Peki yemek ve yol ücretleri nasıl hesaplanmalıdır?

Yemek ve yol ücretlerinin kişinin gelip gelmediğine bakılmaksızın ay üzerinden mi hesaplanacağı; yoksa kişinin fiili çalışmasına göre mi hesaplanacağı konusunda Yargıtay önemli bir karara imza attı.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2022/18837 E, 2023/861 Karar ve 18.01.2023 tarihli Kararında;

Dava konusu yol ve yemek ücreti alacaklarının hesabında, davacının fiilen çalıştığı günlerin dikkate alınması gerektiği gözetilmeden aylık otuz gün üzerinden ( izin, rapor günleri ve hafta tatilleri dışlanmaksızın) yapılan hesaplamaya itibar edilerek hüküm kurulması da hatalı olduğundan bozmayı gerektirmiştir.

Sonuç olarak; milyonlarca işçiyi yakından ilgilendiren bir karara imza atan Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, yol ve yemek ücreti alacaklarının hesabında, işçinin fiili çalıştığı günler esas alınarak hesaplama yapılması gerektiğine hükmetti.

İşte O Karar;

T.C

YARGITAY

9. HUKUK DAİRESİ

Esas No: 2022/18837

Karar No: 2023/861

Tarihi: 18.01.2023

Yol ve Yemek Ücretinin İşçinin Fiilen Çalıştığı Günler Esas Alınarak Hesaplanacağı

DAVA: Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince24.10.2018 tarihli karar ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin 01.04.2021 tarihli kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Dicle Elektrik Dağıtım Anonim Şirketinde (DEDAŞ) 12.12.2010 tarihinde işe başladığını, davalı Kurum tarafından müvekkiline 200,00 TL yol, 300,00 TL yemek yardımı yapılacağı söylenmesine rağmen bu şekilde bir ödeme yapılmadığını, DEDAŞ’ın Diyarbakır İş Mahkemelerinde açılmış olan dava dosyalarına sunduğu 31.10.2012 tarihli ve 1333-9159 sayılı yazıda; ihale ile işçilere nakdi yemek yardımı yapıldığının ve servis tahsis edilmesi için de alt işveren şirketlere ödeme yapılmış olduğunun belirtildiğini, müvekkiline yol ve yemek ücreti adı altında bir ödeme yapılmadığını ileri sürerek yemek ve yol ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def’i ve husumet itirazında bulunarak yol ve yemek ücreti taleplerinin yasadan veya iş sözleşmesinden kaynaklı olmadığını, davacının yüklenici firmada çalıştığını, tüm sosyal haklardan ve ödemelerden yüklenici firmanın sorumlu olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile emsal dava dosyalarına da sunulan DEDAŞ Diyarbakır İl Müdürlüğünün 31.10.2012 ve 01.12.2015 tarihli yazılarında; yüklenici firma çalışanlarına yol ve yemek ücreti ödendiğine yönelik ifadenin bulunduğu, bu hususta bir işyeri uygulaması olduğunun kabul edilmesi gerektiği, Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin 2018/431 Esas sayılı dosyasında bulunan 2009 yılı Haziran ayı tarihli idari şartnamede çalışan elemanlara yol ve yemek yardımı yapılacağına dair düzenleme bulunması, emsal dosyalara sunulan bazı ücret bordrolarından dönem dönem yol ve yemek yardımı yapıldığının anlaşılması, her ne kadar asıl işveren ile alt işveren arasında imzalanan sözleşmede işverene açıkça bu tür bir yükümlülük yüklendiği tespit edilememiş ise de aynı taleple açılan davaların kabul edilerek kesinleşmesi karşısında hukuki durumu aynı olan davacı ile ilgili farklı bir değerlendirme yapılmasının hukuk güvenliğini zedeleyeceği, davacının emsal yol ve yemek maliyetleri dikkate alınarak hazırlanan 07.03.2022 tarihli bilirkişi raporunda hesaplanan miktarda yol ve yemek yardımı alacağına hak kazandığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili; şartname ve sözleşmelerde yemek ve yol ücreti ödeneceğine dair yasal dayanak bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda tatiller, bayramlar ve izinlerin hesaplamadan dışlanmadığını, ıslaha karşı zamanaşımı def’inin dikkate alınmadığını, davacının alacaklarından sorumluluklarının bulunmadığını belirterek ve resen tespit edilecek nedenlerle İlk Derece Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı tarafından emsal dosyalar kapsamında gönderilen 31.10.2012 tarihli yazı ile davalı tarafından alt işverene yazılan 01.12.2015 tarihli yazı incelendiğinde; davalı asıl işverenin yol ve yemek ücreti borcunun varlığını kabul ettiği, davacının yol ve yemek ücreti hakkı olup bu hakkın hukuki dayanağının davacı açısından üçüncü kişi yararına sözleşme niteliği taşıyan davalı ile alt işverenler arasındaki hizmet alım sözleşmeleri olduğu, arıza, bakım ve onarım işinin verilmesi nedeniyle davalı ile yükleniciler arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğu buna göre davalının 4857 sayılı İş Kanunu‘nun (4857 sayılı Kanun) 2 nci maddesi gereğince sorumlu olduğunun tespitinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; istinafa başvuru dilekçesinde belirttiği sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; yol ve yemek yardımı alacaklarının ispatı ile davalının bu alacak kalemlerinden sorumluluğuna ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu‘nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi.

