İş kanununa göre iş sözleşmeleriyle ve toplu iş sözleşmeleriyle, işçi aleyhine olmamak şartıyla iş ve işçiye dair her türlü kural belirlenebilir. İşçilere ilişkin disiplin cezaları da aynı şekilde iş sözleşmeleri, personel yönetmelikleri, ya da toplu iş sözleşmeleri ile düzenlenebilmektedir.

Dolayısıyla İş hukukumuzda işverenlere belirli şartların oluşması durumunda işçilere disiplin cezası verme yetkisi tanınmıştır. Fakat işveren bu yetkiyi işçinin haklarını geriye götürecek surette kullanmamalıdır.

Bu konuda somut bir örnek verecek olursak, örneğin İş Kanununa göre ücret kesme cezası bir ayda iki gündelikten fazla olamaz. Yani ücret kesme cezası verilen bir işçinin toplu iş sözleşmesine ya da personel yönetmeliğine bir ayda üç günlük yevmiyesinin kesileceğine dair bir hüküm eklenemez.

Memurlar için geçerli olan disiplin hükümleri kamu işçileri için geçerli olur mu?

657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre memurlara uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve memuriyetten çıkarılma gibi disiplin cezaları verilebilir. İlgili kanun bu cezaların hangi durumlarda yaptırım olarak uygulanabileceğini tek tek saymıştır. Fakat bu hükümler yalnızca memurları ilgilendirmektedir.

Devlet Personel Başkanlığı da 696 sayılı KHK kapsamında taşerondan kadroya geçirilen işçilere uygulanacak disiplin işlemleri hakkında görüş yayımlamıştır. İlgili görüşe göre;

• İşçiler hakkında 2547 sayılı Kanuna dayanılarak disiplin cezası verilemeyecek.
• İşçilere disiplin cezası verilmesi konusu toplu iş sözleşmesine veya iş sözleşmelerine hükümler konulmak suretiyle düzenlenebilecek.
• Söz konusu sözleşmelerde düzenleme yapılmaması halinde 4857 sayılı İş Kanununda yer alan genel hükümler uygulanabilecek.
• Kamu kurum ve kuruluşlarınca re’sen düzenlenecek yönerge, genelge, tebliğ vb. idari düzenleyici işlemlerle işçilere disiplin cezası verilmesi uygun olmayacaktır.

Sonuç olarak toplu iş sözleşmeleri veya iş sözleşmeleri ile işçilere ilişkin disiplin hükümleri düzenlenebilecek olup memurlar için geçerli disiplin hükümleri işçiler için bağlayıcı olmayacaktır. Fakat işveren tarafından düzenlenen disiplin hükümleri işçinin İş Kanunu ile düzenlenmiş haklarını geriye götürecek nitelikte olmamalıdır. İş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi veya ikincil mevzuatla disiplin hükümleri ihdas edilmedi ise İş Kanunu genel hükümleri geçerli olacaktır.

İlgili görüş yazısı metnine ulaşmak için tıklayınız.