Açıklamaya göre; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 23 ve geçici 24 üncü maddede yer alan düzenlemelere istinaden kadroya geçen işçilerin; aynı iş yerinde çalışmaya devam etmeleri nedeniyle, ücretlerine ait gelir vergisi matrahının, alt işveren (taşeron veya yüklenici) firmada süre gelen gelir vergisi matrahları ile birleştirilmesi gerekecektir.

Taşerondan kadroya geçen işçilere yapılacak ücret ödemelerinin Gelir Vergisi Kanununun 61, 94 ve 103 üncü maddelerinde yer alan vergi tarifesinde belirtilen oranlar uygulanmak suretiyle vergilendirilmesi gerekmektedir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununa göre;

14.800 TL’ye kadar gelirlerde % 15
34.000 TL’nin 14.800 TL’si için 2.220 TL, fazlası için % 20
80.000 TL’nin 34.000 TL’si için 6.060 TL, (ücret gelirlerinde 120.000 TL’nin 34.000 TL’si için
6.060 TL), fazlası % 27
80.000 TL’den fazlasının 80.000 TL’si için 18.480 TL, (ücret gelirlerinde 120.000 TL’den
fazlasının 120.000 TL’si için 29.280 TL), fazlası % 35 oranında gelir vergisi uygulandığını biliyoruz.

Maliye Bakanlığı tarafından yayınlanan yazı aşağıdaki şekildedir;

T.C.

MALİYE BAKANLIĞI

Gelir İdaresi Başkanlığı

Sayı: 48678239-120.03.12(7453)-E.51913

Konu: Sürekli İşçi Kadrosuna Alınan Hizmet Erbabının Gelir Vergisi Matrahı

MUHASEBAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE

Bilindiği üzere, 24.12.2017 tarihli ve 30280 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 127 nci maddesiyle, 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 23 ve geçici 24 üncü maddelerinde belirtilen kamu kurum ve kuruluşlarında, 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve diğer mevzuat hükümleri uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yüklenici firmalarda çalıştırılan personel, sürekli işçi kadrosuna veya mahalli idare şirketlerinde işçi kadrosuna alınmaktadır.

Söz konusu personelin, alt işveren (taşeron veya yüklenici) firmadan elde ettikleri ücret gelirlerine ilişkin süregelen gelir vergisi matrahlarının kadroya alındıkları kurumdan elde edecekleri ücret matrahlarına eklenip eklenemeyeceği ve sürekli işçi kadrosuna geçtikleri ayda asgari geçim indirimi uygulanması hakkında, Başkanlığımıza çeşitli kurum ve kuruluşlarca görüş sorulmakta olup uygulama birliğinin sağlanması amacıyla, aşağıda yer alan açıklamaların yapılmasına gerek görülmüştür.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;

61 inci maddesinde ‘’Ücret işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı, (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez…’’

62 nci maddesinde, ‘’İş verenler, hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştırılan gerçek ve tüzel kişilerdir…’’

hükümleri yer almaktadır.

Aynı kanunun 94 üncü maddesinde ise tevfikat yapmak zorunda olan mükellefler sayılmış, aynı maddenin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde de ‘’Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61’inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104’üncü maddelere göre vergi tevfikatı yapılacağı belirtilmiştir.

Diğer taraftan, 160 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin ‘’1. Genel ve Katma Bütçeli İdareler ile Döner Sermayeden Ödenen Ücretlerin Vergilendirilmesi’’ başlıklı bölümünde; ‘’…Öte yandan, Gelir Vergisi Kanununun 104. Maddesinde, yıllık gelir vergisinin, vergiye tabi gelirlerin yıllık toplamından 31. Maddedeki indirimler düşüldükten sonra 103. maddedeki nispetler uygulanmak suretiyle hesaplanacağı hükme bağlanmıştır. Bu hüküm ve 128 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yapılan açıklamalara göre, aynı işveren tarafından aynı vergilendirme dönemi içinde yapılan ücret ödemelerinin toplamı, yürürlükte olan gelir vergisi tarifesinin aynı gelir dilimi içinde kaldığı sürece, bu dilime ait vergi nispeti bu gelir dilimini aşması halinde ise aşan kısmın vergisi bir üst dilime ait vergi nispeti esas alınarak hesaplanacaktır. …’’ açıklamasına yer verilmiştir.

