İmzalandığı dönemde bir hayli yüksek olan sözleşmedeki oranların yüksek enflasyon nedeniyle eridiğini belirten Atalay, TÜRK-İŞ Kamu Koordinasyon Kurulunu toplayarak kayıpların giderilmesi için harekete geçtiklerini söyledi.

Atalay, bu süreçte, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan ile kamu işçilerinin talebine dair görüşmeler gerçekleştirdiklerini bildirdi.

Girişimleri sonucu, 29 Ocakta imzalanan ek protokolle ocak ayındaki ücret artışlarından sözleşme yürürlük tarihi farklı dönemlerde olan kamu işçilerinin de yararlandığını vurgulayan Atalay, bu sayede yaklaşık 230 bin kamu işçisinin ücretine yüzde 32,57lik artış yapılmasını sağladıklarını dile getirdi.

Atalay, TÜİK tarafından ocak ayı enflasyonun yüzde 6,7 olarak açıklandığını hatırlatarak, “Ocaktan sonra en az 10 puan kaybımız oluyor. Bu az bir kayıp değil. Bunu kök ücrete, ikramiyeye, 237 bin insana vurduğun zaman, 6 aylık maaşı ve 2 ikramiyeyi de eklediğin zaman büyük bir yekun tutuyor.” dedi.

“MİLLET BUNDAN MEMNUN OLDU MU? HAYIR, BEN DE OLMADIM”

TÜRK-İŞ yönetimi olarak Kamu Koordinasyon Kurulunun, bağlı sendikaların ve işçilerin görüşlerini her zaman dikkate aldıklarını vurgulayan Atalay, “Ek protokolün imzalanması konusunda TÜRK-İŞ Kamu Koordinasyon Kurulu olarak ortak karar aldık. Sendikaların istemediği hiçbir işe imza atmamız mümkün değil. Bu, beklentileri karşılamadı. Millet bundan memnun oldu mu? Hayır. Ben de memnun olmadım.” diye konuştu.

Atalay, kamu işçilerinin ücretlerinin yeniden düzenlenmesi gerektiğini ifade ederek, şunları söyledi:

“Kamu işçisinin ücretleriyle ilgili düzenlemeye ihtiyaç var. Bunun adına ek zam mı dersiniz, iyileştirme mi dersiniz. Bu yönde bir adım atılmalı. Bu enflasyon devam ettiği sürece iyileştirmenin de anlamı kalmıyor. Bir taraftan üç lira veriliyor, enflasyonla dört lira alınıyor.”

Çalışanların ücretleri üzerinden ödediği gelir vergisinin yüksekliğine de değinen Atalay, vergiyle ilgili haksız bir uygulama olduğunu dile getirdi. Atalay, “Bu durum sürdürülebilir bir şey değil. Bir işçinin aşağı yukarı 1,5 ücreti vergiye gidiyor. Bu doğru değil.” değerlendirmesinde bulundu.

Kamudaki taşeron işçilerin kadro taleplerinin devam ettiğini anımsatan Atalay, taşeron işçilere verilen kadro sözünün yerine getirilmesi gerektiğini de söyledi.

• MUTFAK ENFLASYONU AYLIK %4,27 ON İKİ AYLIK %69,76 YILLIK ORTALAMA %79,44 ORANINDA ARTTI.
• DÖRT KİŞİLİK AİLENİN AYLIK GIDA HARCAMASI TUTARI (AÇLIK SINIRI) 15.048 TL,
• GIDA İLE BİRLİKTE DİĞER TÜM TEMEL HARCAMALARI İÇİN HANEYE GİRMESİ GEREKEN TOPLAM GELİR TUTARI (YOKSULLUK SINIRI) İSE 49.019 TL,
• BEKÂR BİR ÇALIŞANIN AYLIK YAŞAMA MALİYETİ 19.630 TL‘YE ULAŞTI.

TÜRK-İŞ Araştırmasının 2024 Ocak ayı sonucuna göre;

• Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması tutarı (açlık sınırı)  15.048,89 TL’ye,
• Gıda harcaması ile giyim, konut (kira, elektrik, su, yakıt), ulaşım, eğitim, sağlık ve benzeri ihtiyaçlar için yapılması zorunlu diğer aylık harcamalarının toplam tutarı ise (yoksulluk sınırı) 49.019,19 TL’ye,
• Bekâr bir çalışanın ‘yaşama maliyeti’ de aylık 19.630,40 TL’ye yükseldi.

TÜRK-İŞ’ in verilerine göre “mutfak enflasyonu” ndaki değişim Ocak 2024’te şu şekildedir:

• Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin “gıda için” yapması gereken asgari harcama tutarındaki artış bir önceki aya göre % 4,27 oranında gerçekleşti.
• Son on iki ay itibariyle değişim oranı  % 69,76 oldu.
• On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı ise % 79,44 olarak hesaplandı.

TÜRK-İŞ hesaplamasında temel alınan ve doğrudan piyasadan düzenli olarak derlenen fiyatlara göre, gıda ürünlerinde Ocak 2024 itibariyle gözlemlenen değişim harcama gruplarına göre şu şekilde oldu:

Süt, yoğurt, peynir grubunda;

Bu grupta yeni açıklanan çiğ süt fiyatları henüz raflara yansıtılmadığı için, geçen ay tespit edilen fiyat seviyeleri yerini korudu. Fakat bazı marketlerde fiyat ayarlaması yapıldığı da gözlemlendi.