2. 4857 sayılı Kanun’un “Ücret ve ücretin ödenmesi” kenar başlıklı 32 nci maddesinin sekizinci fıkrası şöyledir:

“Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır.”

3. Dairemizin 08.11.2022 tarihli ve 2022/14443 Esas, 2022/14493 Karar sayılı ilâmında zamanaşımı konusunda belirlenen ilkeler şu şekilde ifade edilmiştir.

“… Taraflar arasındaki uyuşmazlık işçilik alacaklarının zamanaşımına uğrayıp uğramadığı, ıslaha karşı ileri sürülen zamanaşımı def’inin değerlendirilmesi gerekip gerekmediği konusundadır.

Zamanaşımı, alacak hakkının belli bir süre kullanılmaması yüzünden dava edilebilme niteliğinden yoksun kalmasını ifade eder. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere zamanaşımı, alacak hakkını sona erdirmeyip sadece onu eksik bir borç hâline dönüştürür ve alacağın dava edilebilme özelliğini ortadan kaldırır.

Bu itibarla zamanaşımı savunması ileri sürüldüğünde, eğer savunma gerçekleşirse hakkın dava edilebilme niteliği ortadan kalkacağından, artık mahkemenin işin esasına girip onu incelemesi mümkün değildir.

Uygulamada, fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması, dava açma tekniği bakımından, tümü ihlal ya da inkâr olunan hakkın ancak bir bölümünün dava edilmesi, diğer bölümüne ait dava ve talep hakkının bazı sebeplerle geleceğe bırakılması anlamına gelir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca benimsenmiş ilkeye göre, kısmi davada fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmuş olması, saklı tutulan kesim için zamanaşımını kesmez; zamanaşımı, alacağın yalnız kısmi dava konusu yapılan miktar için kesilir. …”

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dava kısmi dava olarak açılmış olup davalı işverence süresi içerisinde ıslaha karşı zamanaşımı def’inde bulunulmuştur. Şu hâlde İlgili Hukuk kısmının (3) numaralı paragrafında açıklanan ilkelere göre ıslaha karşı ileri sürülen zamanaşımı def’i değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi yerine bu def’i dikkate alınmadan hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

3. Diğer yandan dava konusu yol ve yemek ücreti alacaklarının hesabında, davacının fiilen çalıştığı günlerin dikkate alınması gerektiği gözetilmeden aylık otuz gün üzerinden (izin, rapor günleri ve hafta tatilleri dışlanmaksızın) yapılan hesaplamaya itibar edilerek hüküm kurulması da hatalı olduğundan bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 18.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Emekli olmak isteyen ev hanımları içinde isteğe bağlı sigortalılık önemli bir avantaj sunuyor.

Ev hanımları başta olmak üzere fiili çalışması olmayanlar, isteğe bağlı sigorta ile prim ödeyip emekli olabiliyor.

