Bu durumdaki işçilerin sorduğu soruların başında, çalışma saatlerinin üniversitedeki ders saatlerini göre ayarlanıp ayarlanamayacağı gelmektedir. Yakın illerde üniversite okuyan sürekli işçiler de haftanın belirli günleri çalışıp diğer günlerde okula gitmek istemektedir.

Peki işçilerin mesai gün ve saatlerini okul ders programına göre ayarlamak olanaklı mıdır?

İŞ KANUNU’NDA DÜZENLEME VAR MIDIR?

4857 sayılı İş Kanunu’nun 18 yaş altı çocukların çalışma şartlarını düzenleyen 71. Maddesi’nde şu hükümler yer almaktadır;

“On beş yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasaktır. Ancak, on dört yaşını doldurmuş ve zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış olan çocuklar; bedensel, zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin okullarına devamına engel olmayacak hafif işlerde çalıştırılabilirler.

On dört yaşını doldurmamış çocuklar ise bedensel, zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin okullarına devamına engel olmayacak sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde yazılı sözleşme yapmak ve her bir faaliyet için ayrı izin almak şartıyla çalıştırılabilirler.

Çocuk ve genç işçilerin işe yerleştirilmelerinde ve çalıştırılabilecekleri işlerde güvenlik, sağlık, bedensel, zihinsel ve psikolojik gelişmeleri, kişisel yatkınlık ve yetenekleri dikkate alınır. Çocuğun gördüğü iş onun okula gitmesine, mesleki eğitiminin devamına engel olamaz, onun derslerini düzenli bir şekilde izlemesine zarar veremez.”

Açıkça görüleceği gibi Kanun koyucu, iş hayatında eğitime devam etme unsurunu, genç ve çocuk işçiler için dikkate almış, bu gruba giren işçilerin eğitim hayatından kopmaması için gerekli emredici hükümlere yer vermiştir.

18 yaşından büyükler içinse İş Kanunu’nda eğitim mazeretinin gözetileceğine dair her hangi bir düzenleme yoktur.

KADROYA GEÇEN İŞÇİLER İÇİN ÖZEL DÜZENLEME SÖZ KONUSU MU?

Kadroya geçen taşeron işçilerin mali ve sosyal haklarını düzenleyeceği nitelikteki Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve Aile, Çalışma ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından duyurulan Toplu İş Sözleşmesi hükümlerinde de işçilerin mesai saatlerinin, okul durumları gözetilerek ayarlanacağına yönelik bir hüküm yer almamıştır.

Bu noktada müracaat edebileceğimiz bir başka mevzuat hükmü, Devlet Personel Başkanlığı’nın görüşleridir. Devlet Personel Başkanlığı’nın doğrudan işçilere ilişkin görüşü bulunmasa da memurlar için vermiş olduğu görüşün emsal nitelikte olduğunu değerlendiriyoruz. Devlet Personel Başkanlığı’nın görüşü şöyledir;

Devlet Personel Başkanlığı özetle, memurların mesai saatlerinin okul ve ders saatleri dikkate alınarak belirlenemeyeceğini belirtmektedir.

Sonuç olarak bütün bu mevzuat hükümleri çerçevesinde, kadroya geçen işçilerin mesai gün ve saatlerinin üniversite ders saatlerine göre belirlenemeyeceğini değerlendiriyoruz. İşçinin İş Kanunu veya diğer mevzuattan doğan böyle bir hakkı söz konusu değildir. İşçinin asli görevi, kurumdaki vazifesini Kanunda öngörülen mesai düzeni içinde yerine getirmesidir. Öğrencilik bu anlamda bir mazeret teşkil etmemektedir.

Öte yandan işverenin inisiyatif kullanıp, işçisinin mesaisini, işyerindeki çalışma düzenini bozmayacak şekilde okul saatlerini dikkate alarak belirlemesinde de bir sakınca bulunmadığı görüşündeyiz. Devlet Personel Başkanlığı’nın yukarıda yer verdiğimiz görüşünün, işverenin böyle bir inisiyatif kullanma hakkını ortadan kaldırmayacağını değerlendiriyoruz.

Devlet Personel Başkanlığı görüşüne ulaşmak için tıklayınız.