6356 Sayılı Sendikalar Ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu gereğince; iş kollarındaki işçi sayıları ve sendikaların üye sayılarına ilişkin 2024 Ocak ayı istatistik bilgileri 31 Ocak 2024 tarihli Resmi Gazete de yayımlandı. Bu istatistikler, işçi sayılarındaki değişimleri ve sendika üye sayılarının dağılımını inceleyerek Türkiye iş gücünün güncel durumunu yansıtıyor.

2024 Ocak Ayı istatistik verileri şöyledir;

-Toplam işçi sayısı 16.395.275 sendikalı çalışan sayısı ise 2.495.423’dür.

– 2023 Temmuz ayında gerçekleşen % 14,76’lık sendikalaşma oranı % 15,22’ ye yükselmiştir.

– 2023 Temmuz ayı istatistiğine göre toplam işçi sayısında % 0,11 oranında (18.084 kişi) düşüş olmuş sendikalı çalışan sayısında ise % 3,03 oranında (73,483) artış gerçekleşmiştir.

– 2023 Ocak ayı istatistiğine göre ise toplam işçi sayısında % 1,43 oranında (231.726) artış, sendikalı çalışan sayısında ise % 7,05 oranında (164.435) artış gerçekleşmiştir.

– 7 işçi konfederasyonu ve bunlara bağlı 105 işçi sendikası ile 127 bağımsız işçi sendikası faaliyet göstermektedir.

– Toplam işçi sendikası sayısı 227’den 232’ye çıkmıştır.

– 2023 Temmuz ayı istatistiğinde işkolu barajını geçemeyen Öz Büro-İş Sendikası ( HAK-İŞ) ve Dev Maden- Sen Sendikası (DİSK) 2024 Ocak ayı istatistiklerinde işkolu barajını aşmış ve böylece barajı aşan sendika sayısı 59’dan 61’ e yükselmiştir.

– 171 sendika işkolu barajını aşamamıştır.

Resmi Gazete’de yayınlanan Sendika İstatistikleri aşağıda yer almaktadır.

Türkiye tarihinin önemli bölümüne tanıklık eden konfederasyonlarının, ülkedeki sendikal hayatın mihenk taşı olduğunu belirten Atalay, TÜRK-İŞ’in mücadelesi sonucu işçilerin 71 yılda birçok hak ve kazanım elde ettiğini dile getirdi.

Konfederasyonlarının 1 milyonu 300 bini aşan üyesiyle Türkiye’nin en büyük işçi örgütü olduğunu bildiren Atalay, şunları kaydetti:

“1952’de 10 federasyon ve işçi sendikaları birliğinin bir araya gelmesiyle kurulan TÜRK-İŞ, bugün 34 üye sendika ile 1 milyon 300 bini aşan üye sayısıyla ülkemizin ilk ve en çok üyeye sahip işçi sendikaları konfederasyonudur. 71 yıldır ‘ekmek, barış, özgürlük’ sloganıyla onurlu yürüyüşünü sürdüren TÜRK-İŞ, işçinin, emekçinin, emeklinin, tüm çalışanların, mağdurun ve mazlumların sesi, güvencesi ve umududur.”

– “Birçok sorunun temel nedeni sendikasızlık”

TÜRK-İŞ Genel Başkanı Ergün Atalay, Türkiye’de işçilerin sendikalaşma oranının yüzde 14 düzeyinde kaldığına, yaklaşık 16 milyon işçiden sadece 2 milyon 300 binin sendikalı olduğuna işaret etti.

Sendikalı işçilerin yaklaşık yarısının kamu çalışanlarından oluştuğunu ifade eden Atalay, sendikaların, özel sektörde sendikal örgütlülüğü artırma çabalarını yoğunlaştırması gerektiğini söyledi.

Sendikal örgütlenmenin önündeki her türlü engelin kaldırılmasını ve işveren ya da bürokratik baskı olmadan sendikal örgütlenmenin sağlanabilmesini isteyen Ergün Atalay, şu ifadeleri kullandı:

“Tüm siyasi partilerden sendikal örgütlenme konusundaki samimiyetlerini göstermelerini bekliyoruz. Milletvekilleri ve siyasetçiler, öncelikle kendi iş yerlerinde sendikal örgütlenmenin önündeki engelleri kaldırsın. Çalışma hayatındaki birçok sorunun temel nedeni sendikasızlık. Daha iyi bir çalışma hayatının, daha iyi mali ve sosyal hakların yolu sendikalaşmadan geçer. Sendikanın olduğu yerde emek sömürüsü ve hiçbir kayıt dışılık olmaz. Sendikalı çalışan sayısı arttıkça, sendikalar güçlendikçe ülkemiz güçlenir, demokrasimiz güçlenir.”

