Okulların açılmasına sayılı günler kala, pek ilde Milli Eğitim Müdürlükleri tarafından TYP kapsamında işçi alımı yapılacaktır. 

Diğer yandan bu kitlenin önemli beklenti ve sorunları söz konusudur.

TOPLUM YARARINA PROGRAM (TYP) NEDİR?

İşsizliğin yoğun olduğu dönemlerde veya bölgelerde, doğrudan veya yüklenici eliyle toplum yararına bir iş ya da hizmetin gördürülmesi yoluyla, özellikle iş bulmakta zorluk çeken işsizlerin istihdamını hedefleyen, İŞKUR tarafından uygulanan aktif istihdam tedbiridir. İstihdamında güçlük çekilen kişilerin çalışma alışkanlığı ve iş disiplini kazanarak işgücü piyasasına uyumlarının sağlanması ve bu sürede geçici gelir desteği elde etmeleri, TYP uygulamasının amacıdır. Ancak süreç içinde TYP’nin bir tür geçici istihdam modeline dönüştüğünü de ifade etmek gerekiyor. TYP’de işçilere ödenen ücretler ve diğer harcamalar İşsizlik Fonu kaynaklarından karşılanmaktadır.

TYP’YE KATILIM ŞARTLARI NELERDİR?

• Kuruma kayıtlı işsiz olmak,
• 18 yaşını tamamlamış olmak,
• Emekli ve malul aylığı almıyor olmak,
• Öğrenci olmamak ( açıköğretim ve açık lise öğrencileri hariç),

KATILIMCILAR NASIL SEÇİLMEKTEDİR?

Katılımcıların seçiminde uygulanan 3 ayrı yöntem bulunmaktadır. Her programın niteliğine göre bu yöntemlerden hangisinin kullanılacağı Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü tarafından belirlenir.

• Noter kurası yöntemi,
• Liste yöntemi,
• Yüzde seksen noter kurası, yüzde yirmi liste yöntemi.

İstihdamında güçlük çekilen aşağıdaki gruplar, birinci liste, bunlar dışında kalanlar ikinci liste olacak şekilde tasnif edilmektedir.

• Kadınlar,
• 35 yaş üstü bireyler,
• Engelliler,
• Eski hükümlüler,
• Terörle mücadelede malul sayılmayacak şekilde yaralananlar.

TYP’den birinci listedeki bu gruplar öncelikli olarak yararlanmaktadır. Önce birinci listedekilerin başvuruları alınmakta, açık kalan kontenjanlar için ikinci listeden başvuru kabul edilmektedir.

Öte yandan TYP katılımcı seçiminde, başvuru başlangıç tarihi aynı olan TYP’lere Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemine göre (ADNKS) aynı adreste ikamet eden kişilerden yalnızca biri katılabilir.

Ayrıca ADNKS’ye göre aynı adreste oturanların, programa başvuru yapılan tarihte elde ettikleri toplam kazançlarının net asgari ücretin üç katını aşması gerekir. Bu gelir sınırını aşan aile bireyleri TYP’den yararlanamaz.

KATILIMCILARA HANGİ ÖDEMELER YAPILMAKTADIR?

• Asgari ücret 

Ayrıca TYP’li adına vergi ve sosyal güvenlik primleri ödenmektedir. 

TYP HANGİ ALANLARDA UYGULANMAKTADIR?

• Çevre temizliği
• Kamusal altyapının yenilenmesi
• Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi okullarda çevre düzenlemesi
• Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi okullarda bakım onarım ve temizlik işleri yapılması
• Restorasyon, tarihi ve kültürel mirasın korunması
• Ağaçlandırma
• Park düzenlemeleri
• Vadi ve dere ıslahı
• Erozyon engelleme çalışmaları

TYP UYGULAMA SÜRESİ KAÇ AYDIR?

