Bu yazımızda toplu işçi çıkarmanın ne olduğunu, gerekçelerinin neler olabileceğini, toplu işçi çıkarma ile karşı karşıya kalan işçilerin neler yapabileceğini anlatacağız.

Toplu işçi çıkarma nedir?

Toplu işçi çıkarma 4857 sayılı İş Kanununun 29 uncu maddesinde düzenlenmiştir.

İşyerinde çalışan işçi sayısı:
a) 20 ile 100 işçi arasında ise, en az 10 işçinin,
b) 101 ile 300 işçi arasında ise, en az yüzde on oranında işçinin,
c) 301 ve daha fazla ise, en az 30 işçinin,
İşine bir aylık süre içinde aynı tarihte veya farklı tarihlerde son verilmesi toplu işçi çıkarma sayılır.

Toplu işçi çıkarma hangi gerekçelerle yapılır? Belirli bir prosedürü var mıdır?

İşveren; ekonomik, teknolojik, yapısal ve benzeri sebeplerle ya da işletme, işyeri veya işin
gerekleri sonucu toplu işçi çıkarmak isteyebilir. Fakat toplu işçi çıkarmak isteyen işveren bunu en az 30 gün önce bir yazı ile işyeri sendika temsilcilerine, ilgili bölge müdürlüklerine ve Türkiye İş Kurumuna bildirmelidir.

İşverenin yapacağı bildirimde mutlaka aşağıdaki bilgiler bulunmalıdır;

• İşçi çıkarmanın sebepleri,
• Bundan etkilenecek işçi sayısı ve grupları,
• İşe son verme işlemlerinin hangi zaman diliminde gerçekleşeceği.

Toplu olarak işten çıkarılacak işçilere ihbar ve kıdem tazminatı ödenir mi?

Toplu işçi çıkarma yapmak isteyen işveren İş Kanunu 17 nci maddesindeki ihbar sürelerini gözetmelidir. Yani toplu işçi çıkarma işlemi ile işten çıkarılan işçiye ihbar öneli kullandırılmalı ya da ihbar tazminatı ödenmelidir. Ayrıca en az 1 yıl çalışmış olan işçilere kıdem tazminatı ödemesi de yapılmalıdır. İşçilerin kullanmadığı yıllık izinler varsa bu izin süreleri de ücret olarak ödenmelidir.

Fesih bildirim süresi; işverenin toplu işçi çıkarma isteğini bölge müdürlüğüne bildirmesinden
30 gün sonra hüküm doğurur.

İşçi bu durumda ne yapabilir?

Yukarıda toplu işten çıkarma ile karşı karşıya olan işçilere çalışma sürelerine göre ihbar öneli kullandırılması gerektiğini ya da ihbar tazminatı ödenmesi gerektiğini ifade etmiştik. Aynı şekilde en az 1 yıl çalışmış işçilere de kıdem tazminatı ödenmesi gerekir.

Toplu işten çıkarmada ispat yükümlülüğünün çoğu işverene aittir. İş kanununda da belirtildiği üzere işten çıkarma işlemi, ekonomik, teknolojik, yapısal ve benzeri işletme, işyeri veya işin gereklerine dayandığından, işveren feshin gerekçesini somut olarak ortaya koyup, son çare olarak işten çıkarma yaptığını ispat etmelidir. İşçi ise feshin geçerli sebebe dayanmadığını belirterek İş Mahkemesinde işe iade davası açabilir. İşe iade davası için süre feshin işçiye bildirimden itibaren 30 gündür.

Yapılan işten çıkarma işlemi işletmesel sebeplere dayanıyorsa, işverenin feshe son çare olarak bakıp bakmadığı açılan davaların seyrini belirlemektedir.