Peki Kimler İşsizlik Maaşı Kapsamındadır?

İşsizlik Maaşı hak kazanma koşullarına bakılacak olursak;

– 4857 sayılı İş Kanununun 17. maddesinde belirtilen bildirim önellerine uygun olarak iş sözleşmesi işveren tarafından sona erdirilmiş olanlar,

– Hizmet akdi, süresi belli olsun veya olmasın sürenin bitiminden önce veya bildirim önelini beklemeksizin 4857 sayılı İş Kanununu 24. maddesinin ahlak ve iyi niyet kuralları, zorlayıcı nedenler ve sağlık nedenleriyle sigortalı tarafından feshedilmiş olanlar,

– İş Sözleşmesi, süresi belli olsun veya olmasın sürenin bitiminden önce veya bildirim önelini beklemeksizin 4857 sayılı İş Kanununun 25. maddesinin sağlık ve zorlayıcı nedenlerle işveren tarafından feshedilmiş olanlar,

– İş Sözleşmesinin belirli süreli olması halinde, bu sürenin bitimi nedeniyle işsiz kalmış olanlar,

– İşyerinin el değiştirmesi veya başkasına geçmesi, kapanması veya kapatılması, işin veya işyerinin niteliğinin değişmesi nedenleriyle işten çıkarılmış olanlar işsizlik maaşından faydalanabilmektedir.

İşsizlik Maaşından Yararlanma Koşulları Nelerdir?

– Kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalmak,
– Hizmet akdinin feshinden önceki son 120 gün içinde prim ödeyerek sürekli çalışmış olmak,
– Hizmet akdinin feshinden önceki son üç yıl içinde en az 600 gün süre ile işsizlik sigortası primi ödemiş olmak,
– Hizmet akdinin feshinden sonraki 30 gün içinde en yakın İŞKUR birimine şahsen ya da elektronik ortamda başvurmak,

Esnaflar İşsizlik Maaşı Alabilir mi?

Esnaflar 4447 sayılı Kanun kapsamında işsizlik ödeneği alamazlar. Fakat bağımsız çalışan esnaflar için 6824 sayılı Kanun ile Esnaf Ahilik Sandığı kurulmuştur. Esnaf Ahilik Sandığı 01.01.2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere kurulmuştur ancak yürürlük tarihi 01.01.2020’ye ertelenmiştir.

Daha sonra ise 17.11.2020 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7256 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile 31.12.2023 tarihine erteleme yapılmıştır.

Böylece esnaf ve sanatkarların zorlu günlerinde derdine derman olabilecek sandık uygulaması 2024 yılında devreye girecektir. 

Bilindiği üzere İşsizlik Sigortası Fonunun işçilere iş bulma işsizlik ödeneği verme gibi işlevleri vardır. Esnaf Ahilik Fonunun da esnaflara iş bulma, ödenek verme gibi işlevleri olacaktır.

Esnaf Ahilik Sandığı primi sigortalının prime esas günlük kazancından %2 oranında alınacaktır. Bunun haricinde esnaftan, %1 tutarında da devlet payı alınacaktır. Hesaplanacak günlük prim tutarı, prime esas günlük kazanç alt sınırının iki katı üzerinden hesaplanan tutardan fazla olmayacaktır. Ödenen primlerin iadesi mümkün değildir.

Esnaf Ahilik Sandığından Yararlanma Koşulları Nelerdir?

Tıpkı işsizlik ödeneği gibi Esnaf Ahilik Sandığı da sigortalılığının sona ermesinden önceki son 120 gün sürekli çalışmış olan esnaflara verilecektir. Bunun haricinde son üç yıl içinde;

a) 600 gün faaliyet gösteren ve Esnaf Ahilik Sandığı primi ödemiş olanlara 180 gün,

b) 900 gün faaliyet gösteren ve Esnaf Ahilik Sandığı primi ödemiş olanlara 240 gün,

c) 1080 gün faaliyet gösteren ve Esnaf Ahilik Sandığı primi ödemiş olanlara 300 gün,

süre ile Esnaf Ahilik Sandığı ödeneği verilecektir.

Esnaf Ahilik Sandığı Ödeneği Ne Kadar?

