“İvedi ve Önemli” notuyla sendikalara gönderilen yazıda, kadro alamayan ve taşeron işçi olarak çalıştırılan işçilerin sayıları ile ilgili işyerlerinin adlarının 3 Haziran 2022 Cuma günü akşamına kadar Türk İş’e bildirilmesi istendi.

Türk İş’in yazısında 696 sayılı KHK ile yapılan kadro düzenlemesi hatırlatılarak taşeron işçilerin önemli bir bölümünün kadro aldığı, bazılarının ise düzenleme dışı bırakıldığı hatırlatıldı.

Türk İş tarafından yapılan bir çalışmada kullanılmak üzere bilgi talep edildiği belirtilen yazıda, 696 sayılı KHK ile kadro verilmeyen KİT, özel bütçeli kuruluş, çağrı merkezi, hastane bilgi işlemi vs. gibi kadrolarında çalışan işçilerin ayrıntılı sayılarına ihtiyaç duyulduğu aktarıldı.

Öte yandan 2019 yılı Kamu Çerçeve Protokolüne, kadro alamayan işçiler için çalışma yapılmasına ilişkin madde konulmuş, ancak aradan geçen sürede bir adım atılmamıştı.

30 Haziran’da Resmi Gazete’de yayınlanan Bakanlar Kurulu kararının üçüncü maddesi şu şekildedir;

(3) Bu madde uyarınca yapılacak atamalar, 4 üncü maddenin birinci fıkrası ile 5 inci maddenin birinci fıkrası kapsamında doğan kontenjandan karşılanır ve kuruluşların talepleri doğrultusunda her bir kamu iktisadi teşebbüsü ve bağlı ortaklığı için Hazine Müsteşarlığı tarafından belirlenecek sayıyı aşamaz. Bu şekilde yapılacak atamalarda 7 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen usul uygulanmaz.

Bu maddede atıf yapılan 10925 sayılı ve Resmi Gazete’de 11/10/2017 tarihinde yayınlanan Bakanlar Kurulu kararının 4. Maddesinin birinci fıkrası ise şöyle;

2017 yılında ayrılan eleman sayısının (askerlik ve 4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesi çerçevesinde istihdam fazlası olarak bildirilenler ile 12/10/2016 tarihli ve 2016/9369 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında işe alınanlardan ayrılanlar hariç) en fazla %75’i kadar personelin açıktan ve/veya naklen atanması,

Aynı Karar’da atıf yapılan 5. Maddenin birinci fıkrası ise şu şekilde;

Uluslararası standartlar çerçevesinde istihdamına gerek görülen özel niteliklere sahip personel, yeni üretim tesisi, işletme birimi kurulması veya devir alınması veya yeni hizmet birimlerinin faaliyete geçmesi halinde bu tesisler için gerekli personel, kamu teşebbüslerinin mal veya hizmet üretiminde artış görülmesi veya faaliyet alanının genişlemesi durumunda ihtiyaç duyulan personel ile AR-GE faaliyetleri için istihdamına gerek duyulan personele yönelik talepler ve diğer nedenlerle kamu teşebbüsünce ortaya konulan personel ihtiyacına ilişkin talepler ilave atamalar kapsamında değerlendirilebilir. Kamu teşebbüsleri söz konusu ihtiyaçlarına ilişkin detaylı analiz ve gerekçeleri ilgisine göre Müsteşarlığa veya Özelleştirme İdaresi Başkanlığına bildirir. Müsteşarlığın veya Özelleştirme İdaresi Başkanlığının uygun görüşü üzerine, bu talepler, kamu teşebbüsü tarafından statü ve unvan belirtilerek Devlet Personel Başkanlığına gönderilir. Söz konusu atama izinlerine ilişkin talepler Devlet Personel Başkanlığınca unvan değişikliği yapılmaksızın sonuçlandırılır. Bu fıkra kapsamında ilaveten atanacak personel sayısı, 2017 yılında ayrılan personel sayısının (askerlik ve 4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesi çerçevesinde istihdam fazlası olarak bildirilenler ile 12/10/2016 tarihli ve 2016/9369 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında işe alınanlardan ayrılanlar hariç) %50’sini geçemez.