– “Tüm kesimler enflasyonun olumsuz etkilerini yaşıyor”

TÜRK-İŞ’in kurulduğu günden bugüne kadar çalışma hayatının sorunlarını gündeme getirdiğini ve birçok sorunun çözümüne işçilerin hak ve menfaatlerini dikkate alıp katkı sağladığını belirten Atalay, şöyle konuştu:

“Bugün de çalışma hayatının çözüm bekleyen önemli sorunları var. İşçiler, emekçiler, emekliler ve tüm kesimler yüksek enflasyonun olumsuz etkilerini ağır bir şekilde yaşıyor. Yüksek enflasyon ücretleri eritirken, çalışanların alım gücünü önemli ölçüde düşürdü. Çalışanların sofrasındaki lokmayı her geçen gün küçülten bu süreç kabul edilemez. Gıdadan akaryakıta, elektrikten doğal gaza varıncaya kadar birçok ürün ve hizmete günbegün gelen zamlar, artık baş edilemez bir hal aldı. Ücret artışlarının enflasyonu arkadan takip etmesiyle hiçbir meseleyi çözemeyiz. Çalışanların ücret ve gelirleri ne zaman enflasyonun üzerine geçerse, satın alma gücü artışı sağlanırsa o zaman geçim meselesi çözülür.”

– “Çok kazanandan çok, az kazanandan az vergi alınmalı”

TÜRK-İŞ Genel Başkanı Ergün Atalay, yüksek enflasyon gibi taşeron işçilik ve yüksek vergi yükünün de mücadele ettikleri ana konu başlıkları olduğuna dikkati çekti.

Türkiye’de, gelir vergisi ödeyenlerin çoğunluğunu ücretlilerin oluşturduğunu, gelir ve kazanç üzerinden alınan verginin yaklaşık üçte ikisinin ücretliler tarafından ödendiğini söyleyen Ergün Atalay, şöyle devam etti:

“Çalışanlara uygulanan vergi sistemi adil ve doğru değil. Çok kazanandan çok, az kazanandan az vergi alınmalı. Yapılacak düzenlemelerle ücretli çalışanlar üzerindeki vergi yükü hafifletilmeli. Diğer taraftan, kamuda taşeron işçilik sorunu devam ediyor. İşçi sağlığı ve iş güvenliğinin en az önemsendiği iş yerlerinin başında yine taşeron şirketler geliyor. Taşeron uygulaması, güvencesizliği kalıcı hale getirdiğinden, artık ‘taşeron’ lafını ülke gündeminden çıkaralım. 100 bine yakın taşeron işçi bir an evvel Meclisten müjdeli haber bekliyor.”

Bilindiği üzere, 6356 Sayılı Kanun’un 41’inci maddesine göre, “Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az %1’i üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu iş sözleşmesinin kapsamına girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise %40’ının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkilidir.” hükmü bulunmaktadır.

Yayımlanan Tebliğ ile, kurulu bulunduğu işkolunda Türkiye genelinde çalışan işçilerin en az %1’i üyesi olan sendikalar açıklanmıştır.

31 Temmuz 2023 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan çalışma hayatı istatistiklerine göre sendikalı işçi sayısı 2 milyon 421 bin 940 kişiye yükseldi. Sendikalı işçi sayısı Ocak 2023 istatistiklerinde 2 milyon 330 bin 980 olarak gerçekleşmişti. Buna göre sendikalı işçi sayısında 6 aylık sürede yaklaşık 90 bin kişilik artış yaşandı.

Bakanlık istatistiklerine göre, Türkiye’deki kayıtlı çalışan işçi sayısı Temmuz 2023 itibariyle 16 milyon 413 bin 359 kişiye yükseldi. Sendikalaşma oranı da yüzde 14,76 olarak gerçekleşti.

2023 yılı Temmuz ayı sendika istatistiklerine göre Hak İş’e bağlı Hizmet İş Sendikası, 276 bin üye ile en büyük işçi sendikası oldu. Türk İş bünyesindeki  Türk Metal Sendikası ise 268 bin üye ile Türkiye’nin ikinci büyük sendikası oldu.

Öz Sağlık-İş, sağlık ve sosyal hizmet  işkolunda 214.438 üye sayısıyla zirvedeki yerini koruyarak kendi işkolunun lider sendikası olma geleneğini devam ettirdi.

Öz Sağlık İş, Türkiye’nin en büyük 3. Sendikası unvanını da korudu.