Öte yandan, 193 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde, ‘’Ücretin gerçek usulde vergilendirilmesinde asgari geçim indirimi uygulanır.

… Gelirin kısmi döneme ait olması halinde, ay kesirleri tam ay sayılmak suretiyle bu süreye isabet eden indirim tutarları esas alınır. Asgari geçim indirimi, bu fıkraya göre belirlenen tutar ile 103 üncü maddedeki gelir vergisi tarifesinin birinci gelir dilimine uygulanan oranın çarpılmasıyla bulunan tutarın, hesaplanan vergiden mahsup edilmesi suretiyle uygulanır. Mahsup edilecek kısmın fazla olması halinde iade yapılmaz. …’’ hükmü yer almaktadır.

Konu ile ilgili olarak 265 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde gerekli açıklamalar yapılmıştır.

Bu hüküm ve açıklamalara göre,

• Kamu kurum ve kuruluşlarında veya mahalli idare şirketlerinin kadrosunda göreve başlayan personelin, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 23 ve geçici 24 üncü maddesinde yer alan düzenlemelere istinaden kadroya geçirilmesi ve aynı iş yerinde çalışmaya devam etmesi nedeniyle, ücretlerine ait gelir vergisi matrahının, alt işveren (taşeron veya yüklenici) firmada süre gelen gelir vergisi matrahları ile birleştirilmesi ve söz konusu personele yapılan ödemelerin ücret olarak, Gelir Vergisi Kanununun 61, 94 ve 103 üncü maddelerinde yer alan vergi tarifesinde belirtilen oranlar uygulanmak suretiyle vergilendirilmesi gerekmektedir.

• Kamu kurum ve kuruluşları veya mahalli idare şirketleri kadrolarına geçen personelin fiilen geçişin yapıldığı aya ilişkin alt işveren (taşeron veya yüklenici) firmalardan aldığı kıst dönem ücretine uygulanan asgari geçim indiriminin gelir vergisinin yetersizliği nedeniyle mahsup edilemeyen kısmının, aynı aya ilişkin kadroya geçiş yapılan kamu kurum ve kuruluşları veya mahalli idare şirketleri tarafından ödenecek ücretlerinden indirim konusu yapılması mümkündür.

Bilgi edinilmesini ve uygulama birliğinin sağlanmasını teminen Başkanlığımız görüşünün ilgili muhasebe birimlerine duyurulması hususunda gereğini rica ederim.

Necmi KESKİNSOY

Başkan a.

Gelir İdaresi Başkan Yardımcısı

Açıklamanın orijinaline ulaşmak için tıklayınız.

• 1. GİRİŞ
• 2. VERGİ DİLİMİ NEDİR? NASIL HESAPLANIR?
  • 2.1. Örnek Gelir Vergisi Hesaplama (2016 yılı)
• 3. YIL İÇİNDE İŞVERENİ DEĞİŞEN PERSONELİN GELİR VERGİSİ SIFIRLANIR MI?
• 4. TAŞERON İŞÇİLERİN ALT İŞVERENİ (TAŞERON FİRMA) DEĞİŞTİĞİNDE GELİR VERGİSİ SIFIRLANIR MI?

Ali Hikmet UĞURLU
Kamu İhale Mevzuatı Uzmanı

1. GİRİŞ

Yaz aylarının gelmesiyle birlikte, çalışanlara ödenen net maaş tutarlarının, önceki aylara göre bir miktar eksildiği dikkatinizi çekmiştir.

Bu durum çalışanlar arasında “vergi dilimine girmek” olarak ifade edilmektedir.

