İş sözleşmeleri aşağıdaki hallerde askıda olduğu kabul edilir:

• Kadın işçinin doğumu nedeniyle.
• Sağlık kurulu raporuyla belgelendirilen sağlık sorunları nedeniyle.
• Askerlik nedeniyle.
• İşçinin çalışmadığı ücretli yıllık izin nedeniyle.
• Ücretsiz izin nedeniyle.
• Mevsimlik işler nedeniyle.
• Makul süreyi aşan hastalık raporu nedeniyle.

Bu Makalenin PDF formatına ulaşmak için tıklayınız

Mevsimlik işlerde iş sözleşmesinin askıda kabul edilmesinin sonuçları nelerdir?

Askı döneminde, işçinin iş görme, işverenin ise ücret ödeme borcu ortadan kalkmakta, ancak işçinin sadakat ve kısmen işyerindeki kurallara uyma talimat borçları, işverenin ise gözetme borcu ve eşit işlem borçları devam etmektedir. İşçi mevsim başında işbaşı yapınca, tarafların askıda olan temel borçları yeniden aktif hale gelmektedir. Yılın belirli dönemlerinde yapılan ve belli dönemlerin ise askıda (boşta) geçtiği işler mevsimlik işlerdir. Mevsimlik işlerde mevsim sonunda işveren işçiye yeni mevsimde işe almayacağını ihbar ettiği takdirde, iş sözleşmesi mevsimin bitimiyle son bulur. İşveren böyle bir ihbarda bulunmazsa yeni mevsime kadar iş sözleşmesi askıya alınmış ve yeni mevsim başladığında işçi işe alınmazsa iş sözleşmesi, yeni mevsimin başında bozulmuş olur. Mevsimlik işlerde işçinin kıdemi, her yıl çalışılan veya çalışılmış gibi sayılan süreler toplanmak suretiyle tespit edilir. Bu nedenle iki mevsim arasında sözleşmenin askıda kaldığı süreler hesaba dâhil edilmez. Mevsimlik işlerde iş sözleşmesi askıda kaldığından dolayı, iş sözleşmesinin devam ettiği süreler dikkate alınarak kıdem süresi hesaplanır. Mevsimlik işlerde iş akdinin askıda olduğu dönemde; işverenin ücret ve sigorta primi ödeme yükümlüğü doğmamaktadır.

Grev ve lokavt halinde iş sözleşmesinin askıda kabul edilmesinin sonuçları nelerdir?

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 67‘nci ve 68’inci maddelerine göre; kanuni greve katılan, greve katılmayan veya katılmaktan vazgeçip de grev nedeniyle çalıştırılamayan ve kanuni lokavta maruz kalan işçilerin iş sözleşmeleri grev ve lokavt süresince askıda kalır. İşveren, grev ve lokavt nedeniyle iş sözleşmeleri askıda kalan işçilerin grev veya lokavtın başlamasından önce işleyen ücretlerini ve eklerini olağan ödeme gününde ödemek zorundadır. Ödemeyi yapacak personel de bunun için çalışmakla yükümlüdür. Grev ve lokavt süresince iş sözleşmeleri askıda kalan işçilere bu dönem için işverence ücret ve sosyal yardımlar ödenemez, bu süre kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmaz. Toplu iş sözleşmelerine ve iş sözleşmelerine bunların aksine hüküm konulamaz.

Sigortalıların grev ya da lokavtta geçen sürelerinde, malullük yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödenmediğinden iş akitlerinin askıda kaldığı bu süreler gün sayısı olarak değerlendirilmemekte, sigortalılar grev/lokavtta geçen sürelerini de borçlanabilmektedir. Sigortalıların grev veya lokavtta geçen süreleri çalışma ve iş kurumu il müdürlükleri, il emniyet müdürlükleri ya da valiliklerden alınan belgelerle tespit edilebilmekte olup, bu belgeler borçlanma dilekçesine eklenmesi gerekir.

İşçi sendikasında yönetici olma durumu iş sözleşmesinin askıda olduğu anlamına gelir mi?