İşçilerin mesai kavramının olmadığını yakinen bildiğini kaydeden Dönmez, şunları anlattı:

“Yeri geldiğinde gecenin bir yarısı yatağınızdan kalkıp işinizin başına gidiyorsunuz. Yeri geldiğinde bir telefonla en sevdiklerinizin yanından ayrılıp tekrar işbaşı yapıyorsunuz. Her an hazır ve nazırsınız. Zahmetli, zahmetli olduğu kadar da fedakarlık gerektiren bir iş yapıyorsunuz. Başta Sayın Cumhurbaşkanı’mız olmak üzere bizler de sizlerin emeğinize emanetimiz gözüyle bakıyoruz. Aramızdaki hukuk emin olun yazılı belgelerin, kağıtların çok ötesinde kardeşlik hukukuna dayanıyor. Tek bir damla alın terinizi ziyan etmemek için adeta kılı kırk yarıyoruz. Sizden gelen, sendika temsilcilerinizden, başkanlarınızdan gelen talepleri, çalışmaları için Sayın Cumhurbaşkanı’mız ilgili arkadaşlarımıza da hızla havale ediyor. Örneğin geçici işçi pozisyonunda çalışan madenci kardeşlerimizin daimi işçi kadrolarında istihdam edilmelerini sağladık. Bakanlıklardaki genel bütçeye tabi taşeron işçilerimizin kadroya geçişini tamamladık. Sırada biliyorum KİT’lerde çalışan taşeronlar var. O çalışmaları da büyük oranda tamamladık ama araya seçim girdiği için maalesef yetiştiremedik. İnşallah seçimden sonra yapacağımız ilk işlerden biri KİT’lerde taşeron kadrolarda çalışan işçilerimizin kadroya dahil edilmesi olacak. Bu başta Türk-İş Genel Başkanı Ergün Atalay olmak üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanımız Vedat Bilgin ile götürdüğümüz bir konudur. İnşallah o ekip şu anda teknik bir çalışmada belli bir noktaya geldi. Burada Personel Genel Müdürümüz de var. Kısa bir süre içinde o süreci de aşmış olacağız.”

– “Hiçbir vatandaşımızı enflasyona ezdirmeyeceğiz”

Dönmez, taşerondan kadroya geçenlerin zorunlu emeklilik şartını da kaldırdıklarını hatırlattı.

Gaziler için ek prim ödemesi yaptıklarını anımsatan Dönmez, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Denge tazminatı veriyoruz. Yer üstü çalışanlarımıza iş tazminatı veriyoruz. Yemek ve yol ücretlerinde ciddi anlamda iyileştirmeler gerçekleştirdik. 2021 yılında 450 liralık iyileştirme yapıldı. Yine maden makineleri fabrikalarında çalışanlara ek prim ödemesi gerçekleştirdik ki özellikle Türkiye Taşkömürü Kurumunda maden makineleri yapan atölyemiz var. O sorunu da çözüyoruz. Sayın Cumhurbaşkanı’mız geçtiğimiz günlerde müjdesini de verdi. Mayıs ayından itibaren en düşük kamu işçisinin maaşını da 15 bin liraya yükseltmiş olduk. Sonra da yüzde 45 zam yaptık. Gazi, terör mağduru ve şehit yakını işçilerin ücretlerine yüzde 10’luk ilave yapıldı. Yine mayıs ayından itibaren en düşük günlük ücret de 333 liradan 725 liraya çıkartılmış oldu. Hep ne diyoruz? Hiçbir vatandaşımızı enflasyona ezdirmeyeceğiz. Dünyada Kovid sonrası ciddi bir ekonomik kriz yaşandı. Her ülke gibi bizler de bundan maalesef olumsuz etkilendik. Ancak bu süreçte en hızlı toparlanan ve bu süreçten en hızlı çıkan ülkelerden biri olduk. Hamdolsun fabrikalarımız tıkır tıkır çalışıyor. Birçoğu yurt dışına ihracat gerçekleştiriyor. Hatta siparişleri yetiştiremeyen şirketlerimiz var. Öte yandan enerji teknolojilerinde pek çok firmamız daha şimdiden yıllık satışlarını kapattı, siparişleri de yetiştirmeye çalışıyorlar.”

Dönmez, yeni toplu sözleşme dönemlerinde sendikaların, kurumlardan bazı taleplerinin olduğunu, kurumların ve sendikaların bu konuda müzakerelerini yaptığını aktardı.

