Sayıştay 2. Dairesi, bir Belediyeye bağlı personel şirketinde çalışırken, “kıdem tazminatının ödenmesi şartıyla” istifa etmek isteyen işçiye yapılan kıdem tazminatı ödemesini mevzuata uygun buldu.

Bu çok önemli kararın özeti şu şekilde:

… Belediyesi … Anonim Şirketi işçisi … hiçbir mazeret belirtmeden iki gün üst üste işe gelmedi.

Bu durum normalde 4857 sayılı Kanun’un “İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı” başlıklı 25’inci maddesinin “II- Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri” başlıklı kısmındaki (g) bendine göre işverene haklı nedenle derhal fesih hakkı vermektedir.

Ancak … Belediyesi … Anonim Şirketi ile Genel İş Sendikası arasında imzalanan Toplu İş Sözleşmesinin “Disiplin Hükümleri” bölümünde yer alan yaptırıma göre işçiye öncelikle “yevmiye kesme” cezası uygulanması gerektiği yazılmıştır.

Somut olayda ise adı geçen işçilerin tazminatlarının ödenmesi şartıyla iş akdini sonlandırmak istediklerine dair bir dilekçe sundukları ifade edildi. İşçilerin bu isteklerinin … Belediyesi ve bağlı … Anonim Şirketi tarafından kabul edildiği ve söz konusu işçilere belediye bütçesinden kıdem tazminatı ödendiği görüldü.

Sayıştay, işçilerin bu talebinin bir “istifa” yani tek taraflı ve kıdem tazminatı ödenmesini gerektirmeyen bir fesih talebi olmadığını belirtti. Kararda tam olarak şu ifadeye yer verildi: “…anılan talep bir istifa değil, işçinin kıdem tazminatı haklarının ödenmesi şartıyla işten ayrılma talebi/ikale (bozma sözleşmesi) sözleşmesi yapma yönünde bir icaptır. İşçinin bu icabının, sözleşmesinin diğer tarafı olan Belediye tarafından kabul edilmesiyle taraflar arasında ikale sözleşmesi kurulduğundan, kıdem tazminatı ödemesinin yasal düzenlemelere uygun olduğu anlaşılmıştır”

Netice itibarıyla … Belediyesi … Anonim Şirketi işçileri … ve …’ın iş akitlerinin, ikale sözleşmesiyle sonlandırıldığından, kıdem ve ihbar tazminatı ödenerek işten çıkarılmalarının mevzuata uygun olduğuna karar verildi.

Bu kararın İdareler adına önemli yansımaları olacağı şüphesizdir. Sayıştay bir kamu işçisinin iş akdinin “ikale sözleşmesi” ile sonlandırılmasını ve bu kapsamda yapılan kıdem ve ihbar tazminatı ödemelerini mevzuata uygun bulmuştur.

İkale sözleşmesi, işçinin daha sonra ihbar tazminatı ve kıdem tazminatı talebinde bulunmaması, iş güvencesi kapsamında olsa bile işe iade davası açmaması ve buna bağlı olarak işe başlatmama tazminatından ve çalışılmayan döneme ilişkin  ücret ve diğer haklarından vazgeçmesi karşılığında kayıplarını telafi edecek bir ödemenin yapılması anlamına gelmektedir. Daha detaylı bilgi için şu yazımızı inceleyebilirsiniz

Konuyla ilgili Yargıtay 7’nci Hukuk Dairesi de bir kararında “…işçinin ihbar ve kıdem tazminatı haklarının ödenmesi şartıyla ayrılma talebi istifa olarak değil, ikale (bozma sözleşmesi) yapma yönünde bir icap olarak değerlendirilmelidir” (Yrg. 7. HD., E. 2013/24078 K. 2014/6933) demiştir.

