Geçmiş yıllarda yaklaşık 200 bin kamu işçisine ödenen ilave tediyenin kapsamı, taşeron işçilerin 696 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile sürekli işçi kadrosuna geçmesinin ardından genişledi. Merkezi kurumlardaki 696 KHK’lı yaklaşık 450 bin sürekli işçi de ilave tediye almaya başladı. Belediye şirket işçilerine ise ilave tediye ödenmiyor.

BEDELLİ ASKERLİKTE İLAVE TEDİYE ÖDEMESİ NASIL OLACAK?

İlave tediye ödemesi ile ilgili zaman zaman çeşitli soru işaretleri ortaya çıkmaktadır. Bunlardan birisi, bedelli askerliğe gidecek olan işçilere ilave tediye ödemesi yapılıp yapılmayacağıdır.

Bedelli askerlik düzenlemesinde, bu düzenlemeden yararlanacak işçilerin 21 günlük temel askerlik eğitimi süresinde ücretsiz izinli sayılması hüküm altına alındı. Genel kural olarak ücretsiz izinlerin ilave tediye hesabında dikkate alınmaması gerekiyor. Ancak işçi, henüz bedelli askerliğe gitmemiş ve ilave tediye ödeme tarihi itibariyle çalışıyorsa kendisine tam ödeme yapılması gerekir. 21 günlük ücretsiz izin dönemine ilişkin ödenen ilave tediyenin ise bir sonraki tediye ödenmesinden mahsup edilmesi gerekmektedir.

Bedelli askerliğe gidecek işçi, ücretsiz izin değil de ücretli yıllık izin kullanacaksa bu kişiye ilave tediyenin tam ödenmesi gerekir. Ücretli izin, ilave tediye hesabında çalışılmış gibi kabul edilir.

DOĞUM İZNİNDEKİ İŞÇİYE İLAVE TEDİYE ÖDENİR Mİ?

İşçinin ilave tediye alacağına esas olacak çalışma süresinin hesaplanmasında, hastalık izinleri, hafta tatili ve genel tatil günleri çalışılmış gibi göz önünde bulundurulur. Dolayısıyla doğum yapan işçinin, toplam 16 hafta olan ücretli doğum izni ilave tediye hesabında dikkate alınır. Bu işçilere, ücretli doğum iznindeyken ilave tediye ödemesi yapılır.

İşçi, ücretsiz doğum iznindeyse ilave tediye ödemesi yapılmaz. Bu kişilerin ilave tediye dönemine ilişkin çalışmaları bulunuyorsa, bu çalışmalar orantılı olarak, bir sonraki ilave tediye ödemesine dahil edilir. Örneğin işçi 1 Ağustos 2018 itibariyle ücretsiz doğum iznine çıkmışsa, bu kişinin Temmuz ayındaki çalışmasına ilişkin ilave tediye hakkı söz konusudur. Ancak ödeme tarihinde ücretsiz izinde olduğu için Temmuz ayına ilişkin ilave tediyesi, bir sonraki ilave tediye dönemine dahil edilir.

UZUN SÜRELİ RAPORDA İŞÇİNİN İLAVE TEDİYESİ NASIL HESAPLANIR?

6772 Sayılı İlave Tediye Kanunu’nun 4. Maddesi’nde şu hüküm yer almaktadır;

İşçinin bu tediyelere esas olacak çalışma süresinin hesaplanmasında iş veya hizmet akdinin devamı müddetine rastlıyan kanuni ve idari izinlerle hastalık izinleri, hafta tatili ve genel tatil günleri çalışılmış gibi hesaba katılır.

Buna göre genel kural olarak hastalık nedeniyle alınan raporların ilave tediye hesabında dikkate alınması gerekir. Ancak uzun süreli, örneğin 6 aylık rapor döneminde ilave tediye ödemesi yapılacak mıdır?

Bu noktada İş Kanunu’na bakmak gerekecektir.

4857 Sayılı İş Kanunu’nun 25. Maddesi’nde ilgili hüküm şu şekildedir:

(a) alt bendinde sayılan sebepler dışında işçinin hastalık, kaza, doğum ve gebelik gibi hallerde işveren için iş sözleşmesini bildirimsiz fesih hakkı; belirtilen hallerin işçinin işyerindeki çalışma süresine göre 17 nci maddedeki bildirim sürelerini altı hafta aşmasından sonra doğar. Doğum ve gebelik hallerinde bu süre 74 üncü maddedeki sürenin bitiminde başlar.

Bu maddede bildirim sürelerine atıf yapılmış, bildirim sürelerine 6 hafta eklenmesi kuralı benimsenmiştir. Sonuç itibariyle işçinin bildirim süresine 6 hafta daha eklenerek bulunacak kısmı aşan sağlık raporlarının çalışılmış gibi dikkate alınması mümkün değildir. İlave tediye ödemesinde de aynı kuralın geçerli olacağını, bildim süresi +6 haftayı aşan sağlık raporlarında, aşan sürenin ilave tediyede ödemesinde dikkate alınmayacağını değerlendiriyoruz.

MAZERET İZNİNDE İLAVE TEDİYE ÖDENİR Mİ?

Kamu işçilerinin mazeret izinlerini, ücretli ve ücretsiz olarak ikiye ayırmak mümkündür. Her ne kadar 4857 Sayılı İş Kanunu’nda ücretsiz mazeret iznine yer verilmemiş olsa da toplu iş sözleşmesi ile işçiye ücretsiz mazeret izni hakkı verilebilmektedir. Nitekim 696 KHK kapsamında kadroya geçirilen işçilerin mali ve sosyal haklarının belirlenmesine esas teşkil eden ve Çalışma Bakanlığa tarafından 12 Nisan’da yayınlanan Toplu İş Sözleşmesi hükümlerinde ücretsiz mazeret iznine yer verilmiştir. İlgili hüküm şu şekildedir;

• İşçinin talep etmesi ve mazeretinin makul görülmesi hâlinde işverence yılda 45 (kırkbeş) güne kadar ücretsiz mazeret izni verilebilir.

İlave tediye hesabında mazeret izinleri nasıl değerlendirilmelidir?

6772 Sayılı İlave Tediye Kanunu’nun 4. Maddesinde yer alan ve yukarıda yer verdiğimiz hüküm dikkate alındığında, ücretli mazeret izinleri ilave tediye hesabında dikkate alınmalıdır.

Toplu iş sözleşmesiyle belirlenen ücretsiz mazeret izinleri ise ilave tediye hesabında dikkate alınmaz.