Günlük Esnaf Ahilik Sandığı ödeneği, sigortalının son dört aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama kazancının %40’ı tutarındadır. Bu şekilde hesaplanan Esnaf Ahilik Sandığı ödeneği miktarı, 4857 sayılı Kanunun 39 uncu maddesine göre belirlenen aylık asgari ücretin brüt tutarının %80’ini geçemeyecektir.

Sonuç

Esnaflar da sigortalılığının sona ermesinden önceki son 120 gün sürekli çalışmış olmaları ve son 3 yıl içerisinde;

600 gün faaliyet göstermeleri, Esnaf Ahilik Sandığı primi ödemiş olmaları koşulu ile 180 gün,

900 gün faaliyet göstermeleri, Esnaf Ahilik Sandığı primi ödemiş olmaları koşulu ile 240 gün,

1080 gün faaliyet göstermeleri, Esnaf Ahilik Sandığı primi ödemiş olmaları koşulu ile 300 gün, işsizlik maaşına benzer şekilde Esnaf Ahilik Sandığı ödeneği alabilecektir.

Fakat bu uygulamanın yürürlük tarihi 31.12.2023’e ertelenmiştir. Dolayısıyla 1 Ocak 2024’den itibaren esnaflar da ahilik sandığına prim ödemeye başlayacak ve takip eden süreçte de işsizlik maaşı alabileceklerdir.

İşsizlik Ödeneğinden Yararlanmak için;

– Kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalmak,

– Hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olmak,

– Hizmet akdinin feshinden önceki son üç yıl içinde en az 600 gün süre ile işsizlik sigortası primi ödemiş olmak,

– Hizmet akdinin feshinden sonraki 30 gün içinde en yakın İŞKUR birimine şahsen ya da elektronik ortamda başvurmak gerekmektedir.

İş sözleşmesinin feshinden sonraki 30 gün içinde en yakın İŞKUR birimine şahsen veya elektronik ortamda başvuru yapılmaması halinde, mücbir sebepler dışında başvuruda gecikilen süre, toplam hak sahipliği süresinden düşülmektedir.

İşsizlik Ödeneğinin Süresi hizmet akdinin feshinden önceki son 3 yıl içinde;

– 600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 180 gün,
– 900 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 240 gün,
– 1080 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 300 gündür.

Peki işsizlik ödeneği ne kadardır? İşsizlik maaşındaki artış ne kadardır? 

Günlük işsizlik ödeneği, sigortalının son dört aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının % 40’ı olarak hesaplanmaktadır.

Bu şekilde hesaplanan işsizlik ödeneği miktarı, aylık asgari ücretin brüt tutarının %80’ini geçememektedir. İşsizlik ödeneği damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz.

Peki asgari ücretin 1 Temmuz 2022 tarihi itibariyle brüt 6.471,00 TL, net 5.500,35 TL olması İşsizlik Maaşını nasıl etkiledi? 

Asgari ücretin artışı sonrası İşsizlik Maaşı ne kadar oldu?

Asgari ücretten sigortalı gösterilenler için işsizlik maaşı (ödeneği) tutarı Temmuz ayında 2.568,75 TL oldu. Asgari ücretten yüksek ücretle çalışanlar için ödenecek en yüksek işsizlik maaşı tutarı, bir diğer ifade ile işsizlik maaşının üst sınırı 5.137,51 TL oldu. 

1 Temmuz 2022 öncesi asgari ücretli çalışanın işsizlik maaşı 1.986,41 TL, en yüksek işsizlik maaşı ise 3.972,82TL şeklindeydi. 

İşsizlik Ödeneğinden Hangi Kesintiler Yapılır?

İşsizlik ödeneği damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi değildir, nafaka borçları dışında haciz ve başkasına devredilemez.

İşsizlik Ödeneği Ne Zaman Ödenir? 

İşsizlik ödeneği başvuruları izleyen ayın sonuna kadar sonuçlandırılır. İşsizlik ödeneği, her ayın beşinde aylık olarak işsizin kendisine ödenir. Ödeme tarihini öne çekmeye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yetkilidir. 

Sigortalı işsizlere ödemeleri, Kuruma bildirdikleri Banka Hesap numaraları (IBAN) aracılığıyla, hesap numaralarının eksik veya hatalı bildirilmesi durumunda ise en yakın PTT Bank aracılığı ile yapılmaktadır.