TYP uygulama süresi, her bir program için en fazla 9 aydır. TYP’nin süresinin ne kadar olacağı, başlangıçta sözleşmede belirtilmektedir. 01.01.2018’den itibaren başlangıçta sözleşmede belirlenen TYP süresinin sonradan uzatılamayacağına dair hüküm getirilmiştir.

TYP’DE HAFTALIK ÇALIŞMA SÜRESİ NE KADARDIR?

TYP’de çalışma süresi, 4857 sayılı İş Kanunu’nda öngörüldüğü şekilde haftalık 45 saattir.

KİMLER TYP’DEN YARARLANAMAZ?

• İŞKUR tarafından düzenlenen bir kurs veya programdan yararlanmış olan işsiz, 6 ay geçmeden TYP’ye başvuramaz.
• Mazeretsiz olarak TYP’den ayrılanlar veya kendi kusuru nedeniyle ilişiği kesilenler, son yararlanma tarihi üzerinden 24 ay geçmedikçe yeni bir TYP’ye başvuramaz.
• Yararlandığı TYP bittikten sonra İŞKUR tarafından teklif edilen, niteliklerine uygun en az üç iş teklifini mazeretsiz olarak kabul etmeyenler, son yararlanma tarihi üzerinden 24 ay geçmedikçe yeni bir TYP’ye başvuramaz.
• Herhangi bir kurs ya da programa katılmama yönünde yaptırım uygulanan kursiyer veya katılımcı yaptırım süresince TYP’den de yararlanamaz.
• Devam ettiği bir TYP ile mazeretli ya da mazeretsiz ilişiği kesilen katılımcı aynı TYP’ye tekrar katılamaz.

TYP’DEN İKİNCİ KEZ YARARLANILABİLİR Mİ?

• TYP’den programa başlandığı tarihten itibaren bir sene içinde en fazla 9 ay süreyle yararlanma imkânı bulunmaktadır. Ancak, 9 ay bittikten sonra 3 ay bekleyerek yeni bir programdan faydalanılabilmektedir.
• Bir katılımcı TYP’den en fazla 24 ay yararlanabilir.

TYP’DE YILLIK VAR MIDIR? DEVAMSIZLIK HAKKI NE KADARDIR?

Katılımcıların TYP’ye devamı zorunludur.

Öte yandan Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) tarafından hazırlanan ve 29 Mayıs  2022 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Yönetmelikle TYP kapsamındaki istihdama ilişkin önemli değişiklikler yapıldı.

TYP katılımcılarının ücretsiz izin hakkı daha önce 14 gün iken, yeni yönetmelikle 5 güne indirildi.

Sağlık sorunları, evlenme, doğum ve birinci derece hısımlarının vefatı ve benzeri durumlar da 5 günlük ücretsiz izin kapsamında değerlendirilecek.

Yani TYP kapsamında çalışanların yarıca bir mazeret izin hakları bulunmuyor.

İş kazası ve meslek hastalığı kapsamına giren sağlık sorunları hariç, herhangi bir nedenle birinci fıkrada belirtilen beş günlük izin süresinin aşılması halinde, yüklenici tarafından katılımcının ilişiği kesilerek il müdürlüğüne bildirilecek.

TYP uygulamasının amacı, istihdamında güçlük çekilen kişilere çalışma alışkanlığı ve iş disiplini kazandırmaktır.

Her yıl yüzbinlerce kişinin yararlandığı TYP’lerin statüsü zaman zaman tartışma konusu olmaktadır.

Peki TYP’liler işçi olarak değerlendirilebilir mi?

