Sayıştay’ın kararına da yer verilen Bakanlık görüş yazısında; ihale konusu işte kullanılacak kıyafet için ödenen giyim giderinin, sözleşme giderleri ve genel giderler içinde kabul edilmesi gerektiği, bu yüzden ihtiyaç duyulan giyim gideri gibi ilave giderleri karşılamanın yüklenicinin yükümlülüğünde olduğu, belediye şirketine her ay bir işçi için asgari işçilik maliyeti üzerine %4 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler eklenerek ödeme yapıldığı, dolayısıyla giyim gideri için ayrıca belediye bütçesinden ödeme yapılamayacağı belirtildi.

Belediye tarafından, Şirket bünyesinde çalışmakta olan işçilere ayrıca iş kıyafeti alınması ya da alınan iş kıyafetinin bedelinin Belediye tarafından ödenmesinin Sayıştay kararları çerçevesinde kamu zararı oluşturacağı vurgulandı.

İşte O Yazı!

NOT: Personel çalıştırılmasına ilişkin hizmet alımlarında giyim giderlerinin sözleşme gideri ve genel giderler içine dahil olduğu hakkında

T.C. ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI

Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü

Sayı : E-53773008-622.02-4666486 28/09/ 2022

Konu : Giyim Giderlerinin Sözleşme Gideri ve Genel Giderler İçine Dahil Olduğu ………….

BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA

İlgi: 21.09.2022 tarihli ve 87584809-045.99-402908 sayılı yazı.

Başkanlığınız personel şirketinde istihdam edilen personelin iş süresince, çalışma alanı ve şartlarına göre farklılık gösteren kişisel koruyucu donanım kullanma zorunluluğu olduğundan bahisle kişisel koruyucu donanım giderlerinin sözleşme giderleri ve genel giderler kapsamına girip girmediği hususunda Bakanlığımızın görüşünün talep edildiği ilgi yazı incelenmiştir.

Bilindiği üzere, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 20 nci maddesinde, “İl özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebilir. … Bu madde kapsamındaki şirketlerde işçilerin işe alımı, işçilere ilişkin personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınırları, ilk defa alınacak işçilere ilişkin belirlenecek ölçütleri esas alarak yıllık sınırlamaları ve bu kapsamdaki alımlar ile harcamaları izlemeye ilişkin usul ve esasları belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bu hükme istinaden 28/4/2018 tarihli ve 30415 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 9/4/2018 tarihli ve 2018/11608 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esasların 5 inci maddesinde, “…

(4) İdare tarafından şirkete personel gideri için yapılacak aylık ödemelerin toplamı, hizmet alımı sözleşmesinde öngörülen işçi ücretleri esas alınarak hesaplanan;

a) Asgari İşçilik maliyeti,

b) Asgari işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan %4 sözleşme giderleri ve genel giderler,

c) İşçilikle bağlantılı ayni giderler,

ç) Asgari işçilik maliyeti ve işçilikle bağlantılı ayni giderler toplamı üzerinden %7’ye kadar belirlenecek kâr, dâhil işçilik giderleri toplamını aşamaz. İşçi ücretlerinin tespitinde asgari ücrette meydana gelen artışlar dikkate alınır. Asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile işçilikle bağlantılı ayni giderler ve kâr oranı, kamu ihale mevzuatı esas alınarak belirlenir. …” hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan, 22/8/2009 tarihli ve 27327 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinde,

“… 78.30. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde isteklilerin teklif bedelleri varsa yüklenici karı ile aşağıdaki bileşenlerden oluşur: …

ç) Sözleşme Giderleri ve Genel Giderler: İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, ihale konusu işte kullanılacak giyim gideri, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanı ücreti ile çalışanlara verilecek eğitim gideri, silahlı atış eğitim gideri, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası gideri, yaka kartı, önemli bir bileşen olarak değerlendirilmeyen ilaçlama gideri, toplu ulaşım kartı bedeli ve bu nitelikteki genel giderleri karşılamak üzere, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik birim fiyatı üzerinden; işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri için ise çalıştırılacak her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden, % 4 oranında hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edilir.” hükmüne yer verilmiştir.

Ayrıca, 4/3/2009 tarihli ve 27159 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinde, “(1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.

b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

(2) Götürü bedel üzerinden teklif alınan ihalelerde, işin gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde işçilik ile varsa malzeme, ekipman ve diğer unsurlar için belirlenen fiyatlar ve bu fiyata dahil olan maliyetler gösterilir.

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak %7 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.

(4) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten itibaren ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda, işi oluşturan unsurlara ilişkin maliyetler idarelerce, endeks üzerinden güncellenir.

(5) Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerinde ilgili mevzuatından kaynaklanan değişiklikler nedeniyle yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar geçen sürede değişikliğe uğradığının belirlenmesi durumunda, gerekçesi belirtilmek suretiyle ihale komisyonu tarafından, bu maliyetler dikkate alınarak yaklaşık maliyet güncellenir.” hükmü yer almaktadır.

Yine, Sayıştay 6. Dairesinin 12/4/2022 tarihli ve 865 sayılı Kararında da, “Yukarıda verilen mevzuata göre, ihale konusu işte kullanılacak giyim gideri, sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edilmelidir. Bu yüzden ihtiyaç duyulan giyim gideri gibi ilave giderleri karşılamak yüklenicinin yükümlülüğündedir. Belediye şirketine her ay bir işçi için asgari işçilik maliyeti üzerine %4 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler eklenerek ödeme yapılmaktadır. Bu durumda sözleşme giderleri ve genel giderler içinde yer alan giyim gideri için ayrıca bütçeden ödeme yapılması mümkün değildir. Sorgu konusu olayda ise Belediye tarafından … Limited Şirketi bünyesinde çalışmakta olan işçilere muhtelif tarihlerde yağmurluk, kışlık kıyafet ve ayakkabı alındığı görülmüştür. Bu sebeple, ihale konusu iş ile ilgili giyim giderlerinin Yüklenici yerine Belediye bütçesinden karşılanması sonucu … TL kamu zararına neden olunmuştur.” denilmiştir.

Bu itibarla, Belediyeniz personel şirketinde istihdam edilen personel için alınacak kişisel koruyucu donanım giderlerinin sözleşme giderleri ve genel giderler kapsamına girdiği değerlendirilmektedir. Bilgilerini rica ederim.

 ………….. Bakan a. Yerel Yönetimler Genel Müdürü

Sayıştay’ın Dış Denetim Raporunda, belediye şirketlerine önemli bir uyarı yer aldı.

Belediye şirketlerinin işçi alımı yaparken İŞKUR’a bildirim yapma zorunluluğu olduğuna vurgu yapan Sayıştay, bazı belediye şirketlerinin bu kurala uymadan işçi alımı yaptığına dikkat çekildi.

Sayıştay’ın 2021 Yılı Dış Denetim Genel Değerlendirme Raporu’nda yer alan İŞKUR uyarısı şöyle:

“Belediye Şirketlerinin İŞKUR’a Bildirim Yapmadan Personel Alması

Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’te kamu kurum ve kuruluşlarına, iş kanunları hükümlerine göre çalıştırılmak üzere istihdam edilecek işçi alımında uyulacak usul ve esaslar belirlenmiştir.

Yönetmelik’in “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinin ikinci fıkrasında; belediyelerin Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurdukları şirketlerin bu Yönetmelik hükümlerine tabi olmadığı ancak, Yönetmelik kapsamındaki işçi alım ilanlarının Türkiye İş Kurumuna (İŞKUR) bildirilmesinin zorunlu olduğu düzenlenmektedir.

Denetimlerde bazı belediye şirketlerinde, çeşitli unvan ve kadrolar için yapılan personel alımlarının İŞKUR’a bildirilmediği tespit edilmiştir.”

Bu tazminatın yasal dayanağı, 375 sayılı KHK’nın 1. Maddesi’nin D bendindeki şu hükümdür;

“(A) bendi kapsamına giren personel ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) sayılı cetvelde yer alan personel ve kamu kurumlarında işçi olarak istihdam edilenlerden; emekliliğini isteyen veya emekliye sevk olunanlara, haklarında toptan ödeme hükümleri uygulananlara, emekli iken yeniden hizmete alındıktan sonra cezaen olmamak üzere görevlerine son verilenlere, kendi kusurları olmaksızın sözleşmesi feshedilen veya hizmet sürelerinin bitiminde ayrılan sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erler ile terhis olan yedek subaylara ve bunlardan görevde iken ölenlerin kanuni mirasçılarına damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaksızın (12.105) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarında tazminat ödenir.”

Madde metninden de açıkça anlaşılacağı üzere emeklilik tazminatı, işçilerin emekliliğe sevk edilmeleri durumunda 12.105 gösterge rakamının, memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ödenecektir.

Memur aylık katsayısı her 6 ayda bir memur maaş zammına endeksli olarak güncellendiği için kamu işçilerinin alacağı emeklilik tazminatı da artış göstermektedir.

Nitekim Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayınlanan 04.07.2022 tarihli Genelge ile memur aylık katsayısı, 1 Temmuz 2022 tarihinden geçerli olmak üzere (0,333603) olarak tespit edilmiştir.

Buna göre; kamu işçilerinin emeklilik tazminatı 1 Temmuz 2022 tarihinden geçerli olmak üzere şu şekilde hesaplanacaktır:

Tazminat Gösterge Rakamı (12.105)x Memur aylık katsayısı (0,333603): 4.038,26 (Brüt Tutar)

Emeklilik tazminatından yalnızca damga vergisi kesilmektedir.

Buna göre: 4.038,26 X 7,59/1000: 30,65 TL Damga Vergisi kesilecektir.

Diğer yandan Belediye Şirket İşçilerinin de emeklilik tazminatından yararlanıp yararlanamayacağı sık sık gündeme gelen bir konudur.

Daha önceki yazılarımızda; belediye şirketlerinin kamu kurumu kabul edilmediğini, bu şirket işçilerinin ‘kamu kurumu işçisi’ statüsünde yer almadığını, dolayısıyla mevcut mevzuat hükümler uyarınca belediye şirket işçilerine 375 sayılı KHK’dan kaynaklanan emeklilik tazminatının ödenmesine imkan bulunmadığını dile getirdik.

Ancak bazı belediye şirketlerinin işçilerine 375 sayılı KHK’dan kaynaklanan emeklilik tazminatını ödediği ve bunun Sayıştay denetimlerine takıldığı görülüyor.

SAYIŞTAY, BELEDİYE ŞİRKET İŞÇİLERİNE YAPILAN EMEKLİLİK TAZMİNATI ÖDEMESİYLE İLGİLİ NASIL BİR KARAR VERDİ?

Sayıştay tarafından belediye şirketlerinde yapılan denetimler sonucunda, 7. Dairenin 23.06.2020 Tutanak Tarihli ve 395 numaralı Kararında, şu değerlendirmeye yer verilmiştir:

“… 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin (e) bendi uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında çalıştırılan personel, kamu idaresinin personeli olmayıp, bu kapsamda istihdam edilen personele kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde kadrolu veya sözleşmeli olarak istihdam edilen personele emekli tazminatının ödenmesi yasal olarak mümkün değildir.

Ancak yapılan incelemede; 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) uyarınca belediyede personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında çalışan şirket elemanı bazı personelin belediye kadrosuna geçebilmek için gerekli olan ‘emekliliğe hak kazanmamış olma’ şartını sağlamamaları sebebiyle emekliye ayrıldığı ve bu kişilere belediye personeli olmadıkları halde mevzuata aykırı olarak emeklilik tazminatı ödemesi yapıldığı görülmüştür.