Et, tavuk, balık, yumurta, kuru baklagiller, ürünlerinin bulunduğu grupta;

Et fiyatlarında -geçen ay olduğu gibi- bu ay da artış görüldü. Bu grupta en yüksek artış balık fiyatlarında gözlemlendi. Ortalama balık fiyatlarında 32 TL’lik bir artış görüldü. En fazla tüketilen hamsinin kilogram fiyatı 120 TL’ye kadar yükseldi. Hesaplamada her zaman olduğu gibi yaygın satılan balıklar esas alınmıştır.

Yumurta fiyatları yılsonu fiyat ayarlamaları nedeniyle 0,20 kuruşluk bir artış gözlemlendi. Tavuk fiyatları ise geçen aya göre 5 TL artış göstererek ortalama kg fiyatı 77 TL’den marketlerde yer aldı.

Kuru baklagiller grubunda bir miktar fiyat artışı görüldü. Bu grupta en yüksek artış yeşil mercimekte gerçekleşti. Yeşil mercimeğin kilogram fiyatı ortalama 86 TL’den, marketlerdeki raflarda yer aldı.

Taze sebze-meyve grubunda;

Bu ay mevsim şartlarının nispeten olumlu ilerlemesi nedeniyle ortalama sebze fiyatlarında kısmi bir artış gözlemlendi.

Lahana, ıspanak, pırasa, brokoli ve kereviz gibi kış mevsiminde ağırlıklı tercih edilen sebzelerin kilogram fiyatlarında 5 ila 10TL arasında bir artış olduğu tespit edildi. Taze meyve sebze grubunda fiyatı aynı kalan tek ürün patates olarak tespit edildi.

Meyve tezgahlarında sadece elmanın fiyatında bir miktar düşüş gözlemlendi. Bu ay kalan diğer meyve fiyatlarında ortalamada 3 TL’lik bir artış hesaplandı.

Ortalama sebze (ana yemekleri tamamlayan maydanoz, kıvırcık vb. salata yeşillikleri dâhil değil) kg fiyatı 34,34 TL, ortalama meyve kg fiyatı 34,25 TL oldu. Hesaplamada -bu ay- 25’i sebze ve 10’u meyve olmak üzere toplam 35 üründeki fiyat değişimi dikkate alındı. Ortalama meyve-sebze kg fiyatı 32,53 TL olarak tespit edildi (ana yemekleri tamamlayan maydanoz, kıvırcık gibi salata yeşillikleri bu hesaplamada “Ortalama Meyve-Sebze Fiyatı”na dâhil edilmektedir).

Ekmek, pirinç, un, makarna, bulgur, irmik gibi ürünlerin bulunduğu grupta;

Bu ay ekmek fiyatı arttı ve Ankara’da 200 gramlık ekmek fiyatı 8 TL olarak belirlendi. Böylece 4 kişilik ailenin aylık sadece ekmek fiyatında 105 TL’lik artış meydana geldi.

Tahıllar grubunda bu ayda sınırlı seviyede artış yaşandı. Marketlerde ürün çeşitliliğinde azalma tespit edildi.

Temel yağ ürünlerinin bulunduğu grupta;

Geçen ay fiyatı bir önceki aya göre sabit kalan zeytinyağı bu ay litre fiyatında ortalama 30 TL’lik artışla bu grubun en yüksek artışa sahip ürünü olarak belirlendi. Zeytinyağı fiyatları marketlerde ortalama litresi 330 TL’den satılmaktadır. Aynı şekilde zeytin fiyatlarında görülen 17 TL’lik artış ile siyah zeytin ortalama 225 TL, yeşil zeytin ortalama 190 TL’den market raflarında yer almaktadır.

Yağlı tohumlar ise (ceviz, fındık, yer fıstığı ve ay çekirdeği) kilogram fiyatında %8 oranında artışla ortalama 339 TL’den satılmaktadır.

Son grup içinde yer alan diğer gıda maddelerinden;

Bu grupta en yüksek artış ortalamada 56 TL ile baharatlarda (kimyon, nane, karabiber vb.)gerçekleşmiştir. Ihlamur fiyatında geçen aya göre kısmi bir artış belirlenmiş, pekmezin fiyatında ise 14,50 TL’lik bir artış tespit edilmiştir.

Salça, reçel, bal ve şeker fiyatlarında bazı marketler sabit kalmış bazı market fiyatlarında indirim tespit edilmiştir. Fakat hesaplama da ortalama fiyatlar aynı kalmıştır. 

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, törendeki konuşmasında, 2023-2024 dönemini kapsayan Toplu İş Sözleşmesi Çerçeve Anlaşma Protokolünün 9 Mayıs 2023’te imzalandığını anımsattı.

Mayıs ayındaki sözleşmeyle işçilerin en düşük ücretinin 15 bin liraya yükseltildiğini hatırlatan Işıkhan, “Bu 15 bin lira ücretin üzerine 2023 yılı ilk 6 ayı için refah payı dahil olmak üzere yüzde 45 oranında zam yapılmış ve diğer kalemlerde de iyileştirmeler gerçekleştirilmişti. Bu dönemde işçi konfederasyonlarımız ve sendikalarımızın tam bir mutabakatıyla toplu iş sözleşmesini imza altına almıştık.” dedi.