6356 sayılı Kanunun 23’üncü maddesine göre; işçi kuruluşunda yönetici olduğu için çalıştığı işyerinden ayrılan işçinin iş sözleşmesi askıda kalır. Yönetici dilerse işten ayrıldığı tarihte iş sözleşmesini bildirim süresine uymaksızın veya sözleşme süresinin bitimini beklemeksizin fesheder ve kıdem tazminatına hak kazanır. Yönetici, yöneticilik süresi içerisinde iş sözleşmesini feshederse kıdem tazminatı fesih tarihindeki emsal ücret üzerinden hesaplanır. İş sözleşmesi askıya alınan yönetici; sendikanın tüzel kişiliğinin sona ermesi, seçime girmemek, yeniden seçilmemek veya kendi isteği ile çekilmek suretiyle görevinin sona ermesi hâlinde, sona erme tarihinden itibaren 1 ay içinde ayrıldığı işyerinde işe başlatılmak üzere işverene başvurabilir. İşveren, talep tarihinden itibaren 1 ay içinde bu kişileri o andaki şartlarla eski işlerine veya eski işlerine uygun bir diğer işe başlatmak zorundadır. Bu kişiler süresi içinde işe başlatılmadığı takdirde, iş sözleşmeleri işverence feshedilmiş sayılır. Yukarıda sayılan nedenler dışında yöneticilik görevi sona eren sendika yöneticisine ise başvuruları hâlinde işveren tarafından kıdem tazminatı ödenir. Ödenecek tazminatın hesabında, işyerinde çalışılmış süreler göz önünde bulundurulur ve fesih anında emsalleri için geçerli olan ücret ve diğer hakları esas alınır. İşçinin iş kanunlarından doğan hakları saklıdır.

Askerlik nedeniyle iş sözleşmesinin askıda kabul edilmesinin sonuçları nelerdir?

Kıdem süresi belirlenirken ilke olarak askerlikte geçen sürelerin veya borçlanılarak hizmetten sayılan askerlik görevlerinin kıdem süresine ilave edilmemesi gerekmektedir. Bunun nedeni, askerlik döneminde iş akdinin askıda olmasıdır.

Ancak, mülga 1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte bulunan 14’üncü maddesinde yer alan “ T.C. Emekli Sandığı Kanunu ve Sosyal Sigortalar Kanununa veya yalnız Sosyal Sigortalar Kanununa tabi olarak sadece aynı ya da değişik kamu kuruluşlarında geçen hizmet sürelerinin birleştirilmesi suretiyle Sosyal Sigortalar Kanuna göre yaşlılık veya malullük aylığına ya da toptan ödemeye hak kazanan işçiye, bu kamu kuruluşlarında geçirdiği hizmet sürelerinin toplamı üzerinden son kamu kuruluşu işverenince kıdem tazminatı ödenir.” Hükmündeki şartların gerçekleşmesi halinde borçlanılan askerlik hizmetinin kıdemde dikkate alınmasına olanak veren bir istisna getirilmiştir. Buna göre hizmet birleştirilmesi yapılarak son kamu kurumunca kıdem tazminatı ödenmesinde askerlik süresinin kıdeme dâhil edilebilmesi için;

• İşçinin muvazzaf askerlik görevinin er olarak silahaltında veya yedek subay okulunda geçmiş olması,
• İşçinin muvazzaf askerlik süresini sosyal güvenlik mevzuatında öngörülen şartlarla borçlanarak ödemiş olması,
• İşçinin sosyal güvenlik mevzuatına göre yaşlılık veya malullük aylığına ya da toptan ödemeye hak kazanması,
• İşçinin kamu kesiminde çalışması,

gerekmektedir.