…Emeklilik tazminatı ödenebilecek kişiler, ilgili hükümlerine yukarıda yer verilen 375 sayılı KHK’de ismen sayılmak suretiyle belirtilmiştir. Bunlar arasında, belediyeler açısından yalnızca memurlar ve belediyeye ait işçi kadrolarında daimi işçi olarak istihdam edilen işçiler sayılmaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin (e) bendi uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında çalıştırılan personel ise, işçi- işveren ilişkisi bakımından belediyeye değil, belediyenin hizmet alımı yaptığı şirkete bağlı olup, ilgili kişilerin maaş, sigorta primi, izin vb. tüm işçilik haklarından kaynaklanan yükümlülükleri personel çalıştıran şirket tarafından yerine getirilmektedir. Bu şekildeki istihdam ilişkilerinde işçiler, kamu idaresinde görmekte olduğu hizmetleri, bağlı oldukları şirket adına yürütmekte olup, kamu idaresi ile aralarında kıdem tazminatı hariç herhangi bir organik bağ bulunmamaktadır.

Bu itibarla; personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında çalışan personele mevzuata aykırı olarak emeklilik tazminatı ödemesi yapılmak suretiyle sebep olunan toplam … TL tutarındaki kamu zararının;

Harcama Yetkilisi ….ve Gerçekleştirme Görevlisi ….’e

müştereken ve mütelsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.”

SONUÇ

Yukarıda yer verdiğimiz Sayıştay 7. Dairesi’nin kararında, yasal dayanaklarıyla birlikte açıkça 696 KHK ile belediye şirketlerine geçirilen belediye şirket işçilerinin 375 sayılı KHK’nın 1. Maddesi kapsamına girmediği, bu işçilere emeklilik tazminatı ödenemeyeceği, ödeme yapılması durumunda ise bunun kamu zararı sayılıp ilgililerden tahsiline karar verildiği görülmektedir.

Dolasıyla belediye şirket işçilerine emeklilik tazminatı ödenmesi durumunda bunun kamu zararı sayılacağı, emsal Sayıştay kararıyla kesinlik kazanmıştır. Belediye şirketlerinin bu hususa dikkat ederek işlem tesis etmesi önem arz etmektedir.

Bu Yazının PDF formatına ulaşmak için tıklayınız

İşte O Sayıştay Kararı:

Kamu İdaresi Türü	Belediyeler ve Bağlı İdareler
Yılı	2018
Dairesi	7
Karar No	395
İlam No	134
Tutanak Tarihi	23.6.2020
Kararın Konusu	Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında çalışan personele emeklilik tazminatı ödemesi yapılması:

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında çalışan personele emeklilik tazminatı ödemesi yapılmak suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin yapılan incelemede;

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı l’inci maddesinin ilgili kısmında aynen “Bu Kanun, Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar, İl Özel İdareleri, Belediyeler, İl Özel İdareleri ve Belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında veya Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar hakkında uygulanır…” denilmek suretiyle kanunun kapsamı belirlenmiştir.

Mezkur Kanun’un “İstihdam Biçimleri” başlıklı 4’üncü maddesinde ise kamu görevlileri türler itibariyle memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler olarak tanımlanmıştır.

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK)’nin l’inci maddesinin (A) bendinde;

“Aylıklarım 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu ve 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununa göre almakta olan personele 1000 gösterge rakamı üzerinden memuriyet taban aylığı ödenir…”

(D) bendinde ise;

“… (A) bendi kapsamına giren personel ile 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (il) sayılı cetvelde yer alan personel ve kamu kurumlarında işçi olarak istihdam edilenlerden; emekliliğini isteyen veya emekliye sevk olunanlara, haklarında toptan ödeme hükümleri uygulananlara, emekli iken yeniden hizmete alındıktan sonra cezaen olmamak üzere görevlerine son verilenlere, kendi kusurları olmaksızın sözleşmesi feshedilen veya hizmet sürelerinin bitiminde ayrılan sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erler ile terhis olan yedek subaylara ve bunlardan görevde iken ölenlerin kanuni mirasçılarına damga vergisi hariç herhangi bir yergiye tâbi tutulmaksızın (12.105) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarında tazminat ödenir… ” hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda alınan mevzuat hükümlerinde, emeklilik tazminatının kimlere ödenebileceği açık olarak sayılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin (e) bendi uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında çalıştırılan personel, kamu idaresinin personeli olmayıp, bu kapsamda istihdam edilen personele kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerinde kadrolu veya sözleşmeli olarak istihdam edilen personele emekli tazminatının ödenmesi yasal olarak mümkün değildir.

Ancak yapılan incelemede; 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) uyarınca belediyede personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında çalışan şirket elemanı bazı personelin belediye kadrosuna geçebilmek için gerekli olan ‘emekliliğe hak kazanmamış olma’ şartını sağlamamaları sebebiyle emekliye ayrıldığı ve bu kişilere belediye personeli olmadıkları halde mevzuata aykırı olarak emeklilik tazminatı ödemesi yapıldığı görülmüştür.

Sorumlular savunmalarında özetle; 6245 sayılı Harcırah Kanunu’na göre kamu görevlisi olmamakla beraber kamu idarelerince verilen görevi ifa ile görevlendirilen kimselere de harcırah ödemesi yapılması gerektiğini, idare hukukuna göre bir istihdam ilişkinin olması ve bu istihdam ilişkisinin kamu hukukuna dayanmasının kamu görevlisi sayılmak için yeterli olduğunu, 696 sayılı KHK kapsamında emekliliğe sevk olunan işçilerin bu kapsamda kamu işçisi kabul edilerek bunlara emeklilik tazminatı ödemesi yapıldığını, Sayıştay Temyiz Kurulu’nun 02.03.1999 tarihli ve 24416 no.lu Kararında da; uluslararası toplantı ve ziyaretlere temsille görevli olarak görevlendirilmiş olan kamu personeli dışındaki kimselere 4’üncü dereceden devlet memuruna ödenen yol masrafı ve gündelik kadar ödeme yapılmasının mevzuata aykırı olmadığına hükmedildiğini belirtmişlerdir.

Emeklilik tazminatı ödenebilecek kişiler, ilgili hükümlerine yukarıda yer verilen 375 sayılı KHK’de ismen sayılmak suretiyle belirtilmiştir. Bunlar arasında, belediyeler açısından yalnızca memurlar ve belediyeye ait işçi kadrolarında daimi işçi olarak istihdam edilen işçiler sayılmaktadır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin (e) bendi uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında çalıştırılan personel ise, işçi-işveren ilişkisi bakımından belediyeye değil, belediyenin hizmet alımı yaptığı şirkete bağlı olup, ilgili kişilerin maaş, sigorta primi, izin vb. tüm işçilik haklarından kaynaklanan yükümlülükleri personel çalıştıran şirket tarafından yerine getirilmektedir. Bu şekildeki istihdam ilişkilerinde işçiler, kamu idaresinde görmekte olduğu hizmetleri, bağlı oldukları şirket adına yürütmekte olup, kamu idaresi ile aralarında kıdem tazminatı hariç herhangi bir organik bağ bulunmamaktadır.

Sorumlular ayrıca idare hukuku ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu uyarınca kamu görevlisi olmasa bile kamu görevi yürüten kişilere harcırah ödenmesi gerektiğini ifade etmişlerdir.

Ancak sorgu konusu edilen ödeme harcırah değil, dayanağı 375 sayılı KHK olan emeklilik tazminatı ödemesidir. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nda emekli tazminatı ödemesi ile ilgili herhangi bir düzenleme yoktur. Benzer şekilde savunmada emsal gösterilen Sayıştay Temyiz Kurulu’nun 02.03.1999 tarihli ve 24416 no.lu Kararı da harcırah ödemesine ilişkin olup, emekli tazminatı ödemesi ile herhangi bir bağlantısı bulunmamaktadır.

Bu itibarla; personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında çalışan personele mevzuata aykırı olarak emeklilik tazminatı ödemesi yapılmak suretiyle sebep olunan toplam … TL tutarındaki kamu zararının;

Harcama Yetkilisi ….ve Gerçekleştirme Görevlisi ….’e

müştereken ve mütelsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.”

Okulların açılmasına sayılı günler kala, pek ilde Milli Eğitim Müdürlükleri tarafından TYP kapsamında işçi alımı yapılacaktır. 

Diğer yandan bu kitlenin önemli beklenti ve sorunları söz konusudur.

TOPLUM YARARINA PROGRAM (TYP) NEDİR?

İşsizliğin yoğun olduğu dönemlerde veya bölgelerde, doğrudan veya yüklenici eliyle toplum yararına bir iş ya da hizmetin gördürülmesi yoluyla, özellikle iş bulmakta zorluk çeken işsizlerin istihdamını hedefleyen, İŞKUR tarafından uygulanan aktif istihdam tedbiridir. İstihdamında güçlük çekilen kişilerin çalışma alışkanlığı ve iş disiplini kazanarak işgücü piyasasına uyumlarının sağlanması ve bu sürede geçici gelir desteği elde etmeleri, TYP uygulamasının amacıdır. Ancak süreç içinde TYP’nin bir tür geçici istihdam modeline dönüştüğünü de ifade etmek gerekiyor. TYP’de işçilere ödenen ücretler ve diğer harcamalar İşsizlik Fonu kaynaklarından karşılanmaktadır.

TYP’YE KATILIM ŞARTLARI NELERDİR?

• Kuruma kayıtlı işsiz olmak,
• 18 yaşını tamamlamış olmak,
• Emekli ve malul aylığı almıyor olmak,
• Öğrenci olmamak ( açıköğretim ve açık lise öğrencileri hariç),

KATILIMCILAR NASIL SEÇİLMEKTEDİR?

Katılımcıların seçiminde uygulanan 3 ayrı yöntem bulunmaktadır. Her programın niteliğine göre bu yöntemlerden hangisinin kullanılacağı Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü tarafından belirlenir.

• Noter kurası yöntemi,
• Liste yöntemi,
• Yüzde seksen noter kurası, yüzde yirmi liste yöntemi.

İstihdamında güçlük çekilen aşağıdaki gruplar, birinci liste, bunlar dışında kalanlar ikinci liste olacak şekilde tasnif edilmektedir.

• Kadınlar,
• 35 yaş üstü bireyler,
• Engelliler,
• Eski hükümlüler,
• Terörle mücadelede malul sayılmayacak şekilde yaralananlar.

TYP’den birinci listedeki bu gruplar öncelikli olarak yararlanmaktadır. Önce birinci listedekilerin başvuruları alınmakta, açık kalan kontenjanlar için ikinci listeden başvuru kabul edilmektedir.

Öte yandan TYP katılımcı seçiminde, başvuru başlangıç tarihi aynı olan TYP’lere Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemine göre (ADNKS) aynı adreste ikamet eden kişilerden yalnızca biri katılabilir.

Ayrıca ADNKS’ye göre aynı adreste oturanların, programa başvuru yapılan tarihte elde ettikleri toplam kazançlarının net asgari ücretin üç katını aşması gerekir. Bu gelir sınırını aşan aile bireyleri TYP’den yararlanamaz.

KATILIMCILARA HANGİ ÖDEMELER YAPILMAKTADIR?

• Asgari ücret 

Ayrıca TYP’li adına vergi ve sosyal güvenlik primleri ödenmektedir. 