Işıkhan, işçi konfederasyonlarının toplu iş sözleşmelerinin ücret dönemlerine ilişkin takvim farklılıklarından dolayı yeni bir ek protokol talebi kendilerine ilettiğini belirtti.

Toplu iş sözleşmelerinde başlangıç tarihlerinin, alınacak ücretin ve enflasyon farkının belirlenmesinde önemli bir etken olduğuna dikkati çeken Işıkhan, şöyle devam etti:

“Yıl içinde enflasyon oranlarının belirli aylarda farklılaşması, enflasyon farkının hesaplanması nedeniyle kamu işçilerinin farklı ücret artış almasına sebep olmaktadır. Bu nedenle ocak ayında kamu işçilerinin aldığı ücret artışlarının, yürürlük tarihi farklı dönemlerde olan kamu işçileriyle eşitlenmesine dair bir karar almış durumdayız. İşçi konfederasyonlarımızla yaklaşık bir aydır yürüttüğümüz çalışmalar neticesinde bu ek protokol ortaya çıkmıştır.”

Kamu işçilerine ocak 2024’te yapılan artıştan, süreleri henüz gelmeyen kamu işçilerinin de toplu sözleşme süreleri içinde yararlanmalarını sağladıklarını belirten Işıkhan, yeni dönem toplu iş sözleşmelerinde bir daha söz konusu farklılıkların olmaması için kamu işçileri toplu iş sözleşmelerinin yürürlük tarihinin 1 Ocak 2025 olması yönünde düzenleme yapılmasının da ek protokolle kararlaştırıldığını bildirdi.

Kamu çalışanlarının refahını Türkiye’nin refahı olarak gördüklerini vurgulayan Işıkhan, şunları kaydetti:

“Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın güçlü iradesiyle, her fırsatta defalarca dile getirdiği gibi, hiçbir vatandaşımızı enflasyona ezdirmeyeceğiz dedik, ezdirmedik. Hepimiz çok iyi biliyoruz ki alın teri, emek bizim için kutsaldır. Bu sebeple, ülkemiz adına taş üstüne taş koyan, kalkınmamızda ve büyümemizde emekleri olan işçilerimizin refahını kendi meselemiz olarak gördük. Bugünkü ek protokolümüzde de gereken tüm mali ve sosyal dengeleri korumaya azami hassasiyet gösterdik.”

– “Kaybın büyük bölümünü attığımız imza ile gideriyoruz”

TÜRK-İŞ Genel Başkanı Ergün Atalay da bir süredir Türkiye’nin çalışma hayatının gündeminde vergi ve taşeron konusunun olduğunu belirtti.

Atalay, Konfederasyon Genel Merkezi’nde kamu işçilerine ek zam gündemiyle düzenlenen TÜRK-İŞ Başkanlar Kurulu’nun ardından, açıklamalarda bulundu.

Kamudaki 700 binden fazla işçinin 2023-2024 dönemindeki mali ve sosyal haklarının belirlendiği Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Protokolü‘nü mayıs ayında imzalandıklarını anımsatan Atalay, son 30 yılın en iyisi niteliğindeki sözleşmenin kazanımlarının yüksek enflasyon nedeniyle eridiğini söyledi.

Atalay, yılbaşından beri kamu işçisine ek zam yapılması için görüşmelerde bulunduklarını belirterek, şöyle konuştu:

“Ocak ayının başında enflasyon rakamı açıklandı. 2023 yılının ikinci altı ay enflasyonu 37,57 oldu. Bir kısım kamu işçimizin sözleşme tarihi ocak ayı itibarıyla başlıyor. Onlar 32,57 zam aldı. Sözleşmeleri mart ve sonraki aylarda başlayanlar bu rakamı alamıyor. Arada 10 ila 14 puan fark var. Bu işçiler haklı olarak ocak ayındaki enflasyon oranının kendilerine de verilmesini istedi. Bunun üzerine, TÜRK-İŞ Kamu Koordinasyon Kurulunu topladık. Süreç içinde yedi kez toplandık. 15-20 gün içinde Cumhurbaşkanı’ndan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı’na kime gidilmesi gerekiyorsa, gittik. Geçen hafta Hazine ve Maliye Bakanı ile oturduk. ‘Sözleşme yok, zamanı gelince bu parayı alın’ dediler. Bunun üzerine baktık bunların bize bir şey vereceği yok, çarşamba günü Kamu Koordinasyon Kurulunu tekrar topladık. Perşembe günü Cumhurbaşkanı ile görüşüldü.”

– “Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz taşeron kararının uygulanmasını istedi”

Atalay, TÜRK-İŞ Kamu Koordinasyon Kurulu’nun son olarak dün akşam toplandığını, toplantının bir bölümüne Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’ın da katıldığını vurgulayarak, şu bilgileri verdi:

“Çalışma Bakanı, toplantıda geleceği noktayı anlattı. Emekli olanların yerine taşeron işçilerin kadroya alınması konusunu dile getirdik. Bugüne kadar bir işçi bile alınmadı. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Sayın Cevdet Yılmaz geçen haftaki toplantıda, Çalışma Bakanı’na TBMM‘de Komisyon Başkanı olduğu dönemde kararı kendilerinin aldığını ve kararın uygulanması gerektiğini söyledi.”

