Kanun Teklifi aşamasındayken yazdığımız 7244 sayılı Torba Kanun, Meclis’te kabul edilmesinin ardından 17 Nisan 2020 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi.

Resmi Gazete’de yayınlanan 7244 sayılı Kanun’a ulaşmak için tıklayınız.

Bu Kanun ile işverenlere işçi çıkarma konusunda fesih yasağı getirildi. İş Kanunu kapsamında olan veya olmayan her türlü iş sözleşmesinin 3 ay süreyle feshedilmesi yasaklandı. Bu 3 aylık süre, Cumhurbaşkanı tarafından 6 aya kadar uzatılabilecek.

Ancak iş sözleşmesinin feshedilmesinde 4857 sayılı Kanun’un 25 inci maddesinin birinci fıkrasının (II) numaralı bendinde ve diğer kanunların ilgili hükümlerinde yer alan “ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri sebepler” kapsam dışı tutuldu.

Ayrıca 17/04/2020 tarihinden itibaren üç aylık süreyi geçmemek üzere işveren işçiyi tamamen veya kısmen ücretsiz izne ayırabilecek. Cumhurbaşkanı söz konusu üç aylık süreyi altı aya kadar uzatmaya yetkili.

17/04/2020 tarihinde iş sözleşmesi bulunmakla birlikte işveren tarafından ücretsiz izne ayrılan ve kısa çalışma ödeneğinden yararlanamayan işçiler ile 15/3/2020 tarihinden sonra iş sözleşmesi feshedilip işsizlik ödeneğinden yararlanamayan işçilere, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı almamak kaydıyla üç aylık süreyi geçmemek üzere, İşsizlik Sigortası Fonundan günlük 39,24 TL nakdi ücret desteği verilecek.

Kısa Çalışma Ödeneği verilmesi hızlandırılacak. Covid-19 sebebiyle işverenlerin yaptıkları kısa çalışma başvuruları için, uygunluk tespitinin tamamlanması beklenmeyecek. İşverenlerin beyanı doğrultusunda kısa çalışma ödemesi yapılacak. İşverenin hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan fazla ve yersiz ödemeler, yasal faizi ile birlikte işverenden tahsil edilecek.

Yasa ile işveren, işten çıkarma yasağının uygulandığı 3 aylık dönemde işçiyi tamamen veya kısmen ücretsiz izne gönderebilecek. Ancak işçinin bu şekilde ücretsiz izne çıkarılması, kendisine haklı fesih imkanı tanımayacak.

Bilindiği gibi İş Kanunu’na göre, zorlayıcı sebeple iş yerinde işin durması ve bu durumun bir haftayı aşması halinde işçi, iş sözleşmesini, “haklı fesih” kapsamında sonlandırıp kıdem tazminatı alabiliyordu. Yapılan yeni düzenleme ile işten çıkarmanın yasak olduğu dönemde ücretsiz izne çıkarılan işçi, iş sözleşmesini sonlandırarak kıdem tazminatı alamayacak.

Geçici istihdam güvencesi hükümlerine aykırı hareket eden ve işten çıkarma yasağı döneminde işçisini işten çıkaran işveren, işçi başına brüt asgari ücret tutarında (2.943 TL) idari para cezasına çarptırılacak.

Haberin önceki hali ise bu şekildeydi…

Korona salgını ile mücadele kapsamında yeni bir Kanun teklifi, TBMM Başkanlığına sunuldu. Daha önce 60’ın üzerinde maddeyle hazırlanan Kanun teklif, 15 maddeye indirildi. AK Parti TBMM Grubu tarafından verilen Kanun teklifinin hızla yasalaşması bekleniyor.

Kanun teklifinde milyonlarca işçiyi yakından ilgilendiren önemli düzenlemeler yer alıyor.

Kanun teklifinin orjinal metnine ulaşmak için tıklayınız

Teklifin Çalışma Hayatını doğrudan ilgilendiren maddeleri şöyle:

MADDE 6- 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

“GEÇİCİ MADDE 24- Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte iş sözleşmesi bulunmakla birlikte 4857 sayılı Kanunun geçici 10 uncu maddesi uyarınca işveren tarafından ücretsiz izne ayrılan ve kısa çalışma ödeneğinden yararlanamayan işçiler ile 15/3/2020 tarihinden sonra 51 inci madde kapsamında iş sözleşmesi feshedilen ve bu Kanunun diğer hükümlerine göre işsizlik ödeneğinden yararlanamayan işçilere, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı almanak kaydıyla ve 4857 sayılı Kanunun geçici 10 uncu maddesinde yer alan fesih yapılamayacak süreyi geçmemek üzere, bu süre içinde ücretsiz izinde bulundukları veya işsiz kaldıkları süre kadar, Fondan günlük 39,24 Türk Lirası nakdi ücret desteği verilir. Yapılan ödemelerden damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılamaz.