Kamu kesiminde çalışan işçilerin dikkate alınan askerlik süresinin işe başlamadan önce veya çalışma süresi içinde geçirilmiş olması önem arz etmemektedir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun denetiminden de geçen kararlılık kazanmış uygulamasına göre; muvazzaf askerlik hizmetinin iş sözleşmesinin kurulmasından önce ya da sonra gerçekleşmiş olmasının borçlanılan askerlik hizmetinin kıdem tazminatının hesabında dikkate alınması açısından bir etkisi olamaz. Yeter ki, son işvereninin kamu kurumu niteliğinde bulunduğu anlaşılsın. Böyle bir durumda 1475 sayılı Kanunun 14/4’üncü maddesi çerçevesinde sonuca gitmek gerekir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 26.01.1994 tarihli, E.No:1993/9‐663, K:No:1994/15 sayılı kararında; kamu kuruluşlarında çalışan işçilere, ilgili sosyal güvenlik kurumuna borçlandıkları muvazzaf askerlik süreleri için kıdem tazminatı ödenebilmesinin, hizmet akitlerinin 1475 sayılı Kanunun 14/4.maddesi uyarınca, bağlı bulundukları yasayla kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik ve malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla işçi tarafından feshedilmiş olması koşuluna bağlı olduğu, bunun dışında fesih hallerinde bu süreler için kıdem tazminatı ödenemeyeceği belirtilmektedir. Bu duruma göre, askerlik borçlanmasının kıdem tazminatının hesaplanmasında dikkate alınabilmesi, işyerinin kamu kuruluşu olması ve iş sözleşmesinin emeklilik, malullük veya toptan ödeme almak amacıyla feshedilmiş olma koşullarına bağlı bulunmaktadır.

Askerlik süresinde iş akdi askıda sayıldığından bu süre yıllık izin hesabında dikkate alınmaz.

Kısmi süreli iş sözleşmesinde iş akdi askıda kabul edilir mi?

Kısmi süreli başka bir adla part-time iş sözleşmesinde, haftanın çalışılmayan diğer günlerinde iş sözleşmesi askıda kabul edilerek bu dönemde işçinin çalışmaması nedeniyle ücrete hak kazanmayacaktır.

Tutukluluk nedeniyle iş sözleşmesi askıda kabul edilir mi?

İş akdinin askıda olduğu dönemlerde kıdem süresi hesap edilmeyeceğinden, tutuklulukta geçen süre kıdem süresinden sayılmamaktadır. Tutuklu olanlara ücret ödeneceğine dair iş veya toplu iş sözleşmelerinde hüküm bulunmadığı müddetçe ücret ödenmez, eğer iş veya toplu iş sözleşmelerinde hüküm varsa ücret ödenir. Ancak, SGK uygulamalarında fiilen çalışmaya bağlı bildirim esası olduğu için, tutuklu olanların işyerinde çalışması mümkün olamayacağından ücret ödense dahi SGK bildirimi tutukluluk hali kodu beyan edilerek sıfır kazanç ve sıfır gün şeklinde yapılacaktır. Tutukluluk halinde iş akdi sonlanmaz, askıda kabul edilir. İşçinin gözaltına alınması veya tutuklanması sebebiyle çalışamadığı süreler için ücret talep hakkı doğmayacaktır (Yrg. 9. HD.’nin, 02.05.2011 tarih ve E. 2009/12385, K. 2011/12782 sayılı Kararı; Yrg. 9. HD.’nin, 02.02.1995 tarih ve E. 1994/15339, K. 1995/2160 sayılı Kararı)

Ücretsiz izinde iş sözleşmesi askıda olduğu kabul edilir mi?

Ücretsiz izin sürelerinde iş sözleşmesi askıda kabul edilmektedir. İş sözleşmesi son bulmaz. Bu dönemde fiili çalışma yapılmadığı için, kıdem tazminatı hesabında ücretsiz izinde geçen süre dikkate alınmaz.

