Yıllık izin işçinin şahsına bağlı haklardan olması sebebiyle, işçi yıllık ücretli izin hakkından vazgeçemez. Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’ne göre, her işçinin yıllık ücretli izne hak kazandığı tarih yıllık ücretli izin kayıt belgesine yazılır. Yıllık ücretli izin günlerinin hesaplanmasında, izin süresine denk gelen ulusal bayram ve genel tatiller ile hafta tatili günleri izin süresinden sayılmayacaktır.

Makalenin PDF versiyonunu görmek için tıklayınız.

YILLIK İZİN BÖLÜNEREK KULLANILABİLİR Mİ?

4857 sayılı İş Kanununun 56. maddesinin, 25.04.2016 tarihine kadar yürürlükte olan 3. fıkrasında, yıllık izinlerin bölünmesi ile ilgili olarak: “… 53’üncü maddede öngörülen izin süreleri, tarafların anlaşması ile bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere en çok üçe bölünebilir” denmişti. İş Kanununda aslolan yıllık izinlerin bölünmeden, tek parça halinde kullanılması olsa da 3. fıkra hükmü gereği, tarafların karşılıklı anlaşması kaydıyla izinler bölünebilir. Fakat 18.08. 2017 yılında çıkarılan “Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” ile birlikte izin sürelerinin tarafların anlaşması ile bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere bölümler halinde kullanılabilmesi hükmü getirildi. Yapılan değişiklik ile birlikte, ‘’en çok üçe bölünebilir” ibaresi yerine “bölümler halinde kullanılabilir.” ibaresi getirilmiştir. Yeni değişiklik ile birlikte işçinin lehine bir durum söz konusudur.

KAMU İŞÇİSİNİN YILLIK ÜCRETLİ İZNİ NASIL HESAPLANIR?

Yıllık ücretli izin süresinin hesabı ve izne hak kazanmak için gerekli sürenin hesabı yapılırken, işçinin aynı işverene ait işyerlerinde çalıştığı süreler birleştirilir. Burada yıllık izin hakkı için kriter aynı işyerinde değil, aynı işverene bağlı olarak çalışmaktır. Yıllık ücretli izin işçilere, işyerinde yürütülen işlerin niteliğine göre her yılın belirli dönemlerinde veya döneminde işveren veya işveren vekilleri, yahut Yıllık İzin Yönetmeliği’nde geçen İzin Kurulu tarafından verilir. İşçi, hak ettiği yıllık ücretli iznini, kullanmak istediği zamandan en az bir ay önce işverene yazılı olarak bildirir. Bu husus işyerinde ilan edilir.

Kanunda işçilerin hizmet sürelerine göre, yıllık ücretli izinlerini hak etme süreleri şu şekilde düzenlenmiştir:

‘’İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresi;

1. a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara ondört günden,
2. b) Beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlara yirmi günden,
3. c) Onbeş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmialtı günden, az olamayacaktır. Onsekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz.’’

Kanunun 54. Maddesinde ise:

“…İşçinin gelecek izin hakları için geçmesi gereken bir yıllık hizmet süresi, bir önceki izin hakkının doğduğu günden başlayarak gelecek hizmet yılına doğru … hesaplanır”.

KAMU İŞÇİSİ 20 GÜNLÜK YILLIK İZNİNİ NE ZAMAN KULLANABİLİR?

Yani işveren bir yıllık bekleme süresini ve hizmet süresini dolduran işçiye yıllık ücretli izin hakkını, izne hak kazanıldığı izleyen yılda kullandırmak mecburiyetindedir. Bu önemli bir husustur.

Yıllık ücretli izin sürelerinin hesabına yönelik bu hükümler elbette emredicidir fakat yıllık ücretli izin süreleri işçinin lehine artırılabilir; ancak işçinin aleyhine azaltılamaz. İş sözleşmelerinde aksine hükümleri olması halinde, geçersizdir. Uygulamaya baktığımızda Toplu İş Sözleşmesi’ne göre işçi çalıştıran kimi işyerlerinde bu sürelerin daha fazla olduğunu görmekteyiz.

Kanun işçilerin yıllık ücretli izin sürelerini açıklamıştır fakat bu durum uygulamada, bazı tartışmalara ve karışıklıklara yol açmıştır. Uygulamada özellikle kamu işçisinin 20 günlük izin hakkını (YHK kararına tabi olanlar için +2 gün daha ücretli izin hakkı daha var.) kaçıncı hizmet yılı içerisinde kullanabileceği tartışma konusudur. İş kanunun 53. Maddesinin a bendinde hizmet süresi ‘’bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil)’’ ibaresi kullanılırken, b bendinde ‘’beş yıldan fazla onbeş yıldan az’’ ibaresi kullanılmıştır. Görüldüğü üzere işçinin yirmi günlük izin hakkını kaçıncı hizmet yılında kullanacağı konusunda anlaşmazlık olmaktadır. Mevcut durumla alakalı farklı görüşler vardır. Bir kısmı, kanunun 53. Maddesinin b bendine dayanarak;

İşçinin 20 günlük ücretli izin süresinin altıncı hizmet yılında kullanabileceğini düşünürken bir diğer görüş ise 20 günlük ücretli iznin yedinci hizmet yılında kullanılabileceğini düşünmektedir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53/a. maddesinde “… beş yıla kadar.. (beş yıl dahil)..” ifadesi yer almıştır. Yani bu ifadeden anlaşılmış olduğu gibi, işçinin beşinci hizmet yılına karşılık gelen çalışma süresinde yıllık ücretli izinini ondört gün olarak kullanabilecektir. Ancak başka bir husus daha vardır ki; konuya açıklık getirebilmemiz açısından bu değerlendirmeyi yapmak daha sağlıklı olacaktır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 54. Maddesine baktığımızda göreceğiz ki, işçi her hizmet yılına karşılık yıllık iznini, gelecek hizmet yılı içerisinde kullanır. Bu hüküme göre işçi bu sürelere göre hak ettiği yıllık iznini bir sonraki çalışma yılı içerisinde kullanabilecektir. Şöyle ki somut bir örnek üzerinden anlatacak olursak,

İşçinin işe giriş tarihi, 19 Şubat 2015 olsun.

Görülüyor ki, 19 Şubat 2015- 19 Şubat 2016 yılları arasında çalıştığı bir yılın iznini 19 Şubat 2016 dan sonra kullanabilecektir. Yani işçi 53. Maddenin a bendine dayanarak hak ettiği ondört günlük iznini ancak ikinci hizmet yılında kullanabilecektir. Bu işçinin yirmi günlük yıllık ücretli izin hakkını ne zaman kullanacağına bakarsak, işçi ancak 19 Şubat 2022 tarihinden sonra bu hakkı kullanabilecektir. Bu da demek oluyor ki işçi yirmi günlük (YHK kararlarına tabi olan işçiler için +2) ücretli iznini ancak altıncı yılın izninin kullanıldığı yedinci yıldan itibaren , yedinci hizmet yılı içerisinde kullanabilecektir.

Makalenin PDF versiyonunu görmek için tıklayınız.
Bu çalışma Kamutech Yazılım A.Ş. mevzuat grubu uzmanları tarafından hazırlanmıştır. Makalenin her türlü yayın hakkı Kamutech Yazılım A.Ş.’ye aittir. Kaynak göstermek ve link vermek kaydıyla alıntı yapılabilir.