Birinci fıkra kapsamında ücretsiz izne ayrılarak nakdi ücret desteğinden yararlanan işçinin fiilen çalıştırıldığının tespiti halinde işverene, bu şekilde çalıştırılan her işçi ve çalıştırıldığı her ay için ayrı ayrı olmak üzere fiilin işlendiği tarihteki 4857 sayılı Kanunun 39 uncu maddesince belirlenen aylık brüt asgari ücret tutarında Sosyal Güvenlik Kurumunca idari para cezası uygulama ve ödenen nakdi ücret desteği ödeme tarihinden itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte işverenden tahsil edilir.

Bu madde kapsamında nakdi ücret desteğinden yararlananlardan 5510 sayılı Kanuna göre genel sağlık sigortalısı veya genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi kapsamına girmeyenler, aynı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılırlar ve genel sağlık sigortasına ilişkin primleri Fondan karşılanır.

Bakanlık, nakdi ücret desteğine ilişkin ödeme usul ve esaslarını belirlemeye ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye yetkilidir.”

MADDE 7- 4447 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

“GEÇİCİ MADDE 25- Yeni koronavirüs (Covid-19) sebebiyle işverenlerin yaptıkları zorlayıcı sebep gerekçeli kısa çalışma başvuruları için, uygunluk tespitinin tamamlanması beklenmeksizin, işverenlerin beyanı doğrultusunda kısa çalışma ödemesi gerçekleştirilir. İşverenin hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan fazla ve yersiz ödemeler, yasal faizi ile birlikte işverenden tahsil edilir.”

MADDE 8- 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

“GEÇİCİ MADDE 10- Bu Kanunun kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın her türlü iş veya hizmet sözleşmesi, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay süreyle 25 inci maddenin birinci fıkrasının (II) numaralı bendinde ve diğer kanunların ilgili hükümlerinde yer alan ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri sebepler dışında işveren tarafından feshedilemez.

Birinci fıkrada yer alan üç aylık süre içerisinde işveren işçiyi tamamen veya kısmen ücretsiz ime ayırabilir. Bu madde kapsamında ücretsiz izne ayrılmak, işçiye geçerli sebebe dayanarak sözleşmeyi fesih hakkı vermez.

Bu madde hükümlerine aykırı olarak iş sözleşmesini fesheden işveren veya işveren vekiline, sözleşmesi feshedilen her işçi için fiilin işlendiği tarihteki aylık brüt asgari ücret tutarında idari para cezası verilir.

Cumhurbaşkanı birinci fıkrada yer alan üç aylık süreyi altı aya kadar uzatmaya yetkilidir.”

Peki bu teklifin yasalaşması ile birlikte Çalışma Hayatında neler değişecek?

KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ İÇİN UYGUNLUK TESPİTİ BEKLENMEYECEK!

Yasa teklifi ile getirilen önemli düzenlemelerden biri, Kısa Çalışma Ödeneği verilmesinin hızlandırılması olacak. Teklife göre Covid-19 sebebiyle işverenlerin yaptıkları kısa çalışma başvuruları için, uygunluk tespitinin tamamlanması beklenmeyecek. İşverenlerin beyanı doğrultusunda kısa çalışma ödemesi yapılacak. İşverenin hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan fazla ve yersiz ödemeler, yasal faizi ile birlikte işverenden tahsil edilecek.

İŞTEN ÇIKARMALAR 3 AY SÜREYLE YASAKLANIYOR

Kanun teklifinin yasalaşmasıyla birlikte, İş Kanunu kapsamında olan veya olmayan her türlü iş sözleşmesinin 3 ay süreyle feshedilmesi yasaklanıyor. Bu 3 aylık süre, Cumhurbaşkanı tarafından 6 aya kadar uzatılabilecek.