Bakan Bilgin’in sözleşmesi ocak ayından sonra başlayan kamu işçileri ve taşeron işçilerle ilgili olumlu ifadeler kullandığını belirten Atalay, “Bugün öğleden sonra Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan ile görüşeceğiz. Bakan Bey, dün akşam ‘Konuştuklarımızı zapta alalım. Taşeronla ilgili bir şey yazacağım, sözleşmesi ocak ayından sonra olanların hepsinin farkını vereceğim. Sıkıntınızı gidereceğim’ dedi. Bazı arkadaşlar soruyor, ilave bir şey alır mısın? İlave bir şey konusunda kimse müspet bir şey söylemiyor.” diye konuştu.

Atalay, 2 ay sonra seçim yapılacağını ama çalışanların gündeminin geçim olduğunu ifade ederek, “Bu ülkeyi ucuz emek cenneti yaptırmayacağız. Bu ülke, ‘İstediğimi veririm’ diyen patronların ülkesi olmayacak.” dedi.

Kamudaki 700 binden fazla işçinin 2023-2024 dönemindeki mali ve sosyal haklarının belirlendiği Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Protokolü’nü mayıs ayında imzalandıklarını anımsatan Arslan, enflasyon nedeniyle aradan geçen sürede imzaladıkları sözleşmenin anlamını yitirdiğini söyledi.

Çerçeve protokole ek bir protokol yapılması için TÜRK-İŞ ile hareket ettiklerini belirten Arslan, “Yürürlük süreleri farklı olan sözleşmelerin tamamı için enflasyon artı iyileştirme yapılması konusunda Sayın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı’mıza ve işveren sendikası TÜHİS‘ e çağrımızı yineliyoruz. Bu çağrımızın bir ek protokolle karşılık bulmasını istiyoruz.” diye konuştu.

“MUHATABI TİSK OLMALI”
“Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Protokolü, belediye şirketlerinde de uygulanmalı, bunun önünde yasal hiçbir engel yok.” diyen Arslan, diğer işçi konfederasyonlarının karşı çıkmasına rağmen HAK-İŞ’in bu konuda ısrarcı olduğunu vurguladı.

Eski Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin ile çerçeve protokolün belediye şirketlerine de uygulanmasına yönelik bir protokol imzalamayı planladıklarını ama Bilgin’in görev süresinin sona erdiğini vurgulayan Arslan, “Vedat Bilgin, bunun taahhüdünde bulunmuştu.” dedi.

Çerçeve protokolün işleyiş sürecinde kurgusal bir sorun olduğunu ifade eden Arslan, şunları söyledi:

“İşçi konfederasyonlarını, kamudaki bir işveren sendikasıyla muhatap etmek, muhataplık ilişkilerine de zarar veriyor. Onun için HAK-İŞ olarak, kamu işveren sendikalarının da üyesi olduğu ve Türkiye’de işverenleri en fazla temsil yetkisine sahip TİSK, bizim Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Protokolü’ndeki muhatabımız olmalı.”

“EMEK HAREKETİNİN PAYI YÜZDE 27’YE DÜŞTÜ”
Çalışanların ağır vergi yüküyle karşı karşıya olduğunu belirten Arslan, çok kazanandan çok, az kazanandan az vergi alınması gerektiğini her fırsatta dile getirdikleri anımsattı.

Arslan, 2002 yılında bir çalışanın 16 asgari ücret kadar gelirden sonra yeni bir vergi dilimine geçtiğine dikkati çekerek, şunları kaydetti:

“Eğer asgari ücret vergi dışı bırakılmasaydı, dördüncü ayda asgari ücretli çalışanlar yüzde 20 vergi dilimine girer noktaya gelecekti. Enflasyon oranlarının bile üzerinde vergi geçiş oranları ne yazık ki ücretleri aşağıya çekiyor. Misal, ocak ayında imzaladığımız sözleşmeyle 100 lira alan bir arkadaşımız, ücret zammına rağmen aralık ayında 70 lira almak zorunda kalıyor. Bu kabul edilemez bir şey. TÜİK‘in son dört yıldaki rakamlarına baktığımız zaman emek hareketinin gayri safi milli hasıladan aldığı pay yüzde 34’lerden yüzde 27’ye düşmüş. Aynı dönemde sermayenin aldığı pay ise yüzde 50’lerden yüzde 54’e çıkmış. Dolayısıyla yüksek enflasyonun olduğu dönemler, emekçilerin kaybettiği dönemler olmuştur.”

“ADALETSİZLİĞİ ORTADAN KALDIRMAK İÇİN ÇALIŞMA BAŞLATTIK”

Arslan, Türkiye’nin belirli meslek grupları ve kesimler için adeta vergi vermeme cenneti konumunda olduğunu savunarak, devletin vergi sisteminin çalışanlar başta olmak üzere yakaladığından vergi almak üzerine işlediğini söyledi.