TYP kapsamında çalışanların sendika üyesi olması mümkün müdür?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2021/8796 E, 2021/14726 sayılı Kararına konu olan davada; toplum yararına program kapsamında çalışan işçinin sendika üyelik talebiyle dilekçe ile başvuruda bulunması üzerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın “6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanun’a göre işçi sendikalarına üye olabilmek için 4857 sayılı İş Kanun’a göre işçi olarak çalışmak gerektiği ve TYP kapsamında çalışanlar hakkında 4857 sayılı Kanun uygulanamayacağından, TYP kapsamında çalışanların 6356 sayılı Kanun’a göre kurulmuş olan işçi sendikalarına üye olunamayacağı değerlendirilmektedir.” denilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi ise yerleşik Yargıtay uygulaması doğrultusunda TYP kapsamında çalışanların, çalıştığı dönem bakımından işçi niteliğinde olduğuna ve işçi sendikalarına üyelik hakkı bulunduğunun tespitine karar vermiştir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararını yerinde bularak TYP kapsamında çalışanların işçi statüsünde olduğunu ve dolayısıyla sendika üyeliklerinin mümkün olduğunu tescillemiştir.

Sonuç olarak Yargıtay, Çalışma Bakanlığı’nın farklı görüşüne karşın TYP kapsamında çalışanların işçi statüsünde olduğuna ve sendikaya üye olabileceklerine karar vermiştir.

TYP uygulamasının amacı, istihdamında güçlük çekilen kişilere çalışma alışkanlığı ve iş disiplini kazandırmaktır.

2008 krizinden sonra uygulanmaya başlayan TYP kapsamında, yüzbinlerce kişiye iş ve istihdam imkanı sağlandı.

Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) tarafından hazırlanan ve 29 Mayıs 2022 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Yönetmelikle TYP kapsamındaki istihdama ilişkin önemli değişiklikler yapıldı.

TYP katılımcılarının ücretsiz izin hakkı daha önce 14 gün iken, yeni yönetmelikle 5 güne indirildi.

Sağlık sorunları, evlenme, doğum ve birinci derece hısımlarının vefatı ve benzeri durumlar da 5 günlük ücretsiz izin kapsamında değerlendirilecek. Yani TYP kapsamında çalışanların yarıca bir mazeret izin hakları bulunmuyor.

İş kazası ve meslek hastalığı kapsamına giren sağlık sorunları hariç, herhangi bir nedenle birinci fıkrada belirtilen beş günlük izin süresinin aşılması halinde, yüklenici tarafından katılımcının ilişiği kesilerek il müdürlüğüne bildirilecek.

TYP’lerde haftalık çalışma süresi 45 saat olarak uygulanacak. TYP uygulama süresi, her bir program için en fazla 6 ay olacak. Bir katılımcı TYP’den en fazla dokuz ay yararlanabilecek.

TYP’ye katılabilmek için Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, İŞKUR’a işsizlik kaydı yaptırmak, 18 yaşını tamamlamak, emekli ve malûl aylığı almamak, açık öğrenim hariç öğrenci olmamak gerekiyor. İsteğe bağlı sigorta primi yatıran işsizler de programlara katılabiliyor. Tarımsal faaliyette bulunanlar ile tarım veya orman işçileri de TYP’den yararlanabilecek.

Her bir katılımcıya yapılacak ödeme; günlük asgari ücret miktarının (166,80 TL) katılım sağlanan gün sayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktardan oluşur. Ödemeler, bir ay kesintisiz katılım sağlayanlar için otuz gün üzerinden yapılır. Yapılacak ödemenin hesaplanmasında, hafta tatili ve resmi tatil günleri de dikkate alınır ve bu günlere ait ücret tam ödenir.

İşte O Yönetmelik:

“Türkiye İş Kurumundan:

TOPLUM YARARINA PROGRAMLARIN YÜRÜTÜLMESİNE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Başlangıç Hükümleri

Amaç

MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; afet, salgın, acil durum dönemlerinde ve diğer mücbir sebeplerde kamu hizmetlerinin desteklenmesi yoluyla özel politika gerektiren gruplar başta olmak üzere işsizlerin çalışma alışkanlık ve disiplininden uzaklaşmalarını engellemek ve bu kişilere geçici gelir desteği sağlamak üzere Türkiye İş Kurumu tarafından aktif işgücü hizmetleri kapsamında kamu kurum ve kuruluşları ile iş birliği yapılarak düzenlenen Toplum Yararına Programların yürütülmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik; Türkiye İş Kurumu tarafından işgücü piyasasının ihtiyaçları doğrultusunda kamu kurum ve kuruluşları ile gerçekleştirilecek olan Toplum Yararına Programların uygulanmasına ilişkin usul ve esasları kapsamaktadır.