Gelir Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca, ücretlilerden kesilen gelir vergisi yılın her ayında sabit bir oran üzerinden değil, toplam kazanca göre “artarak” uygulanmaktadır.

Diğer ücretlilerde olduğu gibi, hizmet alımı ihalelerinde çalışan taşeron işçiler de gelir vergisi hükümlerine tabidir.

Makalenin PDF halini indirmek için tıklayınız.

Makalemizde ele alacağımız konu ise özellikle yıl içerisinde birden fazla alt işveren (taşeron firma) altında çalışan taşeron işçilerin gelir vergisi hesaplarında sıkça yapılan bir hata ile ilgilidir.

Taşeron firmaların (alt işverenlerin) neredeyse hepsinin yaptığı bu hata, “Asıl işveren” olarak İdareleri de yakından ilgilendirmektedir.

2. VERGİ DİLİMİ NEDİR? NASIL HESAPLANIR?

Bir işverene tabi olarak çalışan gerçek kişilerin, bir takvim yılı içerisinde elde etmiş oldukları ücret gelirleri, gelir vergisine tabidir.

Gelir Vergisi Kanunu’nun 103 üncü maddesi uyarınca 2016 takvim yılı gelirlerine uygulanan vergi tarifesi şöyledir:

2.1. Örnek Gelir Vergisi Hesaplama (2016 yılı)

2016 yılında asgari ücretin %20 fazlasını alan bir işçinin aylık gelir vergisi tutarlarını hesaplayalım;

Hesaplamaya İlişkin Açıklamalar

Brüt Ücret : Asgari ücretin %20 fazlası (1.647 TL * %20 = 1.976,40 TL)

Vergi Matrahı : Brüt Ücret – (%14 SGK İşçi Primi + %1 İşsizlik İşçi Primi),

1.976,40 – (276,70+19,76) = 1.679,94 TL

Kümülatif Vergi Matrahı: Her ayın vergi matrahlarının, ilgili aya kadar olan toplam tutarı

Vergi Dilimi : GVK 103. Maddesi vergi tarifesi oranları

Görüldüğü üzere Ocak-Temmuz ayları arasında işçinin kümülatif vergi matrahı 12.600 TL nin altında olduğu için (11.759,58 TL) bu aylarda %15 oranında gelir vergisi yani 1.679,94 * %15 = 251,99 TL kesilmiştir.

Ağustos ayında ise işçinin kümülatif vergi matrahı 13.439,52 TL’dir. Bu ayda işçinin toplam gelirinin12.600 TL’ye kadar olan kısmı %15 üzerinden, yani 12.600-11.759,58=840,42 * %15 =126,06 TL ve 12.600 TL’yi aşan kısmı için %20 üzerinden, yani 13.439,52-12.600=839,52 * %20 = 167,90 TL Ağustos ayında (126,06+167,90) 293,96 TL gelir vergisi kesilmiştir.

Eylül-Aralık ayları arasında ise işçinin kümülatif vergi matrahının tamamı 12.600 TL nin üzerinde olduğu için bu aylarda %20 oranında gelir vergisi yani 1.679,94 * %20 = 335,99 TL kesilmiştir.

3. YIL İÇİNDE İŞVERENİ DEĞİŞEN PERSONELİN GELİR VERGİSİ SIFIRLANIR MI?

Daha önce de ifade edildiği üzere, gelir vergisi yıllık kazanç üzerinden hesaplanır. Ancak yıl içinde birden fazla işverenden ücret alan işçilerin gelir vergisi hesaplanırken gelir vergisine esas kazanç hesabında her işveren ayrı ayrı değerlendirilir. Başka bir ifadeyle yeni başladığı işyerinde kümülatif vergi matrahı “0” sıfır olarak kabul edilir.

