz konusu sigortalıdan dolayı bu indirimden tekrar yararlanılamaz. Bu fıkrada yer alan indirimden, bu Kanunun 81 inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde yer alan diğer şartlar sağlanmak kaydıyla yararlanılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken belirlenir.”

Düzenlemenin birinci fıkrasında yaş dışındaki şartların sağlanması durumunda (ilk sigortalılık tarihi, sigortalılık süresi, toplam prim gün sayısı…) emekli aylığından yararlanılacağı ifade ediliyor ki EYT düzenlemesi dediğimiz esas düzenleme budur.

İkinci fıkrasında ise EYT kapsamında ilk kez emekli aylığı bağlanacak olanların işten ayrılmalarını takip eden 30 (otuz) gün içinde en son çalıştığı özel sektör işyerinde SGDP’ye tabi olarak çalışmaya başlamaları halinde SGDP işveren hissesininden (%22,5) beş puanlık kısmı Hazinece karşılanır diyor. Yani EYT sonrası emekli olan çalışanları sebebiyle mağdur olan işverenlerin (kıdem tazminatı ve diğer toplu ödemeler ve tecrübeli eleman kayıpları… vs.) işverenlerin yükünü bir nebze hafifletmek amacıyla yapılan bir düzenleme diyebiliriz.

Yukarıda ifade edilen 5 (beş) puanlık Hazine indirimi bu şekilde emekli olup, tekrar işe başlayan işçilere ilk kez Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ödeyecek olan özel sektör işyerlerine ve işverenlerine yönelik bir düzenlemedir. Zaten “…en son çalışılan özel sektör işyerinde…” şeklinde belirtilmiştir.

Belediye Şirketleri Kamu Kurumu mudur? Özel Sektör İşyeri midir?

Bu sorunun cevabının aslında Kime göre? ve Neye göre? diyerek cevabın biraz karışık olduğunu baştan ifade edebiliriz.

Öncelikle Belediye şirketleri, bağımsız bütçeli ve özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren tüzel kişiliklerdir. Bunlar Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi sermaye şirketleri olup, bağlı bulundukları belediyelerin tüzel kişiliğinden ayrı ve bağımsız özel hukuk tüzel kişilerdir.

Belediye şirketleri anonim ve limited şirket şeklinde kurulmaları sebebiyle ticaret şirketidir ve Türk Ticaret Kanununa göre “Tacir” kabul edilirler. Tıpkı bir süpermarket, benzinlik, giyim mağazasının tabi olduğu gibi aynı hükümlere tabidir.

Belediyelerin kurdukları veya ortak oldukları bu şirketlere, kamu tüzel kişiliği kazandıran herhangi bir Kanun hükmü yoktur. Bunlara kamusal yetki ve ayrıcalıklar da tanınmamıştır.

Bu şirketlerin çalışanları 657’ye tabi değil, 4857 sayılı İş Kanunu’na tabidir.

Danıştay, belediye şirketlerinin kamu kurumu değil özel hukuk tüzel kişileri olduğunu ifade etmiş ve belediye şirket çalışanlarının aylık ve yolluklarının özel hukuk hükümlerine göre belirlenmesi gerektiği ve bunların 3659 sayılı Kanun ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu kapsamında olmadıklarına karar vermiştir.

Belediye şirket işçilerine 6772 sayılı Kanun kapsamında 52 günlük İlave Tediye ödenmemektedir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 2017 yılına kadar belediye şirket işçilerinin ilave tediye alabileceğine karar verirken, 22. ve 9. Hukuk Dairesi 2017 yılında bu içtihattan vazgeçerek belediye şirketlerini ‘özel şirket’ olarak kabul etmiş ve buna dayanarak belediye şirket işçilerini ilave tediye kapsamı dışında tutmuştur.

Görüleceği üzere Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay… ve ilgili Kanun ve mevzuat hükümleri Belediye şirketlerinin “özel şirket” statüsünde olduğunu açıkça gösteriyor.

Buna göre EYT ile emeklilik hakkı kazanan 696 KHK’lı belediye şirket işçilerinin, tıpkı diğer özel şirketlerde olduğu gibi emekliği aylığı alarak çalışması gayet mümkün görünüyor. Ama maalesef fiili uygulamada buna pek imkân yok.