Kurumlara ve sendikalara faydası olacak işler için hükümet olarak her türlü kolaylığı sağlayacaklarına değinen Dönmez, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Bu iş helal kazanç davası, memleket meselesi. O yüzden siz işçi kardeşlerimizin yararına olacak ne varsa hayata geçirmeye kararlıyız. Bütün gayemiz alnınızın teri kurumadan emeğinizin karşılığını vermek. Bundan önce Sayın Cumhurbaşkanı’mız ‘Hükümet nasıl işçi kardeşlerimizden yana tavır aldıysa bundan sonra da inşallah böyle devam edecek’ dedi. Bu emeğin tabii ki bir karşılığı olamaz. Hiçbir payeyle de ölçülemez. Bizler sadece bu helal rızkın sahiplerinin haklarını teslim etmek için elimizden gelen gayreti gösteriyoruz. Çalışma şartlarınızın, ücretlerinizin, emeklilik haklarınızın iyileştirilmesi için bugüne kadar neler yaptıysak daha fazlasını yapmak için çalışmaya devam edeceğiz. İnşallah güzel günlerin arifesindeyiz. Biliyorsunuz EYT konusu geçmiş hükümetlerden bize gelen olan bir mirastı. Uzun yıllar gerçekleştirilememişti ama sonra da hükümetimiz, meclisimiz almış olduğu kararla artık EYT sorununu da bu ülkenin gündeminden çıkarttı. İnşallah 28 Mayıs’tan sonra güçlü meclis ve güçlü başkanla yolumuza kaldığımız yerden devam edeceğiz. Yine hep birlikte, yine hep beraber olacağız.”

Kamu işçisinin ortalama giydirilmiş ücreti 21 bin lira oldu. Zamlı maaşların gelecek aydan itibaren ödenmesi bekleniyor. Sözleşmesi bu aya yetişmeyenler birikmiş fark ödemelerini de alabilecek.

İkinci 6 ay için ise yüzde 15, artı enflasyon farkı verilmesine karar verildi. Ertesi yıl ise yine 6 aylık dönemlerde yapılacak zamlarda yüzde 10 artışa ilaveten enflasyon farkı dikkate alınacak.

Sosyal haklarda ve ek ödemelerde de artışa gidildi. Fazla çalışma ücretleri yüzde 70 yükseltildi. Gece çalışanların ücretlerinin de yüzde 8 zamlı ödenmesi kararlaştırıldı.

6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu Gereğince; İşkollarındaki İşçi Sayıları ve Sendikaların Üye Sayılarına İlişkin 2023 Ocak Ayı İstatistikleri Hakkında Tebliğ, 19 Ocak 2023 Tarihli ve 32078 Sayılı Resmî Gazete’de yayınlandı.
 
Bilindiği üzere, 6356 Sayılı Kanun’un 41’inci maddesine göre, “Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birinin üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu iş sözleşmesinin kapsamına girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise yüzde kırkının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkilidir.” hükmü bulunmaktadır.
 
Yayınlanan Tebliğ ile, kurulu bulunduğu işkolunda Türkiye genelinde çalışan işçilerin en az yüzde biri üyesi olan sendikalar açıklanmıştır.

19 Ocak 2023 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan çalışma hayatı istatistiklerine göre sendikalı işçi sayısı 2 milyon 330 bin 980 kişiye yükseldi. Sendikalı işçi sayısı Temmuz 2022 istatistiklerinde 2 milyon 280 bin 285 olarak gerçekleşmişti. Buna göre sendikalı işçi sayısında 6 aylık sürede yaklaşık 50 bin kişilik artış yaşandı.

Bakanlık istatistiklerine göre, Türkiye’deki kayıtlı çalışan işçi sayısı Ocak 2023 itibariyle 16 milyon 163 bin 540 kişiye yükseldi. Sendikalaşma oranı da yüzde 14,42 olarak gerçekleşti.

En fazla üyeye sahip işçi sendikası önceki dönem 256 bin 625 işçiyle Hizmet-İş iken bu dönem üye sayısını 13 bin 326 kişi artırarak 258 bin 928’e ulaşan Türk Metal oldu. Hizmet-İş’in son dönemde bünyesine kattığı üye sayısı da 4 bin 13 kişi arttı.

Üye sayısını 5 bin 758 kişi artıran Öz Sağlık-İş ise sıralamadaki yerini korudu. En fazla sendikalı işçinin çalıştığı iş kolları sıralamasında değişiklik olmazken bu iş kollarında çalışan işçi sayılarında artış yaşandı.

İlk sıradaki “ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar” iş kolundaki işçi sayısı 125 bin 649, ikinci sıradaki “metal” iş kolundaki işçi sayısı 53 bin 315 ve “inşaat” iş kolundaki işçi sayısı 80 bin 361 kişi arttı.

