İşveren ekonomik kriz veya nakit sıkıntısı gibi sebeplerle işçiye maaşını zamanında ödemeyebilir. Böyle bir durumda işçinin birtakım yasal hakları söz konusu olabilir. Bunların başında haklı sebeple fesih gelmektedir. İş kanununa göre; ‘İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümlerine veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse, süresi belirli olsun veya olmasın işçi, iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir.’ Görüyoruz ki İş Kanununa göre işçiye ücretinin iş sözleşmesindeki şartlara uygun şekilde ödenmemesi durumunda işçi haklı sebeple fesih imkanına sahiptir. Bu durumda işçi kıdem tazminatına hak kazanabilmektedir.

İŞVEREN ÜCRETİ NE KADAR GEÇ ÖDEYEBİLİR?

Normal şartlarda işçiye ücreti en geç ayda bir ödenir. Ayrıca iş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleri ile ödeme süresi bir haftaya kadar indirilebilir. Bu konu İş Kanununda düzenlenmiştir. İş Kanununda geçen bu hükümler ile işçiye ücretinin ayda 1 kez ödenmesi gerektiğini anlıyoruz. Fakat yasa koyucu belirli bir tarih belirtmekten kaçınmış, işçiye ödenecek ücretlerin bir aylık zaman diliminde ödenmesi gerektiği karara bağlanmıştır.

İşçiye ücreti iş sözleşmelerinde belirli bir süre belirtildi ise o süre zarfında ödenmelidir. Kamu işçileri için bu süre; kurumların aylık prim ve hizmet belgelerini verme süreleri ile paralel işlemektedir. Şöyle ki; aylık prim ve hizmet belgelerini;

• Kamu/devamlı şeklinde kodlayan işyerleri 15-14 şeklinde dönem bazlı,
• Özel/devamlı şeklinde kodlanan işyerleri ise aylık bazda 1-30 olarak düzenler.

Fakat bazı kamu işverenleri 1-30 veya bazı özel sektör işverenleri 15-14 şeklinde düzenleme yapabilir. Bunun için temel şart ise “ters işyeri” şeklinde kodlama yapmaktır.

ÜCRETİNİ ZAMANINDA ALAMAYAN İŞÇİ İŞ GÖRMEKTEN KAÇINABİLİR Mİ?

İş Kanununa göre ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilmektedir. Görüldüğü üzere İş Kanunu işçiye ücretinin ödeme gününden itibaren (herhangi bir olağanüstü neden sunulmadıkça) yirmi gün kadar süre öngörmüştür. Mücbir sebep olmadıkça ücreti yirmi gün boyunca ödenmeyen işçi iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. İş görme borcunu yerine getirmeyen aynı iş yerinde çalışan birden çok işçi olabilir. Birden çok işçinin aynı eylemi yerine getirmesi grev olarak nitelendirilmez.

İşveren bu sebeple iş görme borcunu yerine getirmeyen işçinin yerine başka işçi çalıştıramaz. Ya da iş sözleşmesini feshedemez. Bu konu örnek bir Yargıtay kararı ile de şekillenmiştir. (Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2008 yılında Esas 2008/ 25967)

MÜCBİR SEBEP NEDİR?

Mücbir sebep burada önlenemeyen dışsal etken olarak anlaşılmalıdır. Örneğin önlenemeyen ağır ekonomik kriz, iş yerinde faaliyetlerin durmasına sebep olarak yangın deprem sel vb. doğal afetler..

Sonuç itibarıyla işçiye ücreti ödeme gününden itibaren en geç yirmi gün içinde ödenmelidir. Fakat mücbir sebepler istisna olarak değerlendirilmiştir. Ücreti zamanında ödenmeyen işçinin İş Kanununa dayanarak haklı sebeple fesih hakkı olduğu gibi, iş görme borcundan kaçınma hakkı da bulunmaktadır.