Bu açıdan değerlendirildiğinde kamu işverenlerinin uygun şartlarda ve karşılıklı anlaşmaya varıldığı takdirde işçileri ile ikale sözleşmesi yapmasında hukuken bir sakınca olmadığı ve ikale sözleşmeleri neticesinde yapılacak kıdem ve ihbar tazminatı ödemelerinin de kamu zararı sayılmayacağı sonucuna varılmaktadır.

Sayıştay tarafından verilen kararı PDF formatında aşağıda bulabilirsiniz:

Sayıştay 2. Dairesi Kararı (1) 30.11.2023 35776

Sayıştay 2. Dairesi Kararı (2) 30.11.2023 35776

Sayıştay 8. Dairesinin kararında; Belediye Encümeni tarafından alınan kararlarla, 696 sayılı KHK hükümleri uyarınca Belediye Şirketinde istihdam edilen işçilerinin sözleşmelerinin, herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin ve bildirim öneli verilmeksizin feshedildiğine dikkat çekildi. Bu fesih sonucunda İdare tarafından işçilere kıdemleri ölçüsünde iki, dört ve altı haftalık ücretlerine denk düşen ihbar tazminatı ödemeleri gerçekleştirildiği belirtildi. 

Şirketi personelinin hizmet sözleşmelerinin, Belediye Encümenince alınan karar uyarınca herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin ve bildirim öneli verilmeksizin feshedilmesi sonucunda bu kişilere ihbar tazminatı ödenmesinin kamu zararına yol açtığı vurgulandı. 

24.2. 2022 Tutanak Tarihli ve 238 Karar Numaralı aynı Sayıştay kararında, belediye şirket işçilerine kıdem tazminatlarının asıl işveren konumundaki Belediyeler tarafından ödenmesi gerektiği, ancak ihbar tazminatlarının İdareler tarafından ödeneceği ilişkin bir mevzuat düzenlemesi bulunmadığı da şu şekilde ifade edildi: 

“Anılan düzenlemeye istinaden 4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatlarının, belediyeleri ihtiva eden kamu kurumlarınca ödenmesi hali de 08.02.2015 tarih ve 29261 sayılı Resmi Gazete’de Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik ile düzenlenmiştir.

Bahsi geçen Yönetmelik hükümlerinin, halihazırda 696 sayılı KHK kapsamında hizmet alımı sözleşmesi ile Belediyelerde istihdam ettirilen Şirket işçileri için de uygulanacağı kabul edilmektedir. Sonuç olarak 1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte olan 14’üncü maddesinde belirtilen hallerin gerçekleşmesi ile hizmet alımı sözleşmesi kapsamındaki işçilerin kıdem tazminatının doğrudan kamu kurumlarınca ödenmesine dair mevzuat düzenlemesi yapılmış olmasına rağmen bu işçilerin ihbar tazminatı ve diğer ücret eklerinin doğrudan kamu kurumlarınca ödenmesine ilişkin herhangi bir mevzuat düzenlemesi mevcut değildir. Ancak alt işverenin, işçisine dair yapacağı tasarruflar nedeniyle doğacak olan bu ücret eklerine dair işçinin, asıl işveren kamu kurumlarına başvuru hakkı saklıdır.”

İşte O Sayıştay Kararı!

“İhbar Tazminatı

……. tarafından asıl işveren sıfatı ile ……. hizmetlerinde istihdam ettirilen ……. Şirketi personelinin hizmet sözleşmelerinin, ……. …….nce alınan karar uyarınca herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin ve bildirim öneli verilmeksizin feshedilmesi sonucunda ilgililere ihbar tazminatı ödenmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak;

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinin altıncı fıkrasında; asıl işveren ile alt işveren ilişkisi tanımlanmış olup, asıl işverenin, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanun’dan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumlu olacağı belirtilmiştir.

Özel hukuktan doğan birlikte sorumluluk hali, kamu hukukunda da norma bağlanmış olup, alt işveren işçilerinin hak kazandığı kıdem tazminatı tutarının ilgili kamu kurumu tarafından doğrudan işçinin banka hesabına yatırılmasını sağlamak amacıyla 11.09.2014 tarih ve 29116 Mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6552 sayılı Kanun’un 8’inci maddesiyle 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Bazı kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların kıdem tazminatı” başlıklı 112’nci maddesinde bir dizi düzenlemeler yapılmıştır.