Büyük kazançlar ve servetler elde edenlerin çalışanlar kadar vergi vermediğini ifade eden Arslan, “Üstat Necip Fazıl’ın ‘Bu taksimi kurt yapmaz kuzulara şah olsa’ sözü var. İnanın böyle bir adaletsizlik olmaz. Biz vergideki bu adaletsizliğin ortadan kaldırılması için ciddi bir çalışma başlattık. Bu konuda uzman ve akademisyenleri bir araya getirdik. Yaklaşık iki aydır çalışıyorlar. Çalışmamız tamamlandığında kamuoyuyla paylaşacağız. Bu çalışmada, mevcut vergi sistemini masaya yatıracağız ve Türkiye nasıl bir vergi sistemine geçmeli konusunu ele alacağız.” diye konuştu.

Basına kapalı yaklaşık 2 saat süren toplantının ardından Atalay, bakanlık girişinde basın mensuplarına açıklamada bulundu.
Atalay, kamudaki 700 binden fazla işçinin 2023-2024 dönemindeki mali ve sosyal haklarının belirlendiği Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Protokolü’nü mayıs ayında imzaladıklarını anımsattı.

Sözleşmeyle en düşük kamu işçisi ücretinin 15 bin liraya çıkarıldığını, 2023’ün ilk altı ayında refah payı dahil ücretlere yüzde 45, ikinci altı ayında yüzde 15 artış yapıldığını belirten Atalay, şöyle konuştu:

“O dönem güzel bir kamu sözleşmesi imzaladık ama aradan geçen süredeki enflasyondan kaynaklı sıkıntının bedelini ödüyoruz. Geldiğimiz noktada ortada bir ücret dengesizliği var. Çeyrek asırdır görmediğimiz bir sıkıntı söz konusu. Bir elektrik işçisiyle teknisyen arasında yaklaşık 18 bin lira ücret farklılığı var. Arkadaşlarımız işveren sendikası TÜHİS ile geçen hafta ve bugün görüştü. Bu konu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığıyla ilgili. Toplantıda arkadaşlarımızın tamamı görüşlerini paylaştı.”

“Ocak ayına başka, mart ayına başka enflasyon çıkıyor”

Enflasyonun yüksek çıkması nedeniyle işyerlerinde ücret dengesinin ve iş barışının bozulduğunu savunan Atalay, “Sözleşmelerimiz ocak ayında başlayıp, şubat, mart, haziran, temmuz ve ağustos dönemlerinde başlayanlarla devam ediyor. Ocak ayına başka enflasyon oranı çıkıyor, şubat ayına başka, mart ayına başka bir enflasyon oranı çıkıyor.” dedi.

Kamudaki ücret dengesizliğinin bir an evvel çözülmesi gerektiğini dile getiren Atalay, şöyle devam etti:

“Sayın Bakan, bu hafta işveren sendikası TÜHİS ile görüşeceğini, önümüzdeki hafta bununla ilgili bize bilgi vereceğini dile getirdi. Bundan önceki gayrı resmi toplantıydı. Bu akşam kamu koordinasyon kuruluyla resmi toplantı yaptık. Ücretlerimiz öyle eridi ki. TÜİK’e göre enflasyon yüzde 65 civarında. Pazara ve raflara baktığınız zaman yüzde 90’ların üzerinde. Haklı talebimize bir an evvel müspet bir cevap bekliyoruz. Bize nefes aldıracak bir düzenleme yapsınlar. Sözleşme başlangıcını da ocak ayına çeksinler.”

Araştırmaya göre,

• Aralık ayında 4 kişilik ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması gereken gıda harcaması tutarını ifade eden “açlık sınırı” 14 bin 431 lira oldu.
• Gıda ile giyim, konut, ulaşım, eğitim, sağlık ve benzeri ihtiyaçlar için yapılması zorunlu diğer harcamaların toplam tutarına denk gelen “yoksulluk sınırı” ise 47 bin 9 lira olarak hesaplandı.
• Bekar bir çalışanın “yaşama maliyeti” aylık 18 bin 796 lira olarak belirlenirken, Ankara’da yaşayan dört kişilik ailenin gıda için yapması gereken asgari harcama tutarı bir önceki aya göre yüzde 2,89 arttı. Son 12 ay itibarıyla değişim oranı yüzde 77,50 olarak hesaplandı.

Et fiyatları geçen yılın aralık ayına göre 2 kattan fazla arttı. Beyaz peynirin kilogram fiyatı, bu ay marketlerde ortalama 190 lira oldu. Süt ve yoğurt fiyatları kasımdaki seviyesini korudu.

Et fiyatlarında bu ay ciddi bir artış görüldü. Dana kıymanın kilogram fiyatı, geçen aya göre 46 lira artarak marketlerde ortalama 377 lira, dana kuşbaşının kilogram fiyatı geçen aya göre 37 lira artarak 393 lira oldu. Et fiyatları geçen yılın aralık ayına göre 2 kattan fazla arttı.

Yumurta fiyatları aralıkta geçen aya göre yüzde 17 yükseldi, yumurtanın tanesi ortalama 4,45 liradan satıldı.

Tavuk gövdesi, ortalama kilogram fiyatı 72 lirayla marketlerdeki yerini aldı.

Balık çeşitliliğinin artması sebebiyle tezgahlarda en çok talep gören deniz balıkları, bu ay kilogramı ortalama 175 liradan satıldı.