İşsizlik Ödeneğinin Kesildiği Haller Hangileridir? 

İşsizlik ödeneği almakta iken;

– İŞKUR tarafından teklif edilen mesleklerine uygun ve son çalıştıkları işin ücret ve çalışma koşullarına yakın ve ikamet edilen yerin belediye mücavir alanı sınırları içinde bir işi haklı bir nedene dayanmaksızın reddedenlerin,

– Çalışma hayatını inceleme ve denetleme yetkisine haiz müfettişlerce veya kamu idarelerinin denetim elemanları tarafından yapılan denetimlerde Kurumumuzdan işsizlik ödeneği aldığı dönemde kayıt dışı olarak çalıştığı tespit edilenlerin, işsizlik ödenekleri tekrar başlatılmamak üzere kesilmektedir. 

İşsizlik ödeneği aldığı süre içinde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı almaya başlayanların ödenekleri “ Emeklilik” gerekçesiyle yaşlılık aylığını almaya başladığı tarih itibarıyla kesilir.

İŞKUR tarafından önerilen meslek geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitimini haklı bir neden göstermeden reddeden veya kabul etmesine karşın devam etmeyen ve haklı bir nedene dayanmaksızın Kurum tarafından yapılan çağrıları zamanında cevaplamayan, istenilen bilgi ve belgeleri öngörülen süre içinde vermeyenlerin işsizlik ödenekleri kesilmektedir. Ancak, bu hallerin sona ermesi durumunda, ödemelere yeniden başlanmaktadır. Ödemenin süresi başlangıçta belirlenmiş olan toplam hak sahipliği süresinin sona erdiği tarihi geçememektedir.

İşsizlik Maaşı Alanlar Sağlık Hizmetinden Yararlanabilir mi? 

İşsizlik ödeneği alanlar genel sağlık sigortası kapsamında olup, işsizlik ödeneği ödenen günler için, ilgililer adına sadece genel sağlık sigortası primleri İşsizlik Sigortası Fonundan yatırılmaktadır. Ödenek alanların bakmakla yükümlü olduğu kişiler de genel sağlık sigortalısı kapsamında sağlık hizmetlerinden yararlanabilmektedir. 

İşsizlik Ödeneği Alırken Yapılması Gerekenler Nelerdir?

İşsizlik ödeneği alınan süre içinde;

– ikamet adresinin değişmesi,
– herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı alınması,
– yetkili sağlık kuruluşunca istirahatli kılınması,
– silahaltına alınılması,
– yurtdışına çıkılması,
– bir işte çalışmaya başlanması veya
– mahkeme kararıyla işe iade edilmesi hallerinde durum 15 gün içinde en yakın İŞKUR birimine veya Alo170’e bildirilmelidir.

İşsizlik ödeneğinden yararlananlar, kendi kusuru ve bilgilerdeki eksiklik veya yanlışlık nedeniyle yapılan fazla ödemeleri yasal faizi ile birlikte ödemek zorundadır.

İşsizlik Maaşı Alırken Çalışmaya Başlayanlar Yeniden İşsiz Kalırsa, İşsizlik Maaşı Devam Eder mi?

Ödenekten yararlanırken, işsizlik ödeneğinden yararlanma süresi doldurulmadan tekrar işe girilmesi ve işsizlik ödeneğinden yararlanmak için gerekli olan şartları yerine getiremeden yeniden işsiz kalınması halinde daha önceden hak edilen işsizlik ödeneği süresi dolduruluncaya kadar ödenekten yararlanılabilinir.

Kalan hak sahipliğinin devamında İŞKUR’a başvurulan tarihten itibaren ödemeler gerçekleştirilir.

Bu husus, İşsizlik Sigortası Kanunu’nun 48. Maddesiyle düzenlenmiştir.  

İşten çıkışı izleyen günden itibaren başlayan 30 günlük başvuru süresi, 1 bir aylık değil 30 gündür. Hizmet akdinin fesih tarihi olarak da işveren tarafından SGK’ya bildirilen işten ayrılış tarihi esas alınır.

Mücbir sebepler dışında 30 gün içinde başvuruda bulunulmazsa, gecikilen süre işsizlik maaşı almaya hak kazanılan toplam süreden düşülmektedir.