Resmi Gazete’de yayınlanan Sendika İstatistikleri aşağıda yer almaktadır.

Dolayısıyla işçinin İş Kanunu’ndan kaynaklanan yıllık izinlerinin kullandırılması yasal bir zorunluluktur.  

4857 sayılı İş Kanununun 59. Maddesinde ile de iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde, işçiye kullandırılmayan yıllık izin sürelerine ait ücretlerin son  ücret üzerinden ödeneceği hükme bağlanmıştır.

Dolayısıyla işçinin hak edip kullanmadığı yıllık izinleri yanmayıp bir sonraki yıla devretmektedir.

Ancak işçinin yıllık izninin yanmaması, işçiye yıllık iznini kullanmama hakkı vermez. Esas olan yıllık iznin dönemi içerisinde kullanılmasıdır.

İş Kanunu ve Ücretli Yıllık İzin Yönetmeliği, işçiye kullandırılması gereken yıllık izin ile kullandırılma usulünü ayrıntılı şekilde tanımlamıştır.

Yıllık izin hakkının ücrete dönüşmesi için iş sözleşmesinin feshi şarttır. Bu noktada, sözleşmenin sona erme şeklinin ve haklı nedene dayanıp dayanmadığının önemi bulunmamaktadır.

Yargıtay içtihatlarına göre, yıllık izinlerin kullandırılmadığına ilişkin açılan alacak davalarında yıllık ücretli izinlerin kullandırıldığı noktasında ispat yükünün işverene aittir.

İşveren yıllık izinlerin kullandırıldığını imzalı izin defteri veya eşdeğer belge ile kanıtlaması gerekmektedir.

Peki yıllık izindeki işçiye sosyal yardımların ödenmesi yasal zorunluluk mudur?

Sayıştay Temyiz Kurulu’nun 11.10.2016 tutanak tarihli ve 42222 No’lu kararı bağlamında, yıllık izin kullanılan dönemde sosyal yardımların ödenmesinin önünde engel bulunmadığı görülmektedir.

Sayıştay ve Yargıtay kararları ile 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Saklı Haklar” başlıklı 45’inci maddesi ve İş Hukukunun genel uygulamaları birlikte değerlendirildiğinde, yıllık izindeki işçiye toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan yakacak yardımı ve benzeri sosyal yardımların ödenmesinde bir engel bulunmadığı açıkça gözükmektedir.

İşçiye ödenen sosyal yardımların, İş Kanunu’ndaki düzenlemelerle çelişen bir yanı da bulunmamaktadır.

Zira toplu iş sözleşmesi ile işçilere yeni hak ve menfaat sağlanması, sendika ve toplu sözleşme hakkının temel amacıdır.

Bu nedenle sürekli işçilere, toplu iş sözleşmeden kaynaklı olarak ödenen sosyal yardımların kamu zararı olarak değerlendirilmesi de söz konusu olmayacaktır.

Maddenin birinci fıkrasına göre; “İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.”

Toplu iş sözleşmesi yetkisi ise, toplu iş sözleşmesi ehliyetine sahip kuruluş veya kişinin belli bir toplu iş sözleşmesi yapabilmesi için Kanunun aradığı niteliğe sahip olmasını gösterir.

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun “ Yetki” başlıklı 41. maddesinin birinci fıkrasına göre; “Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birinin üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu iş sözleşmesinin kapsamına girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise yüzde kırkının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkilidir.”

6356 sayılı Kanun’un “Yetki Tespiti İçin Başvuru” başlıklı 42. maddesi ise şöyledir:

“(1) Toplu iş sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası Bakanlığa başvurarak yetkili olduğunun tespitini ister. İşveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren de Bakanlığa başvurarak yetkili işçi sendikasının tespitini isteyebilir.
(2) Bakanlık, kayıtlarına göre başvuru tarihi itibarıyla bir işçi sendikasının yetkili olduğunu tespit ettiğinde, başvuruyu, işyeri veya işletmedeki işçi ve üye sayısını, o işkolunda kurulu işçi sendikaları ile taraf olacak işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene altı iş günü içinde bildirir.
(3) İşçi sendikasının yetki şartlarına sahip olmadığının ya da işyerinde yetki şartlarına sahip bir işçi sendikasının bulunmadığının tespiti hâlinde, bu bilgiler sadece başvuruyu yapan tarafa bildirilir.
(4) Sigortalılığın başlangıcı ile sona ermesine ilişkin bildirimlerden yasal süresi içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılmayanlar, yetkili işçi sendikasının tespitinde dikkate alınmaz.
(5) Yetki tespiti ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.”