Bulgur fiyatında yüzde 5 artış Kuru baklagiller ve yağlı tohum ürünleri geçen ayki seviyelerini korudu. Aralık ayında kuru fasulye, kilogramı 92 liradan, ceviz, fındık, yer fıstığı ve ay çekirdeği gibi yağlı tohumlar, kilogramı ortalama 336 liradan satışa sunuldu.

Tahıllar grubunda geçen aya göre sınırlı fiyat artışı yaşandı. Bu grupta en yüksek artış yüzde 5 ile bulgurda görüldü.

Portakal, mandalina fiyatları düştü, muzun fiyatı arttı. Bu ay ortalama sebze fiyatlarında artış görüldü. Geçen aya göre en yüksek artış, domates, patates, köy biberi ile sivri biber fiyatlarında yaşandı.

Ispanak, pırasa, brokoli ve kereviz, tezgahlarda geçen ayki fiyatlarını korurken, lahana fiyatında kısmi düşüş oldu.

Meyve tezgahlarında mevsiminden kaynaklı portakal ve mandalina fiyatları düşerken, muz fiyatında artış yaşandı.

Bu ay en düşük fiyatlı meyve greyfurt oldu. Greyfurt, ortalama kilogram fiyatı 12,5 liradan tezgahlarda yer aldı.

Ortalama sebze kilogram fiyatı 32,23 lira, ortalama meyve kilogram fiyatı 31,64 lira oldu.

Balın kilogram fiyatında 16 liralık artış

Fiyatında artış yaşanmayan zeytinyağı, marketlerde litresi ortalama 300 liradan satılmaya devam etti.

Aralıkta zeytin fiyatlarında da önemli değişiklik olmadı. Salça, reçel, ıhlamur ve şeker fiyatları geçen ayki seviyelerini korudu, balın kilogram fiyatı 16 lira artarak ortalama 293 lira oldu.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’ın asgari ücretin 2024 yılı için net 17 bin 2 lira olarak belirlendiğini açıklamasının ardından söz alan Atalay, yeni asgari ücret rakamının belirlenmesine yönelik sürecin 27 gündür devam ettiğini anımsattı.

Taraflar olarak, bugün Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın başkanlığında yaklaşık 2,5 saatlik toplantı yaptıklarını belirten Atalay, TÜRK-İŞ olarak talep ettikleri rakamı o toplantıda taraflara ilettiklerini söyledi.

Atalay, şöyle konuştu:

“Sayın Cumhurbaşkanımıza da ifade ettim, TÜRK-İŞ’in talebi 18 bin liraydı, yılda iki kere bu müzakerenin yapılmasıydı. Pazardaki, marketteki fiyat dursun da asgari ücreti konuşmanın bir anlamı yok. Maalesef fiyat artışları ortada. Onun için ’18 bin lira talep ediyoruz, yılda 2 kere olsun’ dedik.”

TÜRK-İŞ karara muhalefet şerhi koydu

Atalay, başlangıç ücreti olması gereken asgari ücretin Türkiye’de geçim ücreti haline geldiğine dikkati çekerek, şunları kaydetti:

“Bunun üstünde bir ücret verin. Ama maalesef işverenlerin yüzde 90’ı bu asgari ücretin üstünde bir ücret vermiyor. İnsanlara ‘bu ücret ile geçinin’ diyorlar. Herkes bir, iki dakika düşünsün, bu ücret ile geçinilebilir mi? Bu enflasyon bir an evvel dursun, bu asgari ücret pazarlıklarının da bu derece olmasına gerek yok. Ama enflasyon durmadığı müddetçe, yılda bir kere belirlenecek asgari ücretle milletin talebini yerine getiremeyiz. Sayın Bakanımın elinden gelen imkan bu, işveren temsilcimizin elinden gelen imkan bu. Sayın Bakanım, ben burada bir daha katılmadığımızı ifade etmek istiyorum, muhalefet şerhi koyacağız.”

İşçi tarafını temsil eden Türk-İş Başkanı Ergün Atalay, beklentilerinin 18 bin lira ve yılda iki zam olduğunu belirtti. Bakan Işıkhan’ın kamuoyuyla paylaştığı yeni asgari ücretin ayrıntıları da netleşti.

Buna göre brüt asgari ücret ve işverene maliyeti şöyle oldu:

Not 1: 28/01/2004 tarih ve 5083 Sayılı Türkiye Cumhuriyetinin Para Birimi Hakkında Kanunun 2. maddesi uyarınca; Türk Lirası değerlerin yeni Türk Lirasına dönüşüm işlemlerinin ve Yeni Türk Lirası cinsinden yapılan işlemlerin sonuçlarında ve ödeme aşamalarında yarım Kuruş ve üzerindeki değerler bir Yeni Kuruşa tamamlanır; yarım Yeni Kuruşun altındaki değerler dikkate alınmamıştır.

Not 2: Gelir Vergisi ve Damga Vergisi hesaplanmamıştır.

(*) 5510 sayılı Kanunun 81. maddesinin (ı) bendine göre, bentde belirtilen şartları sağlayan işverenlere, SGK primi işveren payında 5 puanlık indirim öngörüldüğünden hesaplamalar buna göre yapılmıştır. Gerekli şartları sağlamayan işverenler için, SGK primi işveren payı %20,5’dir. 6385 sayılı kanunun 9. maddesiyle yapılan düzenleme ile 01.09.2013 tarihinde itibaren geçerli olmak üzere 5510 sayılı kanunun 81.maddesi “Kısa vadeli sigorta kolları prim oranı, sigortalının prime esas kazancının %2’sidir.”

