İşçinin hafta tatili gününde çalışma karşılığı olmaksızın bir günlük ücrete hak kazanacağı da 46. maddenin ikinci fıkrasında hüküm altına alınmıştır.

Hafta tatili izni kesintisiz en az 24 saattir. Bunun altında bir süre haftalık izin verilmesi durumunda, usulüne uygun şekilde hafta tatili izni kullandığından söz edilemez.

Hafta tatili bölünerek kullandırılamaz. Buna göre hafta tatilinin 24 saatten az olarak kullandırılması halinde hafta tatili hiç kullandırılmamış sayılır.

2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanunun 3. maddesine göre, hafta tatili Pazar günüdür. Bu genel kural mutlak nitelikte olmayıp, hafta tatili izninin Pazar günü dışında da kullandırılması mümkündür.

Hafta tatili gününde çalıştığını iddia eden işçi, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.

Hafta tatillerinde çalışıldığının ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları, yazılı delil niteliğindedir.

Hafta tatili çalışmasının bu tür yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların dinletmiş oldukları tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir.

Özetle hafta tatili çalışmalarının yazılı delil ya da tanıkla ispatı imkân dahilindedir.

Ancak işyerinde çalışma düzenini bilmeyen ve bilmesi mümkün olmayan tanıkların anlatımlarına değer verilemez.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi tarafından hafta tatili çalışmalarının uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde son yıllarda taktir indirimi yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır.

Ancak, hafta tatili çalışmasının, delil niteliğindeki tanık anlatımları yerine, yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda, böyle bir indirime gidilmemesi gerekir.

Hafta tatili çalışmalarının yazılı delil yerine tanık beyanlarına dayalı olarak hesaplanması halinde, işçinin sürekli olarak aynı şekilde çalışması mümkün olmadığından, hastalık mazeret izin gibi nedenlerle belirtildiği şekilde çalışamadığı günlerin olması kaçınılmaz olup, bu durumda karineye dayalı makul indirim yapılmalıdır. (Yargıtay HGK, 06.12.2017 tarih 2015/9-2698 E.-2017/1557 K.).

Hafta tatili çalışmalarının tanık anlatımları yerine doğrudan yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda böyle bir indirime gidilmemektedir.

İşçi, hafta tatili gününde çalışma karşılığı olmaksızın 1 günlük ücrete hak kazanır.

Hafta tatili izni kesintisiz en az 24 saattir. Bunun altında bir süre haftalık izin verilmesi durumunda, usulüne uygun şekilde hafta tatili izni kullandığından söz edilemez.

Hafta tatili bölünerek kullandırılamaz. Buna göre hafta tatilinin 24 saatten az olarak kullandırılması halinde hafta tatili hiç kullandırılmamış sayılır.

Peki hafta tatili izninin toplu olarak kullandırılabilmesi mümkün müdür?

Hafta tatili izninin toplu olarak kullandırılması halinde, hafta tatili alacağı sözkonusu olur mu?

Örneğin 1 ay boyunca hiç hafta tatili kullandırmayıp ay sonunda işçiye 4 gün izin verilmesi durumda, hafta tatilinin kullandırıldığından söz edilebilir mi?

Bu hususlar Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin 2017/22872 E, 2019/13293 sayılı Kararı ile şu şekilde açıklığa kavuşturulmuştur:

