Yıllık izin, işçinin iş sözleşmesinin devamı sırasında ücrete dönüşmez.

Bu nedenle işçinin iş sözleşmesinin devamı sırasında kullanmadığı yıllık izinlere ait ücreti istemesi mümkün değildir.

Bir yıldan artan süreler için işçilere bu süreye orantılı olarak yıllık izin ücreti ödenmez. Yıllık izin ücreti hesabında her bir tam yıl için yıllık izin ücreti hesaplanması gerekirken tam yılı doldurmayan aylar için kıstalyevm hesabı yapılarak izin ücreti hesaplanması hatalıdır.

Bir yıldan artan süreler için kıdem tazminatı hesaplanırken orantılı bir şekilde yıllık izin ücreti verilemez

4857 sayılı İş Kanunu’nun 59. maddesinde, iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde, işçiye kullandırılmayan yıllık izin sürelerine ait ücretlerin son  ücret üzerinden ödeneceği hükme bağlanmıştır.

Yıllık izin hakkının ücrete dönüşmesi için iş sözleşmesinin feshi şarttır. Bu noktada ilişkinin sona erme şeklinin ve haklı olup olmadığının önemi bulunmamaktadır.

İş sözleşmesinin sona ermesi durumunda, kullanılmayan yıllık izin sürelerine ait ücret işçinin kendisine veya hak sahiplerine ödenir. Bir diğer ifade ile iş sözleşmesinin feshinde kullanılmayan yıllık ücretli izin hakkı izin alacağına dönüşür.

Kullanılmayan yıllık iznin  iş sözleşmesi devam ederken ücreti dönüşmeyeceği de yine  Yargıtay içtihatları ve Kanun’la sabittir. İş Kanunu’nun 59. Maddesi’nde, işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin, iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçiye ödenmesi gerektiği belirtilmiştir.

22. Hukuk Dairesi’nin 2018/9105 Esas ve 2018/16043sayılı kararında da bu hususla ilgili olarak şu hüküm yer almıştır:

“4857 sayılı Kanun’un 59. maddesinde, iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde, işçiye kullandırılmayan yıllık izin sürelerine ait ücretlerin son ücret üzerinden ödeneceği hükme bağlanmıştır. Yıllık izin hakkının ücrete dönüşmesi için iş sözleşmesinin feshi şarttır. Bu noktada, sözleşmenin sona erme şeklinin ve haklı nedene dayanıp dayanmadığının önemi bulunmamaktadır.”

Yıllık ücretli izin hakkı, iş ilişkisinin sona ermesi hallinde izin ücretine dönüşmektedir. Bu nedenle işçi, iş ilişkisi (sözleşmesi) devam ederken kullanamadığı yıllık izinlerinin ücretini dava yolu ile alamaz. Bu hakkın niteliğinden ve düzenleniş biçiminden kaynaklı olarak aksi yöndeki bireysel veya toplu iş sözleşmeleri düzenlemeleri de geçerli kabul edilemez.

Pek çok Yargıtay kararında, işçinin çalışırken birikmiş yıllık izin ücretini isteyemeyeceği ifade edilmektedir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2017/19418 Esas ve 2017/6062 sayılı kararında, şu hükümlere yer verilmiştir;

“ Yıllık izin hakkı Anayasal temeli olan bir dinlenme hakkı olup, işçinin iş sözleşmesinin devamı sırasında ücrete dönüşmez ve bu haktan vazgeçilemez. İşçinin iş sözleşmesinin devamı süresinde kullanmadığı yıllık izinlere ait ücreti istemesi mümkün değildir.”

Peki işçiye çalışırken yıllık izin kullanılmaksızın ücretinin ödenmesi durumunda nasıl bir yol izlenmelidir? Ödenen bu yıllık izin ücreti, iş sözleşmesinin feshinde yıllık izin ücreti talep edilmesinin önünde engel midir? 

Çalışma sürerken yıllık izin kullanılmaksızın ücretinin ödenmesi, iş akdinin sona ermesinden sonra aynı dönem için yıllık izin ücretinin talep edilmesine engel değildir.

Zira çalışma sürerken yıllık izin kullandırılması yerine ücretinin ödenmesi yıllık izin hakkını ortadan kaldırmaz.

Eğer işçinin iş sözleşmesi devam ederken yapılan bir yıllık izin ödemesi varsa ve bu durum işçinin imzasını içeren dilekçelerle ispatlanıyorsa, iş sözleşmesinin feshinde yıllık izin ücreti son ücret üzerinden hesaplanmalı, işçinin daha önce aldığı ödeme tutarları avans mahiyetinde kabul edilerek mahsup işlemi yapılmalıdır. 

İşçinin kıdemine göre 14 gün ile 26 gün arasında değişen yılık izin süresi, bilindiği üzere toplu  iş sözleşmesi ya da iş sözleşmesiyle artırılabilmektedir.

İşçinin kullanmadığı  yıllık izin ücretinin işten ayrılması durumunda ödenmesi gerektiği de İş Hukuku’nun temel hükümlerinden biridir.

4857 sayılı  İş Kanunu‘nun 59. maddesinde, iş sözleşmesinin herhangi bir sebeple sona ermesi halinde, işçiye kullandırılmayan yıllık izin sürelerine ait ücretlerin son  ücret üzerinden ödeneceği hükme bağlanmıştır.

Yıllık izin hakkının ücrete dönüşmesi için iş sözleşmesinin feshi şarttır. Bu noktada sözleşmenin sona erme şeklinin veya işçinin ya da işverenin haklı olup olmadığının önemi yoktur.

Yıllık izinlerin kullandırıldığı noktasında ispat yükü ise işverene aittir. 

Ayrıca işçinin kullanmadığı yıllık izinlere ait ücretlerini alma hakkı, hizmet akdinin sona erdiği tarihte doğmaktadır. Dolayısıyla yıllık izin ücretiyle ilgili 5 yıllık zaman aşımı süresi bu tarihten itibaren işlemeye başlar. Yani işçinin işten çıktığı ya da çıkarıldığı tarihin üzerinden 5 yıl geçene kadar yıllık izin ücretlerini talep edebilir.

Peki işveren, fazla izin kullanan işçiden hak etmeden kullandığı izinlerin parasını geri isteyebilir mi?

Bu husus, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2016/26145 E., 2020/11957 sayılı Kararıyla açıklığa kavuşturulmuştur.

Yerel mahkeme, işçinin fazladan kullandığı yıllık izin ücretinin işçiden alınarak işverene verilmesine hükmetmişse de Yargıtay bu mahkeme kararını bozmuştur.

9. Hukuk Dairesi’nin konuya ilişkin hükmü şu şekildedir: “İşverenin işçiye kullandırdığı yıllık ücretli iznin hak edilenden fazla olduğu öne sürülerek karşılığında parasal iade talep etmenin yasal bir dayanağı yoktur. Bu nedenle davacı karşı davalı işverenin davalı karşı davacı işçiye fazladan kullandırdığı 6 gün için talep ettiği alacağın reddi gerekirken kabulü de ayrıca hatalıdır.”

Sonuç olarak Yargıtay; işçinin fazladan kullandığı yıllık izin ücretinin geri alınabilmesine ilişkin bir yasal dayanak bulunmadığına, dolayısıyla işçinin hak etmeden kullandığı yıllık izin ücretinin geri istenemeyeceğine karar vermiştir.