İş sözleşmesinin askıda olduğu dönem kıdeme dahil edilir mi, kıdem tazminatı ödenebilir mi?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 18.03.2015 tarihli ve Esas: 2013/16764 – Karar: 2015/11083 sayılı kararında; iş sözleşmesinin askıya alındığı ve işçinin fiili çalışmasının olmadığı dönem için kıdem tazminatı ödenmesinin yasaya aykırı olduğu yönünde hüküm tesis ettirilmiştir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 30.04.1982 tarihli ve Esas: 1982/3788 – Karar: 1982/4395 sayılı kararında; 12.09.1991 tarihli ve Esas: 1991/12099 – Karar: 1991/9594 sayılı kararında; 25.06.1998 tarihli ve Esas: 1988/8858 – Karar: 1998/10927 sayılı kararında; Kıdem tazminatı hesabında iş sözleşmesinin devam ettiği süreler geçerlidir. İş sözleşmesinin askıda olduğu dönem kıdeme dâhil edilmez. Ancak, raporlu olarak geçen sürenin İş Kanunu’nun 25/I-b maddesinin ikinci paragrafında öngörülen kısmının, kıdem tazminatı hesabında alınması gerekir.

İş akdi askıda iken genel sağlık sigortası ödenir mi? Bu dönemde çalışırsa genel sağlık sigortası ödenecek mi?

5510 sayılı Kanunun 88’inci maddesine göre; kamu idaresine ait işyerlerinde çalıştırılan sigortalıların iş sözleşmesinin askıda kaldığı aylara ait genel sağlık sigortası primi, prime esas günlük kazancın alt sınırının 30 günlük tutarı üzerinden ilgili kamu idaresince ödenir. Ancak, kamu idaresine ait işyerinde çalıştırılan sigortalıların iş sözleşmesinin askıda olduğu sürede 4’üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi çalışmaları ya da isteğe bağlı sigortalı olmaları halinde bu sigortalılar için belirtilen şekilde çalıştıkları veya isteğe bağlı sigortalı olarak prim ödedikleri sürelerle sınırlı olarak ilgili kamu idaresinden genel sağlık sigortası primi alınmaz. Bu düzenlemeye göre; iş akdinin askıda olduğu dönemde çalışılmadığı sürece genel sağlık sigortası primi ilgili kamu idaresi tarafından ödenmeye devam olunacaktır. Ücretsiz izinli olanların sağlık yardımlarından yararlanmaları, 5510 sayılı Kanunun 67’nci maddesinde düzenlenmiştir. 4/1‐a kapsamındaki sigortalıların 4857 sayılı İş Kanunu’nun 56’ncı ve 74’üncü maddelerinde ücretsiz izin sayılan süreler haricinde ayrıca 1 takvim yılı içerisinde toplam 1 ayı aşmayan ve işverenlerince belgelendirilen ücretsiz izin sürelerinde genel sağlık sigortalılıkları devam eder.

İş sözleşmesinin askıda olduğu dönem için ücret ödenir mi?

4857 sayılı İş Kanunu’nun 25’inci maddesine göre; işçinin iş sözleşmesinin askıda kalması nedeniyle işine gidemediği süreler için ücret işlemez.

İş sözleşmesinin askıda olduğu dönemde işsizlik ödeneği ödenir mi?

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun “işsizlik ödeneğine hak kazanmanın şartları” başlığını taşıyan 51’inci maddesine göre; işsizlik ödeneğine hak kazanabilmek için hizmet akdinin başvuru sırasında grev, lokavt veya kanundan doğan ödevler nedeniyle askıya alınmamış olması gerekmektedir.

İş sözleşmesinin askıda olduğu dönemde SGK hizmet bildirimi nasıl yapılır?

Ücretsiz izne ayrılan işçi için işten ayrılış bildirgesi verilmez. Aylık prim ve hizmet belgesi/muhtasar prim ve hizmet beyannamesi gönderilirken belge türüne “41‐Kamu İdarelerinde İş Akdi Askıda Olanlar” yazılır.

İş sözleşmesinin askıda olması, işçinin askı süresi içinde başka bir işverenin emrinde çalışmasına engel teşkil eder mi?

İş sözleşmesin askıda olması, işçinin askı süresi içinde başka bir işverenin emrinde çalışmasına engel değildir. Çünkü işverenin işçisine ücret ödeme borcu, işçinin de iş görme borcu askı süresince yerine getirilmemektedir.

İşçi iş görme edimini askıya alabilir mi?