TYP HANGİ ALANLARDA UYGULANMAKTADIR?

• Çevre temizliği
• Kamusal altyapının yenilenmesi
• Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi okullarda çevre düzenlemesi
• Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi okullarda bakım onarım ve temizlik işleri yapılması
• Restorasyon, tarihi ve kültürel mirasın korunması
• Ağaçlandırma
• Park düzenlemeleri
• Vadi ve dere ıslahı
• Erozyon engelleme çalışmaları

TYP UYGULAMA SÜRESİ KAÇ AYDIR?

TYP uygulama süresi, her bir program için en fazla 9 aydır. TYP’nin süresinin ne kadar olacağı, başlangıçta sözleşmede belirtilmektedir. 01.01.2018’den itibaren başlangıçta sözleşmede belirlenen TYP süresinin sonradan uzatılamayacağına dair hüküm getirilmiştir.

TYP’DE HAFTALIK ÇALIŞMA SÜRESİ NE KADARDIR?

TYP’de çalışma süresi, 4857 sayılı İş Kanunu’nda öngörüldüğü şekilde haftalık 45 saattir.

KİMLER TYP’DEN YARARLANAMAZ?

• İŞKUR tarafından düzenlenen bir kurs veya programdan yararlanmış olan işsiz, 6 ay geçmeden TYP’ye başvuramaz.
• Mazeretsiz olarak TYP’den ayrılanlar veya kendi kusuru nedeniyle ilişiği kesilenler, son yararlanma tarihi üzerinden 24 ay geçmedikçe yeni bir TYP’ye başvuramaz.
• Yararlandığı TYP bittikten sonra İŞKUR tarafından teklif edilen, niteliklerine uygun en az üç iş teklifini mazeretsiz olarak kabul etmeyenler, son yararlanma tarihi üzerinden 24 ay geçmedikçe yeni bir TYP’ye başvuramaz.
• Herhangi bir kurs ya da programa katılmama yönünde yaptırım uygulanan kursiyer veya katılımcı yaptırım süresince TYP’den de yararlanamaz.
• Devam ettiği bir TYP ile mazeretli ya da mazeretsiz ilişiği kesilen katılımcı aynı TYP’ye tekrar katılamaz.

TYP’DEN İKİNCİ KEZ YARARLANILABİLİR Mİ?

• TYP’den programa başlandığı tarihten itibaren bir sene içinde en fazla 9 ay süreyle yararlanma imkânı bulunmaktadır. Ancak, 9 ay bittikten sonra 3 ay bekleyerek yeni bir programdan faydalanılabilmektedir.
• Bir katılımcı TYP’den en fazla 24 ay yararlanabilir.

TYP’DE YILLIK VAR MIDIR? DEVAMSIZLIK HAKKI NE KADARDIR?

Katılımcıların TYP’ye devamı zorunludur.

Öte yandan Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) tarafından hazırlanan ve 29 Mayıs  2022 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Yönetmelikle TYP kapsamındaki istihdama ilişkin önemli değişiklikler yapıldı.

TYP katılımcılarının ücretsiz izin hakkı daha önce 14 gün iken, yeni yönetmelikle 5 güne indirildi.

Sağlık sorunları, evlenme, doğum ve birinci derece hısımlarının vefatı ve benzeri durumlar da 5 günlük ücretsiz izin kapsamında değerlendirilecek.

Yani TYP kapsamında çalışanların yarıca bir mazeret izin hakları bulunmuyor.

İş kazası ve meslek hastalığı kapsamına giren sağlık sorunları hariç, herhangi bir nedenle birinci fıkrada belirtilen beş günlük izin süresinin aşılması halinde, yüklenici tarafından katılımcının ilişiği kesilerek il müdürlüğüne bildirilecek.

TYP uygulamasının amacı, istihdamında güçlük çekilen kişilere çalışma alışkanlığı ve iş disiplini kazandırmaktır.

Her yıl yüzbinlerce kişinin yararlandığı TYP’lerin statüsü zaman zaman tartışma konusu olmaktadır.

Peki TYP’liler işçi olarak değerlendirilebilir mi?

TYP kapsamında çalışanların sendika üyesi olması mümkün müdür?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2021/8796 E, 2021/14726 sayılı Kararına konu olan davada; toplum yararına program kapsamında çalışan işçinin sendika üyelik talebiyle dilekçe ile başvuruda bulunması üzerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın “6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanun’a göre işçi sendikalarına üye olabilmek için 4857 sayılı İş Kanun’a göre işçi olarak çalışmak gerektiği ve TYP kapsamında çalışanlar hakkında 4857 sayılı Kanun uygulanamayacağından, TYP kapsamında çalışanların 6356 sayılı Kanun’a göre kurulmuş olan işçi sendikalarına üye olunamayacağı değerlendirilmektedir.” denilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi ise yerleşik Yargıtay uygulaması doğrultusunda TYP kapsamında çalışanların, çalıştığı dönem bakımından işçi niteliğinde olduğuna ve işçi sendikalarına üyelik hakkı bulunduğunun tespitine karar vermiştir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararını yerinde bularak TYP kapsamında çalışanların işçi statüsünde olduğunu ve dolayısıyla sendika üyeliklerinin mümkün olduğunu tescillemiştir.

Sonuç olarak Yargıtay, Çalışma Bakanlığı’nın farklı görüşüne karşın TYP kapsamında çalışanların işçi statüsünde olduğuna ve sendikaya üye olabileceklerine karar vermiştir.

Mevzuat hükümlerine ayrıntılı olarak yer verilen Bakanlık görüş yazısında; 657 sayılı Kanunun “Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları” başlıklı 86. Maddesine atıf yapılarak bu hüküm uyarınca işçi statüsünde bulunanların memur kadrolarına vekalet etmesinin mümkün olmadığı belirtildi.

Konuya ilişkin olarak Devlet Personel Başkanlığı’nın 20/6/2018 tarihli ve 31292642- E.4276 sayılı görüş yazısına da yer veren Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü şu değerlendirmeyi yaptı:

-Belediyeler tarafından kurulan veya ortak olunan şirketlerin; özel hukuk hükümlerine tabi olduğu ve genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden olmadığı, anılan sermaye şirketlerinin bünyesinde özel hukuk hükümlerine göre istihdam edilen işçilerin kamu görevlisi sayılmasının mümkün olmadığı,

-Ekte yer verilen (mülga) Devlet Personel Başkanlığının 20/6/2018 tarihli ve 31292642- E.4276 yazısında da ayrıntılı bir şekilde açıklandığı üzere işçi statüsünde olanların memur kadrolarına vekalet etmesinin mümkün olmaması, memurlar tarafından görülmesi gereken ve memur gibi istihdam edilmiş olmak anlamına gelecek iş ve işlemlerin işçilere yaptırılması, resmi yazışmalarda sorumluluk taşımak niteliğinde imza ve paraf yetkisinin işçiler tarafından kullanılması genel olarak hukuka aykırı olacağı,

-375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 24 üncü maddesi kapsamında mahalli idare şirketlerinde işçi statüsüne geçirilen alt işveren çalışanlarına memurlar tarafından yürütülmesi öngörülen hizmetlere ilişkin olarak imza yetkisinin verilmesinin mümkün bulunmadığı değerlendirilmektedir.

İşte Bakanlığın O Yazısı!

T.C.

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI

Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü

Sayı: E-53773008-622.02-4110934 19/07/ 2022

Konu: Belediye Şirket İşçisinin Arkeolog Olarak Görevlendirilmesi

……….. BELEDİYE BAŞKANLIĞINA

İlgi: 03.06.2022 tarihli ve 13533661-622.03-115770 sayılı yazınız.

Belediyenizde 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 20 ve geçici 24 üncü maddesine istinaden işçi statüsünde istihdam edilen personele arkeolog olarak yetki ve görev verilmesine ilişkin ilgi yazınız incelemiştir.

Bilindiği üzere, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinin (a) bendinde, “İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır…” hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan, 9/11/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 128 inci maddesinde, “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” hükmü yer almaktadır.

Söz konusu hüküm; Devletin asli ve sürekli işlerinin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülmesini, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri gibi hususların ise Kanunla düzenlenmesini zorunlu kılmaktadır.

Devlet memurluğunun bir statü hukuku olarak mevzuatta düzenlenmesi ve memurların bu hukuk çerçevesinde istihdam edilmeleri Anayasal bir gerekliliktir.

Bununla birlikte, Anayasanın 53 üncü maddesinde yer alan, “İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler… Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler…” ifadeleri esas alındığında, işçiler ve diğer kamu görevlilerine ilişkin hükümlerin ayrı ayrı düzenlendiği, işçi statüsünde bulunanların diğer kamu görevlileri kapsamında yer almadığı açıktır.

Ayrıca, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinde kamu hizmetlerinin hangi istihdam şekilleriyle gördürüleceği hususu düzenlenmiş olup sayılan istihdam şekillerinden her birinin kadro ve pozisyon bağı ile teşkilatla olan ilişkisi belirtilmiştir.

Kamu hizmetlerinin yürütülmesinde süreklilik ve istikrarın sağlanması için ihtiyaç bulunan bir kadro ve pozisyon, kamu hizmetinin yürütülmesi için gerekli olan personelin miktarını ve niteliğini göstermekte ve aynı zamanda personelin teşkilatla ve dolayısıyla kamu hizmetiyle bağdaşmasını sağlamaktadır.

Bu kapsamda, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun “Şirket kurulması” başlıklı 70 inci maddesinde, “Belediye kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usûllere göre şirket kurabilir.” hükmü ile 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun “Şirket kurulması” başlıklı 26 ncı maddesinde ise “Büyükşehir belediyesi kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre sermaye şirketleri kurabilir…” hükmü yer almakta olup söz konusu hükümler ile belediyelerin, kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre sermaye şirketleri kurabilecekleri hükme bağlanmıştır.

Bu minvalde, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında, “Ticaret şirketleriyle, amacına varmak için ticari bir işletme işleten vakıflar, dernekler ve kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine göre yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri tarafından kurulan kurum ve kuruluşlar da tacir sayılırlar.” denilmektedir.

Bununla birlikte, Yargıtay 22 nci Hukuk Dairesinin 13/6/2017 tarihli ve 2016/24028 Esas, 2017/14012 Karar sayılı kararında, belediyeler tarafından kurulan veya ortak olunan şirketlerin Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi sermaye şirketleri olup belediyelerin tüzel kişiliğinden ayrı ve bağımsız özel hukuk tüzel kişileri olduğu belirtilmiştir.

Diğer taraftan, 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 126 ncı maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen ek 20 nci maddesinde, “İl özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebilir…” hükmüne yer verilmiştir.

Anılan hüküm ile il özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerini halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebilecekleri hususu düzenlenmiştir.

Aynı KHK’nın 127 nci maddesi ile 375 sayılı KHK’ya eklenen geçici 24 üncü maddede ise personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında çalışanların ek 20 nci madde kapsamındaki belediye şirketlerine sadece işçi statüsünde çalıştırılmak üzere geçirileceklere ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.