Dayanak

MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik; 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 48 inci maddesinin altıncı fıkrasının (d) bendi ile yedinci fıkrası ve 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 617 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte yer alan;

a) Acil durum: Toplumun tamamının veya belli kesimlerinin normal hayat ve faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan ve acil müdahaleyi gerektiren olayları ve bu olayların oluşturduğu kriz halini,

b) Adres kayıt sistemi: Türk vatandaşları ve Türkiye’de yaşayan yabancıların yerleşim yeri ve diğer adres bilgilerinin güncel olarak takip edildiği elektronik ortamı,

c) Afet: Toplumun tamamı veya belli kesimleri için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran, normal hayatı ve insan faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan, doğal, teknolojik veya insan kaynaklı olayları,

ç) Aktif işgücü hizmetleri: İstihdamın korunmasına ve artırılmasına, işsizlerin mesleki niteliklerinin geliştirilmesine, işsizliğin azaltılmasına ve özel politika gerektiren grupların işgücü piyasasına kazandırılmasına yardımcı olmak üzere gerçekleştirilen faaliyetleri,

d) ALO 170: Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezini,

e) Denetim Kurulu: 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 625 inci maddesinin altıncı fıkrası kapsamında Türkiye İş Kurumu tarafından yürütülen işgücü yetiştirme faaliyetlerini denetlemek üzere oluşturulan il istihdam ve mesleki eğitim denetim kurullarını,

f) Genel Müdürlük: Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğünü,

g) Hizmet birimi: İl müdürlükleri ile hizmet merkezlerini,

ğ) Hizmet merkezi: Çalışma ve iş kurumu il müdürlüklerine bağlı olarak kurulan birimi,

h) Hizmet sağlayıcı: Bu Yönetmelik kapsamındaki hizmetleri sunabilecek kamu kurum ve kuruluşlarını,

ı) İl müdürlüğü: Çalışma ve iş kurumu il müdürlüğünü,

i) İş birliği: Kurum ve hizmet sağlayıcı arasında sözleşmenin kurulmasıyla ortaya çıkan ilişkiyi,

j) Katılımcı: Toplum Yararına Programlara katılanları,

k) Kurum: Türkiye İş Kurumunu,

l) Mücbir sebep: İnsan iradesi, gücü ve müdahalesiyle önüne geçilemeyen deprem, yıldırım, kasırga gibi doğa kaynaklı afetler; genel salgın hastalık, kısmi veya genel seferberlik ilanı ve benzeri sosyal kriz hallerini,

m) Özel politika veya uygulama gerektiren gruplar:  İş gücü piyasasında yer alan diğer gruplara göre istihdamında daha fazla güçlük çekilen; kadınlar, gençler, uzun süreli işsizler, engelliler gibi grupları,

n) SGK: Sosyal Güvenlik Kurumunu,

o) Sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişiyi,

ö) Sistem: Düzenlenen faaliyetlere ilişkin iş ve işlemlerin elektronik ortamda yapılmasına imkân sağlayan Kurum bilgi işlem ağını,

p) Toplu yaşam alanları: Kadın sığınma evleri, yurt ve benzeri yerleri,

r) Toplum Yararına Program (TYP): Afet, salgın, acil durum dönemlerinde ve diğer mücbir sebeplerde kamu hizmetlerinin desteklenmesi yoluyla özel politika gerektiren gruplar başta olmak üzere işsizlerin çalışma alışkanlık ve disiplininden uzaklaşmalarını engelleyen ve bu kişilere geçici gelir desteği sağlayan programları,

s) Yüklenici: Bu Yönetmelik kapsamındaki hizmetlerin yürütülmesi amacıyla sözleşme ve/veya protokol imzalanan hizmet sağlayıcıları,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Genel Esaslar