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu genel açıklamalar ışığında 2022/550 E., 2022/1618 sayılı Kararıyla işkolu değişen işçinin sendikanın yetki tespitinde dikkate alınıp alınmayacağını şu şekilde karara bağlanmıştır:

Öncelikle belirtmek gerekir ki, 6356 sayılı Kanun’un 19. maddesinin yedinci fıkrasına göre ‘İşkolunu değiştirenin sendika üyeliği kendiliğinden sona erer.’

Yetki tespitinde dikkate alınan işçilerden B. K. davalı sendikaya 09/06/2000 tarihinde üye olmuş ise de, anılan işçinin 10/12/2012 ilâ 22/03/2013 tarihleri arasında “Gıda sanayi” işkolunda yer alan işveren yanında çalıştığı, bu suretle sendika üyeliğinin sona erdiği, bu tarihten sonra davalı sendikaya yeniden üye olmadığı görüldüğünden, yetki başvuru tarihinde sendika üyesi olarak kabul edilemeyeceği açıktır.

Yine yetki tespitinde dikkate alınan işçilerden R. P. davalı sendikaya 07/02/2007 tarihinde üye olmuş ise de, anılan işçinin 02/06/2010 ilâ 06/07/2010 tarihleri arasında “Petrol, kimya, lastik, plastik ve ilaç” işkolunda yer alan işveren yanında çalıştığı, bu suretle sendika üyeliğinin sona erdiği, bu tarihten sonra davalı sendikaya yeniden üye olmadığı görüldüğünden, yetki başvuru tarihinde sendika üyesi olarak kabul edilemeyeceği açıktır.

K. B isimli işçinin 22/05/2017 tarihinde işten çıkışı yapılmış ise de, aynı tarihte yeniden işe girişi gerçekleştirildiğinden, anılan işçi yetki tespitinde dikkate alınmalıdır.

Yine H. Ş. isimli işçinin 15/05/2017 tarihinde işten çıkışı yapılmış ise de, aynı tarihte yeniden işe girişi gerçekleştirildiğinden, anılan işçi yetki tespitinde dikkate alınmalıdır.

A.K isimli işçi yetki tespitinde dikkate alınmış ise de, yetki başvuru tarihinden önce işten çıkışı yapıldığından ve buna ilişkin işten ayrılış bildirgesinin de 22/05/2017 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumuna verildiği görüldüğünden, sendika üyesi olan bu işçi de yetki tespitinde dikkate alınmamalıdır.

6356 sayılı Kanun’un 2. maddesinin ikinci fıkrasına göre “İşveren vekilleri, bu Kanunun uygulanması bakımından işveren sayılır.” Aynı maddede işveren vekili kavramı “İşveren adına işletmenin bütününü yönetenler” olarak tanımlanmıştır. Bu anlamda olmak üzere, 6356 sayılı Kanun uygulamasında sadece işletmenin bütününü yöneten işveren vekilleri işveren sayılmakta, işletmenin bütününü yönetmeyen işveren vekilleri ise işçi olarak değerlendirilmektedir.

Dosya kapsamına göre işletmenin bütününü yöneten tek işveren vekilinin V. K olduğunun anlaşılmasına göre, anılan kişi işçi sayısı bakımından dikkate alınmamalıdır. Diğer taraftan Bölge Adliye Mahkemesi kararında belirtilen diğer işveren vekilleri işletmenin bütününü yönetmediğinden işçi sayısında dikkate alınmalıdır.

Bu tespitler çerçevesinde, netice itibariyle başvuru tarihinde yetki tespitinde dikkate alınması gereken işçi sayısının 283 olduğu, sendika üye sayısının ise 139 olduğu anlaşıldığından, sendikanın toplu iş sözleşmesi yapabilmek için gereken çoğunluğu sağlayamadığı açıktır.”

Aynı maddenin üçüncü fıkrasına göre de; yukarıdaki hükümlere göre ödenmesi gereken aidatı kesmeyen veya kesmesine rağmen 1 ay içinde ilgili işçi sendikasına ödemeyen işveren, bildirim şartı aranmaksızın aidat miktarını bankalarca işletme kredilerine uygulanan en yüksek faiziyle birlikte ödemekle yükümlüdür.