İsteğe bağlı sigortalılar, emekli maaşını yanı sıra şartları tutması halinde malullük aylığı alabiliyor.

İsteğe bağlı sigortalının vefatı halinde ise gerekli şartlar çerçevesinde hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanması mümkün oluyor.

İsteğe bağlı sigortalıların sağlık hizmetlerinden yararlanma hakları da söz konusu.

Kişilerin isteğe bağlı sigortalı olabilmeleri için;

– 18 yaşını doldurmuş olmak,
– Sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmamak,
– Kendi sigortalılığı nedeniyle aylık bağlanmamış olmak,
– İsteğe bağlı sigorta giriş bildirgesiyle SGK’ya başvuruda bulunmak gerekiyor.

İsteğe Bağlı Sigorta Prim Tutarı Ne Kadardır?

İsteğe bağlı sigortalılar, en az brüt asgari ücret üzerinden en çok ise brüt asgari ücretin 7,5 katı üzerinden prim ödeme miktarını kendileri seçebiliyor. Belirlenen bu tutarın yüzde 32’si oranında prim ödenmesi gerekiyor.

Buna göre;

– 1/1/ 2022 ila 31/12/2022 tarihleri arasında ödenebilecek isteğe bağlı sigorta primi aylık alt sınırı, 166,80TL x 30 x % 32 =1.601,28 TL,
– 1/1/2022 ila 31/12/2022 tarihleri arasında ödenebilecek isteğe bağlı sigorta primi aylık üst sınırı, 1.251,00TL x 30 x % 32 =12.009,60 TL olacaktır.

İsteğe bağlı sigorta priminin, ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar ödenmesi gerekiyor. Örneğin, Ocak ayına ait primi Şubat ayının sonuna kadar ödemek gerekiyor.

Diğer yandan isteğe bağlı sigortalı olan kişiler, 4/b Bağ Kur statüsüne geçmiş olmaktadırlar. Emeklilik koşulları, 4/b sigortalılara göre oluşacaktır. 

• 1. ÖZETİ
• 2. ŞUBAT AYI KONUSUNDA SGK NE DİYOR?
• 3. ŞUBAT AYI HAKEDİŞ ÖDEMELERİNDE EKSİK GÜNLER NASIL HESAPLANACAK?
• 4. SONUÇ

Ali Hikmet UĞURLU
Kamu İhale Mevzuatı Uzmanı

1. ÖZETİ

Şubat ayının 28 veya 29 gün olması, işçilerin o ayki SGK prim ödeme gün sayılarının hesaplanmasında bazı farklılıklar oluşturuyor. Şayet işçi Şubat ayında TAM çalıştıysa prim gün sayısı yine 30 üzerinden hesaplanıyor, burada sorun yok.

Ancak işçi Şubat ayında EKSİK çalıştıysa bu durumda işçinin prim gün sayısı “çalıştığı gün kadar” yani “parmak hesabı” denilen yöntemle hesaplanıyor.

Bu durumda örneğin 2017 Şubat ayında 1 gün rapor alan işçiye (28-1) 27 gün üzerinden ücret ödeniyor. Peki, Şubat ayı hakediş döneminde 1 gün rapor alan işçi için Yükleniciye ödenen hakedişten 1 gün mü yoksa 3 gün mü kesinti yapılmalı?

Makalenin PDF halini indirmek için tıklayınız.

2. ŞUBAT AYI KONUSUNDA SGK NE DİYOR?

Sosyal Güvenlik Kurumunca 5510 sayılı Kanuna dayanılarak hazırlanan ve 01.09.2012 tarih 28398 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan İşveren Uygulama Tebliğinde konu rakamsal örneklerle açıklanmaktadır. Buna göre;

Şubat ayında TAM çalışan işçilerin prim gün sayısı

“2.1.2.2- a) Ay/Dönem İçindeki Çalışmaları Tam Olan Sigortalıların Prim Ödeme Gün Sayılarının Hesaplanması

Ay/dönem içindeki çalışmaları tam olan sigortalıların prim ödeme gün sayıları, ay/dönemin kaç gün olduğuna bakılmaksızın (ay/dönemin 28, 29, 30 veya 31 gün çektiği üzerinde durulmaksızın) 30 gün olarak sisteme girilecektir.