Öte yandan, 657 sayılı Kanunun “Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları” başlıklı 86 ncı maddesinde, “Memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabilir. … Yukarıda sayılan haller dışında, boş kadrolara ait görevler lüzum görüldüğü takdirde memurlara ücretsiz olarak vekaleten gördürülebilir. Bu Kanuna tabi kurumlarda, mali, nakdi ve ayni sorumluluğu bulunan saymanlık kadrolarının boşalması halinde bu kadrolara işe başladıkları tarihten itibaren vekalet aylığı verilmek suretiyle memurlar arasından atama yapılabilir…” hükmüne yer verilmiş olup bu hüküm uyarınca işçi statüsünde bulunanların memur kadrolarına vekalet etmesi de mümkün bulunmamaktadır.

Bu hüküm ve düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; belediyelerin personel çalıştırmaya dayalı hizmet alımlarını doğrudan belediye şirketleri aracılığıyla gerçekleştirecekleri anlaşılmış olmakla birlikte, bu şirketlerde istihdam edilen işçilerin belediyenin kendi bünyesindeki sürekli işçi kadrolarına geçirileceklerine dair bir düzenlemeye yer verilmemiş olduğu görülmektedir.

Bu itibarla;

-Belediyeler tarafından kurulan veya ortak olunan şirketlerin; özel hukuk hükümlerine tabi olduğu ve genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden olmadığı, anılan sermaye şirketlerinin bünyesinde özel hukuk hükümlerine göre istihdam edilen işçilerin kamu görevlisi sayılmasının mümkün olmadığı,

-Ekte yer verilen (mülga) Devlet Personel Başkanlığının 20/6/2018 tarihli ve 31292642- E.4276 yazısında da ayrıntılı bir şekilde açıklandığı üzere işçi statüsünde olanların memur kadrolarına vekalet etmesinin mümkün olmaması, memurlar tarafından görülmesi gereken ve memur gibi istihdam edilmiş olmak anlamına gelecek iş ve işlemlerin işçilere yaptırılması, resmi yazışmalarda sorumluluk taşımak niteliğinde imza ve paraf yetkisinin işçiler tarafından kullanılması genel olarak hukuka aykırı olacağı,

-375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 24 üncü maddesi kapsamında mahalli idare şirketlerinde işçi statüsüne geçirilen alt işveren çalışanlarına memurlar tarafından yürütülmesi öngörülen hizmetlere ilişkin olarak imza yetkisinin verilmesinin mümkün bulunmadığı değerlendirilmektedir.

Bilgilerini rica ederim.

Bakan a. Yerel Yönetimler Genel Müdürü

Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü ve DPB’nın Görüş Yazıları! 

İşte o Yazı: 

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI

Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü

Sayı: E-53773008-622.02-3773733 06/06/ 2022

Konu: Sözleşmeli Personele Belediyelerde Yöneticilik Görevi Verilemeyeceği

………. BELEDİYE BAŞKANLIĞINA

İlgi: 13.05.2022 tarihli ve 18590507-900-17349 sayılı yazı.

Başkanlığınızda 5393 sayılı Kanunun 49 uncu maddesine tabi eğitmen unvanında sözleşmeli personel olarak istihdam edilen bir personelin Belediyeniz şirketi …………

Belediye Personel A.Ş.’de özel güvenlik yöneticiliği görevi yapıp yapamayacağına ilişkin ilgi yazı incelenmiştir.

Bilindiği üzere, 5393 sayılı Belediye Kanununun 49 uncu maddesinde, “… Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik,
teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, plânlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plâncısı, çözümleyici ve
programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker gibi uzman ve teknik personel yıllık sözleşme ile çalıştırılabilir. Sözleşmeli personel eliyle yürütülen
hizmetlere ilişkin boş kadrolara ayrıca atama yapılamaz…

Bu personel hakkında bu Kanunla düzenlenmeyen hususlarda vize şartı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam
edilenler hakkındaki hükümler uygulanır…” hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan, 6/6/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 4 üncü maddesinde, “Personel, sözleşmelerinde
belirtilen görev yeri dışında çalıştırılamaz.

Görev yeri dışına geçici olarak gönderilenlerin gündelik ve yol giderleri, 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerinde saptanan süreyi ve 1 inci derece Devlet memurlarına ödenen
harcırah miktarını aşmamak üzere sözleşmelerde belirtilir…” hükmü yer almakta olup sözleşmeli personelin asli görevlerinin yanında ikinci görev verilebilmesine yönelik bir
düzenleme bulunmamaktadır.

Bakanlığımızın sözleşmeli personel istihdamına ilişkin 31/12/2021 tarihli ve 2021/26 sayılı Genelgesi eki 5393 sayılı Belediye Kanununun 49 uncu Maddesinin Üçüncü Fıkrası
Gereğince Tam Zamanlı Olarak Çalıştırılacak Sözleşmeli Personele İlişkin Hizmet Sözleşmesinin 1 inci maddesinde, “Sözleşmeli personel, Kurumca gösterilecek görev
yerlerinde mevzuat ve verilecek emirler çerçevesinde göreviyle ilgili olarak kendisine verilen tüm işleri yapmayı taahhüt eder. Sözleşmeli personel sözleşmesinde belirtilen görev dışında
başka bir işte çalıştırılamaz.” hükmü yer almaktadır.

Ayrıca, 28/4/2018 tarihli ve 30405 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel
Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esasların 3 üncü maddesinde yönetici, “Sevk ve idareye yetkili olan birim yöneticileri veya birimi temsile yetkili
kişiler ile bu kişilerin üstü konumundaki şirket personeli” olarak tanımlanmıştır. Bu personelin 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 20 ve geçici 24 üncü maddesi çerçevesinde işçi
statüsünde istihdam edildiği hususu ise açıktır.

Bu itibarla, Başkanlığınızda 5393 sayılı Kanuna tabi sözleşmeli eğitmen olarak görev yapan ilgiliye Belediyeniz şirketinde özel güvenlik yöneticiliği görevi verilemeyeceği değerlendirilmektedir.

Bilgilerini rica ederim.
…………
Bakan a.
Genel Müdür

Sonuç olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Belediye Başkanlığında 5393 sayılı Kanuna tabi sözleşmeli personel olarak görev yapan kişiye, Belediye şirketinde özel güvenlik yöneticiliği görevi verilemeyeceğine karar vermiştir. 

Sayıştay 6. Dairesi’nin 8.2. 2022 Tutanak Tarihli ve 851 sayılı Kararına göre; alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde işten ayrılmaları durumunda tahakkuk edecek kıdem tazminatları kurum bütçesinden ödenebilecektir. Ancak yapılacak bu ödemenin ilgili firmalara ve belediye şirketlerine rücu edilmesi gerekmektedir. 

Sayıştay, belediye tarafından ödenen kıdem tazminatının belediye şirketine ve alt işverene rücu edilmemesinin kamu zararı olacağına hükmetmiştir.

Sayıştay’ın kararında şöyle denilmiştir:  

“Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereğince, alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde işten ayrılmaları durumunda tahakkuk edecek kıdem tazminatlarının kurum bütçesinden ödenebileceği, yapılacak bu ödemeye ilişkin ise ilgili firmalara veya kurumlara Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararının Resmi Gazete’de yayımlandığı 15.10.2019 tarihine kadar yapılan sözleşmelerde kıdem tazminatı ödemesinden ötürü alt işverene rücu edilebileceğine ilişkin konulan açık hükme göre iptal kararından sonra ise sözleşmesinde hüküm bulunması şartı aranmaksızın alt işverene rücu edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamından, …… …… …… Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’de istihdam edilen ve temizlik işleri müdürlüğünde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında çalışan işçilere emekli olmaları sonucu Belediye tarafından ödenen kıdem tazminatlarının, 4857 sayılı Kanun’un yukarıda belirtilen ilgili maddeleri ve Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararına istinaden personelin daha önce hizmette bulundukları ilgili taşeron firmalara ve adı geçen Belediye Şirketine rücu edilmesi gerekirken, rücu işlemlerinin yapılmaması sonucunda kamu zararına neden olunduğu görülmüştür.”

İŞTE O SAYIŞTAY KARARI! 

Kıdem Tazminatlarının Rücu İşlemleri

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

……. Belediyesi Şirketi …… …… …… Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’de çalışmakta iken emekli olan işçilere Belediye tarafından ödenen kıdem tazminatlarının ilgili firmalara rücu edilmediği görülmüştür.

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinin altıncı fıkrasında, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin tanımı yapılmış, söz konusu ilişkide asıl işverenin, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanun’dan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumlu olduğu belirtilmiştir.

Anılan Kanun’un “Bazı kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların kıdem tazminatı” başlıklı 112’nci maddesinin ikinci fıkrasında,

“4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 62’nci Maddesinin 1’inci Fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatları;

a)… Bunlardan son alt işverenleri ile yapılmış olan iş sözleşmeleri 1475 sayılı İş Kanununun 14’üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olanların kıdem tazminatları ilgili kamu kurum veya kuruluşları tarafından,

…işçinin banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenir.”,

denilmektedir.

Aynı Kanun’un 112’nci maddesine, 21.02.2019 tarih ve 7166 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesiyle eklenen altıncı fıkrasındaki, “Kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılan kıdem tazminatı ödemeleri için sözleşmesinde kıdem tazminatı ödemesinden ötürü alt işverene rücu edileceğine dair açık bir hükme yer verilmemişse alt işverenlere rücu edilmez.” şeklindeki hüküm ise Anayasa Mahkemesinin 19.09.2019 tarihli ve E.:2019/42, K.:2019/73 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir.

1475 sayılı mülga İş Kanunu’nun kıdem tazminatını düzenleyen 14’üncü maddesi dışındaki maddeleri, 4857 sayılı Kanun ile kaldırılmış olup, kıdem tazminatı ödemelerinde 14’üncü madde hükümleri uygulanmaktadır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereğince, alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde işten ayrılmaları durumunda tahakkuk edecek kıdem tazminatlarının kurum bütçesinden ödenebileceği, yapılacak bu ödemeye ilişkin ise ilgili firmalara veya kurumlara Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararının Resmi Gazete’de yayımlandığı 15.10.2019 tarihine kadar yapılan sözleşmelerde kıdem tazminatı ödemesinden ötürü alt işverene rücu edilebileceğine ilişkin konulan açık hükme göre iptal kararından sonra ise sözleşmesinde hüküm bulunması şartı aranmaksızın alt işverene rücu edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamından, …… …… …… Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’de istihdam edilen ve temizlik işleri müdürlüğünde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında çalışan işçilere emekli olmaları sonucu Belediye tarafından ödenen kıdem tazminatlarının, 4857 sayılı Kanun’un yukarıda belirtilen ilgili maddeleri ve Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararına istinaden personelin daha önce hizmette bulundukları ilgili taşeron firmalara ve adı geçen Belediye Şirketine rücu edilmesi gerekirken, rücu işlemlerinin yapılmaması sonucunda kamu zararına neden olunduğu görülmüştür.

Bununla birlikte, sorumluların savunmaları ve savunma ekinde sunulan belgelerden, sorgu konusu edilen toplam …… TL tutarındaki kıdem tazminatı ile ilgili olarak, …… Asliye Hukuk Mahkemesinde ……/…. Esas numaralı dosya ile …… …… ….. …… Ltd. Şti.’ye …… TL tutarında, …./….. Esas numaralı dosya ile de ….. …… …… Ltd. Şti.’ye …… TL tutarında olmak üzere toplam …….. TL tutarındaki kıdem tazminatı alacağı için rücu davasının açıldığı, geriye kalan tutar olan (…… TL-…… TL) ……. TL ile ilgili olarak ise rücuya yönelik herhangi bir işlemin yapılmadığı görüldüğünden, gerçek kamu zararı tutarının sorguda belirtilen ….. TL değil, …….. TL olduğu anlaşılmıştır.