Hazine Müsteşarlığı’nın BİMER’e başvuran işçilere, yine sistem üzerinden verdiği cevapta da, işçilerin ne kadarının kadroya alınacağına ilişkin şu bilgi yer almaktadır;

233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde (Ek-1), kuruluş yönetim kurulları, bir önceki yıl ayrılan personelin %75’i kadar açıktan ve/veya naklen atama yapmaya ve personel istihdam etmeye yetkilidir. Ayrıca Hazine Müsteşarlığının uygun görüşü üzerine, bir önceki yıl ayrılan personelin %50’si kadar daha ilave personel istihdam edilebilmektedir. Söz konusu iki oranın toplamı, tüm statülerle birlikte alt işveren işçilerinin kadroya geçirilmesinde toplam tavanı oluşturmaktadır.

Sonuç itibariyle, ilgili Bakanlar Kurulu kararları ve Hazine Müsteşarlığı’nın açıklamasına göre, KİT işçilerinin tamamı kadroya alınmayacak. İlgili metinlerde, kadroya geçirilecek işçi sayısına ilişkin kısıtlar açık şekilde yer almaktadır. Kadroya alınacak işçi sayısı, her halükarda Hazine Müsteşarlığı’nın belirlediği rakamı geçemeyecek. Kaç işçinin kadroya alınacağı ise kurum bazlı olarak tespit edilecek. Bu sayı, en fazla, o kurumdan bir önceki yıl ayrılan işçi sayısının % 125’i kadar olacak.

Peki kadro kapsamında olan ve eşit şartları taşıyan işçilerden hangilerinin kadroya alınacağına nasıl karar verilecek?

İşçiler arasından seçme işleminin, kurumlar tarafından yapılacak sınavlarla olması beklenmektedir. 30 Haziran 2018 tarihli Bakanlar Kurulu kararında, KİT ve bağlı ortaklıklarda kadroya alınacak işçilere yönelik sınav yapılması öngörülmektedir. Bu sınavlar, yazılı, sözlü, yazılı ve sözlü ya da uygulamalı olabilecek. Sınavlara ilişkin usul ve esaslar ile gerekli nitelikleri tespit etmeye ise yönetim kurulları yetkili kılındı.

Öte yandan, kadro beklentisi üst düzeyde olan KİT işçilerinin bir bölümünün kadroya alınıp diğerlerinin taşeron işçi olarak çalışmaya devam etmesi, işçiler arasında hayal kırıklığına yol açacaktır.

Hazine’nin “KİT’lerde Çalışan Alt İşveren İşçilerinin Kuruluş Bünyesinde İstihdam Edilmelerine İlişkin 21/6/2018 tarihli ve 2018/11991 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına (BKK) İlişkin Açıklamalar” başlığı ile verdiği cevap şöyle;

ÖZET BİLGİ, KAPSAM VE SÜRE

30 Haziran 2018 Tarihli ve 30464 Sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının 2018 Yılı Genel Yatırım ve Finansman Programında değişiklik yapılmasına ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı ile KİT yönetim kurullarının talebi ve Hazine Müsteşarlığının izni çerçevesinde, alt işverenlik kapsamında istihdam edilen personelin kademeli olarak KİT bünyesinde istihdam edilebilmeleri imkanı tanınmıştır. Ancak, bunu yaparken KİT’lerin varlık amaçlarına ve yapısal özelliklerine uygun; karlılık ve verimliliklerine, piyasadaki rekabet pozisyonlarına zarar vermeyecek şekilde kademeli ve her yıl ihtiyaca göre gözden geçirmeye olanak tanıyan esnek bir yöntem belirlenmiştir.

Yayımlanan Karar kapsamında, Ek-1’de yer alan kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları yer almakta olup; Karar, kamu sermayeli bankalar ile diğer kamu sermayeli kuruluşları kapsamamaktadır. Bu anlamda, özelleştirme kapsamında olan ve özel kanunla kurulmuş kuruluşlar kapsama dâhil değildir.