Örneğin; işsiz kalan ve 10 ay işsizlik maaşı alma hakkı bulunan işçi, mücbir sebep olmadığı halde işsizlik maaşı için 2 ay geç başvurursa işsizlik maaşı alabileceği süre 8 aya düşür.

Peki işsizlik maaşında hak kaybına yol açmayan mücbir sebepler nelerdir?

Aşağıda belirtilen zorunlu durumlar söz konusu ise, işsizlik maaşına 30 günlük başvuru süresi geçtikten sonra yapılan başvuru da herhangi bir hak kaybına yol açmaz..

• Eş, çocuk, anne, baba veya kardeşlerden herhangi birinin vefatı (olayın olduğu tarihten itibaren 7 günlük süre mücbir sebep kabul edilir) ya da doktor raporu ile kanıtlanmak kaydıyla kendisinin veya yukarıda sayılanlardan birinin hastalık hali.

• Yangın, yer sarsıntısı, sel baskını gibi doğal afetler.

• Herhangi bir nedenle ulaşımın imkansız hale gelmesi.

• Kanuni bir ödevin yerine getirilmesi.

• Muvazzaf askerlik hizmetinin yerine getirilmesi.

• Gözaltına alınma hali.

• Tutukluluk ve hükümlülükte geçen süreler.

• Savaş, sıkıyönetim, olağanüstü hal gibi durumlar.

• Salgın hastalık nedeniyle karantinada kalma.

• İşe iade başvurusunda kararın kesinleştiği tarihe (bu kapsamda işe başlatılanlar için işe başlatıldığı tarihe) kadar geçen dönem.

Öte yandan sadece yukarıda belirtilen mücbir sebeplerin meydana gelmiş olması yetmez. Mücbir sebep yasal başvuru süresi içinde başlamış olmalıdır. Bu şekilde yasal başvuru süresi içerisinde başlayan mücbir sebep başvuru süresini durdurur. Böylece  30 günlük başvuru süresi söz konusu mücbir sebep ortadan kalktıktan veya sona erdikten sonra tekrar işlemeye başlar. Aynı şekilde yasal başvuru süresinin son gününden önce biten / sona eren mücbir sebepler de dikkate alınmaz. Çünkü başvuru süresi bitmeden mücbir sebep ortadan kalmış olur. Dolayısıyla mücbir sebebin dikkate alınabilmesi için yasal başvuru süresi içerisinde başlamış olması yetmez. Ayrıca yasal başvuru süresinin son gününde veya yasal başvuru süresi bittikten sonra ortadan kalmış olması gerekir.

“5 Mayıs 2022 tarihinde yapılması gereken Nisan ayına ilişkin ödemeler, Ramazan Bayramı nedeniyle erkene alınarak 29 Nisan tarihinde yapılacaktır.”

Ödemelerin banka hesaplarına yatırılacağını, IBAN bilgileri bulunmayan vatandaşlara da PTT üzerinden ödeme yapılacağını hatırlatan Bilgin, “İşsizlik sigortası ödemelerini Ramazan Bayramı nedeniyle 29 Nisan 2022 tarihinde hesaplara yatıracağız” açıklamasını yaptı.

İşsizlik ödeneği alanlar, sağlık güvencesinden, yeni nitelikler kazanabileceği aktif programlardan ve yeni iş bulmalarına yönelik hizmetlerden yararlanabilir.

İşsizlik Ödeneğinden Kaç Defa Yararlanabilirim?

Daha önce işsizlik ödeneğinden yararlanmışsanız, hak kazanma şartlarını yeniden sağlamanız halinde yeni bir işsizlik ödeneğine hak kazanabilirsiniz.

Yeni bir ödeneğe hak kazanamayacak şekilde işten ayrılmanız halinde ise, daha önce durdurulmuş bir hak sahipliğiniz varsa, o hak sahipliğinden kalan süre kadar işsizlik ödeneğinden yararlanabilirsiniz.

İşsizlik Ödeneği Alınan Dönemde İşe Başlanması Halinde Ne Yapılmalıdır?

İşsizlik ödeneği alırken gelir getirici bir işte çalışmaya başlayanların (bir gün dahi olsa) işe girdiği tarihi takip eden günden başlayarak 15 gün içinde en yakın İŞKUR birimine bilgi vermeleri gerekmektedir.