Ancak iş sözleşmesinin feshedilmesinde 4857 sayılı Kanun’un 25 inci maddesinin birinci fıkrasının (II) numaralı bendinde ve diğer kanunların ilgili hükümlerinde yer alan “ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri sebepler” kapsam dışı tutuldu. Yani geçici istihdam güvencesi, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri sebepleri kapsamayacak.

ÜCRETSİZ İZNE ÇIKARILMAK, İŞÇİYE HAKLI FESİH İMKANI VERMEYECEK

Kanun teklifine göre işveren, işten çıkarma yasağının uygulandığı 3 aylık dönemde işçiyi tamamen veya kısmen ücretsiz izne gönderebilecek. Ancak işçinin bu şekilde ücretsiz izne çıkarılması, kendisine haklı fesih imkanı tanımayacak.

Bilindiği gibi İş Kanunu’na göre, zorlayıcı sebeple iş yerinde işin durması ve bu durumun bir haftayı aşması halinde işçi, iş sözleşmesini, “haklı fesih” kapsamında sonlandırıp kıdem tazminatı alabiliyordu. Yapılacak yeni düzenleme ile işten çıkarmanın yasak olduğu dönemde ücretsiz izne çıkarılan işçi, iş sözleşmesini sonlandırarak kıdem tazminatı alamayacak.

İŞÇİYİ İŞTEN ÇIKARAN İŞVERENE 2.943 TL İDARİ PARA CEZASI UYGULANACAK!

Geçici istihdam güvencesi hükümlerine aykırı hareket eden ve işten çıkarma yasağı döneminde işçisini işten çıkaran işveren, işçi başına brüt asgari ücret tutarında (2.943 TL) idari para cezasına çarptırılacak. Ayrıca yapılan fesih geçersiz sayılarak işçinin çalışmaya devam ettiği kabul edilecek.

ÜCRETSİZ İZNE ÇIKARILAN İŞÇİYE FON’DAN ÖDEME YAPILACAK!

İşveren tarafından ücretsiz izne çıkarılan ve kısa çalışma ödeneğinden yararlanamayan işçilere, emekli maaşı almamak kaydıyla 3 ay süreyle İşsizlik Fonu’ndan günlük 39,24 TL nakdi ücret desteği verilecek.

Aynı şekilde, 15/3/2020 tarihinden sonra işten çıkarılan ancak gerekli şartları taşımadığı için işsizlik maaşı alamayacak olan işçilere de günlük 39,24 TL nakdi ücret desteği verilecek. Yapılan ödemelerden damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılamayacak.

ÜCRETSİZ İZİNDEKİ İŞÇİYİ ÇALIŞTIRAN İŞVERENE PARA CEZASI

Ücretsiz izne ayrılarak nakdi ücret desteğinden yararlanan işçinin fiilen çalıştırıldığının tespiti halinde işverene, bu şekilde çalıştırılan her işçi ve çalıştırıldığı her ay için ayrı ayrı olmak üzere aylık brüt asgari ücret tutarında (2.943 TL) idari para cezası uygulanacak. Ayrıca ödenen nakdi ücret desteği, ödeme tarihinden itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte işverenden geri alınacak.

GSS PRİMLERİ DE FONDAN ÖDENECEK

Nakdi ücret desteğinden yararlananlar, 5510 sayılı Kanun kapsamında Genel Sağlık Sigorta kapsamına alınarak bu kişilerin GSS primleri İşsizlik Fonu’ndan ödenecek. Böylece, sağlık hizmeti almaya devam edecekler.

Bu yasa taslağına göre; 4857 Sayılı İş Kanunu’na “Geçici İstihdam Güvencesi” başlıklı bir geçici madde eklenecek.

İş Kanunu kapsamında olan veya olmayan her türlü işçi, korona salgın hastalığıyla ilgili tedbirler dolayısıyla 3 ay süreyle iş güvencesinden yararlanacak. Bir başka ifadeyle işçilerin işten çıkartılması 3 ay boyunca yasaklanacak. Bu yasak Cumhurbaşkanı Kararı ile 6 aya kadar uzatabilecek.

Madde metninin şöyle olması öngörülüyor:

“GEÇİCİ MADDE 10- Bu Kanunun kapsamında olan veya olmayan her türlü işçinin iş sözleşmesi, Covid-19 salgın hastalık neticesinde kamu yararının gerektirmesi nedeni ile bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay süreyle 25 inci maddenin ikinci bendinde gösterilen sebepler dışında işveren tarafından feshedilemez.