Örnek- (A) sigortalısının, özel sektöre ait bir işyerinde 2012/Mart ayının tamamı için ücret almaya hak kazanmış olduğu varsayıldığında, 2012/Mart ayındaki prim ödeme gün sayısı, Mart ayının 31 gün olduğu üzerinde durulmaksızın 30 olarak, 2012/Şubat ayının tamamı için ücret almaya hak kazanmış olduğu varsayıldığında ise, 2012/Şubat ayındaki prim ödeme gün sayısı, Şubat ayının 29 gün olduğu üzerinde durulmaksızın yine 30 olarak sisteme girilecektir” denmektedir.

Şubat ayında EKSİK çalışan işçilerin prim gün sayısı

“2.1.2.3- Ay/Dönem İçinde Bazı Günlerde Çalışmamış ve Çalışmadığı Günler İçin Ücret Almamış Sigortalıların Prim Ödeme Gün Sayılarının Hesaplanması

a) Ay/Dönem İçinde İşe Girişi veya İşten Çıkışı Bulunmayan Sigortalılar Yönünden

Ay/dönem içinde işe girişi veya işten çıkışı bulunmayan, çeşitli nedenlerle (istirahat, ücretsiz izin, disiplin cezası gibi) ay/dönemin bazı günlerinde çalışmayan ve çalışmadığı günler için de ücret almayan sigortalıların ilgili ay/dönemdeki prim ödeme gün sayıları, ilgili ay/dönemdeki gün sayısından, ücret almaya hak kazanılmamış gün sayısı çıkartılmak suretiyle hesaplanacaktır.

Örnek – Özel sektöre ait bir işyerinde çalışan (A) sigortalısının, 2012/Şubat ayında 10 gün ücretsiz izinli olduğu ve ayın kalan günlerinin tamamı için ücret almaya hak kazanmış olduğu varsayıldığında, söz konusu ayda 29 gün bulunması ve sigortalının 10 gün eksik çalışmış olması nedeniyle, bahse konu sigortalının 2012/Şubat ayındaki prim ödeme gün sayısı 19 olacaktır” denmektedir.

O halde Yüklenici, ihale kapsamında çalıştırdığı işçilerin Şubat ayında rapor alması (eksik çalışmaları halinde) prim gün sayılarını İşveren Uygulama Tebliğinde belirtildiği şekilde hesaplamak ve işçilere bu şekilde ücretlerini yatırmak zorundadır.

Yani Şubat ayında 1 gün rapor alan işçi için Yüklenici 27 gün; Mart ayında 1 gün rapor alan işçi için 30 gün üzerinden sigorta primi ve ücret yatırması gerekmektedir.

3. ŞUBAT AYI HAKEDİŞ ÖDEMELERİNDE EKSİK GÜNLER NASIL HESAPLANACAK?

Personele dayalı hizmet alımlarının hakediş ödemelerinde, eksik gün sayısı tespit edilirken, İdareler genellikle Yüklenici tarafından işçilerin bordrolarında gösterilen toplam sigorta prim gün sayılarını esas almaktadır.

Örneğin 50 işçi çalıştırılan bir işte;

a) 30 Gün olan 2016 KASIM ayında,

Tüm işçiler eksiksiz tam çalışırlarsa 50 x 30 = 1.500 toplam prim gün sayısı çıkması ve tüm işçilere 30 gün üzerinden TAM ücret ödenmesi ve hakedişin de yükleniciye TAM ödenmesi gerekir.

Tüm işçiler 1 gün eksik çalışırlarsa 50 x 29 = 1.450 toplam prim gün sayısı çıkması ve tüm işçilere 29 gün üzerinden ücret ödenmesi ve hakedişin de yükleniciye 50 gün EKSİK ödenmesi gerekir.

b) 31 Gün olan 2017 OCAK ayında,

Tüm işçiler eksiksiz tam çalışırlarsa 50 x 30 = 1.500 toplam prim gün sayısı çıkması ve tüm işçilere 30 gün üzerinden TAM ücret ödenmesi ve hakedişin de yükleniciye TAM ödenmesi gerekir.