Emekli Aylığı Alanlar Bu Aylıkları Kesilmeksizin Kamu Kurumlarında Çalışamazlar

5535 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 30 uncu maddesinde;

“Cumhurbaşkanı tarafından (…)(3) atanan veya görevlendirilenler, Türkiye Büyük Millet Meclisince yapılan seçimler sonucunda görev verilenler ile yükseköğretim kurumlarının öğretim üyeliklerine ve Sağlık Bakanlığının tabip ve uzman tabip kadrolarına yapılacak atamalar hariç olmak üzere, herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar, genel bütçeye dahil dairelerin, katma bütçeli idarelerin, döner sermayelerin, kefalet sandıklarının, sosyal güvenlik kurumlarının ve bütçeden yardım alan kuruluşların kadrolarına açıktan atanamazlar. Diğer kanunların bu fıkraya aykırı hükümleri uygulanmaz.

Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar bu aylıkları kesilmeksizin; genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin %50’sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklarda herhangi bir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılamaz ve görev yapamazlar.

Diğer kanunların emeklilik veya yaşlılık aylığı almakta iken emeklilik veya yaşlılık aylıkları ve/veya diğer tazminatları kesilmeksizin atanmaya, çalıştırılmaya veya görevlendirilmeye izin veren hükümleri ile 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun ek 11 inci maddesine göre 1.1.2005 tarihinden önce alınmış Bakanlar Kurulu kararları uygulanmaz.”

Hükümleri yer almaktadır. Ancak yine ifade edelim söz konusu madde kamu kurumlarında çalışanları ilgilendiriyor. Özel sektör iş yerlerinde SGDP’ye tabi olarak çalışmaya devam edilebiliyor.

Sosyal Güvenlik Kurumu Belediye Şirketlerini Kamu Kurumu Sayıyor

Evet. Yukarıda anlattığımız AYM, Yargıtay, Danıştay… ve çok sayıda yargı kararlarına göre kamu kurumu sayılmayan ve bu nedenle en basitinden işçilerine İlave Tediye ödemesi yapamayan belediye şirketleri, SGK’ya göre kamu kurumu statüsünde kabul ediliyor.

Belediye şirketleri bu nedenle SGK tarafından özel sektör işyerlerine uygulanan destek ve indirimlerden faydalanamıyor.

Sosyal Güvenlik Kurumu ve Maliye Bakanlığı;

5335 sayılı Kanunun 30’ncu maddesinde bahsedilen,

“Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar bu aylıkları kesilmeksizin; genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadî teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin % 50’sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklarda herhangi bir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılamaz ve görev yapamazlar”

Kamu kurumları arasında Belediye Şirketlerinin de yer aldığını düşünüyor ve 01/01/2005 tarihinden sonra Belediye şirketlerinde çalışan (sonradan ayrılanlar dahil) personellere varsa aynı dönemde ödenen emekli maaşlarını yasal faizleri ile birlikte geriye dönük tahsil etmektedir.

SONUÇ olarak Yargı ve içtihat kararları öyle demese de Sosyal Güvenlik Kurumu ve Maliye Bakanlığı belediye şirketlerini özel sektör değil kamu işyeri olarak kabul etmektedir. Uzun yıllardır da bu konudaki görüş ve uygulamaları değişmemiştir. Bu durumda EYT ile emekli maaşı bağlanan işçilerin tekrar Belediye şirketlerinde işe başlaması durumunda emekli aylığının kesilmesi gerekmektedir.

https://www.kamuiscileri.net/yargitaydan-belediye-sirket-iscilerini-uzecek-ilave-tediye-karari

Bilindiği üzere; taşerondan kadroya geçen işçilerin, emekliliği hak ettikleri tarih itibariyle emekliye sevk edilmeleri 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin (KHK) amir hükmüydü.

KHK’daki söz konusu düzenleme şu şekilde:

“Sürekli  işçi kadrolarına geçirilenler, birinci fıkrada öngörülen şartları taşıdıkları sürece ve çalıştırıldıkları teşkilat ve birimde geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sözleşmesi kapsamındaki hizmetleri yürütmek üzere istihdam edilebilir. Bunların istihdam süreleri hiçbir şekilde  sosyal güvenlik kurumlarından emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarihi geçemez.”  