Birinci fıkra çerçevesinde fesih yasağı uygulanan hallerde işveren işçiyi ücretsiz izne ayırabilir.

Bu madde kapsamında belirlenen fesih yasağı süresini altı aya kadar uzatmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.”

Madde metninde açıkça görüldüğü gibi, işten çıkarma yasağının bazı istisnaları da var. Peki bu istisnalar nelerdir?

Bu noktada İş Kanunu’nun 25 maddesinin ikinci bendine yer alan “haklı nedenle derhal fesih” hükümlerine atıf yapıldığı görülmektedir. Bu hükümler şu şekildedir:

“II- Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri:

a) İş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri için gerekli vasıflar veya şartlar kendisinde bulunmadığı halde bunların kendisinde bulunduğunu ileri sürerek, yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler veya sözler söyleyerek işçinin işvereni yanıltması.

b) İşçinin, işveren yahut bunların aile üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak sözler sarfetmesi veya davranışlarda bulunması, yahut işveren hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ihbar ve isnadlarda bulunması.

c) İşçinin işverenin başka bir işçisine cinsel tacizde bulunması.

d) İşçinin işverene yahut onun ailesi üyelerinden birine yahut işverenin başka işçisine sataşması, işyerine sarhoş yahut uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da işyerinde bu maddeleri kullanması.

e) İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunması.

f) İşçinin, işyerinde, yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işlemesi. g) İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki işgünü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü, yahut bir ayda üç işgünü işine devam etmemesi.

h) İşçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi.

ı) İşçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi, işyerinin malı olan veya malı olmayıp da eli altında bulunan makineleri, tesisatı veya başka eşya ve maddeleri otuz günlük ücretinin tutarıyla ödeyemeyecek derecede hasara ve kayba uğratması.”

Dolayısıyla bu fiillerden birini işleyen kişi, işten çıkarma yasağı kapsamında olmayacak ve geçici istihdam güvencesinden yararlanamayacaktır.

Aynı taslakla yapılması öngörülen bir diğer düzenleme ise ücretsiz izine çıkarılan işçilere en düşük işsizlik maaşı miktarında ödeme yapılmasıdır.

Yasa taslağının 4.maddesi ile İşsizlik Sigortası Kanununa geçici 24. Madde eklenmektedir. Söz konusu madde metni şöyledir:

“GEÇİCİ MADDE 24- 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun geçici onuncu maddesi çerçevesinde ücretsiz izne ayrılan işçilere ve 15/3/2020 tarihinden sonra işten çıkarılmış olup, Kanunun diğer hükümlerine göre işsizlik ödeneğinden istifade edemeyen işçilere, 4857 sayılı İş Kanununun geçici 10 uncu maddesi çerçevesinde belirlenen fesih yasağı süresince Fondan her gün için 39,24 Türk Lirası nakdi ücret desteği verilir.

Birinci fıkra çerçevesinde ücretsiz izne ayrılarak ücret desteğinden yararlanan işçinin işveren tarafından fiilen çalıştırılmaya devam ettiğinin tespiti halinde 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 102 nci maddesinde belirlenen idari para cezaları dört katı olarak uygulanır.

Bu madde kapsamında verilecek nakdi ücret desteğinden yararlanma süresini altı ay süreyle uzatmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.”

Buna göre; 15 Mart 2020 tarihinden sonra ücretsiz izne ayrılan işçiler ile bu tarihten sonra işten çıkartılıp da işsizlik maaşına hak kazanamayan işçilere, İşsizlik Fonu’ndan günlük 39.24 TL ücret ödenecektir. Aylık ödeme 1.177 TL olacak. Ödeme, işten çıkarma yasağı sona erinceye kadar devam edecek.

Bilindiği gibi işsizlik maaşına hak kazanabilmek için son 3 yılda en az 600 gün prim ödenmiş olması ve son 120 gün hizmet akdi ile çalışmak gerekiyor. Kısa çalışma ödeneği alabilmek için de son 3 yılda 450 gün prim ödemek ve son 60 gün hizmet akdi ile çalışmak zorunlu.

Dolayısıyla bu düzenleme ile işsizlik maaşına ve kısa çalışma ödeneğine hak kazanma şartları geçici süreyle uygulanmayarak işten çıkarılacak herkesin asgari düzeyde işsizlik maaşı alması sağlanacak.