Bazı kurumlarda ise geçici işçilere daha kısa süre çalışıyor.

Diğer işçiler gibi tam yıl çalışmayı talep eden kamudaki geçici işçilere Çalışma Bakanı Vedat Bilgin’den müjde geldi.

Sayıları 50 bini bulan geçici işçilerin tam süreli olarak kadroya alınacağını belirten Bilgin, “ İhtiyaç varsa mevsimlik işçilerin çalışma sürelerinin uzatılması konusunda bir imkan sağlayacağız. Başka bir yerden kurum işçi almasın veya yeni birisine, yeni bir taşerona vermesin işi. Daha önce çalıştığı, bir bağlantısı olan, mevsimlik işçi sözleşmesi olan işçilere bu hakkı tanıyacağız. Yani o kurumun ihtiyacı olduğu zaman onların çalıştırılması ve çalışma sürelerinin uzatılmasını da kapsayan bir çalışma yapıyoruz. Geçici işçilerin çalışma süresini de 12 aya çıkaracağız. 1 yıl çalışacak şekilde kurumlarında çalışma imkanı sağlayacağız.” dedi.

2023 yılında geçerli olacak asgari ücret için de TRT Haber’de açıklamalarda bulunan Bakan Bilgin, “ Asgari ücret için aralıkta yeniden oturacağız. Önümüzdeki baharda sendikalarla yeniden toplu sözleşme görüşmelerimiz var. Ben sendikalara hep şunu söylüyorum ‘Hangi görüşü savunursanız savunun, emekçilerin haklarını dile getirdiğiniz sürece ben size yakınım’ Onlar da bu konuda gerçekten sorun çözmeye yönelik yaklaşımlarla geldiler bunun için de onlara teşekkür ediyorum. Türkiye kalkındıkça toplumun her kesimi sosyal devleti daha fazla yanında hissedecektir. Tüm tahribatları uygulayacağımız politikalarla aşacağız. Ben her daim işçilerle beraberim. Türkiye Cumhuriyeti sermayenin devleti değildir. İşçiyi korumak bizim öncelikli görevimiz.” ifadelerini kullandı.

Ancak 696 sayılı KHK kamudaki sorunlu istihdam uygulamalarını bütünüyle ortana kaldırmadı.  

Belediye şirket işçileri ve geçici işçi kadrosuna atanan işçiler ile   KİT, özel bütçeli kuruluş, çağrı merkezi,  hastane bilgi işlemi vs. gibi kadrolarında çalışan ve kadroya alınmayan işçilerin mağduriyeti sürüyor.

Mağduriyet yaşayan bu kesimlerin başında, geçici işçiler geliyor.

696 sayılı KHK’daki hükümlere göre, geçici işçi olarak istihdam edilecek personel; en son hizmet alım sözleşmelerinde öngörülen dönem ve çalışma sürelerini aşmamak kaydıyla, 5620 sayılı Kanun’un 3. maddesi hükümleri çerçevesinde istihdam edilmeye devam ediliyorlar.

Bu hükümlere göre MEB bir yazı yayınlayarak; geçici işçilerin 10 ay süre ile çalıştırılacağını duyurdu.

Geçici işçi kadroları yılda 10 ay üzerinden vize edildiğinden bu işçiler 15 Haziran-14 Ağustos döneminde ücretsiz izne çıkarılıyorlar. Bir diğer ifade ile bu dönemde sözleşmeleri askıya alınıyor.

Bu işçilere iki aylık askı döneminde ücret, sosyal yardımlar, ilave tediye ve ikramiye gibi hiçbir ödeme yapılmıyor. Bu süreler kıdem tazminatına esas süreden de sayılmıyor.

Askı dönemine denk gelebilecek ilave tediye veya ikramiyeler ise askı bitiminden sonra yapılacak ilk maaş ödemesiyle birleştirilerek ödenebiliyor.

Bu durumda olan yaklaşık 33 bin geçici işçi Milli Eğitim Bakanlığında istihdam ediliyor.

Taşerona bağlı iken yılda 10 ay çalıştırılan işçiler, geçici işçi statüsünde kadroya alındıkları için 10 ay çalışıp 2 ay zorunlu izne gönderilmeye devem ediliyorlar.

Önemli bir mağduriyete yol açan bu uygulamaya geçtiğimiz günlerde Türk İş ses yükseltti.

TÜRK-İŞ  Genel Teşkilatlandırma Sekreteri ve Koop İş Genel Başkanı Eyüp Alemdar, bu sorunun bir an önce giderilmesini istedi.