Mülga 2821 sayılı Kanun’un 61. maddesinin birinci fıkrasına göre ise, “İşyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesinin tarafı olan işçi sendikasının, toplu iş sözleşmesi yapılmamışsa veya sona ermişse yetki belgesi alan işçi sendikasının yazılı talebi ve aidatı kesilecek sendika üyesi işçilerin listesini vermesi üzerine, işveren sendika tüzüğü uyarınca üyelerin sendikaya ödemeyi kabul ettikleri üyelik aidatını ve Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu gereğince sendikaya ödenmesi gerekli dayanışma aidatını, işçilere yapacağı ücret ödemesinden kesmeye ve kestiği aidatın nevini belirterek tutarını ilgili sendikaya vermeye ve kesinti listesini sendikaya göndermeye mecburdur.”

Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre ise; yukarıdaki hüküm gereğince sendika tüzüğüne uygun olarak kesilmesi istenilen aidatı kesmeyen işveren ilgili sendikaya karşı kesmediği veya kesmesine rağmen bir ay içinde ilgili kuruluşa göndermediği miktar tutarınca genel hükümlere göre sorumlu olduktan başka aidatı sendikaya verinceye kadar bankalarca işletme kredilerine uygulanan en yüksek faizi ödemek zorundadır.

Bu kanuni düzenlemelere göre, bir işyerinde veya işletmede toplu iş sözleşmesi yapmak için yetki belgesi alan işçi sendikasının, yetki belgesine konu işyeri veya işletmede çalışan üyesi işçilerin listesini ve sendika tüzüğüne göre üyelerin sendikaya ödemeyi kabul ettikleri üyelik aidatını işverene bildirmesi ve bu listeye göre üyelik aidatının kesilmesini ve sendikaya ödenmesini istemesi gerekir.

Diğer yandan Yargıtay içtihatlarına göre; sendika üyelik ve dayanışma aidatı borçları dönemsel özellik gösteren borçlardandır.

Kanunda belirtilen şartların yerine getirilmiş olması şartıyla toplu iş sözleşmesinde aidat borcunun ödenme zamanına ilişkin hüküm mevcut ise bu hüküm uyarınca üyelik ve dayanışma aidatı borçlarının ödenme zamanı ve temerrüt tarihi belirlenmektedir.

Bu itibarla, sendika üyelik ve dayanışma aidatı borçları yönünden zamanaşımı süresi, mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 126. maddesi ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 147. maddesinin birinci bendi gereğince 5 yıldır.

2022 Yılı Temmuz dönemi istatistiklerine göre; bir önceki döneme kıyasla toplam işçi sayısı yüzde 4,53 oranında artarak 15 milyon 987 bin 428’e ulaştı.

Sendikaya üye işçi sayısı ise yüzde 4,14 oranında artışla 2 milyon 280 bin 285’e yükseldi. Sendikalaşma oranı 14,26 olarak gerçekleşti. 

Ocak döneminde yayımlanan İşçi Sayıları ve Sendikaların Üye Sayıları Hakkında İstatistiklere göre toplam işçi sayısı 15 milyon 294 bin 362’ye, sendikalara üye toplam işçi sayısı da 2 milyon 189 bin 645’e ulaşmış, sendikalaşma oranı ise 14,32 olarak gerçekleşmişti.

Bakanlığını sendika istatistiklerine göre; Hak İş’in 20 sendikası ile toplam üye sayısı 762 bin 439 oldu.

Bir önceki döneme göre üye sayısını 35 bin 252 artıran Hak İş, istikrarlı bir şekilde büyümeye devam ediyor.

Hak İş tarafından yapılan açıklamada, Bakanlığın daha önceki istatistik tebliğlerinde İşçi Konfederasyonlarının üye sayıları yer alırken Temmuz 2022 döneminde bu bilgiye yer verilmemesine dikkat çekilerek şöyle denildi:

“Hak İş olarak büyük uğraşılarımız ve taleplerimiz üzerine istatistiklerin sonunda yer verilmeye başlanan Konfederasyonların toplam üye sayılarının, 2022 yılı ikinci dönemi sendikal istatistiklerinden ilk defa bu dönem çıkartılmış olmasını şaşırtıcı bulduk.”

TÜRK METAL’İN ÜYE SAYISI 245 BİN OLDU!

Türk Metal Sendikasından yapılan açıklamada; açıklanan istatistiklere göre 2022 Ocak ayında yayınlanan istatistiklerinde 2 milyon 189 bin 645 olan sendikalı işçi sayısının 2 milyon 280 bin 285’e yükselirken, sendikalaşma oranının yüzde 14,32’den yüzde 14,26’ya düşmesine dikkat çekildi.

