TÜRK-İŞ Genel Teşkilat Sekreteri ve Koop İş Genel Başkanı Eyüp Alemdar, kampanyayla ilgili olarak yaptığı açıklamada, çalışma yaşamının gündeminde yer alan bu önemli konuları maddeler halinde özetleyerek şunları söyledi:

“Koop-İş Sendikası olarak, TÜRK-İŞ Konfederasyonumuzun öncülüğünde, çalışma yaşamında yer alan bu sorunların ivedilikle çözüme kavuşturulması için çalışmalarımıza tüm gücümüzle devam ediyoruz. Bilinmelidir ki başta üyelerimiz olmak üzere tüm çalışanların sesi olacağız ve haklı mücadelemizi sonuna kadar sürdüreceğiz. Artık günümüzde geçici işçilik, taşeron işçiliği gibi konular gündemden çıkmalı, çalışma yaşamındaki bu tür atipik istihdam biçimlerine son verilmelidir. Geçici işçilik, adı üstünde, kısa süreli bir istihdam biçimidir. 15 yıl, 20 yıl gibi sürelerle geçici işçilik olmaz.”

Alemdar, kampanyaya konu olan çalışma yaşamının bu güncel sorunlarını şu şekilde sıraladı:

1- Geçici işçiler, sürekli işçi kadrosuna alınmalıdır:

Milli Eğitim Bakanlığı başta olmak üzere kamuda geçici işçi kadrosunda çalıştırılan işçiler, büyük hak kayıplarıyla karşı karşıya kalmaktadır. Milli Eğitim Bakanlığı’nda geçici işçi kadrosunda çalıştırılan üyelerimiz, yılda 10 ay çalıştırılmakta, yılın 2 ayında ücret ve diğer gelirlerden mahrum kalmaktadırlar. Aileleriyle birlikte düşünüldüğünde yüz bin civarında insan, bu durumdan doğrudan etkilenmektedir.

Yılda 10 ay çalışma yapılması, okulların kapalı olduğu dönemde dahi devamlılığın sağlanmasına, bakım-onarım çalışmalarına, yeni eğitim-öğretim dönemine hazırlık çalışmalarına engel olmaktadır.

Bu uygulamaya son verilmeli, Kamudaki tüm geçici işçiler, sürekli işçi kadrosuna geçirilmelidir.

2- 696 sayılı KHK ile kadroya geçenlerin tayin hakları tanınmalı, resen emeklilik uygulamasına son verilmelidir.

696 sayılı KHK ile kadroya geçen çalışanlara tayin hakkı verilmemektedir. Bu durum, işçilerin yaşamak zorunda oldukları il ve işyerlerine geçememelerine, sosyal bağlarının zedelenmesine hatta aile birliklerinin bozulmasına neden olmaktadır. Bu çalışanlara tayin hakkı tanınmalı, yaşadıkları mağduriyet sona erdirilmelidir.

Yine bu çalışanlar, resen emeklilik uygulamalarıyla karşı karşıya kalmışlardır. En verimli oldukları 47-48 yaşlarında zorunlu olarak emekli edilmeleri, tecrübeli işçi açığı yaratmakta, kurumları zor durumda bırakmaktadır. Diğer yandan, emekli olsalar dahi geçimlerini sağlamak için çalışmaya devam etmek zorunda olan bu kişiler, ileri yaşları nedeniyle yeni iş bulamamakta, işsizlikle karşı karşıya kalmaktadır. Resen emeklilik uygulamasına bir an önce son verilmeli, bu işçilerin mağduriyetleri giderilmelidir.

3- Üniversitelerin iktisadi işletme ve sosyal tesislerinde çalışan işçilerin mali hakları, genel bütçeden karşılanmalıdır.

Üniversitelerin iktisadi işletmeleri ve sosyal tesisleri, üniversitelerden bağımsız bir tüzel kişiliğe sahip olmayan, dolayısıyla üniversiteye bağlı birimlerdir. Bu durum yargı kararlarıyla da sabittir. Buna rağmen, üniversite iktisadi işletmelerinde ve sosyal tesislerinde çalışan işçilerin ücretleri, genel bütçeden ödenmediği için, bu kişiler ücret ve mali hakları açısından farklı uygulamalarla karşı karşıya kalmakta, mağduriyet yaşamaktadırlar. Toplu iş sözleşmelerinin kapsamında olmalarına rağmen sözleşmeden yararlandırmama şeklinde hatalı uygulamalar yapılmaktadır. Bu durumdaki işçilerin mali ve sosyal haklarının genel bütçeden karşılanması ve toplu iş sözleşmelerinden eşit şekilde yararlandırılmaları sağlanmalıdır.