Koop-İş Sendikası Genel Başkanı Eyüp Alemdar, “Bu üyelerimizin daimi işçi kadrosunda yılda 12 ay istihdam edilmesini, tayin haklarının verilmesini ve resen emeklilik uygulamasının kaldırılmasını sağlayarak tam eşitliğin, çalışma barışının ve huzurunun tesis edilmesi için mücadele ediyoruz” dedi.

Eyüp Alemdar, “Geçici işçi kadrosunda yılda on ay çalıştırılan Milli Eğitim Bakanlığı işçileri, taşerondan kadroya geçen diğer kamu işçilerinden farklı olarak pek çok sorunla karşı karşıya kalmaktalar. Bu arkadaşlarımız, yaşamlarını çalıştıkları işten elde ettikleri gelirle idame ettirmektedir. On aylık maaşı 12’ye bölerek yaşamaya çalışıyorlar. Yapılan bu adil olmayan uygulama nedeniyle, tek gelir kaynakları olan ücretten yılda iki ay boyunca mahrum kalıyorlar. Bu durum, gelecekten kaygı duymalarına, gelir elde edemedikleri iki ay boyunca geçimlerini sağlama konusunda sıkıntıya düşmelerine yol açıyor.” ifadelerini kullandı.

Öte yandan geçici işçiler, iş sözleşmelerinin askıda olduğu dönemde geçimlerini sağlayabilmek için kayıt dışı çalışma yoluna gidiyorlar.

Ayrıca 2021 Yılı Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Anlaşma Protokolü’nün 8. maddesinde, kamu kurum ve kuruluşlarında çalıştırılan geçici işçilerin, kanuni düzenleme yapılarak daimi işçi kadrolarına geçirilmesi yönünde gerekli yasal düzenleme çalışmalarının başlatılacağı öngörüldü. Ancak bir adım atılmadı.

Gelinen noktada, 10 ay çalışıp 2 ay zorunlu izne çıkan geçici işçiler çözüm bekliyor.

Bu konuda 2021 Yılı Kamu Çerçeve Protokolü’nde yer verildiği üzere bir düzenleme yapılması ve bu işçileri de diğer sürekli işçiler gibi 12 ay maaş almalarının sağlanması hakkaniyetli bir çözüm olacaktır.

Aynı şekilde kadro alamayan KİT işçileri, özel bütçeli kuruluş, çağrı merkezi ve hastane bilgi işlemi vs. gibi kadrolarda çalışan işçileri de sorunlarına el atılması gerekiyor.

Kısaca BİT olarak ifade edebileceğimiz Belediye İktisadi Teşekkülü veya diğer adıyla belediye şirket işçileri bir diğer mağdur grubu oluşturuyor.

Kamu kurumlarında ayrımcılığa uğradığını düşünen bütün bu kesimlerin sorunlarının bütüncül bir bakış açısıyla yeniden ele alınması ve mağduriyetlerinin giderilmesi, hukuk ve hakkaniyetin gereğidir.   

Koop-İş Sendikası, 696 sayılı KHK ile Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde geçici işçi statüsüyle istihdam edilen 31.000 civarındaki üyelerinin iş sözleşmelerinin iki ay boyunca askıya alınarak yılda 12 ay yerine 10 ay süreyle çalıştırılmalarının son bulması ve bu işçilerin tayin hakları da verilmeyerek resen emekli edilmelerine karşı ülke çapında bir kampanya başlatıyor.

Sosyal medya aracılığıyla ve sendikanın şubelerinin bulunduğu illerde yapılacak basın açıklamalarıyla yürütülecek kampanyanın nedenleri hakkında bir açıklama yapan Koop-İş Sendikası Genel Başkanı Eyüp Alemdar, “Bu üyelerimizin daimi işçi kadrosunda yılda 12 ay istihdam edilmesini, tayin haklarının verilmesini ve resen emeklilik uygulamasının kaldırılmasını sağlayarak tam eşitliğin, çalışma barışının ve huzurunun tesis edilmesi için mücadele ediyoruz” dedi.

Eyüp Alemdar, “Yılda 12 ay çalışmak, MEB işçilerinin de temel hakkıdır. MEB işçilerinin tayin hakları verilmeli, resen emeklilik uygulaması son bulmalıdır.” ifadelerini kullandı.