4857 sayılı İş Kanunu’nun 34’üncü maddesine göre; “ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir” Bu madde düzenlemesine göre; işveren tarafından yerine getirilmesi gereken ücret ödeme yükümlülüğü ücret ödeme gününden itibaren 20 gün içinde mücbir bir neden olmaksızın ödenmemesi durumunda işçi iş görme borcunu askıya alabilir. Bu askı döneminde işverenin ücret ödeme yükümlülüğü yoktur, ancak iş veya toplu iş sözleşmeleri ile işçi lehine düzenleme yapılarak ücret ödemesi yapılabilir. Çünkü, burada mutlak emredici hüküm değil nispi emredici hüküm bulunmaktadır.

Kamu idarelerinde iş akdi askıya alınanların sigortalılık durumu nedir?

Kamu idaresine ait işyerlerinde çalıştırılan ve iş akdi askıda olan sigortalılar 4857 sayılı Kanun gereğince belirli süreli iş sözleşmesine tabi olduklarından iş akdinin askıda olduğu sürelerde zorunlu ya da isteğe bağlı sigortalı olabilecekler, ancak bu süreler borçlanma kapsamında değerlendirilmeyecektir.

İş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmelerine konulan düzenlemelerin değerlendirilmesini yapar mısınız? İşçiler açısından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine göre görevden uzaklaştırma hükümleri uygulanabilir mi?

İşverenler iş sözleşmelerine veya toplu iş sözleşmelerine iş akdinin askıda olduğu dönemler için bir takım düzenlemeler yapmaktadırlar. Bunlara örnek olarak aşağıdaki düzenlemeleri gösterebiliriz.

• Gözetim altına alınan işçiler bunu belgeledikleri takdirde yasal gözaltı süresinde ücretli izinli sayılır.
• Gözaltı süresi sonunda tutuklanan işçi 30 güne kadar ücretli izin sayılır. Tutukluluk süresinin 30 günü geçmesi halinde tutukluluğunun sonuna kadar ücretsiz izinli sayılır.
• İşçinin taksirle işlediği suçlardan mahkumiyeti halinde iş sözleşmesi askıya alınır.
• Muvazzaf askerlik hizmeti dışında, herhangi bir nedenle silah altına alınan ya da herhangi bir yasadan doğan çalışma ödevi yüzünden işinden ayrılan işçinin hizmet akdi, işinden ayrıldığı günden itibaren 3 ay askıda kalır. Bir yıldan çok çalışmaya karşılık en fazla yıl içinde 6 gün eklenir. Hizmet akdinin askıda kaldığı bu süre içinde, işçiye ücretinin 3/4’ü ödenir. Askeri manevra ya da yasal çalışma ödevi sonunda işine dönen işçi, geriye kalan 1/4 istihkakını da alır.
• İşyerinde herhangi bir suçtan gözaltına alınan veya tutuklanan işçilerin iş akitleri askıya alınır. Bu süre içerisinde bu işçilerin aylık ücretlerinin ödenmesine devam edilir ve bu işçiler sözleşmenin öngördüğü tüm sosyal hak ve yardımlardan yararlandırılır.
• Herhangi bir suçtan tutuklanan işçinin iş akdi 90 gün süreyle askıya alınır. Bu süre içerisinde işçi ücretsiz izinli sayılır.