Genel Yatırım ve Finansman Kararnameleri yıllık yayımlanmaktadır. 30 Haziran 2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Karar 2018 yılına ilişkin düzenleme getirmekle birlikte, önümüzdeki yıllarda yayımlanacak Kararnamelerde de dönemin koşullarına göre düzenlemenin devamı mümkün olabilecektir.

KİT’LER TAŞERON İŞÇİ ÇALIŞTIRMAYA DEVAM EDECEKLER

Getirilen öneri ile KİT’lerde alt işverenlik müessesi ortadan kaldırılmamakta olup, KİT’ler ihtiyaçlarına göre personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarını karlılık ve verimlilik ilkeleri doğrultusunda ve Hazine Müsteşarlığının izinleri çerçevesinde devam ettirebilecektir.

KADROYA GEÇERKEN SAYI KISITI

Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarında, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından çalıştırılmakta olanlardan, 4/12/2017 tarihi itibarıyla en az iki yıl kesintisiz (yıllık izin, doğum izni, askerlik ve toplamda 30 günü geçmeyen kesintiler hariç olmak üzere) olarak ilgili teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda çalışmış ve halen çalışmaya devam edenler, Teşebbüs tarafından yapılacak sınavda başarı göstermeleri halinde halihazırda görev yaptıkları teşebbüs ve bağlı ortaklıklarında Hazine Müsteşarlığınca belirlenecek sayıda işçi statüsünde istihdam edilebilecektir.

233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) kapsamında bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinde (Ek-1), kuruluş yönetim kurulları, bir önceki yıl ayrılan personelin %75’i kadar açıktan ve/veya naklen atama yapmaya ve personel istihdam etmeye yetkilidir. Ayrıca Hazine Müsteşarlığının uygun görüşü üzerine, bir önceki yıl ayrılan personelin %50’si kadar daha ilave personel istihdam edilebilmektedir. Söz konusu iki oranın toplamı, tüm statülerle birlikte alt işveren işçilerinin kadroya geçirilmesinde toplam tavanı oluşturmaktadır.

DİĞER KAMU SERMAYELİ ŞİRKETLERİN DURUMU

Kamu sermayeli bankalar ile özel hukuk hükümlerine tabi kamu sermayeli işletmelerde personel istihdamı özel hukuk hükümlerine göre yapıldığından söz konusu şirketlerde çalıştırılan alt işveren işçilerinin şirket bünyelerine alınmaları için herhangi bir hukuki düzenlemeye gerek bulunmamakta; söz konusu yetki şirketlerin performansından sorumlu bulunan yönetim kurulları uhdesindedir.

HANGİ KURUMLAR KADRO KAPSAMINDA

233 SAYILI KHK KAPSAMINDAKİ KİT’LER VE BAĞLI ORTAKLIKLARI

• MKEK (Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu)
• DMO (Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü)
• TTK (Türkiye Taşkömürü Kurumu)
• TKİ (Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu )
• ETİ Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü
• EÜAŞ (Elektrik Üretim Anonim Şirketi )
• TEİAŞ (Türkiye Elektrik İletim A.Ş.)
• TETAŞ (Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş.)
• TEDAŞ (Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.)
• TEMSAN (Türkiye Elektromekanik Sanayi Genel Müdürlüğü)
• BOTAŞ (Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş.)
• TPAO (Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı)
• TMO (Toprak Mahsülleri Ofisi)
• ÇAYKUR (Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü)
• TİGEM (Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü)
• ESK (Et ve Süt Kurumu Genel Müdürlüğü)
• TCDD (T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü)
• DHMİ (Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü)
• KEGM (Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü)

BAĞLI ORTAKLIKLAR

• Türkiye Demiryolu Makinaları Sanayii A.Ş.
• Türkiye Lokomotif ve Motor Sanayii A.Ş.
• Türkiye Vagon Sanayii A.Ş.
• TCDD Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğü

Ancak çok sayıda soru işareti de söz konusu. Kadro düzenlemesi hangi kurumları kapsıyor? Hangileri KİT ve bağlı kuruluş olarak kabul edilecek? Kapsam dışı tutulan kuruluşlar hangileri? PTT, Türkiye Şeker Fabrikaları ve kamu bankaları neden kapsam dışı tutuldu?