Hizmet akdinin feshinden sonraki 30 gün içinde en yakın İŞKUR birimine şahsen, elektronik ortamda www.iskur.gov.tr adresinden veya e- Devlet aracılığıyla başvurabilirsiniz.

Mücbir sebepler dışında 30 gün içerisinde başvurmamanız halinde, başvuruda geciktiğiniz süre, toplam hak sahipliği süresinden düşülür.

İşsizlik Ödeneği Miktarı Ne Kadardır?

İşsizlik ödeneği miktarı, son 4 aylık prime esas kazancınız dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancınızın %40’ıdır.

Bu şekilde hesaplanan ödenek miktarı, asgari ücretin brüt tutarının %80’ini geçemez.

İşsizlik Ödeneğinden Ne Kadar Süreyle Yararlanabilirim?

Hizmet akdinizin feshinden önceki son üç yıl içinde;

• 600 gün prim ödemiş olmanız halinde 180 gün,

• 900 gün prim ödemiş olmanız halinde 240 gün,

• 1080 gün prim ödemiş olmanız halinde 300 gün, süreyle ödenekten yararlanabilirsiniz.

İşsizlik sigortası, çalışma istek, yetenek, sağlık ve yeterliliğinde olmasına rağmen kendi istek ve kusuru dışında işini kaybedenlerin uğradıkları gelir kayıplarını kısmen de olsa karşılamayı amaçlar. Sigortacılık tekniği ile faaliyet gösteren ve Devlet tarafından kurulan zorunlu bir sigorta koludur.

Kimler İşsizlik Ödeneğinden Yararlanabilir?

Bir hizmet akdine dayalı olarak çalışan sigortalılar, banka sandığına tabi sigortalılar ve istekleri halinde kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan sigortalılar işsizlik sigortasından yararlanabilir. Memurlar ve kendi nam ve hesabına çalışanlar işsizlik sigortasından yararlanamaz.

İşsizlik Ödeneğinden Yararlanma Şartları Nelerdir?

İşsizlik ödeneğinden yararlanabilmeniz için;

• Kendi istek ve kusurunuz dışında işinizi kaybetmeniz,

• Hizmet akdinizin feshinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olmanız,

• Son üç yıl içinde en az 600 gün süre ile işsizlik sigortası primi ödemiş olmanız,

• 30 gün içinde (mücbir nedenler hariç) en yakın İŞKUR birimine şahsen ya da elektronik ortamda başvurmanız gerekmektedir.

Bu programların en önemlilerinden biri de İşbaşı Eğitim Programlarıdır. İŞKUR’a kayıtlı işsizlerin mesleki deneyim edinmeleri ve teorik eğitimini aldıkları mesleklerde uygulamayı görmelere amacıyla düzenlenen programlardır.

İşsizler, bu program sayesinde mesleki yeterliklerini geliştirmekte ve tecrübe edinmektedirler.

İŞBAŞI EĞİTİM PROGRAMLARININ SÜRESİ NE KADARDIR?

İşbaşı Eğitim Programı; bilişim ve imalat sektörlerindeki işyeri ve mesleklerde en fazla 6 ay, diğer sektörlerde ise en fazla 3 aydır.

Siber güvenlik, bulut bilişim, oyun geliştirme uzmanı ve kodlama gibi geleceğin meslekleri olarak görülen alanlarda düzenlenecek olan işbaşı eğitim programlarına katılan 18-29 yaş arası gençler için işbaşı eğitim programlarının süresi en 9 ay uygulanmaktadır.

Programlar günde en az 5 en fazla 8 saat olmak üzere ve haftada 6 günü aşmamak kaydıyla haftalık 45 saati geçmeyecek şekilde planlanmaktadır.

İŞBAŞI EĞİTİM PROGRAMLARINDAN YARARLANMA ŞARTLARI NELERDİR?

