Kamu kurumları, çalıştırdıkları sürekli işçileri, 696 sayılı KHK’daki hükümler çerçevesinde, emekliliği hak ettikleri tarih itibariyle emekli etmektedirler.

Ancak genç yaşta emekli olmak istemeyen sürekli işçiler, çalışma hayatına devam etmeyi talep etmektedir. 

Diğer yandan en son Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın görüşü doğrultusunda; hem belediye şirketlerine hem de kamu kurumlarına sonradan alınan işçilerin, 696 sayılı KHK’nın zorunlu emeklilik uygulaması kapsamında olmadığı belirtilmiştir.

Dolayısıyla zorunlu emeklilik uygulaması sadece 696 sayılı KHK ile kadroya geçen eski taşeron işçiler açısından mağduriyet oluşturan negatif ayrımcılık uygulamasına dönüşmüştür.

Taşerondan kadroya geçen işçilerin diğer bir önemli sorunu; nakil, tayin ve becayiş hakkına sahip olmamaları.

696 KHK’lı işçiler, çakılı kadro şeklinde kadroya alındılar ve kendi kurumları dışında bir kuruma nakil, tayin ya da becayiş hakkına sahip değiller.

Oysa sürekli işçilerin, en başta eş durumu olmak üzere tayin ve nakili zorunlu kılan pek çok durumları olabilmektedir. 

Taşerondan kadroya geçen sürekli işçilerin bu iki önemli sorunu, zaman zaman Meclis gündemine de gelmektedir.

Son olarak İYİ Parti Ankara Milletvekili İbrahim Halil Oral, taşerondan kadroya geçen işçiler için Meclis’te bir soru önergesi verdi.

Oral, sosyal medya hesabından soru önergesini de paylaşarak şu mesajı verdi:

“696 sayılı KHK ile sözde kadroya geçirilen işçilerin mağduriyetleri sürüyor. Kurum için yer değiştirme ve tayin hakları gasp edilirken zorunlu emeklilikle de yoksulluğa mahkum ediliyorlar.

Genel kurulda dile getirdiğim hususu bakanlıktan da sordum. Takipçisiyiz.”

İYİ Parti Milletvekili Oral, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin’e yönelttiği soru önergesinde; 696 sayılı KHK ile kadroya geçirilen işçilere yönelik tayin ve kurum içi yer değiştirmeye ilişkin çalışma yapılıp yapılmadığını sordu. Milletvekili Oral, ayrıca 696 sayılı KHK’lıların zorunlu emekliliğinin kaldırıp kaldırılmayacağını sordu.

İşte o soru önergesi;

Adana 14. İş Mahkemesi’nin Anayasa Mahkemesine taşıdığı davada konu karara bağlandı.

Adana 14. İş Mahkemesi; Devlet hastanesinde çalışmakta iken hakkında “emekliye sevk onayı” alınan işçinin işe iadesi talebiyle açtığı davada, itiraz konusu kuralın Anayasa’nın 10. ve 49. maddelerine aykırı olduğu kanısıyla konuyu Anayasa Mahkemesine taşıdı. Böylece 696 Sayılı KHK’nın zorunlu emeklilik getiren maddesinin iptalini istedi.

O madde şöyle:

b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış olmak,

Konuyu Karara bağlayan AYM, şu değerlendirmeyi yaptı:

–          İtiraz yoluna başvuran Mahkeme 375 sayılı KHK’nın geçici 23. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin iptalini talep etmiştir. İtiraz konusu kuralla sürekli işçi kadrosunda istihdam edilmek için yazılı başvuru yapacakların herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış olmak koşulunu taşımaları gerektiği öngörülmüştür.

–          Bakılmakta olan davanın konusu ise sürekli işçi kadrosunda istihdam edilmekte iken yaşlılık aylığına hak kazanması nedeniyle emekliye sevk edilen işçinin işe iade talebine ilişkindir.

–          Anılan KHK’nın geçici 23. maddesinin beşinci fıkrasının birinci cümlesinde sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerin, birinci fıkrada öngörülen şartları taşıdıkları sürece ve çalıştırıldıkları teşkilat ve birimde geçiş işlemi yapılmadan önceki ihale sözleşmesi kapsamındaki hizmetleri yürütmek üzere istihdam edilebilecekleri, ikinci cümlesinde ise bunların istihdam sürelerinin hiçbir şekilde sosyal güvenlik kurumlarından emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazandıkları tarihi geçemeyeceği hükme bağlanmıştır.

–          Söz konusu birinci cümlede istihdam süresince işçinin taşıması gereken koşulların tek tek sayılmayıp birinci fıkradaki koşullara atıfta bulunulması itiraz konusu kurala bakılmakta olan davada uygulanacak kural niteliği kazandırmamaktadır. Bu durum, yaşlılık aylığına hak kazanmanın istihdam sürecinin sona erme nedeni olarak ayrıca öngörülmüş olmasından kaynaklanmaktadır. Nitekim yaşlılık aylığına hak kazanmak itiraz konusu kural gereğince değil bu kuralın yer aldığı maddenin beşinci fıkrası uyarınca istihdam sürecini sona erdirmektedir. Bu itibarla itiraz konusu kuralın bakılmakta olan davada uygulanma imkânı bulunmamaktadır.

–          Açıklanan nedenle bakılmakta olan davada uygulanma imkânı bulunmayan kurala ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

–          Başvuru kararında itiraz konusu kuralın hangi nedenlerle Anayasa’nın 10. ve 49. maddelerine aykırı olduğu ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmemiştir. Bu itibarla başvurunun yöntemine de uygun olmadığı anlaşılmaktadır.

Sonuç olarak Anayasa Mahkemesi, Adana 14. İş Mahkemesi tarafından yapılan, 696 sayılı KHK’nın “Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış olmak” maddesinin Anayasa’ya aykırılığı ile ilgili başvurusunu, başvurunun yöntemine uygun olmadığı ve aykırılık iddiasının açıkça ortaya konulamadığı gerekçesiyle reddetmiştir.

Diğer yandan AYM’nin zorunlu emeklilik konusundaki red kararının, ilgili hükmün esasıyla ilgili olmaması, taşerondan kadroya geçen işçiler açısından sevindiricidir. Bu aşamada esasa ilişkin; yöntemine uygun ve aykırılık gerekçelerinin yeterince ortaya konulduğu bir itirazdan sonuç çıkma ihtimali saklıdır.

İşte Anayasa Mahkemesi’nin O Kararı!