KİT taşeron işçilerine kadronun hangi kurum çalışanlarını kapsadığı, hangi kurumların kapsam dışı kaldığı ve bunun yasal dayanağının ne olduğuna ilişkin bilgi vermeye çalışacağız.

30 Haziran tarihli Resim Gazete’de yayınlanan 21 /6/ 2018 TARİHLİ VE 2018/11991 SAYILI KARARNAMENİN EKİ KARARI’NIN birinci maddesi şu şekildedir;

MADDE 1- Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının 2018 yılına ait Genel Yatırım ve Finansman Programının tespitine ilişkin 11/10/2017 tarihli ve 2017/10925 sayılı Kararnamenin eki Kararın 7 nci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

Bu madde dolayısıyla, KİT işçilerine kadro kapsamı için kararda atıf yapılan 11/10/2017 tarihli ve 2017/10925 sayılı kararnameye bakmak gerekmektedir. Bu kararnamede, KİT ve bağlı kuruluşlar olarak şu kuruluşlar sayılmaktadır;

KADRO KAPSAMINA ALINAN KURUMLAR

• Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş (BOTAŞ)
• Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (ÇAYKUR)
• Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ)
• Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü (DMO)
• Elektrik Üretim A.Ş (EÜAŞ)
• Et ve Süt Kurumu Genel Müdürlüğü (ESK)
• Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü (ETİ MADEN)
• Kıyı Emniyet Genel Müdürlüğü
• Makine ve Kimya Endüstri Kurumu (MKEK)
• Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TİGEM)
• Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO)
• Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü (TCDD)
• Türkiye Elektrik İletim A.Ş (TEİAŞ)
• Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş (TETAŞ)
• Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü (TKİ)
• Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO)
• Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK)
• Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ)
• Türkiye Elektromekanik Sanayi A.Ş. (TEMSAN)
• Türkiye Demiryolu Makinaları Sanayii A.Ş
• Türkiye Lokomotif ve Motor Sanayii A.Ş
• Türkiye Vagon Sanayii A.Ş
• TCDD Taşımacılık A.Ş

Dolayısıyla kadro kapsamına alınan KİT ve bağlı kuruluşlar olarak bu 23 kuruluş esas alınmaktadır. Hazine Müsteşarlığı’nın raporlarına baktığımızda da KİT ve bağlı kuruluşlar olarak yine bu kuruluşların sayıldığı görmekteyiz.

Bunun dışındaki PTT, Kamu Bankaları, Türkiye Şeker Fabrikaları, AOÇ gibi kurumlar farklı başlıklar altında değerlendirildiği için kadro açısından kapsam dışı tutulmuştur. Kapsam dışı tutulan kurumlar, Hazine Müsteşarlığı’nın raporlarında şu başlıklar altında değerlendirilmiştir.

KAPSAM DIŞI TUTULAN KURULUŞLAR

ÖZELLEŞTİRME PORTFÖYÜ

• Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.
• Sümer Holding A.Ş.
• Türkiye Denizcilik İşletmeleri A.Ş.
• Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.
• Gayrimenkul A.Ş.
• Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş.
• Türkiye Elektromekanik Sanayi A.Ş. Genel Müdürlüğü

DİĞER KAMU İŞLETMELERİ VE FONLAR

• Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi
• Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme A.Ş.
• Türkiye Radyo Televizyon Kurumu
• Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü
• Türk Hava Yolları A.O.
• Anadolu Ajansı
• Borsa İstanbul A.Ş

Sonuç olarak, Bakanlar Kurulu kararına konu olan Kararname ekinde yer almayan ve Hazine Müsteşarlığı tarafından da özelleştirme portföyü ve diğer kamu işletmeleri kapsamında kabul edilen kuruluşlardaki taşeron işçilerin KİT ve bağlı kuruluş personeli olarak kadroya geçirilmesi söz konusu olmayacaktır.