Bu nedenle kamu kurumları, çalıştırdıkları 696 KHK’lı işçilerini bu hüküm çerçevesinde, emekliliği hak ettikleri tarih itibariyle emekli ediyorlardı. Yapılan EYT düzenlemesiyle birlikte 696 sayılı KHK ile taşerondan kadroya geçirilen kamu işçilerinin zorunlu emekliliği kaldırıldı.

Emeklilikte yaşa takılanlarla ( EYT) ilgili düzenlemeleri içeren SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU İLE 375 SAYILI KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMEDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN’ un  2.Maddesine göre;

MADDE 2- 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 üncü maddesinin beşinci fıkrasının ikinci cümlesi ile geçici 24 üncü maddesinin birinci fıkrasının dördüncü cümlesi yürürlükten kaldırılmıştır.

 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 üncü maddesinin beşinci fıkrasının ikinci cümlesi; (Mülga cümle:1/3/2023-7438/2 md.)

Geçici 24 üncü maddesinin birinci fıkrasının dördüncü cümlesi; (Mülga cümle:1/3/2023-7438/2 md.)

EYT düzenlemesiyle birlikte 696 sayılı KHK ile taşerondan kadroya geçirilen kamu işçilerinin zorunlu emekliliği kaldırılmış olup, emeklilik hakkını kazanmış olanlar bu tarihten itibaren kurumları tarafından emeklilik nedeniyle işten çıkarılamayacaklar.

e-Devlet EYT Başvurusu Nasıl Yapılır?

e-Devlet üzerinden arama çubuğuna EYT yazınca, “Sosyal Güvenlik Kurumu/ Gelir, Aylık, Ödenek Talep Belgesinin Verilmesi” butonuna tıklayarak adımları takip edecekler. O adımlar sonrası işlemlerini tamamlayabilecekler. Vatandaşlar arama yerine EYT yazdıkları an başvuru sistemine gidebilecekler.

-e-Devlet sistemine giriş yaptıktan sonra ‘gelir, aylık ödenek talep belgesinin verilmesi belgesi’ne tıklayın.

-Ardından sayfada çıkan yeni başvuru sekmesine tıklayın.

-Tahsis talep türü olarak ise ‘ yaşlılık aylığını” seçin.

-SSK kapsamında aylık talep edeceklerin ‘4A’, Bağkur kapsamına girenlerin ise ‘4B’ seçeneğini işaretlemesi gerekiyor. Seçim yaptıktan sonra ‘başvur’ butonu tıklayın.

-Maaş ödemesinin yapılacağı bankayı seçtikten sonra açıklama kısmına maaşınızı almak istediğiniz şubeyi yazın.

-Diğer iletişim bilgilerini de doldurun.

-‘Aylık alıyor mu?’ sorusunu da “evet” veya “hayır” olarak yanıtlayın.

-Son aşamada ‘ileri’ butonu ardından ‘başvur’ butonuna basılarak bilgiler SGK’ya gönderilmiş olacak.

İlk EYT Maaşı Ne Zaman Yatacak?

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), normal yıllarda emekli aylığı başvurularını iki hafta içinde sonuçlandırıyor. 28 Şubat tarihinde Meclis’te görüşülerek kabul edilen Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesinde EYT’liler Mart’ta başvuracak ve ilk maaşlarını ise Nisan’da almış olacak. Maaşlar, emeklilik için başvuru dilekçesi verildikten sonraki ay başından itibaren ödenmeye başlanacak. Emekliliğe hak kazananların aylıkları kesintisiz ödenecek. Kıdem tazminatı ödemeleri de yapılacak. Ödemelerin zamanı, çalışanın işverenlerle yaptığı anlaşmaya göre değişecek.

Düzenleme ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na geçici madde eklenerek ilgili kanunlara göre kanunun yürürlük tarihinden sonra aylık bağlanması talebinde bulunanlardan yaşlılık veya emekli aylığı bağlanacak olanlar, söz konusu hükümlerde yaş dışındaki diğer şartları taşımaları halinde yaşlılık veya emekli aylığından yararlanacak.