Türk Metal ise, altı ay önce yayımlanan Ocak 2022 istatistiklerine göre üye sayısına 20.779, bir yıl önce yayımlanan Temmuz 2021 istatistiklerine göre üye sayısına 30.428 yeni üyeyi katarken, üye sayısını 245.602’ye çıkartarak metal işkolunda en fazla üyeye sahip sendika olma özelliğini korudu.

HİZMET İŞ, EN BÜYÜK İŞÇİ SENDİKASI OLDU!

 Açıklanan istatistiklere göre, Hizmet İş Sendikası üye sayısı bir önceki istatistiklere göre 8 bin 969 kişi daha artarak 252 bin 612 oldu.

Genel İşler İşkolunda çalışan toplam 931 bin 354 işçinin yüzde 27.13’ünü temsil eden Hizmet İş Sendikası Genel İşler İşkolunun ve Türkiye’nin en büyük işçi sendikası konumunu devam ettirdi.

ÖZ SAĞLIK İŞ 3. BÜYÜK SENDİKA!

Öz Sağlık-İş, sağlık ve sosyal hizmet  işkolunda 193.829 üye sayısıyla zirvedeki yerini koruyarak kendi işkolunun lider sendikası olma geleneğini devam ettirdi.

Öz Sağlık İş, Türkiye’nin en büyük 3. Sendikası unvanını da korudu.

22 Temmuz 2022 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan çalışma hayatı istatistiklerine göre sendikalı işçi sayısı 2 milyon 280 bin 285 kişiye yükseldi.

Sendikalı işçi sayısı Ocak 2022 istatistiklerinde 2 milyon 189 bin 645 kişi olarak gerçekleşmişti.

Böylece sendikalı işçi sayısının 6 aylık dönemde yaklaşık 91 bin kişi arttığı görülüyor.

Bakanlık istatistiklerine göre, Türkiye’deki kayıtlı çalışan işçi sayısı da Temmuz 2022 itibariyle 15 milyon 987 bin 428 kişiye yükseldi.

Sendikalaşma oranı ise düştü. Ocak 2022’de yüzde 14,32 olan sendikalı işçi sayısı Temmuz 2022’de yüzde 41,26 oldu.

2022 yılı Temmuz ayı sendika istatistiklerine göre Hak İş’e bağlı Hizmet İş Sendikası, 252 bin üye ile en büyük işçi sendikası olma özelliğini korudu.

Hizmet İş’in üye sayısı bir önceki dönemde 243 bin üyesi bulunuyordu.  Buna göre üye sayısını 9 bin kişi artırdı.

Genel İşler iş kolundaki 931 bin işçinin yüzde 27,13’ünü bünyesinde barındıran Hizmet İş, 2017 yılından bu yana en büyük işçi sendikası unvanını koruyor.

Türk İş bünyesindeki  Türk Metal Sendikası ise 245 bin üye ile Türkiye’nin ikinci büyük sendikası oldu. Türk Metal’in Ocak 2022’deki üye sayısı 224 bin üye olmuştu. Buna göre 6 aylık dönemde 21 bin kişilik üye artışı ile en çok büyüyen sendikalardan biri oldu.

Sağlık ve Sosyal Hizmet işkolunda ise Öz Sağlık İş Sendikası, 193 bin üye sayısıyla işkolunun en büyük sendikası oldu. Öz Sağlık İş, bu üye sayısı ile en büyük üçüncü sendika unvanını da korudu. Öz Sağlık İş Sendikası’nın üye sayısı Ocak 2022’de 184 bin kişiydi. Buna göre yaklaşık 9 bin üye kaydeden Öz Sağlık İş, istikrarlı üye artışı sağlayan sendikalardan biri oldu.

İş yerlerinde üye kaydetmek suretiyle örgütlenen işçi sendikaları, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na yaptıkları yetki tespiti başvurusunun ardından toplu sözleşme yapabileceklerine ilişkin yetki alarak toplu pazarlık sürecini başlatırlar.

İşçilerin toplu iş sözleşmeleri, işçi sendikaları eliyle yürütülmektedir.

İşçiler de üye oldukları sendikalara aidat ödeyerek sendikaların varlığını sürdürmesine sağlamaktadır.

Zira sendika gelirleri, esas olarak üyelik ve dayanışma aidatlarından oluşmaktadır.

Sendikalarının alacağı üyelik aidatı, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu 18. maddesine göre; Üyelik aidatının miktarı kuruluşların tüzüklerinde belirtilen usul ve esaslara göre  genel kurul tarafından belirlenir.

Sendikalı işçilerin hak ve sorumluluklarını 25 soruda sizler için özetledik.

(Foto haberin devamı için lütfen alt bölümdeki sayfa linklerine tıklayınız.)