Bu itibarla, sorgu konusu edilen toplam …… TL’nin,

…… TL’si için ilişilecek husus bulunmadığına,

Geriye kalan kamu zararı tutarı ……. TL’sinin ise,

……. TL’sinin Harcama Yetkilisi (Temizlik İşl. Müdür V.) ….. ….. ve Gerçekleştirme Görevlisi ( İşçi) …… ……’a,

…… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Temizlik İşl. Müdür V.) ….. …… ve Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) ….. …..’a,

müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’un 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödettirilmesine,

Anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.”

TYP uygulamasının amacı, istihdamında güçlük çekilen kişilere çalışma alışkanlığı ve iş disiplini kazandırmaktır.

2008 krizinden sonra uygulanmaya başlayan TYP kapsamında, yüzbinlerce kişiye iş ve istihdam imkanı sağlandı.

Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) tarafından hazırlanan ve 29 Mayıs 2022 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Yönetmelikle TYP kapsamındaki istihdama ilişkin önemli değişiklikler yapıldı.

TYP katılımcılarının ücretsiz izin hakkı daha önce 14 gün iken, yeni yönetmelikle 5 güne indirildi.

Sağlık sorunları, evlenme, doğum ve birinci derece hısımlarının vefatı ve benzeri durumlar da 5 günlük ücretsiz izin kapsamında değerlendirilecek. Yani TYP kapsamında çalışanların yarıca bir mazeret izin hakları bulunmuyor.

İş kazası ve meslek hastalığı kapsamına giren sağlık sorunları hariç, herhangi bir nedenle birinci fıkrada belirtilen beş günlük izin süresinin aşılması halinde, yüklenici tarafından katılımcının ilişiği kesilerek il müdürlüğüne bildirilecek.

TYP’lerde haftalık çalışma süresi 45 saat olarak uygulanacak. TYP uygulama süresi, her bir program için en fazla 6 ay olacak. Bir katılımcı TYP’den en fazla dokuz ay yararlanabilecek.

TYP’ye katılabilmek için Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, İŞKUR’a işsizlik kaydı yaptırmak, 18 yaşını tamamlamak, emekli ve malûl aylığı almamak, açık öğrenim hariç öğrenci olmamak gerekiyor. İsteğe bağlı sigorta primi yatıran işsizler de programlara katılabiliyor. Tarımsal faaliyette bulunanlar ile tarım veya orman işçileri de TYP’den yararlanabilecek.

Her bir katılımcıya yapılacak ödeme; günlük asgari ücret miktarının (166,80 TL) katılım sağlanan gün sayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktardan oluşur. Ödemeler, bir ay kesintisiz katılım sağlayanlar için otuz gün üzerinden yapılır. Yapılacak ödemenin hesaplanmasında, hafta tatili ve resmi tatil günleri de dikkate alınır ve bu günlere ait ücret tam ödenir.

İşte O Yönetmelik:

“Türkiye İş Kurumundan:

TOPLUM YARARINA PROGRAMLARIN YÜRÜTÜLMESİNE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Başlangıç Hükümleri

Amaç

MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; afet, salgın, acil durum dönemlerinde ve diğer mücbir sebeplerde kamu hizmetlerinin desteklenmesi yoluyla özel politika gerektiren gruplar başta olmak üzere işsizlerin çalışma alışkanlık ve disiplininden uzaklaşmalarını engellemek ve bu kişilere geçici gelir desteği sağlamak üzere Türkiye İş Kurumu tarafından aktif işgücü hizmetleri kapsamında kamu kurum ve kuruluşları ile iş birliği yapılarak düzenlenen Toplum Yararına Programların yürütülmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik; Türkiye İş Kurumu tarafından işgücü piyasasının ihtiyaçları doğrultusunda kamu kurum ve kuruluşları ile gerçekleştirilecek olan Toplum Yararına Programların uygulanmasına ilişkin usul ve esasları kapsamaktadır.

Dayanak

MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik; 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 48 inci maddesinin altıncı fıkrasının (d) bendi ile yedinci fıkrası ve 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 617 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte yer alan;

a) Acil durum: Toplumun tamamının veya belli kesimlerinin normal hayat ve faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan ve acil müdahaleyi gerektiren olayları ve bu olayların oluşturduğu kriz halini,

b) Adres kayıt sistemi: Türk vatandaşları ve Türkiye’de yaşayan yabancıların yerleşim yeri ve diğer adres bilgilerinin güncel olarak takip edildiği elektronik ortamı,

c) Afet: Toplumun tamamı veya belli kesimleri için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran, normal hayatı ve insan faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan, doğal, teknolojik veya insan kaynaklı olayları,

ç) Aktif işgücü hizmetleri: İstihdamın korunmasına ve artırılmasına, işsizlerin mesleki niteliklerinin geliştirilmesine, işsizliğin azaltılmasına ve özel politika gerektiren grupların işgücü piyasasına kazandırılmasına yardımcı olmak üzere gerçekleştirilen faaliyetleri,

d) ALO 170: Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezini,

e) Denetim Kurulu: 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 625 inci maddesinin altıncı fıkrası kapsamında Türkiye İş Kurumu tarafından yürütülen işgücü yetiştirme faaliyetlerini denetlemek üzere oluşturulan il istihdam ve mesleki eğitim denetim kurullarını,

f) Genel Müdürlük: Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğünü,

g) Hizmet birimi: İl müdürlükleri ile hizmet merkezlerini,

ğ) Hizmet merkezi: Çalışma ve iş kurumu il müdürlüklerine bağlı olarak kurulan birimi,

h) Hizmet sağlayıcı: Bu Yönetmelik kapsamındaki hizmetleri sunabilecek kamu kurum ve kuruluşlarını,

ı) İl müdürlüğü: Çalışma ve iş kurumu il müdürlüğünü,

i) İş birliği: Kurum ve hizmet sağlayıcı arasında sözleşmenin kurulmasıyla ortaya çıkan ilişkiyi,

j) Katılımcı: Toplum Yararına Programlara katılanları,

k) Kurum: Türkiye İş Kurumunu,

l) Mücbir sebep: İnsan iradesi, gücü ve müdahalesiyle önüne geçilemeyen deprem, yıldırım, kasırga gibi doğa kaynaklı afetler; genel salgın hastalık, kısmi veya genel seferberlik ilanı ve benzeri sosyal kriz hallerini,

m) Özel politika veya uygulama gerektiren gruplar:  İş gücü piyasasında yer alan diğer gruplara göre istihdamında daha fazla güçlük çekilen; kadınlar, gençler, uzun süreli işsizler, engelliler gibi grupları,

n) SGK: Sosyal Güvenlik Kurumunu,

o) Sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişiyi,

ö) Sistem: Düzenlenen faaliyetlere ilişkin iş ve işlemlerin elektronik ortamda yapılmasına imkân sağlayan Kurum bilgi işlem ağını,

p) Toplu yaşam alanları: Kadın sığınma evleri, yurt ve benzeri yerleri,

r) Toplum Yararına Program (TYP): Afet, salgın, acil durum dönemlerinde ve diğer mücbir sebeplerde kamu hizmetlerinin desteklenmesi yoluyla özel politika gerektiren gruplar başta olmak üzere işsizlerin çalışma alışkanlık ve disiplininden uzaklaşmalarını engelleyen ve bu kişilere geçici gelir desteği sağlayan programları,

s) Yüklenici: Bu Yönetmelik kapsamındaki hizmetlerin yürütülmesi amacıyla sözleşme ve/veya protokol imzalanan hizmet sağlayıcıları,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Genel Esaslar

TYP uygulanabilecek durumlar

MADDE 5- (1) 15/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun ile 9/6/1958 tarihli ve 7126 sayılı Sivil Savunma Kanunu kapsamında meydana gelen afet, salgın, acil durum ve diğer mücbir sebep kararlarını müteakip veya bunlar beklenmeksizin meydana gelen sosyal kriz durumlarını aşmak için ihtiyaç görülmesi halinde kamusal hizmetleri desteklemek amacıyla program düzenlenebilir.

(2) Belirli bir mesleğe yönelik TYP düzenlenemez.

Hizmet sağlayıcılar

MADDE 6- (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki programlar iş birliği yöntemiyle kamu kurum ve kuruluşları ile düzenlenir.

(2) Hizmet sağlayıcı kurum veya kuruluşların kuruluş amaçlarının hizmetin konusuna uygun olması ve bunların hizmetin gerektirdiği yeterlilik ve deneyime sahip olmaları gerekir. Bu hususlarla ilgili olarak il müdürlüğü inceleme yapmaya ve karar vermeye yetkilidir.

TYP taleplerinin alınması, sözleşme imzalanması ve TYP’nin ilanı

MADDE 7- (1) TYP uygulanmasına ilişkin talepler hizmet sağlayıcılar tarafından il müdürlüklerine iletilir.

(2) Talebin Genel Müdürlükçe uygun bulunmasını ve il müdürlüğüne ödenek tahsis edilmesini müteakip yüklenici ile il müdürlüğü arasında, programın niteliğini ve karşılıklı hak ve yükümlülükleri gösteren sözleşme imzalanır ve programlar sistem üzerinden ilan edilir.

(3) Genel Müdürlükçe uygun bulunması halinde ivedi durumlarda ilana çıkılmaksızın program düzenlenebilir.

Başvuru ve katılım şartları

MADDE 8- (1) TYP’ye katılmak için;

a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,

b) Kuruma kayıtlı olmak,

c) 18 yaşını tamamlamış olmak,

ç) Emekli ve malul aylığı almamak,

d) Öğrenci olmamak (açık öğretim öğrencileri hariç),

e) 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında SGK’ya bildirilmiyor olmak ve isteğe bağlı sigortalılık hariç aynı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı olmamak veya belirtilen kapsamda sigortalı sayılmamak,

şartları aranır.

(2) 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin dört numaralı alt bendi kapsamında tarımsal faaliyette bulunanlar ile aynı Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışan kişiler TYP’den yararlanabilir.

(3) Genel Müdürlük tarafından belirli bir hane gelir şartı getirilebilir.

Başvuruların alınması ve değerlendirilmesi

MADDE 9- (1) Sistem üzerinden açılan ilanlara başvuru süresi boyunca e-Devlet, ALO 170 ve e-şube üzerinden başvurular alınır. Zorunlu hallerde hizmet birimlerince de başvuru alınabilir.

(2) Sistemden kaynaklı sorunlara bağlı olarak süresi içerisinde başvurusu alınamayan kişilerin başvuruları, ilgili TYP’nin katılımcılarının belirlenmesinden önce müracaat edilmesi durumunda, değerlendirmeye alınabilir.

(3) Katılımcıların TYP’nin konusuna uygun yaş, cinsiyet ve diğer nitelikleri bulunanlar arasından programın uygulandığı yere en yakın bölgeden seçilmesi esastır.

(4) TYP’lere devam süresince adres kayıt sistemine göre aynı adreste ikamet eden kişilerden yalnızca birisi katılabilir. Toplu yaşam alanlarında ikamet edenler için bu şart aranmaz.

(5) Seçimden önce, TYP ilanında belirtilen şartları taşımayan veya TYP’nin aksamasına ve başarısız olmasına sebep olabilecek olan başvurular geçersiz sayılır.

(6) Terör örgütlerine ya da Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatı olan kişiler TYP’ye katılamaz.