Asgari ücretin esas manasıyla bir sosyal koruma ücreti olduğunu ifade eden Işıkhan, asgari ücretin çalışma hayatındaki ücret politikalarının en alt sınırını temsil ettiğini söyledi.

Asgari Ücret Tespit Komisyonu‘nun nihai hedefinin tüm tarafların görüş ve talepleri ile mevcut sosyo-ekonomik koşullarını gözeterek söz konusu sınırı belirlemek olduğunu vurgulayan Işıkhan, şöyle konuştu:

“Bakanlık olarak bu süreçte asli görevimiz ise işçi ve işveren temsilcilerimiz arasında bir hakem rolü üstlenmektir. Ben öncelikle, bu süreci olumlu ve makul yaklaşımlarıyla ortak bir mutabakat zemininde yürüten tüm paydaşlara, TÜRK-İŞ Genel Başkanı Sayın Ergün Atalay’a ve TİSK Başkanı Sayın Özgür Burak Akkol’a ve komisyon üyelerine teşekkür ediyorum. Gerek işveren tarafımız gerekse işçi tarafımız gerçekten de hem çalışanlarımızın ve işverenlerimizin ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak hem de ülkemizin mevcut şartlarını son derece rasyonel bir düzlemde ele alarak en uygun noktada fikir birliğine varmışlardır. Bu süreçte çalışanlarımızın refahı noktasında büyük özveri gösteren TİSK Başkanımız Özgür Bey’e de özel teşekkür etmek istiyorum. Burada bir asgari ücret alt sınırı belirlemenin yanı sıra, sorunların çözümü noktasında toplumsal mutabakata katkı sağlayacak her türlü yapıcı yaklaşımın sergilenmesini de çalışma hayatımızın geleceği açısından çok çok önemli bulduğumu özellikle vurgulamak istiyorum.”

– Asgari ücret desteği 700 liraya yükseltildi

Vatandaşları enflasyona ezdirmeme ve işçi, işveren ve istihdamı aynı anda koruma kararlılığına liderliğinden dolayı Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a teşekkür eden Işıkhan, yeni asgari ücretle ilgili şu bilgileri paylaştı:

“Temmuz ayında net asgari ücret devletimiz tarafından verilen 500 lira asgari ücret desteği ile birlikte 11 bin 402 lira olmuştu. Şimdi de 700 lirası asgari ücret desteği olmak üzere 1 Ocak 2024’ten itibaren geçerli olacak net asgari ücreti, 17 bin 2 lira olarak belirlemiş bulunuyoruz. Ülkemize ve milletimize hayırlı olsun inşallah. Bu rakamla net asgari ücrete, önceki döneme göre yüzde 49, önceki yıla göre ise kümülatif olarak yüzde 100 oranında artış yapılmış bulunmaktadır. Yeni miktar ile çalışanlarımızı enflasyona ezdirmeme sözümüzü bir kez daha yerine getirmiş olmanın memnuniyeti içerisindeyiz. Devletimiz, tüm kurum ve kuruluşlarıyla işçisinin, işverenin ve tüm vatandaşlarının yanında yer almaya devam edecektir. Türkiye Yüzyılı, emekçisinin, üretenin, işverenin ve yatırımcısının el ele verdiği birlik ve beraberlik ruhu içerisinde kararlı adımlarla ilerlemeye devam edecektir.”

– “Yeni asgari ücretin hayırlı olmasını diliyorum”

Işıkhan, yatırım, üretim, istihdam vizyonuyla geleceğin güçlü Türkiye’sinin inşası için katma değer üretmeye devam edeceklerini ifade ederek, şöyle devam etti:

“Bugüne kadar olduğu gibi bugünden itibaren de çalışma hayatının tüm ihtiyaçlarını, tüm paydaşlarımızla istişare, ortak akıl ve güç birliği içerisinde karşılamayı sürdüreceğiz. Bu anlayışla kalkınma hamlemizin en büyük itici gücü olan sosyal barışı ve çalışma barışını korumaya devam edeceğiz. Türkiye Yüzyılı’nı Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde, emeğin ve üretimin yüzyılı yapmaya kararlı olduğumuzu da bir kez daha buradan ifade ediyorum. Yeni asgari ücretin çalışan, üreten ve büyüyen ülkemiz için ve aziz milletimiz için hayırlı olmasını diliyorum.”

Asgari ücret, 5’er işçi, işveren ve hükümet temsilcisi olmak üzere 15 kişiden oluşan Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından belirleniyor. Komisyonda işçi kesimini temsilen Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu ( TÜRK-İŞ), işveren kesimini temsilen Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) heyeti yer alıyor. Bakanlığın belirlediği üyelerden birinin başkanlık ettiği komisyon, en az 10 üyenin katılımıyla toplanarak oy çokluğuyla karar alabiliyor. Oyların eşitliği durumunda başkanın bulunduğu tarafın çoğunluğu sağladığı kabul ediliyor.