4- Kamuda taşeron uygulamalarına son verilmelidir.

Taşeron çalışma sistemi, işçilere çok büyük mağduriyet yaratan, üstelik kamu kesimini de zarara uğratan bir sistemdir. Taşeron uygulamaları nedeniyle ücret ve sosyal haklarda ciddi kayıplar oluşmakta, iş güvencesi fiilen ortadan kaldırılmaktadır. Kamuda, asıl iş-yardımcı iş ayrımı yapılmaksızın, taşeron çalışma sistemi tümüyle kaldırılmalı, kadroya geçemeyen tüm taşeron işçilere kadro verilmelidir.

Taşeron uygulamasının yanı sıra, son dönemde istihdam politikalarında yapılan değişiklikle kamuya “işçi” alımı yerine, istisnai bir kadro olan “ sözleşmeli personel” istihdamına doğru bir yöneliş gözlemlenmektedir. Kamu Kurumlarının “işçi” istihdamı şeklinde yaptığı taleplere rağmen, “ sözleşmeli personel” kadrolarının tahsis edildiği görülmektedir. Bu durum işyerlerinde çalışanlar arasında huzursuzluklara sebep olmakta, iş verimine ve çalışma barışına zarar vermektedir. Bu uygulamadan vazgeçilmeli, istihdamın uygun kadrolarla yapılması gerekmektedir.

5- Emeklilikte yaşa takılanların sorunları çözülmelidir.

Uzun süredir çözüm bekleyen sorunlardan biri de emeklilikte yaşa takılanlar ile ilgilidir. 1999 yılında yürürlüğe giren 4447 sayılı Kanunun geriye doğru işletilmesi nedeniyle, prim günü, sigortalılık süresi gibi şartları yerine getirmesine rağmen, yaş şartı nedeniyle emekli olamayan milyonlarca kişiyi ilgilendiren bu sorun, uygun formüllerle, konfederasyon ve sendikaların da içinde yer alacağı bir komisyonla çözüme kavuşturulmalıdır.”

Ancak 696 sayılı KHK kamudaki sorunlu istihdam uygulamalarını bütünüyle ortana kaldırmadı.  

Belediye şirket işçileri ve geçici işçi kadrosuna atanan işçiler ile   KİT, özel bütçeli kuruluş, çağrı merkezi,  hastane bilgi işlemi vs. gibi kadrolarında çalışan ve kadroya alınmayan işçilerin mağduriyeti sürüyor.

Mağduriyet yaşayan bu kesimlerin bir diğeri de geçici işçiler.

696 sayılı KHK’daki hükümlere göre, geçici işçi olarak istihdam edilecek  personel; en son hizmet alım sözleşmelerinde öngörülen dönem ve çalışma sürelerini aşmamak kaydıyla, 5620 sayılı Kanun’un 3. maddesi hükümleri çerçevesinde istihdam edilmeye devam ediliyorlar.

Taşerondan kadroya geçemeyen işçiler için Bakan Bilgin’den müjdeli bir haber geldi.

Sözleşmeli personel sorununun ardından kadroya geçmemiş taşeron işçilerin gündemlerinde olacağını söyleyen Bilgin, kadroya geçememiş 90 bin civarında taşeron işçi bulunduğunu, önceliklerinin kadroya geçmemiş bu işçiler olacağını aktardı. Bilgin, “Taşeron işçilerle ilgili bir çalışmamız var. O da ayrı bir dosya. Sözleşmeli personelle ilgili çalışma bittikten sonra onu ele alacağız.” dedi. 

Bakan Bilgin, sözleşmeli personel ve geçici işçiler konularının da bir an önce çözülmesi gereken dosyalar olduğunu söyledi.

Yüksek Mahkeme’nin kararına konu olan olay şöyle gelişti:

Taşeron işçi olarak Halk Sağlığı Müdürlüğünde işçi, sosyal paylaşım sitesindeki hesabından taşeron işçilerin gördüğü baskıları ve yöneticileri eleştirerek “Ey insan müsveddeleri, yönetici bozuntuları…” ifadelerini de içeren kişisel bir paylaşımda bulunmuştur.