Anılan düzenlemeye istinaden 4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatlarının, belediyeleri ihtiva eden kamu kurumlarınca ödenmesi hali de 08.02.2015 tarih ve 29261 sayılı Resmi Gazete’de Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik ile düzenlenmiştir.

Bahsi geçen Yönetmelik hükümlerinin, halihazırda 696 sayılı KHK kapsamında hizmet alımı sözleşmesi ile Belediyelerde istihdam ettirilen Şirket işçileri için de uygulanacağı kabul edilmektedir. Sonuç olarak 1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte olan 14’üncü maddesinde belirtilen hallerin gerçekleşmesi ile hizmet alımı sözleşmesi kapsamındaki işçilerin kıdem tazminatının doğrudan kamu kurumlarınca ödenmesine dair mevzuat düzenlemesi yapılmış olmasına rağmen bu işçilerin ihbar tazminatı ve diğer ücret eklerinin doğrudan kamu kurumlarınca ödenmesine ilişkin herhangi bir mevzuat düzenlemesi mevcut değildir. Ancak alt işverenin, işçisine dair yapacağı tasarruflar nedeniyle doğacak olan bu ücret eklerine dair işçinin, asıl işveren kamu kurumlarına başvuru hakkı saklıdır.

Öte yandan, 4857 sayılı Kanun’un “Süreli fesih” başlıklı 17’nci maddesinde; belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerektiği belirtilmiş olup, iş sözleşmelerinin, işçinin hizmet süresine göre belirlenen önel sonunda feshedilmiş sayılacağı, söz konusu bildirim şartına uyulmaması halinde ise bildirim süresine ilişkin ücret tutarında ihbar tazminatı ödeneceği ifade edilmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde, her türlü kamu kaynağının kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanımından sorumlu oldukları hüküm altına alınmıştır.

Yapılan incelemede, ….. ……. ve …… Müdürlüğünce sunulan müzekkereye istinaden, Belediye Encümeni tarafından alınan kararlarla, 696 sayılı KHK hükümleri uyarınca asıl işveren sıfatı ile Belediye hizmetlerinde istihdam edilen Belediye Şirketi işçilerinin sözleşmelerinin, herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin ve bildirim öneli verilmeksizin feshedildiği tespit edilmiştir. Bu durum sonucunda İdare tarafından işçilere kıdemleri ölçüsünde iki, dört ve altı haftalık ücretlerine denk düşen ihbar tazminatı ödemeleri gerçekleştirilmiştir.

Ayrıca, Belediyenin tarafı olmadığı bir sözleşmeyi, Encümen kararı ile feshetmesi de mevzuata uygun değildir.

Bu itibarla, ………. tarafından asıl işveren sıfatı ile ……. hizmetlerinde istihdam ettirilen …….. Şirketi personelinin hizmet sözleşmelerinin, Belediye Encümenince alınan karar uyarınca herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin ve bildirim öneli verilmeksizin feshedilmesi sonucunda ilgililere ihbar tazminatı ödenmesi sonucu oluşan ……… TL tutarındaki kamu zararının sorumlularına müştereken ve müteselsilen ödettirilmesi gerekmekte ise de, sorumluların göndermiş oldukları savunmaların incelenmesi sonucunda söz konusu kamu zararının; ………. TL’sinin …….. tarih ve ….. yevmiye numaralı, ………. TL’sinin ise …….. tarih ve …. yevmiye numaralı ödeme emri belgeleriyle, ….. …….. ……. Ltd. Şti.’den, mahsuben tahsil edildiği anlaşıldığından, uyuşmazlık konusu edilen ………. TL hakkında ilişilecek bir husus kalmadığına, yapılan tahsilatın ilamda gösterilmesine oy birliğiyle karar verildi.”