Alemdar, “Eğitim öğretim faaliyetlerinin sağlıklı ve düzenli bir şekilde devam etmesi için canla başla çalışan üyelerimiz, diğer kamu işçilerinden farklı olarak, geçici işçi kadrosunda yılda 10 ay çalıştırılıyor ve pek çok sorunla karşı karşıya kalıyor. Bu arkadaşlarımız, yaşamlarını çalıştıkları işten elde ettikleri gelirle idame ettiriyor. Ancak bu adil olmayan uygulama nedeniyle, tek gelir kaynakları olan ücretten yılda 2 ay boyunca mahrum kalıyor. Üyelerimizin gelir elde edemedikleri iki ay boyunca geçimlerini sağlama konusunda sıkıntıya düşüyor. Bu insanlar, yaşadığımız bu hayat pahalılığı ve ekonomik sıkıntıda, iki ay boyunca hayatlarını nasıl sürdürecek? Bu uygulama adaletle, hakla, eşitlik ilkesiyle bağdaşmıyor” diyerek tüm üyeleri ve kamuoyunu bu kampanyaya destek olmaya çağırdı.

Alemdar sözlerine şöyle devam etti: “Bu üyelerimize tayin haklarının verilmemesi de ciddi mağduriyetler yaratıyor. Tayin hakkı verilmeyen üyelerimiz, yaşamak zorunda oldukları illere ve işyerlerine gidemediklerinde bu durum aile birliklerini dahi tehdit eder hale geliyor. Üyelerimiz ayrıca, resen emeklilik uygulamaları ile 47-48 yaşlarında zorunlu olarak emekliliğe sevk ediliyor. Bu durum üyelerimiz açısından önemli problemleri beraberinde getirirken, yetişmiş tecrübeli işçi açığı yaratması bakımından Milli Eğitim Bakanlığı açısından da problem oluşturuyor.”

Alemdar, bu adil olmayan uygulamaların, Anayasamızın 49. maddesinin “Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir” ve “Devlet çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek, çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gereken tedbirleri alır” hükümlerine aykırı olduğunu belirterek, bu uygulamanın çalışma barışını ve huzurunu bozan, iş verimliliğini düşüren sonuçlara yol açtığını da sözlerine ekledi.

“Koop-İş ailesi olarak, bu haksız uygulamaların düzeltilmesi için Milli Eğitim Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı nezdinde pek çok girişimde bulunduk. Sorunun çözümü için önemli bir mesafe kat ettiğimize inansak da kesin çözüm henüz mümkün olmamıştır” diyen Alemdar, “Konfederasyonumuz TÜRK-İŞ ile Hükümet arasında imzalanan Kamu Kesimi Toplu İş Sözleşmesi Çerçeve Protokolü gereği, başta MEB işçileri olmak üzere, kamuda geçici statüde çalışan tüm işçilere kadro verilerek yılda 12 ay çalışmalarının sağlanması ile tayin haklarının tanınması yönündeki taleplerimizi içeren hükümler de eklendi ve Çerçeve Protokolünde yer aldı. Protokolde de yer alan bu hükümler ile ilgili olarak gereken çalışmalar bir an önce başlatılmalıdır.  Yılda 12 ay çalışma ve tayin haklarının verilmesi ile resen emeklilik uygulamasının kaldırılması taleplerimizin uygulamaya konularak çalışma barışının, huzurunun ve adaletin zaman kaybetmeden tesis edilmesini talep ediyoruz. Bilinmelidir ki haklı mücadelemizi sonuç alana kadar yılmadan sürdüreceğiz” dedi.

Bakanlık, E-83683335-929-2814236 Sayı ve 28/01/ 2022 tarihli görüş yazısıyla, geçici işçilerin çalışma sürelerinin uzatılıp uzatılamayacağını açıklığa kavuşturdu.

İşte O yazı:

“Belediyenizde, 5620 sayılı Kanun kapsamında 5 ay 29 gün süre ile istihdam edilen geçici işçilerin çalışma sürelerinin uzatılıp uzatılamayacağına ilişkin ilgi yazınız incelenmiştir.

Bilindiği üzere, 5620 sayılı Kamuda Geçici İş Pozisyonlarında Çalışanların Sürekli İşçi Kadrolarına veya Sözleşmeli Personel Statüsüne Geçirilmeleri, Geçici İşçi Çalıştırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun Kapsam başlıklı 1 inci maddesinde;  

“(1) Bu Kanun; a) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (II) sayılı cetvelde yer alan özel bütçeli idareler ve (IV) sayılı cetvelde yer alan sosyal güvenlik kurumları ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunlarla kurulan fonlar ve kefalet sandıkları, özel kanunlarla kurulan kuruluş ve teşekküller ile hizmetlerini genel bütçenin transfer tertiplerinden yardım alarak yürüten kamu kurum ve kuruluşlarında,

b) Kamu iktisadî teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları (iştirakler hariç), 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun çerçevesinde özelleştirme kapsamında veya programında bulunanlardan sermayesinin % 50’sinden fazlası kamuya ait kuruluşlar ile 4/2/1924 tarihli ve 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu ile kurulmuş ve sermayesinin tamamı Hazineye ait kuruluşlarda,

c) İl özel İdareleri, belediyeler, bunların kurdukları veya üye oldukları mahallî idare birlikleri ile müessese ve işletmelerinde (Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş olan şirketler hariç) ve belediyelerin bağlı kuruluşlarında,