TALEP YÜZDE 119 TEKLİF YÜZDE 35

2024 asgari ücretinin belirlenmesinde mevcut ücretin yüzde 40-50 yukarısı sıklıkla dillendirilirken, sanayi iş kollarında ücretlerin asgari ücrete doğru gerilemeye başladığı görülüyor. Toplu sözleşme görüşmeleri devam eden metal iş kolunda son günlerde tansiyon yüksek. 140 bin işçiyi ilgilendiren görüşmelerde ücret teklifleri minimum seviyelerde. Bu nedenle grev ihtimali yükselmeye başladı. Metal iş kolunda en çok üyesi bulunan Türk Metal kıdem ve sosyal haklar da eklendiğinde ilk 6 ay için yüzde 119 zam talep ederken, aynı dönem için Metal Eşya Sanayicileri Sendikası (MESS), yani işveren yüzde 35 zam teklifinde bulundu.

MAAŞLAR ASGARİYE YAKLAŞTI

2018’de asgari ücretin yüzde 20 fazlası ya da altı alanların sayısı 9,6 milyon kişiyle, toplam çalışanların yüzde 49,5’ini oluştururken, 2022 sonunda bu sayı 11,8 milyona, toplam içindeki payı da yüzde 55’e yaklaştı. Asgari ücretin yüzde 50 fazlası ve altı ücret alanların sayısı ise 12,5 milyondan 15 milyona ulaşırken payı yüzde 64’ten 69’a çıktı. Asgari ücretin 2 katından fazla ücret alanların sayısı ise 4,2 milyondan 3,9 milyona geriledi.

TEŞVİKLERDEKİ GİBİ BÖLGESEL ÜCRET OLSUN

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, ay sonuna kadar 2024’te uygulanacak asgari ücretin tespit edileceğini hatırlatarak, asgari ücretin, iş dünyası tarafından asgari ücretten öte, tüm ücret skalasına etki eden bir çalışma olarak değerlendirildiğini söyledi. Nasıl yatırımlar için 1’den 6’ya kadar farklı teşviklerin uygulandığı bölgeler varsa asgari ücretin de 6 skala olmasa bile 3 veya 4 skala olarak belirlenebileceğini vurgulayan Avdagiç “Asgari ücret, bölgesel olarak değerlendirilip belirlenebilir. İstanbul’daki asgari ücretle, teşvikle ilgili 6. bölge kapsamındaki illerdeki asgari ücretin aynı olmaması gerekiyor diye düşünüyoruz. Dolayısıyla asgari ücretin gelişmiş illerde biraz daha yüksek, gelişmekte olan illerde görece olarak bunun altında bir skalayla belirlenmesi bir fayda sağlayacaktır” yorumunu yaptı. Şekib Avdagiç, asgari ücretle beraber iş dünyasının önemle üzerinde durduğu bir konunun ise gelir vergisi dilimlerinin güncellenmesi ihtiyacı olduğunu ifade etti.

VERGİ DİLİMİ VE SGK ÜST LİMİTİ REVİZE EDİLMELİ

Yaklaşık 15 yıl önce asgari ücretin ilk vergi diliminin asgari ücretin 13 katı mertebesinde olduğu bilgisini paylaşan Avdagiç “Her yıl asgari ücret hızlı artıyor olmasına rağmen gelir vergisi dilimleri bunun çok altında arttı. İlk vergi dilimi 2008’de asgari ücretin 13 katıyken, bugün telaffuz edilen asgari ücret zammı beklentisi ve yeniden değerleme oranındaki vergi güncellemesi ile birlikte 2024’te 6 kattan bile az bir değere düşmüş olacak” şeklinde konuştu. Avdagiç, gelir vergisi dilimlerinin yeniden düzenlenmesinin yanı sıra SGK üst limitinin revize edilmesinin de çalışma hayatı için önemli bir açılım olabileceğini belirtti.

Türk-İş Genel Başkan Yardımcısı Ramazan Ağar, toplantı sonrası açıklama yaptı.

Ağar şunları söyledi: ” TÜİK‘in, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın görüşü alındı. Şu anda bir sonuç yok. Görüşmeler süratle devam edecek. Kısa zaman içinde mutabakata varılarak bitirilmesini arzu ediyoruz. Rakam konuşulmadı, henüz belli değil. Mutabakat olur mu, olmaz mı demenin anlamı yok; çünkü ortada rakam yok. Bu hafta içinde tekrar bir araya gelerek bu işin sonuca varmasını diliyoruz.”

İşçi, işveren ve hükümet temsilcilerinden oluşan Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun, 2024’te geçerli olacak asgari ücreti belirleme çalışmaları kapsamındaki ikinci toplantısı başladı.

Çalışma Genel Müdürü Mehmet Baş başkanlığında, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ev sahipliğinde toplanan komisyonda, işçi heyetine TÜRK-İŞ Genel Başkan Yardımcısı Ramazan Ağar, işveren heyetine ise Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) Genel Sekreteri Akansel Koç başkanlık yapıyor.

Kasiyer, sağlık çalışanı, enerji işçisi ve Karayollarında çalışan bir taşeron işçinin de yer aldığı toplantıda, Hazine ve Maliye ile Ticaret bakanlıkları ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) temsilcilerinin ekonomik veri ve raporları komisyonla paylaşması bekleniyor.