Bu örneklerden hareketle, özellikle iş akdinin göz altına alınması veya tutuklu kalması durumunda işçi ve işveren arasındaki iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi gereği belli koşullarda ücret ödemeyi taahhüt ettikleri görülmektedir. Genel kural olarak, iş akdinin askıda kaldığı durumlarda işverenlerin ücret ödeme yükümlülükleri bulunmamaktadır. Ancak, kamu idarelerinde çalıştırılan işçiler açısından özellikle bu düzenlemeleri yaparken kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılabilmesi açısından hassas davranılması gerekir. Genel ilke olarak, iş akdinin özellikle göz altına alınma veya tutuklanma halinde ücret ödenmemesidir. İşçiler 4857 sayılı Kanuna tabi olduklarından haklarında 657 sayılı Kanun hükümleri uygulanamaz. 657 sayılı Kanunda memurlar açısından yapılan düzenleme şudur. 657 sayılı Kanunun 137’nci maddesine göre; görevden uzaklaştırma, Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, görevi başında kalmasında sakınca görülecek Devlet memurları hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir. 141’inci maddesine göre; görevden uzaklaştırılan ve görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memurlara bu süre içinde aylıklarının 2/3 ü ödenir, sosyal hak ve yardımlardan faydalanmaya devam ederler. 5510 sayılı Kanunun 45’inci maddesine göre; görevden uzaklaştırılan, görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan 4/1-c (devlet memurları) kapsamındaki sigortalılar için prime esas kazançlarının/emekli keseneğine esas aylıklarının yarısı üzerinden prim alınır, prim ödeme gün sayısı bu sürelerin yarısı olarak hesap edilir. Memurlar için aylıklarının 2/3 oranında ödenmesi uygulamasını işçiler için kıyasen uygulanabilir/ uygulanmayabilir. Uygulanma zorunluluğu yoktur. Çünkü, işçi ve memur düzenlemeleri farklı kanunlarla yapılmış ve düzenlenmiştir. Ancak, SGK uygulamalarında sadece ve sadece maktu aylıklı ücret sistemini uygulayan işyerlerinde hastalık nedeniyle raporlu olunan günlerde SGK hizmet bildirimi 30 gün üzerinden yapılmakta olup, diğer durumlarda yani iş akdinin askıda olduğu dönemlerde SGK eksik gün nedeni bildirilmektedir. Örneğin; 4- Gözaltına alınma, 5- Tutukluluk için verilen eksik gün kodlarıdır. Eksin gün bildirimi yapılmakta, tam 30 gün üzerinden bildirim yapılmamaktadır. Örneğin, tutuklu olan işçiye ücret ödenmesi getirilmişse sadece bunun ücreti ödenir, ama SGK bildirimi tutuklu olduğu dönem için sıfır (0) olarak gösterilir.

Yıllık ücretli izinde iken geçirilen kaza olayı iş kazası sayılır mı?

İşçinin yıllık izin süresinde işyerinde kaza olayı geçirmesi (Örneğin; yıllık ücretli izinli iken işyerine arkadaşlarını ziyaret maksadıyla gelen işçinin merdivenlerden kayarak düşmesi sonucu bacağının kırılması) olayı; sigortalının yıllık ücretli izinli olduğu süre zarfında işyeri ile olan hukuki münasebeti yani hizmet akdi devam ettiği ve dolayısıyla sigortalılık vasfını kaybetmemiş olduğundan; 5510 sayılı Kanunun 13’üncü maddesinin (a) fıkrası hükmüne göre olayın “SİGORTALININ İŞYERİNDE BULUNDUĞU SIRADA” meydana gelmesi nedeniyle iş kazası sayılması gerekir.

Sendika üyeliği hangi şartlar altında askıya alınır?

6356 sayılı Kanunun 19’uncu maddesine göre; herhangi bir askeri ödev nedeniyle silah altına alınan üyenin üyelik ilişkisi bu süre içinde askıda kalır.

SONUÇ OLARAK; iş sözleşmesinin askıda kalması hali; iş sözleşmesinin yürürlükte kalmasına rağmen, askerlik, hastalık, ücretsiz izin, grev gibi durumlarda iş sözleşmesinden kaynaklanan hak ve borçların işçi ve işverence istenememesi olarak tanımlayabiliriz.

İş hukukunda, işçi ile işveren arasında yapılan belirli veya belirsiz süreli iş sözleşmesi belirli durumlarda askıya alınabilmekte ve bunun hukuki sonuçları belirtilmektedir. Bu kapsamda iş akdinin askıya alınabileceği haller; zorlayıcı sebepler, sağlık sebepleri, işçinin gözaltına alınması veya tutuklanması, askerlik ve kanundan doğan çalışma, yıllık ücretli izin düzenlemeleri, analık halinde kadın işçiye isteği üzerine 6 aya kadar verilen ücretsiz izin ile grev ve lokavt gibi hallerdir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 7’nci maddesinde; bu Kanunun 13’üncü maddesinin beşinci fıkrası (kısmi süreli çalışma) ile 74’üncü maddesinde belirtilen hâllerde (analık halinde çalışma), işçinin askerlik hizmeti hâlinde ve iş sözleşmesinin askıda kaldığı diğer hâllerde; 4857 sayılı Kanunun 25/I maddesinde; işçinin iş sözleşmesinin askıda kalması hallerinden bahsedilmekte ve bu nedenle işçinin işine gidemediği süreler için ücret işlemeyeceği belirtilmektedir.