2006 yılı içerisinde usûlüne uygun olarak vizesi yapılmış geçici iş pozisyonlarında toplam 6 ay veya daha fazla süreyle çalışmış olan geçici işçileri kapsar…” hükmü ile,

Geçici iş pozisyonlarında işçi çalıştırılması başlıklı 3 üncü maddesinde;

“(1) Bu Kanunun yayımı tarihinden 1 inci madde kapsamındaki idare, kurum ve kuruluşlarda geçici iş pozisyonlarında işçi çalıştırılamaz.

(2) Ancak mevsimlik ve kampanya işleri ile orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde bir malî yılda 6 aydan az olmak üzere vize edilecek geçici iş pozisyonlarında işçi çalıştırılabilir. Bu şekilde çalıştırılacak işçiler için her malî yılda;

a) 1 inci maddenin (a) bendinde belirtilen idarelerce, Maliye Bakanlığından,

b) 1 inci maddenin (b) bendinde belirtilen kuruluşlarca, Hazine Müsteşarlığının (özelleştirme programına alınanlar için Özelleştirme İdaresi Başkanlığının) onayı üzerine Devlet Personel Başkanlığından,

c) Belediyeler ile bunların müessese ve işletmelerinde (Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş olan şirketler hariç) ve mahallî idare birliklerinde, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmeliğin 24 üncü maddesi çerçevesinde yetkili meclislerinden, geçici iş pozisyon vizesi alınması zorunludur. Söz konusu vize işlemi yapılmaksızın geçici işçi çalıştırılamaz ve herhangi bir ödeme yapılamaz. İl özel idareleri ile bunların müessese ve işletmelerinde (Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş olan şirketler hariç) bu fıkra hükümlerine göre geçici işçi çalıştırılabilmesine ilişkin usûl ve esaslar İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenir.

(3) İkinci fıkranın (a) ve (b) bentleri kapsamında vizelenen geçici iş pozisyonlarında çalışanların çalışma sürelerini, ilgili kurum veya kuruluşların talebi üzerine kurum, kuruluş, birim veya pozisyon itibarıyla dört aya kadar uzatmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.” hükmüne yer verilmiştir.

Diğer taraftan, 22.02.2007 tarihli ve 26442 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmeliğin Geçici işçiler başlıklı 24 üncü maddesi “(1) Belediyeler ve mahalli idare birliklerinde kullanılacak geçici iş pozisyonları bu kurum ve kuruluşlar için norm kadro standartları cetvellerinde belirlenen memur norm kadro standardı toplamının yüzde yirmisini geçmemek üzere bulunacak sayının yuvarlanması ve tam yıl esasına göre hesaplanması sonucu adam/ay sayısına göre meclis tarafından yıllık olarak belirlenir. Oranların hesaplanmasında sonucun tam sayı çıkmaması durumunda bulunan rakam kendinden büyük en yakın tam sayıya yuvarlanarak geçici iş pozisyonu sayısı tespit edilir…” hükmündedir.

Yukarıdaki mevzuat hükümleri incelendiğinde; 5620 sayılı Kanun kapsamında geçici iş pozisyonlarında geçici işçi istihdam edilen kurum ve kuruluşların hangilerinde süre uzatımı yapılabileceği hususunda sayma yoluna gidilmiş, belediyeler ise süre uzatımı yapılabilecek kurumlar arasında sayılmamıştır.

Bu itibarla, Belediyenizde 5620 sayılı Kanuna göre 5 ay 29 gün süre ile istihdam edilen geçici işçilerin çalışma sürelerinin uzatılmasının mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.

Bilgilerinizi rica ederim.”

SONUÇ

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü; 5620 sayılı Kanun kapsamında geçici iş pozisyonlarında geçici işçi istihdam edilen kurum ve kuruluşların hangilerinde süre uzatımı yapılabileceği hususunda sayma yoluna gidildiğini, belediyeler ise süre uzatımı yapılabilecek kurumlar arasında sayılmadığını, dolayısıyla belediyelerde 5620 sayılı Kanuna göre 5 ay 29 gün süre ile istihdam edilen geçici işçilerin çalışma sürelerinin uzatılmasının mümkün olmadığı yönünde görüş verdi.