(7) Katılımcı olarak belirlenen kişiler için güvenlik incelemesi yapılabilir. Güvenlik incelemesi yapılan katılımcının terör örgütlerine veya Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum ya da gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğunun tespit edilmesi halinde tespit tarihi itibarıyla programdan çıkışı verilir. Katılımcıya katılım sağlanan günler için ödeme yapılır.

(8) İl müdürlüğü; sözleşme konusu programın niteliğine ve özelliğine uygun katılımcıları belirleyebilmek amacıyla katılımcı seçiminde noter kurası yöntemi veya liste yöntemini kullanabilir ya da katılımcıların yüzde seksenini noter kurası yöntemi, yüzde yirmisini ise liste yöntemi ile belirleyebilir. İl müdürlüğünün, hangi yöntemi kullanacağını katılımcı seçimine ilişkin ilanda belirtmesi gerekir.

TYP’nin uygulama esasları

MADDE 10- (1) TYP’lerde haftalık yararlanma süresi kırk beş saattir.

(2) TYP katılımcı sayısı, uygulanacak programın niteliğine, uygulanacak alanın genişliğine ve/veya program için ayrılan kaynağın miktarına göre beş kişiden az olmamak üzere belirlenir.

(3) TYP uygulama süresi, her bir program için en fazla altı aydır ve sözleşmede belirlenen sürenin tamamlanmasıyla sona erer.

(4) TYP’nin süresi uzatılamaz.

(5) Bir katılımcı TYP’den en fazla dokuz ay yararlanabilir.

(6) Mazeretsiz olarak TYP’den ayrılanlar veya kendi kusuru nedeniyle ilişiği kesilenler ile yararlandığı TYP bittikten sonra Kurum tarafından teklif edilen niteliklerine uygun en az üç iş teklifini mazeretsiz olarak kabul etmeyenler, son yararlanma tarihi üzerinden yirmi dört ay geçmedikçe yeni bir TYP’den yararlanamaz.

(7) TYP’nin başlatılması aşamasında belirlenen sayıda katılımcı bulunamaması ya da TYP’nin yürütülmesi sırasında hizmet sağlayıcının kusuru dışında katılımcı sayısında azalma olması durumlarında hizmetin gereği gibi ifasına engel olmamak kaydıyla programa devam edilebilir.

(8) TYP’den ayrılan ya da ilişiği kesilen katılımcının yerine yedeklerden, bunun da mümkün olmaması halinde başvuru ve katılım şartlarını sağlayan kuruma kayıtlı kişiler arasından yeni katılımcılar TYP’ye dâhil edilebilir.

Devam zorunluluğu ve izin

MADDE 11- (1) Katılımcıların TYP’ye devamı zorunludur. Katılımcılar yükleniciye ve Kuruma bilgi vermek ve Kurum ya da yükleniciden onay almak şartıyla hafta tatili ve resmi tatiller hariç olmak üzere beş güne kadar ücretsiz izin kullanabilir.

(2) Sağlık sorunları, evlenme, doğum ve birinci derece hısımlarının vefatı ve benzeri durumlar da beş günlük ücretsiz izin kapsamında değerlendirilir.

(3) İznin kullanımı için, izin dilekçesinin yükleniciye onaylatılması gerekmekte olup dilekçede mazeret bildirilmesi zorunlu değildir.

(4) 5510 sayılı Kanuna göre iş kazası ve meslek hastalığı kapsamına giren sağlık sorunları hariç, herhangi bir nedenle birinci fıkrada belirtilen beş günlük izin süresinin aşılması halinde, yüklenici tarafından katılımcının ilişiği kesilerek il müdürlüğüne bildirilir.

Ödemelerin yüklenici kurumlara aktarılması

MADDE 12- (1) Bu Yönetmelik kapsamında yapılan iş birliğinde sadece katılımcılara ödenmesi gereken zorunlu giderler karşılanır.

(2) Ödemeler, aylık hakedişler doğrultusunda yükleniciler tarafından katılımcılar için yapılan ödemelere ilişkin belgelerin il müdürlüğüne ibrazı sonrasında bu belgelerin inceleme işlemlerinin tamamlanması sonucunda yüklenicilere toplu olarak yapılır.

(3) Aylık hakediş, cari ay boyunca programa katılım sağlanan toplam saat veya gün esas alınarak düzenlenir. Hakediş belgelerine bordro eklenerek il müdürlüğüne teslim edilir.

(4) Düzenlenen TYP’lerde yüklenici kuruma yapılan ödemelerden yüklenici kurum gerekli ödemeleri yaptıktan sonra fazla tutar kalması halinde veya SGK tarafından uygulanan bir teşvikten yararlanılması durumunda yararlanılan tutarları Kuruma iade eder.

Katılımcılara yapılacak ödeme, sosyal güvenlik ve vergi işlemleri

MADDE 13- (1) Her bir katılımcıya yapılacak ödeme, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri çerçevesinde asgari ücret tespit komisyonu tarafından belirlenen günlük asgari ücret miktarının katılım sağlanan gün sayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktardan oluşur. Ödemeler, bir ay kesintisiz katılım sağlayanlar için otuz gün üzerinden yapılır. Katılım sağlanmayan gün bulunması halinde yapılacak ödeme, katılım sağlanmayan gün sayısının ilgili aydaki takvim gün sayısından düşülmesi sonucu bulunan gün sayısı üzerinden hesaplanır.

(2) Yapılacak ödemenin hesaplanmasında, hafta tatili ve resmi tatil günleri de dikkate alınır ve bu günlere ait ücret tam ödenir.

(3) Vergi ve sosyal güvenlik prim giderleri katılımcıya yapılacak ödemeler üzerinden hesaplanarak bu gider kalemine ilave edilir.

(4) Vergi ve sosyal güvenlik primlerinin bildirimi ve ödenmesi süreçlerinde ortaya çıkabilecek her türlü gecikme cezası, gecikme zammı veya diğer idari para cezalarından yüklenici kurum sorumludur.

Katılımcının sorumlulukları

MADDE 14- (1) Katılımcıların 11 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan haller dışında TYP’ye devam etmesi zorunludur.

(2) Katılımcıların 8 inci maddede yer alan başvuru/katılım şartlarını programa başvuru tarihinde, programa başlama anında ve program süresince koruması zorunludur. Ancak 8 inci maddenin üçüncü fıkrasında yer alan hane gelir şartının, program başlangıcında sağlanması yeterlidir.

(3) Katılımcıların dürüstlük kurallarına uymaları zorunludur.

Yüklenicinin sorumlulukları

MADDE 15- (1) Katılımcıların Kurumla ilgili iş ve işlemleri dışındaki, vergi ve sosyal güvenlik gibi tüm resmi iş ve işlemleri yükleniciler tarafından yerine getirilir.

(2) Katılımcılara ait adli sicile ilişkin yazılı beyan, sağlıkla ilgili olarak çalışmaya engel bir durum olmadığına dair yazılı beyan ve programın niteliğine uygun diğer belgelerin istenmesinden ve kontrolünden yüklenici sorumludur. Söz konusu beyanlarda belirtilen veya beyanlarda belirtilmemesine rağmen sonradan tespit edilen ve kişinin TYP’nin niteliğiyle uyuşmayan bir suçtan sabıkalı olması ya da TYP’ye devam etmesi durumunda, diğer katılımcılar ve hizmet alan kişiler açısından sakıncalı olabilecek sağlık sorunları tespit edilenler ile dürüstlük kurallarına aykırı davranışlarda bulunarak TYP’nin aksamasına veya başarısız olmasına sebep olanlar ve katılım şartlarını taşımadığı halde muvazaalı işlem tesis ederek programa katıldığı tespit edilenlerin yüklenici tarafından programla ilişiği kesilerek il müdürlüğüne bildirilir.

(3) Katılımcıların uygun nitelikte olmamalarından kaynaklanacak sonuçlardan veya görevli oldukları alanlara ve üçüncü kişilere verecekleri zararlardan yüklenici sorumludur.

(4) Katılımcıların devamsızlık sınırlarını aşmaları, 10 uncu maddenin beşinci fıkrasında yer alan azami süreden fazla çalışmaları veya yüklenicinin herhangi bir sorumluluğunu yerine getirmemesi nedenleriyle katılımcıya yapılan fazla ödemelerden yüklenici sorumludur. Katılımcının ilişiğinin kesilmesi gereken tarihten sonra yüklenici tarafından çalıştırılmaya devam edilmesi halinde, fazla çalışılan süre kapsamında katılımcıya ödenen giderler yükleniciden tahsil edilir.

(5) Yüklenici TYP katılımcılarını, TYP kapsamında yaptırmış oldukları işler de dâhil olmak üzere mevcut çalışanlarını ikame etmek amacıyla görevlendiremez.

(6) TYP talep tarihinden önceki bir yıl içerisinde ve programın fiilen başlayacağı tarihe kadar yüklenicinin veya bağlı ve yan kuruluşlarının çalışanı olan kişiler programdan yararlanamazlar. Bu süreler esas olmak üzere; verilen hizmetin türü ne olursa olsun böyle bir durumun tespit edilmesi halinde, ilgili her bir katılımcı için yapılan tüm ödemeler, yükleniciye yapılan ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiz ile birlikte yükleniciden tahsil edilir.

(7) Yüklenicinin, kendi işyerleri ile bağlı ve yan kuruluşlarına ait işyeri SGK sicil numaralarını il müdürlüğüne TYP başlamadan önce teslim etmesi gerekir.

(8) TYP başlamadan önce yüklenici, tüm katılımcılara ait sözleşme tarihinden önceki bir yıllık süreyi içeren SGK il müdürlükleri veya merkezlerinden onaylı hizmet dökümlerini il müdürlüğüne teslim eder. Asılların yerine başlayan yedekler için bu belge, başlamalarından itibaren yedi iş günü içinde verilir.

(9) Yüklenicinin, hakedişlere ilişkin belgeleri izleyen ayın yedinci gününe kadar il müdürlüğüne teslim etmesi gerekir.

(10) 8 inci maddede yer alan katılım şartları ve ilgili mevzuatta belirlenen diğer tüm şartlara ilişkin bilgi ve belge kontrolünden yüklenici sorumludur. Yüklenicinin bu sorumluluğunu yerine getirmemesinden dolayı oluşabilecek her türlü fazla veya yersiz ödeme yükleniciden ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiz ile birlikte tahsil edilir.

(11) TYP’lerin uygulanması sırasında iş sağlığı ve güvenliği açısından gerekli önlemleri almak, buna ilişkin tüm araç ve gereçleri bulundurmak ve iş kazası ve meslek hastalıklarında resmi kurumlara yapılması gerekli bildirimleri süresi içinde yapmak yüklenicilerin sorumluluğundadır. Yükleniciler iş kazası meydana gelmesi halinde resmî kurumlara yapılması gereken bildirimleri süresi içinde yapmakla ve durumu il müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür.

(12) Engellilerin, programlara katılımını sağlamak üzere program uygulanacak alanların ulaşılabilirliğinde gerekli önlemleri almak yüklenicinin sorumluluğundadır.

(13) Kurum tarafından katılımcılar adına gönderilen ödemeler, gönderildiği tarihi takip eden 3 iş günü içerisinde yüklenici tarafından katılımcılara ödenir.

Kontrol ve denetim

MADDE 16- (1) Kurumun genel denetim yetkisi ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 625 inci maddesinin altıncı fıkrası uyarınca oluşturulan Denetim Kurulunca denetim yetkisi saklı kalmak kaydıyla TYP denetiminden yüklenici sorumludur.