“Davalı tarafça dosyaya hafta tatili izinlerinin toplu kullandırıldığına dair bir kısım belgeler sunulmuştur. Mahkemece, bu belgelerde kullanıldığı belirtilen izinlerin mazeret izni olduğu kabul edilerek, söz konusu izin günleri hafta tatili ücreti hesabında dikkate alınmamıştır. Ne var ki bu kabul şekli hatalı olup, davacı işçinin anılan günlerde mazeret izni kullandığına yönelik bir iddiası olmamıştır. Diğer taraftan, hesaplanmasında, hafta tatilinin toplu kullanılmasına ilişkin belgelerde yazılı izin 4857 sayılı İş Kanununun 46 ncı maddesinde, işçinin tatil gününden önce aynı Yasanın 63 üncü maddesine göre belirlenmiş olan iş günlerinde çalışmış olması koşuluyla, yedi günlük zaman dilimi içinde yirmidört saat dinlenme hakkının bulunduğu belirtilmiş, işçinin hafta tatili gününde çalışma karşılığı olmaksızın bir günlük ücrete hak kazanacağı da 46 ncı maddenin ikinci fıkrasında hüküm altına alınmıştır. Hafta tatili izni kesintisiz en az yirmidört saattir. Bunun altında bir süre haftalık izin verilmesi durumunda, usulüne uygun şekilde hafta tatili izni kullandığından söz edilemez. Hafta tatili bölünerek kullandırılamaz. Buna göre hafta tatilinin yirmidört saatten az olarak kullandırılması halinde hafta tatili hiç kullandırılmamış sayılır. Açıklanan yasal düzenleme dikkate alındığında, hafta tatili izinlerinin işçinin dinlenme hakkına ilişkin olduğu açıktır. Hal böyle iken, hafta tatili izninin toplu olarak kullandırılabileceğinin kabulü yasal düzenlemenin amacına aykırılık taşır. Bu sebeple hafta tatili izninin toplu olarak kullandırılması halinde, hafta tatili ücreti alacağının günlerinden ilgili haftaya (yedişergünlük zaman dilimleri nazara alınarak) denk gelen hafta tatili gününde işçinin dinlendiğinin kabulü gerekir. Ayrıca fazla çalışma ücreti alacağı bakımından da, söz konusu izin günlerinin hesaptan dışlanması gerektiği göz ardı edilmemelidir. Mahkemece davacının hiç hafta tatili izni kullanmadığı kabul edilerek hesaplanan hafta tatili ücreti alacağının hüküm altına alınması hatalı olup kararın bu sebeple bozulması gerekmiştir.”

Buna göre hafta tatili izninin toplu olarak kullandırılabilmesi mümkün değildir. Hafta tatili izninin toplu olarak kullandırılması halinde, ancak o hafta için işçinin dinlendirildiği kabul edilebilir. Örneğin işçiye 1 ay boyunca hiç hafta tatili kullandırmayıp ay sonunda 4 gün izin verilmesi durumda, sadece o hafta için hafta tatilinin kullandırıldığından söz edilebilir.  

En çok merak edilen konuların başında, bayram tatilinin 9 güne çıkıp çıkmayacağı geliyor.

Güçlü beklenti; Ramazan Bayram tatilinin perşembe ve cuma günleri de eklenerek 9 güne çıkarılması yönündeydi.

Ancak henüz bu yönde bir karar alınmadı.

Eğer yeni bir gelişme olmaz ise Ramazan Bayram tatili 5 gün olacak.

Bu durumda bayram tatilini 9 güne çıkarmak isteyen çalışanlar çözüm arayışına girişti.

Diğer yandan işçilerin idari izin ve bayram tatillerinin yıllık izinden düşülüp düşülmeyeceği de zaman zaman gündeme gelmektedir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun Yıllık Ücretli İzin Uygulaması başlıklı 56. maddesinde; “Yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz.” hükmüne yer verilmiştir.

Buna göre yıllık ücretli izne ayrılan işçinin izin başlama ve bitiş tarihleri arasına denk gelen ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz. Sadece iş günleri yıllık izinden düşülür.

Dolayısıyla işçinin yıllık ücretli izin günlerine denk gelen tatil günleri yıllık izin süresinden düşülmez.

Kanunda Cumartesi günü de hafta tatili olarak sayılmamıştır. İş Kanununa göre Cumartesi günü iş gününden sayılmaktadır. 

Dolayısıyla Cumartesi günü, toplu iş sözleşmesi ya da bireysel iş sözleşmesiyle açık şekilde hafta tatili olarak ilan edilmemişse yıllık izinden düşülür.

Sonuç olarak işçinin kullandığı yıllık ücretli izin süresine denk gelen; Pazar günleri ile 1 Ocak, 23 Nisan, 1 Mayıs, 19 Mayıs, 15 Temmuz, 30 Ağustos, 29 Ekim, Ramazan Bayramı, Kurban Bayramı günleri yıllık ücretli izin süresinden sayılmaz.

Bu nedenle Ramazan bayramını 9 güne çıkarmak isteyen ve bu amaçla 5 Mayıs Perşembe ile 6 Mayıs Cuma günlerinde izin almak isteyen işçiler için, eğer işveren tarafından izin verilirse bu günler yıllık izinden düşer.

Ancak 5 Mayıs Perşembe ile 6 Mayıs Cuma günleri Cumhurbaşkanı Kararı ile idari izin ilan edilirse bu durumda söz konusu günler yıllık izinden düşülmez.