4857 sayılı Kanunun 24 ve 25’inci maddelerinin (III) numaralı bentlerinde gösterilen zorlayıcı sebepler dolayısıyla çalışılamayan ve çalıştırılmayan işçiye, bu askı süresi içinde 1 haftaya kadar her gün için yarım ücret ödenmeye devam edilmektedir.

4857 sayılı Kanunun 49’uncu maddesinin son fıkrasında; maktu aylık ücretli işçilere hasta, izinli veya sair nedenlerle mazeretli oldukları hallerde aylıkları tam olarak ödenmektedir.

İş sözleşmesinin askıda olduğu dönemde işçi ve işveren birbirlerinin kişilik haklarını ihlal edecek bir söz veya davranışta bulunamaz. Tarafların bu ve buna benzer davranışlarda bulunmaları halinde ise, diğer taraf haklı nedenle iş sözleşmesini feshedebilmektedir.

İş sözleşmesinin askıya alınmasını gerektiren engel ortadan kalktığında, sözleşmeden doğan temel borçlar, yani işçinin iş görme ve işverenin de ücret ödeme borçları tekrar yürürlüğe girecektir. Askı durumunun sona ermesiyle birlikte işçi çalışmaya başlamazsa, işveren iş akdini devamsızlıktan dolayı haklı nedenle feshedebilecek, işveren işçi tarafından sunulan iş görme edimini kabul etmezse, duruma göre işverenin temerrüdü veya iş akdinin haksız nedenle feshi söz konusu olacak ve buna ilişkin hukuki yaptırımlar uygulanacaktır (TÜRK Şahin, İş Sözleşmesinin Askıya Alınması ve Özel Bir Uygulama Olan Ücretsiz İzin, E-Yaklaşım, Nisan 2009, Sayı: 196).

Sosyal güvenlik hukukunda da ise iş sözleşmesinin askıda olduğu durumlarda SGK işlemlerinin nasıl yapılacağı hususunda düzenlemelere yer verildiği görülmektedir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 80’inci maddesinde toplu iş sözleşmelerine tabi işyerleri işverenlerince veya kamu idareleri veya yargı mercilerince verilen kararlara istinaden, sonradan ödenen ücret dışındaki ödemelerin hizmet akdinin mevcut olmadığı veya askıda olduğu bir tarihte ödenmesi durumunda; Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 102’nci maddesinde hizmet akdinin mevcut olmadığı veya askıda olduğu bir tarihte ödenen ücret dışındaki ödemelere ilişkin düzenlenmesi gereken ek nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerinden; kamu idarelerinde iş akdi askıya alınanlardan bahsetmektedir.

Tutuklu olanlara ücret ödeneceğine dair iş veya toplu iş sözleşmelerinde hüküm bulunmadığı müddetçe ücret ödenmez, eğer iş veya toplu iş sözleşmelerinde hüküm varsa ücret ödenir. Ancak, SGK uygulamalarında fiilen çalışmaya bağlı bildirim esası olduğu için, tutuklu olanların işyerinde çalışması mümkün olamayacağından ücret ödense dahi SGK bildirimi tutukluluk hali kodu beyan edilerek sıfır kazanç ve sıfır gün şeklinde yapılacaktır. Tutukluluk halinde iş akdi sonlanmaz, askıda kabul edilir.

YASAL UYARI
Bu çalışma Kamutech Yazılım A.Ş. mevzuat grubu uzmanları tarafından hazırlanmıştır.
Makalenin her türlü yayın hakkı Kamutech Yazılım A.Ş.’ye aittir.
Kaynak göstermek ve link vermek kaydıyla alıntı yapılabilir.