Bu paylaşımdan dolayı bazı Kurum yöneticileri işçiden şikâyetçi olmuş ve açılan davada Asliye Ceza Mahkemesi işçinin mahkûmiyetine karar vermiştir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının kesinleşmesi üzerine alt işveren tarafından işçinin iş akdi sona erdirilmiştir.

İşçinin alt işveren ve Kurum aleyhine açtığı işe iade talepli tespit davası İş Mahkemesi tarafından reddedilmiştir.

İşçinin söz konusu karara ilişkin istinaf başvurusu Bölge Adliye Mahkemesince, temyiz talebi de Yargıtay tarafından reddedilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararında; işçinin işyerindeki yöneticilere karşı sarf ettiği, “Ey insan müsveddeleri, yönetici bozuntuları…” sözlerinin, 4857 sayılı İş Kanunu’nun işverenin haklı nedenle derhal fesih hakkını düzenleyen 25/2-b maddesi kapsamına girdiğine ve bu nedenle işçinin iş akdinin haklı nedenle feshedildiğinin kabulünün gerekli olduğuna hükmedilmiştir.

 Bölge Adliye Mahkemesi’nin bu değerlendirmesi Yargıtay 22. Hukuk Dairesi tarafından da yerinde bunularak işçinin temyiz talebi reddedilerek Bölge Adliye Mahkemesi kararı onanmıştır.  

Ancak Anayasa Mahkemesi aynı görüşte değildir. AYM’nin 16 Ağustos 2022 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan kararında şu hükme varılmıştır:

“Başvurucu, alt işverene bağlı olarak Kurumda çalışmasının yanı sıra kamu kurumunda çalışan taşeron işçilere yönelik faaliyet gösteren bir derneğin genel başkanlığı görevini de sürdürmektedir. Bu bağlamda başvurucunun taşeron işçilere ilişkin meselelerde bildireceği görüşlerin taşeron işçi kimliğinin ötesinde yürütmekte olduğu dernek başkanlığı görevinin de bir gereği olarak -temsil ettiği sivil toplum kuruluşunun ilgi alanındaki- toplumsal meseleleri de kapsadığı kabul edilmelidir.

Başvurucu, paylaşımında genel nitelikli “yönetici” kavramını kullanmış ancak sözlerinin belirli bir kimseyi hedef aldığına yönelik herhangi bir ifade kullanmamıştır. Mahkemeler ise başvurucunun taşeron işçi olmasını ve ceza davasına katılanların da başvurucu ile aynı Kurumda yönetici olmasını gerekçe göstererek sözlerin muhataplarından bir kısmının Kurum yöneticileri olduğunu kabul etmiştir. Derece mahkemelerinin başvurucunun asıl amacının kurum yöneticilerini küçük düşürmek olduğunu kabul etmesi ancak başvurucunun kullandığı kelimelere onun verdiği anlamın ötesinde anlamlar yüklemesi ile mümkün olmuştur.

Kaldı ki başvurucu, kullandığı ifadelerde taşeron işçilere yönelen baskının ancak “yöneticilik ve insanlık vasıfları taşımayan kişiler” tarafından yapılabileceğini iddia etmiş; eleştirilerini abartılı bir şekilde ortaya koymuştur. Anayasa Mahkemesi pek çok kararında ifade özgürlüğünün bir dereceye kadar abartıya hatta kışkırtmaya izin verecek şekilde geniş yorumlanması gerektiğini kabul etmiştir. Bu nedenle somut olaya konu ifadeler açısından da Anayasa Mahkemesinin önceki değerlendirmelerinden ayrılmayı gerektiren bir durum olduğu söylenemez.

Nihayetinde derece mahkemeleri, somut olaya konu ifadelerin iş akdinin feshedilmesi gibi son derece ağır ve en son çare olarak düşünülebilecek bir müdahaleye başvurmayı gerektirir nitelikte olduğunu objektif ve ikna edici bir biçimde ortaya koyamamıştır.

Anayasa Mahkemesi açıklanan gerekçelerle ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar vermiştir.”

Anayasa Mahkemesinin kararı, ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmak üzere yeniden yargılama yapılması istemiyle Kütahya 1. İş Mahkemesi’ne gönderildi.

Resmi Gazete Tarihi: 01.01.2018 Resmi Gazete Sayısı: 30288

Taşeron İşçilerin Kadroya Geçirilmesine İlişkin Uygulanacak Usul ve Esaslar tıklayınız