Tüm işçiler 1 gün eksik çalışırlarsa (parmak hesabına göre 30 gün çalışmış olduklarından) yine 50 x 30 = 1.500 toplam prim gün sayısı çıkması ve tüm işçilere 30 gün üzerinden TAM ücret ödenmesi ve hakedişin de yükleniciye TAM ödenmesi gerekir.

c) 28 Gün olan 2017 ŞUBAT ayında,

Tüm işçiler eksiksiz tam çalışırlarsa 50 x 30 = 1.500 toplam prim gün sayısı çıkması ve tüm işçilere 30 gün üzerinden TAM ücret ödenmesi ve hakedişin de yükleniciye TAM ödenmesi gerekir.

Tüm işçiler 1 gün eksik çalışırlarsa (parmak hesabına göre 28 gün çalışmış olduklarından) 50 x 28 = 1.400 toplam prim gün sayısı çıkması ve tüm işçilere 28 gün üzerinden ücret ödenmesi ve hakedişin de yükleniciye 100 gün EKSİK ödenmesi gerekir.

Hakediş ödemelerine esas günlerin hesabında, bu yöntemin (parmak hesabı) kullanılmasının ne kadar doğru olduğu ayrı bir tartışma konusudur. Dikkat edilirse (b) örneğinde Mart ayında tüm işçiler 1 gün işe gelmemiş (31 günün 1 gününde hizmet alınmamış) olmasına rağmen hakediş tam ödenmektedir. Buna karşın (c) örneğinde Şubat ayında tüm işçiler 1 gün işe gelmemiş (28 günün 1 gününde hizmet alınmamış) olmasına karşın hakedişten işçi başına 3 gün hizmet alınmamış gibi kesinti yapılmaktadır.

Konunun temeli 5510 sayılı Kanun düzenlemesinin her ayı sabit 30 gün ve yılı 360 gün kabul etmesinin; fiilen 365 gün üzerinden hizmet alınması gereken bir personel hizmet alımı ihalesine nasıl uyarlanacağı sorununa dayanmaktadır. Maalesef ihale mevzuatında halen bu sorunun çözümüne yönelik bir düzenleme yapılmamıştır.

Ancak Sayıştay’ın bu yöntemle (parmak hesabı) yapılan hesaplamaların neticesinde kamu zararı oluşmadığı yönünde bazı kararları mevcuttur. Örneğin Sayıştay 6’ncı Dairesinin 22.05.2014 tarih 110 no.lu kararında,

(…)

F) İzinli ve raporlu işçilerin çalışmadıkları günler hesap edilirken 31 gün üzerinden hesap yapıldığı ve 31 günden çalışılmayan günlerin düşüldüğü iddia edilmiş ise de; primlerin ödenme sürelerine ilişkin usul ve esaslar hakkındaki Tebliğde, çalışılmayan günlerin parmak hesabı yapılmak suretiyle hesaplanacağının belirtilmesi ve kamu zararı oluşmaması nedenleriyle konu hakkında yapılacak işlem bulunmadığına oybirliğiyle,

Sayıştay 6’ncı Dairesinin 27.05.2014 tarih 111 no.lu kararında,

(…) Sosyal Güvenlik Mevzuatı gereğince, Şubat ayı 28 veya 29 gün çekse de bu ay sosyal güvenlik primi tam çalışan işçiler için 30 gün üzerinde, tam çalışmayan personel için sosyal güvenlik primi fiilen çalışılan gün sayısı üzerinden hesaplanmaktadır. Bu nedenle Şubat ayında işten çıkan ve işe giren personel dikkate alınmadan bildirilen toplam sigorta prim gün sayısının 30’a bölünerek bulunan işçi sayısının idari şartname gereğince çalıştırılması gereken işçi sayısı ile karşılaştırılarak eksik işçi çalıştırıldığının ileri sürülmesi gerçekçi değildir.

