Bu husus, İşsizlik Sigortası Kanunu’nun 48. Maddesiyle düzenlenmiştir.  

İşten çıkışı izleyen günden itibaren başlayan 30 günlük başvuru süresi, 1 bir ay değil 30 gündür. Hizmet akdinin  fesih tarihi olarak da  işveren tarafından  SGK’ya bildirilen işten ayrılış tarihi esas alınır.

Mücbir sebepler dışında 30 gün içinde başvuruda bulunulmazsa, gecikilen süre işsizlik maaşı almaya hak kazanılan toplam süreden düşülmektedir.

Örneğin; işsiz kalan ve 10 ay işsizlik maaşı alma hakkı bulunan  işçi, mücbir sebep olmadığı halde işsizlik maaşı için 2 ay geç başvurursa işsizlik maaşı alabileceği süre 8 aya düşür.

İşsizlik ödeneğinden yararlanma koşulları şöyledir:

– Kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalmak,

– Hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olmak,

– Hizmet akdinin feshinden önceki son üç yıl içinde en az 600 gün süre ile işsizlik sigortası primi ödemiş olmak,

– Hizmet akdinin feshinden sonraki 30 gün içinde en yakın İŞKUR birimine şahsen ya da elektronik ortamda başvurmak.

İşsizlik Ödeneği, hizmet akdinin feshinden önceki son üç yıl içinde;

·         600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 180 gün,

·         900 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 240 gün,

·         1080 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 300 gün,

süre ile işsizlik ödeneği verilmektedir.

Peki işsizlik maaşı, SGK’dan alınan hangi ödemeleri nasıl etkiler?

Emeklilik veya malulen emeklilik için işten ayrılan ve SGK işten çıkış kodu buna göre bildirilen kişi, diğer şartları taşısa bile işsizlik maaşı alamaz.

Öte yandan emeklilik veya malulen emeklilik nedeniyle değil de işsizlik maaşı almayı hak edecek başka herhangi bir nedenle işten ayrılan işçi, işsizlik maaşı alırken emeklilik başvurusu yapabilir.

Bu durumda; kişiye emekli aylığı bağlanması halinde aylığın başlangıç tarihi itibariyle almakta olduğu işsizlik maaşı kesilir. Ancak malullük aylığı bağlanırsa işsizlik maaşı kesilmez.

Aynı şekilde işsizlik maaşı alırken iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle kendisine sürekli iş göremezlik aylığı bağlanan kişinin işsizlik maaşı kesilmez.

Yine dul ya da yetim aylığı bağlanan kişinin de işsizlik maaşı kesilmez.

Yukarıda zikrettiğimiz bu kuralların dayanağı 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun 52. Maddesidir. Zira bu maddede, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı aldığı tespit edilen kişinin işsizlik maaşının kesileceği belirtilmiştir. Yaşlılık aylığından kastedilen de normal emeklilik aylığıdır.

Çeşitli sağlık sorunları nedeniyle çalışma gücünü önemli ölçüde kaybetmiş veya tamamen çalışamaz hale gelmiş kişilere, belirli bir sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısını karşılamak şartıyla malulen emekli olma imkanı sağlanmaktadır.

Malulen emekliliğe hak kazanma şartları şu şekildedir:

SGK’nın sevk ettiği hastane sağlık kurulunca usûlüne uygun düzenlenen raporlar ve dayanağı tıbbî belgelerin SGK Kurum Sağlık Kurulu tarafından incelenmesi sonucu, çalışma gücünün veya iş kazası ya da meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60’ını kaybetmiş olmak,

En az 10 yıllık sigortalılık süresi. Yani ilk sigorta başlangıç tarihinden itibaren en az 10 yıl geçmiş olması, (Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olan sigortalılar için sigortalılık süresi şartı aranmaz.)

4/a (SSK), 4/b (Bağ-Kur), 4/c (Emekli Sandığı), isteğe bağlı sigorta, askerlik, doğum, yurtdışı hizmet borçlanma süreleri dahil toplamda en az 1800 prim gün sayısının bulunması,

4/b (Bağ-Kur) kapsamında sigortalı sayılanların yukarıda belirtilen şartlar dışında ayrıca kendi sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortası primi dahil, prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması gerekmektedir.

Malulen emeklilikte herhangi bir yaş şartı aranmaz.

Kişi malulen emekliliğe başvurduğunda hangi sigortalılık statüsüne tabi olursa olsun fark etmez, aynı şartlara tabi tutulur. Malulen emekliliğe esas alınacak sigortalılık süresi ve prim gün sayısının hesabında, bütün sigortalılık statülerine tabi hizmetler dikkate alınır.

Malulen emeklilik başvurusu yapılabilmesi için, başvuru tarihi itibariyle sigortalılık süresi ve prim gün sayısının tamamlanmış olması gereklidir.

Malulen emeklilik başvurusu, kişinin bağlı bulunduğunuz Sosyal Güvenlik İl veya Merkez Müdürlüğünün ilgili servislerine yapılır

MALULEN EMEKLİLİKTE KONTROL MUAYENESİ NEDİR?

Malulen emekliliğe hak kazanan kişiye, şayet Kontrol Muayene Tarihi  bildirilmiş  ise Kontrolün hangi tarihte yapılacağı da belirtilmiştir. Sosyal güvenlik il/merkez müdürlüğü tarafından kontrol muayene tarihi hatırlatılacaktır. Kişinin süre dolmadan hastaneye sevkini alıp kontrol muayene raporunu SGK Sağlık Kuruluna göndermesi gereklidir. Aksi takdirde kişinin malulen emekli aylığı kesilir. Yeni karar oluşturuluncaya kadar aylık ve sağlık yardımı alamaz.

Malulen emeklilikte kontrol muayenesine; kişinin sağlık durumun malulen emeklilikten sonra değişip değişmediğinin, bir başka ifadeyle iyileşerek çalışabilir hale gelip gelmediğini tespiti amacıyla ihtiyaç duyulmaktadır.