Ancak sonraki işverenlerden aldığı ücret vergi tarifesinin ikinci gelir dilimini (2016 yılı için 30.000 TL’yi) aşıyorsa, bu durumda beyan dönemi geldiğinde işçi o yıl ki tüm ücretlerini beyan edecek ve yıl içinde işverenlerce kesilen vergileri ise mahsup edecektir.

Konuyla ilgili 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 86’ncı maddesinde;

“Aşağıda belirtilen gelirler için yıllık beyanname verilmez, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde bu gelirler beyannameye dahil edilmez.

1- Tam mükellefiyette
…
b) Tek işverenden alınmış ve tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretler (4962 sayılı Kanunun 17/D maddesiyle değişen parantez içi hüküm 07/08/2003 tarihinden geçerli olmak üzere) (birden fazla işverenden ücret almakla beraber, birden sonraki işverenden aldıkları ücretlerinin toplam 103’üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşmayan mükelleflerin, tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretleri dahil)…” hükmüne yer verilmiştir.

Benzer şekilde 16 seri nolu Gelir Vergisi Sirkülerinde;

“Toplama yapılmayan haller

Madde 86- Aşağıda belirtilen gelirler için yıllık beyanname verilmez, diğer gelirler için beyanname verilmesi halinde bu gelirler beyannameye dahil edilmez.

1.Tam mükellefiyette;
…

c) Vergiye tabi gelir toplamının [(a) ve (b) bentlerinde belirtilenler hariç] 103 üncü maddede yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı aşmaması koşuluyla, Türkiye’de tevkifata tabi tutulmuş olan; birden fazla işverenden elde edilen ücretler, menkul sermaye iratları ve gayrimenkul sermaye iratları,” şeklinde ifade edilmiştir.

Son olarak 160 Seri No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde;

“Buna göre, bir hizmet erbabının birden fazla işverenden ücret alması halinde, her bir işverenin ödediği ücretler, ayrı ayrı vergilendirilmektedir. Dolayısıyla vergi tarifesi, her bir işverenin ödediği ücrete, diğer işveren veya işverenlerin ödediği ücretle ilgilendirilmeksizin ayrı ayrı uygulanmaktadır. Ancak, söz konusu ücretlerin gayrisafi tutarları toplamının, Gelir Vergisi Kanununun 86. maddesinde belirtilen haddi aşması halinde, bu ücretlerin yıllık beyanname ile beyan edilmesi gerekmektedir” açıklamalarına yer verilmiştir.

4. TAŞERON İŞÇİLERİN ALT İŞVERENİ (TAŞERON FİRMA) DEĞİŞTİĞİNDE GELİR VERGİSİ SIFIRLANIR MI?

Hizmet alımı ihalesi kapsamında çalışan taşeron işçiler açısından, alt işverenin yıl içinde değişmesi söz konusu olabilmektedir. Yani yıl içinde sözleşmesi biten bir hizmet alımı için yenilenen ihalede farklı bir firma ile sözleşme imzalanabilmektedir.

Böyle bir durumda taşeron işçilerin gelir vergileri sıfırlanmayacaktır. Zira “Asıl İşveren” olan İdare değişmemiştir. Dolayısıyla alt işveren (taşeron firma) değişse bile işçilerin gelir vergisi yıllık kazançları üzerinden hesap edilmelidir.

Yeni ihaleyi alan firma, taşeron işçilerin son çalıştığı aya ait bordrolarında yer alan “Kümülatif Gelir Vergisi Matrahlarını” dikkate alarak, bu rakamlar üzerinden gelir vergisi hesaplamaya devam edecektir.

Konuyla ilgili Gelir İdaresi Başkanlığının görüşü şu şekildedir:

Gelir İdaresi Başkanlığının verdiği görüşte de ifade edildiği üzere, alt işveren işçilerin işverenlerinin yıl içerisinde değişmesi durumu “tek işverenden elde edilen ücret” olarak kabul edilmeli ve işçilerin ücret gelirlerinin kümülatif toplamı üzerinden gelir vergisi hesap edilmelidir.

Makalenin PDF halini indirmek için tıklayınız.