TYP uygulanabilecek durumlar

MADDE 5- (1) 15/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun ile 9/6/1958 tarihli ve 7126 sayılı Sivil Savunma Kanunu kapsamında meydana gelen afet, salgın, acil durum ve diğer mücbir sebep kararlarını müteakip veya bunlar beklenmeksizin meydana gelen sosyal kriz durumlarını aşmak için ihtiyaç görülmesi halinde kamusal hizmetleri desteklemek amacıyla program düzenlenebilir.

(2) Belirli bir mesleğe yönelik TYP düzenlenemez.

Hizmet sağlayıcılar

MADDE 6- (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki programlar iş birliği yöntemiyle kamu kurum ve kuruluşları ile düzenlenir.

(2) Hizmet sağlayıcı kurum veya kuruluşların kuruluş amaçlarının hizmetin konusuna uygun olması ve bunların hizmetin gerektirdiği yeterlilik ve deneyime sahip olmaları gerekir. Bu hususlarla ilgili olarak il müdürlüğü inceleme yapmaya ve karar vermeye yetkilidir.

TYP taleplerinin alınması, sözleşme imzalanması ve TYP’nin ilanı

MADDE 7- (1) TYP uygulanmasına ilişkin talepler hizmet sağlayıcılar tarafından il müdürlüklerine iletilir.

(2) Talebin Genel Müdürlükçe uygun bulunmasını ve il müdürlüğüne ödenek tahsis edilmesini müteakip yüklenici ile il müdürlüğü arasında, programın niteliğini ve karşılıklı hak ve yükümlülükleri gösteren sözleşme imzalanır ve programlar sistem üzerinden ilan edilir.

(3) Genel Müdürlükçe uygun bulunması halinde ivedi durumlarda ilana çıkılmaksızın program düzenlenebilir.

Başvuru ve katılım şartları

MADDE 8- (1) TYP’ye katılmak için;

a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,

b) Kuruma kayıtlı olmak,

c) 18 yaşını tamamlamış olmak,

ç) Emekli ve malul aylığı almamak,

d) Öğrenci olmamak (açık öğretim öğrencileri hariç),

e) 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında SGK’ya bildirilmiyor olmak ve isteğe bağlı sigortalılık hariç aynı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı olmamak veya belirtilen kapsamda sigortalı sayılmamak,

şartları aranır.

(2) 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin dört numaralı alt bendi kapsamında tarımsal faaliyette bulunanlar ile aynı Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışan kişiler TYP’den yararlanabilir.

(3) Genel Müdürlük tarafından belirli bir hane gelir şartı getirilebilir.

Başvuruların alınması ve değerlendirilmesi

MADDE 9- (1) Sistem üzerinden açılan ilanlara başvuru süresi boyunca e-Devlet, ALO 170 ve e-şube üzerinden başvurular alınır. Zorunlu hallerde hizmet birimlerince de başvuru alınabilir.

(2) Sistemden kaynaklı sorunlara bağlı olarak süresi içerisinde başvurusu alınamayan kişilerin başvuruları, ilgili TYP’nin katılımcılarının belirlenmesinden önce müracaat edilmesi durumunda, değerlendirmeye alınabilir.

(3) Katılımcıların TYP’nin konusuna uygun yaş, cinsiyet ve diğer nitelikleri bulunanlar arasından programın uygulandığı yere en yakın bölgeden seçilmesi esastır.

(4) TYP’lere devam süresince adres kayıt sistemine göre aynı adreste ikamet eden kişilerden yalnızca birisi katılabilir. Toplu yaşam alanlarında ikamet edenler için bu şart aranmaz.