Geriye dönük herhangi bir ödeme yapılmayacak ve geriye dönük hak talep edilemeyecek. İlk kez yaşlılık veya emekli aylığı bağlananlardan, yaşlılık veya emekli aylığı talebi nedeniyle işten ayrılış bildirgesi verilenlerin işten ayrılış tarihini takip eden 30 gün içinde en son çalışılan özel sektör iş yerinde sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmaya başlamaları halinde, çalışılmaya başlandığı tarihten itibaren, sosyal güvenlik destek primi işveren hissesinin 5 puanlık kısmına isabet eden tutar Hazinece karşılanacak. Sosyal güvenlik destek primi işveren hissesi indiriminden yararlanılan sigortalının işten ayrılması halinde, bu indirimden tekrar yararlanılamayacak.

Kamu kurum ve kuruluşlarında kadroya alınan işçiler, il özel idareleri ve belediyeler ile bağlı kuruluşlarında ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinde, birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerin; emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmaları halinde, çalıştırıldıkları kamu kurum ve kuruluşları veya şirketlerce iş sözleşmelerinin feshedilmesini zorunlu tutan düzenlemeler yürürlükten kaldırılacak.

Habertürk’ten Ahmet Kıvanç’ın haberine göre, 

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2022 yılı gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYH) büyümesini açıklamasıyla milli gelirdeki artıştan dolayı EYT’lilerin emekli aylıklarına yapılacak zam oranı da belli oldu.

TÜİK, önceki gün Türkiye’nin 2022 yılı gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYH) büyüme oranını yüzde 5.6 olarak açıkladı. Büyüme oranı, yüzde 5 olan tahminlerin üzerinde gerçekleşti.

Buna göre, 2022 yılı GSYH büyüme oranı, bu yıl ocak ayından sonra emekli olanların aylıklarına da yansıyacak. Aylıklarda, yıllık yüzde 5.6 olarak açıklanan büyüme oranının yüzde 30’u oranında artış olacak. Bu da yüzde 1.68 artış anlamına geliyor.

Emeklilikte yaşa takılanlarla (EYT) ilgili düzenlemeleri içeren Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaştı.

Milyonlarca çalışana emeklilik yolu açan EYT düzenlemesinin Resmi Gazete‘de yayımlanmasının ardından yürürlüğe girmesiyle beraber hak sahipleri, emeklilik başvurusunda bulunabilecek. İlk etapta yaklaşık 2 milyon 250 bin kişinin emekli olmasını sağlayacak düzenlemenin çıkmasının ardından başvuru yapılmasıyla birlikte maaş hakkı da kazanılmış olacak.

EYT yasasından bağımsız olarak emeklilik dilekçesini 1 Ocak’tan sonra vermiş olan özel sektördeki SSK çalışanları ve BAĞ-KUR’lular ile 15 Ocak’tan sonra veren kamu işçilerinin aylıklarında ise artış olacak. Geçmiş yıllarda emekli olanların aylıkları ise değişmeyecek.

Emekli Sandığı’na tabi kamu görevlilerinin emekli aylıkları memur maaş katsayısına göre hesaplandığından, emeklilik dilekçesini verme tarihinin onlar açısından bir önemi bulunmuyor.

EYT‘lilerin takip etmesi gereken süreç ise şöyle olacak:

Resmi Gazete‘de Yayımlanacak

Kanun, Cumhurbaşkanı tarafından onaylandıktan sonra Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girecek. Kanunun Resmi Gazete’de yayımlanmasını takiben koşulları tamamlamış EYT’liler emeklilik dilekçesi verebilecekler.

Emekli olacak EYT’liler

TBMM’de kabul edilen kanun ile 8 Eylül 1999 tarihinden önce sigortalı çalışmaya başlayanların emekliliğinde yaş koşulu kaldırıldı. Söz konusu tarihten önce çalışmaya başlayanlardan, yaş dışındaki koşulları sağlayanlar hemen emekli olabilecekler.

EYT’li SSK’lılarda 5000 – 5975 prim günü ve kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıl sigortalılık süresi aranacak.

BAĞ-KUR’lu ve Emekli Sandığı’na tabi erkekler 9000, kadınlar 7200 prim gününü tamamlayarak emekliliğe hak kazanacaklar.