• İŞKUR’a kayıtlı işsiz olmak,
• 15 yaşını tamamlamış olmak,
• İşverenin birinci veya ikinci dereceden yakını olmamak,
• Emekli olmamak,
• Programın başlama tarihinden önceki üç aylık dönemde programa başvuru yapan işverenin çalışanı olmamak,
• Son 1 ayda uzun vadeli sigorta kollarına ait primi yatırılmamış olmak,
• İş ve meslek danışmanlığı hizmetlerinden faydalanmış olmak,
• Yukarıdaki şartları sağlayan ve programa devam etmelerine engel durumları bulunmayan öğrenciler de programlara katılabilirler.

Ayrıca tarımsal faaliyette bulunanlar ile isteğe bağlı sigortalı sayılanlar, sosyal yardım, engelli maaşı ile dul ve yetim aylığı alanlar da işbaşı eğitim programından yararlanabilirler.

İŞBAŞI EĞİTİM PROGRAMINA KATILANLARA NE KADAR ÜCRET ÖDENİR?

• Katılımcılara günlük 61,65 TL ödenmektedir. Bu rakam öğrenciler için 46,23, işsizlik ödeneği alanlar için ise 30,82 TL’dir.
• Dolayısıyla işsizlik maaşı alanlar da işbaşı eğitim programlarına katılabilmektedir. İşsizlik maaşları kesilmeden işbaşı eğitim programı kapsamında günlük 30,82 TL gelir elde etmek imkanı söz konusudur.
• Geleceğin meslekleri olarak belirlenecek mesleklerde düzenlenen programlarda katılımcılara 75 TL ödenmektedir.

KADINLARA 400 TL BAKIM YARDIMI ÖDENMEKTEDİR

• Sanayi sektöründeki mesleklerde düzenlenecek işbaşı eğitim programlarına katılan kadınların bakmakla yükümlü oldukları 2-5 yaş arası çocukları için aylık 400 TL bakım desteği program süresince karşılanmaktadır.

Ayrıca katılımcıların İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sigortası Primi ile Genel Sağlık Sigortası Prim Giderleri ödenmektedir.

İşbaşı Eğitim Programı harcamalarına başvurular, 81 ilde bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ile hizmet merkezlerine yapılabilmektedir. İşbaşı Eğitim Programları kapsamındaki ödemeler İşsizlik Fonu’ndan karşılanmaktadır.

Bu makalemizde işini kaybedecek taşeron işçilerin mali hakları konusunda soru işaretlerine cevap arayacağız.

Bu makalenin PDF versiyonu için tıklayınız.

KIDEM TAZMİNATI ÖDEMELERİNDE HANGİ SÜRELERE DİKKAT EDİLECEK?

Sözleşmeleri feshedilecek işçilerin en temel hakkı, kıdem tazminatı olacak. Ancak kıdem tazminatına esas hizmet sürelerinin tespitinde çeşitli sorunlar yaşanabilir. Alt işveren işçilerine kıdem tazminatı ödenmesine ilişkin yönetmeliğe göre, taşeron işçinin aynı kurumda çalıştığı süre boyunca, kaç alt işveren değiştirdiğine bakılmaksızın toplam çalışma süresi dikkate alınarak kıdemi hesaplanacak.

Taşeron işçinin farklı kamu kurumlarındaki kıdeme esas sürelerinin hesabında ise aynı alt işveren işçisi olması ve aynı iş sözleşmesine tabi çalışması gerekiyor. Bu kişilerin kıdem tazminatları, son çalıştıkları işveren tarafından ödenecek.

Farklı taşeron firmalara bağlı olarak farklı kurumlarda çalışanlar için ise, Kıdem Tazminatı Yönetmeliği’nin Geçici 1. Maddesi’ndeki şu hükmün dikkate alınması gerektiğini değerlendiriyoruz.

“Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında istihdam edilen ve iş sözleşmesi devam eden işçilerin kıdem tazminatlarının hesabında kamu kurum veya kuruluşlarında ilk işe başladıkları tarih esas alınır.”

Bu madde kapsamında farklı taşeron firmalara bağlı olarak farklı kamu kurumlarında çalıştıklarını belgelendiren taşeron işçilerin kıdem tazminatlarının son çalıştıkları kurum tarafından ödenmesi gerekecektir.

İŞÇİ, KIDEM TAZMİNATINI ALABİLMEK İÇİN NE YAPACAK?