(5) Seçimden önce, TYP ilanında belirtilen şartları taşımayan veya TYP’nin aksamasına ve başarısız olmasına sebep olabilecek olan başvurular geçersiz sayılır.

(6) Terör örgütlerine ya da Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatı olan kişiler TYP’ye katılamaz.

(7) Katılımcı olarak belirlenen kişiler için güvenlik incelemesi yapılabilir. Güvenlik incelemesi yapılan katılımcının terör örgütlerine veya Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum ya da gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğunun tespit edilmesi halinde tespit tarihi itibarıyla programdan çıkışı verilir. Katılımcıya katılım sağlanan günler için ödeme yapılır.

(8) İl müdürlüğü; sözleşme konusu programın niteliğine ve özelliğine uygun katılımcıları belirleyebilmek amacıyla katılımcı seçiminde noter kurası yöntemi veya liste yöntemini kullanabilir ya da katılımcıların yüzde seksenini noter kurası yöntemi, yüzde yirmisini ise liste yöntemi ile belirleyebilir. İl müdürlüğünün, hangi yöntemi kullanacağını katılımcı seçimine ilişkin ilanda belirtmesi gerekir.

TYP’nin uygulama esasları

MADDE 10- (1) TYP’lerde haftalık yararlanma süresi kırk beş saattir.

(2) TYP katılımcı sayısı, uygulanacak programın niteliğine, uygulanacak alanın genişliğine ve/veya program için ayrılan kaynağın miktarına göre beş kişiden az olmamak üzere belirlenir.

(3) TYP uygulama süresi, her bir program için en fazla altı aydır ve sözleşmede belirlenen sürenin tamamlanmasıyla sona erer.

(4) TYP’nin süresi uzatılamaz.

(5) Bir katılımcı TYP’den en fazla dokuz ay yararlanabilir.

(6) Mazeretsiz olarak TYP’den ayrılanlar veya kendi kusuru nedeniyle ilişiği kesilenler ile yararlandığı TYP bittikten sonra Kurum tarafından teklif edilen niteliklerine uygun en az üç iş teklifini mazeretsiz olarak kabul etmeyenler, son yararlanma tarihi üzerinden yirmi dört ay geçmedikçe yeni bir TYP’den yararlanamaz.

(7) TYP’nin başlatılması aşamasında belirlenen sayıda katılımcı bulunamaması ya da TYP’nin yürütülmesi sırasında hizmet sağlayıcının kusuru dışında katılımcı sayısında azalma olması durumlarında hizmetin gereği gibi ifasına engel olmamak kaydıyla programa devam edilebilir.

(8) TYP’den ayrılan ya da ilişiği kesilen katılımcının yerine yedeklerden, bunun da mümkün olmaması halinde başvuru ve katılım şartlarını sağlayan kuruma kayıtlı kişiler arasından yeni katılımcılar TYP’ye dâhil edilebilir.

Devam zorunluluğu ve izin

MADDE 11- (1) Katılımcıların TYP’ye devamı zorunludur. Katılımcılar yükleniciye ve Kuruma bilgi vermek ve Kurum ya da yükleniciden onay almak şartıyla hafta tatili ve resmi tatiller hariç olmak üzere beş güne kadar ücretsiz izin kullanabilir.

(2) Sağlık sorunları, evlenme, doğum ve birinci derece hısımlarının vefatı ve benzeri durumlar da beş günlük ücretsiz izin kapsamında değerlendirilir.

(3) İznin kullanımı için, izin dilekçesinin yükleniciye onaylatılması gerekmekte olup dilekçede mazeret bildirilmesi zorunlu değildir.

(4) 5510 sayılı Kanuna göre iş kazası ve meslek hastalığı kapsamına giren sağlık sorunları hariç, herhangi bir nedenle birinci fıkrada belirtilen beş günlük izin süresinin aşılması halinde, yüklenici tarafından katılımcının ilişiği kesilerek il müdürlüğüne bildirilir.