Denetçi tarafından da Şubat ayı için bildirilen toplam sigorta gün sayısı olan 1014 gün, bu ay işe giren ve çıkan işçiler için fiilen çalışılan gün kadar sigorta primi ödendiği geçeği göz ardı edilerek, 30’a bölünmüş ve bulunan 100,47 rakamı idari şartname gereği çalışması gereken 103 işçi sayısı ile karşılaştırılıp bu ay 2,53 işçinin eksik çalıştırıldığı iddia edilmiş olup bu iddiaya katılmak mümkün değildir.

Nitekim savunmalarda belirtildiği üzere Şubat ayı bordro kayıtlarına bakıldığında 78 işçinin işe girdiği görülmektedir. Dolayısı ile idari şartname gereğince çalıştırılan 103 işçinin Şubat ayında değişmeden çalışması halinde bildirilmesi gereken toplam sigorta prim gün sayısı olan 103 x 30 =3090 gün ile fiilen bildirilen 3014 gün arasındaki 76 günlük fark bu 78 işçi değişikliğinden kaynaklanmaktadır. Yoksa eksik işçi çalıştırılmasından kaynaklanmamıştır.

denilerek Şubat ayı hakedişinde toplam prim gün sayısı hesap edilirken “İşçi Sayısı x 30” rakamından daha az toplam prim gün sayısının çıkmasının sebebinin eksik işçi çalıştırmaktan kaynaklı değil Şubat ayında işe giriş/çıkışlar sebebiyle daha az prim günü çıkmasından kaynaklı olduğu ifade edilmiştir.

Ancak aynı kararda şu tespit de dikkat çekmektedir;

Her ne kadar Denetçi raporun sonuç kısmında, bu aya ait ücret bordroları üzerinden yapılan incelemede yüklenicinin çalıştırdığı personele 3.014 iş günü üzerinden ödeme yapıldığının görüldüğü, dolayısıyla yüklenicinin bu aya ait maliyetinin de bu iş günü üzerinden oluşması gerektiği, bu nedenle eksik işçi çalıştırılma ile ilgili savunmaların yeterli görülmediğini belirtmiş ise de; bu iddia dayandığı tez itibari ile sorguda olmayan yeni bir iddiadır. Sorguda, bildirilen toplam sigorta prim günlerinden yola çıkılarak eksik işçi çalıştırıldığı iddia edildiği halde, savunmalar üzerine bu kez çalışan personele ödemeye esas iş günü sayısı dikkate alınarak yükleniciye katlandığı maliyet kadar ödeme yapılması gerektiği tezi ile sorgudaki 2,53 işçi için hesaplanan kamu zararı iddiası sürdürülmüştür.

Oysa ihale hukukumuzda yükleniciye katlandığı maliyet kadar ödeme yapılması gerektiğine dair bir norm bulunmamaktadır. Bu itibarla Denetçinin bu yeni iddiası da kabul edilebilir değildir.

Gerçekten de İdarelerce hakediş ödemelerinde, yüklenicinin katlandığı maliyetin (toplam sigorta prim gün sayısının) tek başına ödemeye esas bir kriter olarak kabul edilmesi hatalı bir yaklaşımdır. Toplam sigorta prim gün sayısının ancak ilgili hakediş dönemindeki puantaj verilerine tam uyumlu şekilde (ne eksik ne fazla) hazırlanmış olduğunun İdarece kontrol edilmesinden sonra dikkate alınması yerinde olacaktır.

4. SONUÇ

İşçilerin eksik çalışması durumunda 5510 sayılı Kanuna göre Yüklenici, işçilerin fiilen çalıştığı gün (parmak hesabı) sayısı üzerinden sigorta prim günlerini hesaplamak ve ücretlerini yatırmak durumundadır.

Bu durum 31 gün olan aylarda işçi lehine iken (1 gün çalışmasa da tam maaş almaktadır) Şubat ayında işçi aleyhine bir durum (1 gün çalışmadığında 3 gün kesinti) oluşturmaktadır.

Yükleniciye yapılacak hakediş ödemelerinde ise Şubat ayının bu özel durumu dikkate alınarak, eksik çalışması olan işçilerin Şubat ayındaki sigorta prim gün sayıları göz önünde bulundurularak hakediş ödemesi yapılması gerekmektedir.

Makalenin PDF halini indirmek için tıklayınız.