(2) Denetim Kurulunca yapılan denetimler ya da iş ve meslek danışmanlığı hizmetleri çerçevesinde gerçekleştirilecek ziyaretler sırasında yükleniciler gerekli kolaylığı sağlamakla yükümlüdür.

Yaptırım

MADDE 17- (1) Bu Yönetmelik ve sözleşme veya protokol kapsamında yer alan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde katılımcılar ile yükleniciler için ilgili il müdürlüğünce bu Yönetmelikte ve ilgili mevzuatında belirtilen yaptırımlar uygulanır, yaptırımlar sisteme kaydedilir ve bu işlem, muhatap kişi veya kuruma yazılı olarak da bildirilir.

(2) Genel Müdürlükçe gerek görülen hallerde yaptırım uygulananların bilgileri Kurumun internet sayfasında da ilan edilebilir.

(3) Düzenlenen TYP’lerde, yüklenici kurumun katılımcılar için vergi ve sosyal güvenliğe ilişkin ödemeleri ilgili kurumlara yapmaması durumunda yükleniciye süreli ihtarda bulunulur. Verilen süre içerisinde ilgili ödemelerin yapılmaması durumunda yüklenici kurum ile düzenlenen tüm TYP’ler sonlandırılır ve yüklenici ile yirmi dört ay süreyle bu Yönetmelik kapsamında program düzenlenmez.

(4) Yüklenici kurum ve kuruluşlardan;

a) Bu Yönetmelik kapsamındaki faaliyetlerde iş birliği yapılan ve yükümlülüğünü yerine getirmediği Kurum tarafından tespit edilen,

b) Yüklenicisi olduğu TYP kapsamında ilgili personelinin hile, çıkar sağlama, irtikâp, rüşvet, sahte belge/teminat düzenlemek veya bunlara teşebbüs etmek gibi fiil ve davranışlarda bulunduğu tespit edilen,

c) Tanınırlık ve görünürlük kuralları da dâhil olmak üzere, TYP kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmeyen ve Kurum tarafından verilen on beş gün süreli ihtara rağmen zamanında gerekli düzeltmeleri yapmayan,

ç) İhtilafların yargıya intikal etmesi durumunda yargı kararı aleyhine sonuçlanan,

d) Kurum tarafından katılımcılar adına gönderilen ödemeleri, gönderildiği tarihi takip eden üç iş günü içerisinde katılımcılara ödemeyen,

e) Sözleşme imzaladığı halde mazeretsiz bir şekilde süresi içinde hizmetleri başlatmayan, yüklenici ile devam eden tüm TYP’ler il müdürlüğü tarafından iptal edilir. Ayrıca yirmi dört ay geçmeden yüklenicinin yeni teklifleri değerlendirmeye alınmaz.

(5) Mazeretsiz olarak TYP’den ayrılanlar veya kendi kusuru nedeniyle ilişiği kesilenler ile yararlandığı TYP bittikten sonra Kurum tarafından teklif edilen niteliklerine uygun en az üç iş teklifini mazeretsiz olarak kabul etmeyenler, son yararlanma tarihi üzerinden yirmi dört ay geçmedikçe bu Yönetmelik kapsamında düzenlenen programlara başvuramazlar.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Diğer hususlar

MADDE 18- (1) Özel politika gerektiren gruplar Genel Müdürlükçe belirlenir. TYP katılımcıları öncelikle özel politika gerektiren gruplar arasından ilgili mevzuata göre seçilir.

(2) TYP katılımcısı olmaya hak kazananlar, sözleşme daha önce imzalanmış olsa dahi, TYP başlama tarihinden önce programdan yararlandırılamazlar.

(3) İki TYP arasında bekleme süresi aranmaz.

(4) TYP’lerin uygulanması sırasında Kurumun tanınırlığına ilişkin iş ve işlemleri yürütmekten yükleniciler sorumludur.

(5) TYP’ler için Kurumca yapılacak olan tanıtım giderleri, 4447 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin yedinci fıkrası doğrultusunda, işsizlik sigortası fonundan aktif işgücü hizmetleri için ayrılan paydan karşılanabilir.

(6) Tanınırlıkla ilgili materyaller ve uyulması gereken esaslar, hangi faaliyetlerde tanınırlık kurallarına uyulması gerektiği ve programlar dışında tanınırlıkla ilgili olarak yürütülecek diğer faaliyetler ile bu faaliyetlere ilişkin giderlerin ödenip ödenmemesi hususu Genel Müdürlükçe belirlenir.

(7) Bu Yönetmelik kapsamındaki hedef kitlenin TYP’ler hakkında doğru bilgilerle aydınlatılmasına yönelik basılı, görsel, dijital materyallere uygun bilgi verici içerikleri hazırlamak, yayın ve tanıtım çalışmalarını planlamak ve yürütmekten Genel Müdürlük sorumludur. İl müdürlükleri de Genel Müdürlüğün hazırladığı içeriğe uygun olarak kamuoyuna, programlardan yararlanması hedeflenenlere bilgi verici basılı, görsel ve dijital materyaller hazırlayarak tanıtım ve bilgilendirme çalışmaları yürütebilir.

(8) 25/9/1981 tarihli ve 2527 sayılı Türk Soylu Yabancıların Türkiye’de Meslek ve Sanatlarını Serbestçe Yapabilmelerine, Kamu, Özel Kuruluş veya İşyerlerinde Çalıştırılabilmelerine İlişkin Kanun hükümleri kapsamında olanlar için 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki şart aranmaz.

Elektronik ortamda bildirim

MADDE 19- (1) Genel Müdürlük, programlara ilişkin olarak bu Yönetmelikte belirtilen iş ve işlemlerin bir bölümünü ya da tamamını elektronik ortamda gerçekleştirebilir. İş ve işlemlerin elektronik ortamda gerçekleştirilmesi durumunda kurum veya kuruluşlar ve hizmetlerden yararlanacak kişiler istenilen bilgi ve belgeleri elektronik ortamda vermekle yükümlüdür.

Yetki ve sorumluluk

MADDE 20- (1) TYP’lere ilişkin politikaların belirlenmesi, ilgili mevzuatın hazırlanması ve uygulanmasının koordinasyonundan Genel Müdürlük yetkili ve sorumludur.

(2) TYP’ler için iş birliği ile hizmetlerin yürütülmesinden il müdürlükleri yetkili ve sorumludur. Gerektiğinde hizmet merkezleri, il müdürlükleri tarafından bu kapsamda yetkilendirilebilir.

(3) Kurum, bu Yönetmelik kapsamındaki iş ve işlemlerin yürürlükteki mevzuata uygun şekilde yapılmasını temin etmek için gerekli tedbirleri alır.

Ödeneklerin belirlenmesi

MADDE 21- (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki iş ve işlemlerin yapılması için il müdürlüklerine tahsis edilecek ödenek miktarı Genel Müdürlükçe belirlenir.

(2) Genel Müdürlük, ortaya çıkan ihtiyaçlar doğrultusunda il müdürlüklerine tahsis edilen ödeneklerde değişiklik yapabilir, ödeneklerin bir kısmını veya tamamını merkezde tutabilir, yürütülen ve planlanan programları dikkate alarak ödenek tahsisi yapabilir.

Tereddütlerin giderilmesi

MADDE 22- (1) Bu Yönetmelik hükümlerinden kaynaklanan tereddütlerin giderilmesi hususunda Genel Müdürlük yetkilidir.

Salgınla mücadele faaliyetlerine ilişkin Sağlık Bakanlığı ile iş birliği kapsamında düzenlenen mesleğe yönelik uygulanan programlar

GEÇİCİ MADDE 1- (1) Yeni koronavirüs (Covid-19) salgını süresince, Sağlık Bakanlığı ile bağlı ve ilgili kuruluşları ve bunların taşra teşkilatlarının salgınla mücadele faaliyetlerine ilişkin yürüttükleri kamu hizmetlerinin desteklenmesi amacıyla şoförlük mesleğine yönelik TYP düzenlenebilir. Bu şekilde düzenlenecek programlarda 5 inci maddenin ikinci fıkrasında yer alan belirli bir mesleğe yönelik TYP’lerin değerlendirilmeye alınmayacağına yönelik hüküm uygulanmaz.

Yürürlükten kaldırılan yönetmeliğe tabi programlarda katılımcıların azami faydalanma süreleri

GEÇİCİ MADDE 2- (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihi itibarıyla 8/4/2022 tarihli ve 31803 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Aktif İşgücü Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 63 üncü maddesiyle yürürlükten kaldırılan Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği kapsamında uygulanan TYP’lerden 27/9/2017 tarihinden itibaren dokuz ay ve daha fazla süreyle yararlanmış olanlar için 10 uncu maddenin beşinci fıkrasındaki azami süre tamamlanmış sayılır. Bu Yönetmeliğin yayımı tarihi itibarıyla TYP’ye devam eden katılımcılara, devam ettikleri programlarla sınırlı olmak üzere, anılan mülga Yönetmelik ve aynı Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanan ilgili mevzuat uygulanır.

(2) Birinci fıkrada belirtilen mülga Yönetmelik kapsamında uygulanan TYP’lerden 27/9/2017 tarihinden itibaren toplamda dokuz aydan az yararlanan kişiler bu Yönetmelik kapsamında düzenlenen TYP’lerden dokuz aydan kalan süreleri kadar yararlanabilir.

(3) Birinci fıkrada belirtilen mülga Yönetmelik ve aynı Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanan ilgili mevzuat kapsamında haklarında yasaklılık işlemi uygulananlar, yasaklılıkları tamamlanıncaya kadar bu Yönetmelik kapsamındaki programlardan yararlanamazlar.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik kapsamındaki iş ve işlemler

GEÇİCİ MADDE 3- (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce sözleşme ilişkisi kurulan TYP’ler ile başlatılan iş ve işlemler sonuçlanana kadar Aktif İşgücü Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 63 üncü maddesiyle yürürlükten kaldırılan Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği ve buna dayanılarak hazırlanan ilgili mevzuat uygulanmaya devam olunur.

Yürürlük

MADDE 23- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 24- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Türkiye İş Kurumu Genel Müdürü yürütür.

Sayıştay, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında Belediye Şirketi tarafından karşılanması gereken giyim giderlerinin Belediye bütçesinden ödenmesinin kamu zararı olacağına hükmetti.

Sayıştay 6. Dairesi’nin 8 Şubat 2022 tarih ve 851 numaralı Kararında; ilgili mevzuat hükümlerine ayrıntılı olarak yer verildikten sonra belediye şirketine asgari işçilik maliyeti üzerine % 4 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler eklenerek ödeme yapıldığı, bu nedenle belediyelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında ihtiyaç duyulan giyim malzemelerine ilişkin giderleri karşılamanın yüklenicinin yükümlülüğünde olduğu belirtildi.

Dolayısıyla, sözleşme giderleri ve genel giderler içerisinde yer alan giyim giderleri için ayrıca bütçeden ödeme yapılmasının mümkün olmadığı vurgulandı.

Bu nedenle personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında Belediye Şirketi tarafından karşılanması gereken giyim giderlerinin Belediye bütçesinden ödenmesinin kamu zararına yol açacağı belirtildi.

İşte O Sayıştay Kararı!

“Giyim Giderleri

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

……. Belediyesi tarafından Belediye şirketi …… …… …… Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’den yapılan personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında Belediye Şirketi tarafından karşılanması gereken giyim giderlerinin Belediye bütçesinden ödendiğini görülmüştür.