İşten çıkarılan işçilerin yazılı olarak kıdem tazminatı talebiyle son çalıştıkları kuruma başvurması, bu başvurularına banka hesap/IBAN numarasını eklemesi, çalıştığı kamu kurum veya kuruluşlarının listesini belirtmesi ve alt işverenden alacağı sözleşmesinin hangi nedenle sona erdiğini gösteren belgeyi eklemesi gerekiyor. Alt işverenin bu belgeyi düzenlememesi durumunda SGK kayıtları esas alınacaktır.

Bu konuda daha geniş bilgi için aşağıdaki makaleye bakılabilir.

İŞVEREN KIDEM TAZMİNATINI NE ZAMAN ÖDEYECEK?

Taşeron işçilerin kıdem tazminatlarını ödeyecek işveren konumundaki kamu kurumları, bu ödemeleri ne zaman yapacaklar? Bir diğer ifade ile işçi alacağını ne zaman tahsil edebilecektir?

Kıdem tazminatını düzenleyen 1475 Sayılı İş Kanunu’nun 14. Maddesi’nde kıdem tazminatının ödenme süresiyle ilgili bir ibareye yer verilmemiştir. Kanunda süre belirtilmemesi ve çok sayıda Yargıtay kararı neticesinde, kıdem tazminatının işçiye peşin ödenmesi gerektiği yerleşik uygulamadır. Ödemenin nakit olarak yapılması da gerekmektedir.

İŞÇİ, KULLANMADIĞI YILLIK İZİN ÜCRETİNİ ALABİLECEK Mİ?

2 Nisan itibariyle sözleşmesi sona erecek olan taşeron işçilerin kullanılmayan yıllık izinleri ve ihbar tazminatları da gündeme gelecektir.

Kullanılmayan yıllık izinlere ilişkin ücretin iş sözleşmesinin sona ermesi durumunda işçiye brüt ücret üzerinden ödenmesi, İş Hukuku’nun temel hükümlerinden biridir.

Kamu İhale Kurumu Hizmet İşleri Genel Şartnamesi ile taşeron işçilerin yıllık izin hakkı koruma altına alınmış, işvereni değişse de aynı işyerinde çalışan işçilerin izin haklarını kazanmaları açısından süreklilik sağlanmıştır. Böylece yıllık izin hesabında, alt işverenin kim olduğuna bakılmaksızın işçinin o işyerinde kaç yıl çalıştığı dikkate alınacaktır. Bu nedenle yıllık izin hakkı, ilk işe giriş tarihinden itibaren hesaplanacaktır.

Ayrıca hem İş Kanunu’nun 56. Maddesi hem de Hizmet İşleri Genel Şartnamesi ile asıl işverene izin konusunda sorumluluk yüklenmektedir. Asıl işveren, alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin hak kazandıkları yıllık izinlerini kullanıp kullanmadığını kontrol etmek, ilgili yıl içinde kullanılmasını sağlamakla yükümlüdür.

Gelinen noktada kamu idareleri, kullanılmayan yıllık izinleri bulunan taşeron işçilere karşı sorumludur. Yargıtay’ın da kıdem, ihbar ve yıllık izin hakları ve bunlardan doğacak işçi alacakları konusunda asıl işverenin alt işveren ile birlikte sorumlu olduğuna dair çok sayıda kararı vardır. Ancak bu ödemenin nasıl yapılacağı, kamu kurumları yapacaksa bunun hangi kaynaktan karşılanacağı belirsizdir. Esasen ödemeyi yapması gereken taşeron şirketler ise işçilerin kadroya alınması ile birlikte devre dışı kalacağından bu ödemeleri yapmaları olası değildir. Bu konuda taşeron işçilerin yasal yollara başvurarak alacağını takip etmesi gerekebilecektir.

İHBAR TAZMİNATI SÖZ KONUSU OLACAK MI?

İşten çıkarılacak olup ihbar süreleri kullandırılmayan işçiler açısından ihbar tazminatları da söz konusudur. İhbar süreleri ve ihbar tazminatı konusu, 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 17. Maddesi ile düzenlenmiştir. Buna göre belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinde, çalışma süresine bağlı olarak 2 hafta ile 8 hafta arasında ihbar süresi söz konusudur. Yargıtay kararlarıyla, taşeron işçilerin sözleşmeleri belirsiz süreli kabul edilmiştir.