Martta dilekçe, Nisanda aylık

Kanunun Resmi Gazete’de yayımlandığı günden itibaren, koşulları yerine getirmiş olan EYT’liler emeklilik dilekçesi verebilecekler. Dilekçeyi mart ayının herhangi bir gününde verenlerin emekli aylıkları, 1 Nisan’dan geçerli olmak üzere bağlanacak. Dilekçeyi ayın 1’inde veya 31’inde vermek fark etmeyecek.

4A (SSK) statüsünde çalışanlar önce işyerinden ayrılıp sonra emeklilik dilekçesi verecekler. 4C (Emekli Sandığı) kapsamındaki kişiler ise çalıştıkları kurumdan emekliye sevk onayı aldıktan sonra emekli olabilecekler.

Koşulları yerine getirmemiş EYT’lilere ise koşulları tamamladıkları tarihten itibaren emeklilik dilekçesi verdiklerinde, dilekçe tarihini izleyen ay başından itibaren aylıkları bağlanacak.

Aylıkların ilk ödemesi ne zaman yapılacak?

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), normal yıllarda emekli aylığı başvurularını iki hafta içinde sonuçlandırıyor. Aynı anda yüz binlerce EYT’linin emeklilik başvurusunda bulunacak olması nedeniyle bu yıl incelemelerin zaman alması, bu nedenle ilk aylık ödemesinde gecikmeler yaşanması muhtemel görünüyor.

Bununla birlikte, ilk aylık ödemesi ne zaman yapılırsa yapılsın 1 Nisan’dan geçerli olmak üzere toplu ödeme yapılacak. Hak kaybı olmayacak.

Mart ayında dilekçe veren EYT’liler, nisan ayındaki Ramazan Bayramı dolayısıyla 1.100 lira tutarındaki ikramiyeyi de alacaklar.

Başvurular, e-Devlet‘te

Sosyal Güvenlik Kurumu uzun süredir EYT kanunu için hazırlıklarını sürdürüyor. Yıl başından önce borçlanmalarda olduğu gibi sosyal güvenlik merkezleri önünde yığılmalar yaşanmaması için EYT’lilerin emeklilik dilekçelerini e-Devlet üzerinden yapabilmeleri amacıyla gerekli altyapı hazırlandı.

EYT’liler, sosyal güvenlik merkezlerine gitmeden emeklilik başvurularını yapabilecekleri gibi, emeklilik ile ilgili tüm işlemleri de buradan takip edebilecekler.

10 gün süre, 30 güne çıkartıldı

Kanuna göre, emekli olduktan sonra aynı işyerinde çalışmaya devam eden EYT’liler için sosyal güvenlik destek primi işveren payında 5 puan indirim yapılacak.

TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilen önerge uyarınca, 5 puanlık prim indirimi uygulanabilmesi için emekli olduktan sonra ayni işyerinde işe başlamak için tanınan 10 günlük süre 30 güne çıkartıldı.

Buna göre, emekli olduktan sonra aynı işyerinde çalışmak isteyen EYT’lilerin, işten ayrıldıkları tarihten itibaren 30 gün içinde yeniden çalışmaya başlaması halinde sosyal güvenlik destek primi işveren payında 5 puan indirim uygulanacak.

Beş puanlık prim indirimi, işçi işten ayrılıncaya kadar devam edecek. Başka işyerinde çalışan emekli EYT’liler için prim indirimi yapılmayacak.

EYT için istifa etmek gerekli

EYT düzenlemesi sonrasında gerekli sigortalılık ve prim koşullarını yerine getiren kişiler, emekli olmak isterlerse muhakkak “emeklilik sebebiyle istifa” etmek zorundadırlar. İşyeri de işten çıkışı “emeklilik sebebiyle istifa” kodundan SGK’ya bildirmelidir. Hem çalışayım hem de emekli aylığımı aynı anda bağlatayım gibi bir sistem bulunmuyor. Ancak yeni düzenlemede, fesih şartı ortadan kaldırılıp işverene işçiyi çalıştırmaya devam ettirme hakkı getirildi. Taslak metinde, EYT kapsamında emekli olanların 30 gün içinde aynı iş yerinde çalışmaya başlamaları halinde yüzde 5 oranında sosyal güvenlik destek primi indirimi hakkından yararlanması hükme bağlandı. Bu süreye geçirip aynı iş yerinde çalışmaya devam edenlere indirim uygulanmayacak.