696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile 375 sayılı KHK’ya eklenen ek 20’nci maddeye göre, il özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebilmektedir.

375 sayılı KHK’nın ek 20’nci maddesine dayanılarak yürürlüğe konulan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınır” başlıklı 5’inci maddesinin 4’üncü fıkrasında, “(4) İdare tarafından şirkete personel gideri için yapılacak aylık ödemelerin toplamı, hizmet alım sözleşmesinde öngörülen işçi ücretleri esas alınarak hesaplanan;

a) Asgari işçilik maliyeti,

b) Asgari işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan %4 sözleşme giderleri ve genel giderler,

c) İşçilikle bağlantılı ayni giderler,

ç) Asgari işçilik maliyeti ve işçilikle bağlantılı ayni giderler toplamı üzerinden %7 ‘ye kadar belirlenecek kâr,

dahil işçilik giderleri toplamını aşamaz. İşçi ücretlerinin tespitinde Asgari ücretle meydana gelen artışlar dikkate alınır. Asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile işçilikle bağlantılı ayni giderler ve kâr oranı, kamu ihale mevzuatı esas alınarak belirlenir.”,

denilmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.30’uncu maddesinde ise, “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde isteklilerin teklif bedelleri varsa yüklenici karı ile aşağıdaki bileşenlerden oluşur:

a) Asgari İşçilik Maliyeti: İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil), nakdi yemek ve yol bedeli gibi prime esas kazancın hesabında esas alınan işçiliğe bağlı diğer ödemeler ve işveren sigorta primlerinin toplam tutarı asgari işçilik maliyetini oluşturur.

b) İşçilikle Bağlantılı Ayni Giderler: İdari şartnamede işçi sayısıyla bağlantı olarak teklife dahil edilmesi öngörülen ayni giderler teklif bileşeni kabul edilir.

c) Hizmetin Yürütülmesine Yardımcı Unsurlar: İhale konusu hizmet işinin yürütülmesinde yardımcı nitelikte olan ve idari şartnamede belirtilen unsurlar teklif bileşeni kabul edilir.

ç) (Değişik: 25/10/2014-29156 R.G./2. md., geçerlilik: 11/9/2014) Sözleşme Giderleri ve Genel Giderler: İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, ihale konusu işte kullanılacak giyim gideri, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanı ücreti ile çalışanlara verilecek eğitim gideri, silahlı atış eğitim gideri, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası gideri, yaka kartı, önemli bir bileşen olarak değerlendirilmeyen ilaçlama gideri, toplu ulaşım kartı bedeli ve bu nitelikteki genel giderleri karşılamak üzere, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik birim fiyatı üzerinden; işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri için ise çalıştırılacak her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden, % 4 oranında hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edilir.”,

hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinde, belediyelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerini 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle belediye şirketlerine gördürebileceği, bu çerçevede yapılacak hizmet alımlarında sözleşme giderleri ve genel giderler ile işçilikle bağlantılı ayni giderler ve kâr oranının kamu ihale mevzuatı esas alınarak belirleneceği ve ihale konusu işte kullanılacak giyim giderinin sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edileceği ifade edilmektedir.

Bu kapsamda ihtiyaç duyulan giyim malzemelerine ilişkin giderleri karşılamak yüklenicinin yükümlülüğündedir. Belediye şirketine asgari işçilik maliyeti üzerine %4 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler eklenerek ödeme yapılmaktadır. Dolayısıyla, sözleşme giderleri ve genel giderler içerisinde yer alan giyim giderleri için ayrıca bütçeden ödeme yapılması mümkün değildir.

Belediye şirketi …… …… …… Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’den yapılan personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında Belediye Şirketi tarafından karşılanması gereken giyim giderlerinin Belediye bütçesinden ödenmesi sonucunda toplam …… TL kamu zararına neden olunmuştur.

Ancak, söz konusu kamu zararı tutarı ……. TL’nin, Ahizi …… …… …… Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin nakdi alacak emanetinden …… tarihli ve …… no.lu muhasebe işlem fişi ve ……. no.lu tahsilat makbuzu ile kesinti yapılmak suretiyle hesap yılından sonra tahsil edildiği anlaşıldığından ilişilecek husus kalmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.”

Sayıştay 8. Dairesi’nin 24.2. 2022 Tutanak Tarihli ve 238 Numaralı Kararında; 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 127. maddesi ile 375 sayılı KHK’ya eklenen geçici 24. maddenin dördüncü fıkrasında; şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklarının, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinde yer alan haklardan fazla olamayacağının yer aldığı hatırlatıldı. 

Bu hükümlere istinaden, belediye şirketlerinde işçi statüsünde göreve başlatılanların ücret ile diğer mali ve sosyal haklarının ödenmesine ilişkin olarak Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve 30.06.2020 tarihine kadar uygulanacak olan Toplu İş Sözleşmesi’nin, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca 12.04.2018 tarihinde yayımlandığı vurgulandı. 

Dolayısıyla taşeron işçi iken belediye şirketlerine geçişi yapılan işçilerin mali ve sosyal haklarına ilişkin olarak 30.06.2020 tarihine kadar söz konusu Toplu İş Sözleşmesi hükümlerinin uygulanması gerektiği, idareler tarafından Toplu İş Sözleşmesi’nde yer verilen ödeme kalemleri haricinde belediye şirketlerine ödeme yapılamayacağı ifade edildi. 

Sayıştay tarafından yapılan incelemede taşeron işçi iken şirket kadrosuna geçirilen bazı işçiler için belediye ile şirket arasında yapılan hizmet alımı sözleşmesinde, sorumluluk sahalarında bulunan sulama kanallarının takibi, suyun dağıtılması, kanalların temizliği ve benzeri giderler için yol gideri adı altında civar ödemesi yapılacağı düzenlendiği  ve ödemelerin yapıldığı tespit edildi.

Sayıştay 8. Dairesi, Toplu İş Sözleşmesi’nde yer almayan civar ödemesinin yapılması sonucunda kamu zararı oluştuğu ve bu kamu zararının Harcama Yetkilisi ile Gerçekleştirme Görevlisine faiziyle birlikte ödettirilmesi gerektiğini karara bağladı. 

İşte O Sayıştay Kararı!

İşçilere Toplu İş Sözleşmesi’nde Belirlenenden Fazla Ödeme Yapılması

696 sayılı KHK uyarınca ……. idare şirketi kadrosuna geçirilen işçilere ilişkin hakediş ödemelerinde, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve 30.06.2020 tarihine kadar uygulanması gereken Toplu İş Sözleşmesi’nde belirlenen haklar dışında ödeme yapılması konusuna ilişkin olarak;

696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 127’nci maddesi ile 375 sayılı KHK’ya eklenen geçici 24’üncü maddenin dördüncü fıkrasında; şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklarının, bu madde kapsamındaki şirketlerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklarından fazla olamayacağı belirtilmiştir.

Bu madde kapsamındaki şirketlerde; 6356 sayılı Kanun’un geçici 7’nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanun’a uygun olarak yetki başvurusunda bulunulabileceği, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabileceği açıklanmıştır.

Söz konusu hükme istinaden ……. şirketlerinde işçi statüsünde göreve başlatılanların ücret ile diğer mali ve sosyal haklarının ödenmesine ilişkin olarak Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve 30.06.2020 tarihine kadar uygulanacak olan Toplu İş Sözleşmesi, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca 12.04.2018 tarihinde yayımlanmıştır. Dolayısıyla taşeron işçi iken ……. şirketlerine geçişi yapılan işçilerin mali ve sosyal haklarına ilişkin olarak 30.06.2020 tarihine dek bahse konu Toplu İş Sözleşmesi hükümleri uygulanacak olup, idareler tarafından Toplu İş Sözleşmesi’nde yer verilen ödeme kalemleri haricinde ……. şirketlerine ödeme yapılamayacaktır.

Ayrıca, 375 sayılı KHK’nın geçici 24’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında yapılan düzenlemede; Şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklarının, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar anılan toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamayacağı hüküm altına alınmıştır.

Hükmün devamında ise geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından bireysel iş sözleşmesi hükümlerine tabi işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte bu sözleşmesi, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklarının Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirleneceği belirtilmiştir.

Yapılan incelemede ise, taşeron işçi iken şirket kadrosuna geçirilen bazı işçiler için …….. ile …….. Şirketi arasında yapılan hizmet alımı sözleşmesinde, sorumluluk sahalarında bulunan sulama kanallarının takibi, suyun dağıtılması, kanalların temizliği ve benzeri giderler için yol gideri adı altında net …. TL civar ödemesi yapılacağı düzenlenmiştir.

Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve idarelerce uyulması gereken Toplu İş Sözleşmesi’nde işçilere civar ödemesi yapılabileceğine dair bir düzenleme bulunmamaktadır.

Bu itibarla, ……. şirketi kadrosuna geçirilen işçiler için ….. …….. …….. Limited Şirketine, Toplu İş Sözleşmesi’nde yer almayan civar ödemesinin yapılması sonucunda oluşan toplam ……… TL kamu zararının;

…….. TL’sinin Harcama Yetkilisi (……. …….) …… …….. ile Gerçekleştirme Görevlisi (…….. ….. ……..) …… ….’ya,

…….. TL’sinin ise Harcama Yetkilisi (……. …….) …… …….. ile Gerçekleştirme Görevlisi (…….. ….. ……..) …… …’a,

Müştereken ve müteselsilen,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine oy birliğiyle karar verildi.

Sayıları 500 bini aşan belediye şirket işçilerinin uzun süredir en önemli taleplerinin başında, 52 günlük ilave tediyelerin kendilerine de ödenmesi geliyor.

Geçtiğimiz günlerde, belediye şirket işçilerine ilave tediyenin kapısını açabilecek önemli bir görüşme gerçekleşti.

Belediyelerde örgütlü en büyük işçi sendikası olan Hizmet İş Genel Sendikası Başkan Vekili Hüseyin Öz, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin ile bir görüşme gerçekleştirdi.

Hüseyin Öz, görüşmede Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Bilgin’e, belediye şirketlerinde çalışan işçilere 6772 sayılı yasa kapsamında ilave tediye ödenmesi, geçici işçilerin sürekli işçi kadrolarına geçirilmesi, 696 sayılı KHK ile sürekli işçi kadrosuna ve işçi statüsüne geçişi yapılan işçiler için düzenlenen zorunlu emeklilik uygulamasının kaldırılması ile toplu iş sözleşmelerle belirlenen 2022 yılı ücret zamlarının, mevzuata ve bakanlık görüşlerine göre uygulanması hususunda taleplerini iletti.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin de bu görüşmeyi sosyal medya hesabından “işçilerimizin sorunlarını ve belediyelerin tediye ödemelerini değerlendirdik.” notuyla paylaştı.

Çalışma Bakanı Bilgin’in sosyal medya paylaşımı şöyle:

“Hak-İş Konfederasyonu Genel Başkan Yardımcısı ve Hizmet-İş Sendikası Genel Başkan Vekili Sn. Hüseyin Öz ile işçilerimizin sorunlarını ve belediyelerin tediye ödemelerini değerlendirdik.”

Çalışma Bakanı Bilgin’in konuya ilişkin paylaşımları, belediye şirket işçilerinin ilave tediye sorunun Bakanlık tarafından gündeme alındığı şeklinde yorumlandı.