Mevzuat ve Yargıtay kararları neticesinde kamu idarelerindeki taşeron işçilerin iş sözleşmelerinin ihbar sürelerine uyulmadan sona erdirilmesi halinde bu kişilere, çalışma sürelerine göre ihbar tazminatı ödenmesi gerekmektedir. Nitekim kimi alt işverenler, sözleşmesi feshedilen işçilere ihbar sürelerini kullandırma yoluna gitmektedir.

Yargıtay, ihbar tazminatı konusunda asıl işveren durumundaki kamu kurumlarını alt işverenle birlikte sorumlu tutmaktadır. Burada yine ödemenin kim tarafından yapılacağı sorusu gündeme gelmektedir. Yıllık izin ödemeleriyle ilgili sorunların tamamı, ihbar ödemeleri içinde geçerli olup, bu haklarını elde edemeyen işçiler için yargı yolu açıktır.

Bu konuda daha geniş bilgi için aşağıdaki makaleye bakılabilir.

İŞSİZ KALACAK TAŞERON İŞÇİLER, İŞSİZLİK MAAŞI ALABİLECEK Mİ?

Temel konulardan biri de işsiz kalacak taşeron işçilerin, işsizlik maaşı olarak ifade edilen ödeneği alıp alamayacağı, alacaklarsa bu sürenin ve ödeme miktarının ne kadar olacağıdır.

İşsizlik ödeneğinden kimlerin, hangi süreyle yararlanacağı, 4447 İşsizlik Sigortası Kanunu’nun 50. Maddesi’nde, şu şekilde düzenlenmiştir;

“Hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün prim ödeyerek sürekli çalışmış olanlardan, son üç yıl içinde;

1. a) 600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 180 gün,
2. b) 900 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 240 gün,
3. c) 1080 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 300 gün, Süre ile işsizlik ödeneği verilir.”

İşsizlik ödeneği için temel şart, işçinin haklı bir nedene dayanarak iş sözleşmesini feshetmesi ya da kusuru olmaksızın işveren tarafından işine son verilmesidir. Bu bağlamda işsiz kalacak olan taşeron işçiler, İşsizlik Sigortası Kanunu hükümleri kapsamında yukarıdaki sigortalılık gün sayılarına göre işsizlik ödeneği alabileceklerdir.

İşsizlik ödeneği, işçinin son 4 aydaki SGK primleri esas alınarak hesaplanır. Buna göre işçiye ödenek bağlanır. 2018’de işsizlik ödeneğinin alt sınırı 805 TL, üst sınırı ise 1.610 TL’dir. Taşeron işçilere, SGK primleri esas alınarak, bu alt ve üst sınırlar kapsamında işsizlik ödeneği bağlanacaktır. Sigortalılık sürelerine göre 6, 8 veya 10 ay boyunca işsizlik ödeneği alabileceklerdir.

SONUÇ

696 Sayılı KHK ile kendi kusur ve iradeleri dışında işini kaybedecek olan taşeron işçilerin durumu önem arz etmektedir. Bu işçiler yeni istihdam imkanına kavuşana kadar, hayatlarını alacakları kıdem tazminatları ve işsizlik maaşları ile devam ettirebileceklerdir. Bu nedenle kıdem tazminatı haklarının kamu kurumları tarafından ivedilikle kendilerine ödenmesi gerekmektedir.

İşsizlik maaşı için de işsiz kalmalarının ardından en geç 30 gün içerisinde İşkur İl Müdürlüklerine veya elektronik ortamda İşkur’a başvurmaları gerekiyor. Başvuru için 30 gün geçirilirse, gecikilen süre işsizlik ödeneği almaya hak kazanılan toplam süreden düşülür.

İşini kaybedecek olan taşeron işçilerin ihbar tazminatları ve kullanılmamış yıllık izin ücretleri konusunda da bir düzenleme yapılarak işçilere dava yoluna gitmeden bu haklarını elde etme şansı verilmelidir.

YASAL UYARI Bu çalışma Kamutech Yazılım A.Ş. mevzuat grubu uzmanları tarafından hazırlanmıştır. Makalenin her türlü yayın hakkı Kamutech Yazılım A.Ş.’ye aittir. Kaynak göstermek ve link vermek kaydıyla alıntı yapılabilir.