Ödemelerin yüklenici kurumlara aktarılması

MADDE 12- (1) Bu Yönetmelik kapsamında yapılan iş birliğinde sadece katılımcılara ödenmesi gereken zorunlu giderler karşılanır.

(2) Ödemeler, aylık hakedişler doğrultusunda yükleniciler tarafından katılımcılar için yapılan ödemelere ilişkin belgelerin il müdürlüğüne ibrazı sonrasında bu belgelerin inceleme işlemlerinin tamamlanması sonucunda yüklenicilere toplu olarak yapılır.

(3) Aylık hakediş, cari ay boyunca programa katılım sağlanan toplam saat veya gün esas alınarak düzenlenir. Hakediş belgelerine bordro eklenerek il müdürlüğüne teslim edilir.

(4) Düzenlenen TYP’lerde yüklenici kuruma yapılan ödemelerden yüklenici kurum gerekli ödemeleri yaptıktan sonra fazla tutar kalması halinde veya SGK tarafından uygulanan bir teşvikten yararlanılması durumunda yararlanılan tutarları Kuruma iade eder.

Katılımcılara yapılacak ödeme, sosyal güvenlik ve vergi işlemleri

MADDE 13- (1) Her bir katılımcıya yapılacak ödeme, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri çerçevesinde asgari ücret tespit komisyonu tarafından belirlenen günlük asgari ücret miktarının katılım sağlanan gün sayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktardan oluşur. Ödemeler, bir ay kesintisiz katılım sağlayanlar için otuz gün üzerinden yapılır. Katılım sağlanmayan gün bulunması halinde yapılacak ödeme, katılım sağlanmayan gün sayısının ilgili aydaki takvim gün sayısından düşülmesi sonucu bulunan gün sayısı üzerinden hesaplanır.

(2) Yapılacak ödemenin hesaplanmasında, hafta tatili ve resmi tatil günleri de dikkate alınır ve bu günlere ait ücret tam ödenir.

(3) Vergi ve sosyal güvenlik prim giderleri katılımcıya yapılacak ödemeler üzerinden hesaplanarak bu gider kalemine ilave edilir.

(4) Vergi ve sosyal güvenlik primlerinin bildirimi ve ödenmesi süreçlerinde ortaya çıkabilecek her türlü gecikme cezası, gecikme zammı veya diğer idari para cezalarından yüklenici kurum sorumludur.

Katılımcının sorumlulukları

MADDE 14- (1) Katılımcıların 11 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan haller dışında TYP’ye devam etmesi zorunludur.

(2) Katılımcıların 8 inci maddede yer alan başvuru/katılım şartlarını programa başvuru tarihinde, programa başlama anında ve program süresince koruması zorunludur. Ancak 8 inci maddenin üçüncü fıkrasında yer alan hane gelir şartının, program başlangıcında sağlanması yeterlidir.

(3) Katılımcıların dürüstlük kurallarına uymaları zorunludur.

Yüklenicinin sorumlulukları

MADDE 15- (1) Katılımcıların Kurumla ilgili iş ve işlemleri dışındaki, vergi ve sosyal güvenlik gibi tüm resmi iş ve işlemleri yükleniciler tarafından yerine getirilir.

(2) Katılımcılara ait adli sicile ilişkin yazılı beyan, sağlıkla ilgili olarak çalışmaya engel bir durum olmadığına dair yazılı beyan ve programın niteliğine uygun diğer belgelerin istenmesinden ve kontrolünden yüklenici sorumludur. Söz konusu beyanlarda belirtilen veya beyanlarda belirtilmemesine rağmen sonradan tespit edilen ve kişinin TYP’nin niteliğiyle uyuşmayan bir suçtan sabıkalı olması ya da TYP’ye devam etmesi durumunda, diğer katılımcılar ve hizmet alan kişiler açısından sakıncalı olabilecek sağlık sorunları tespit edilenler ile dürüstlük kurallarına aykırı davranışlarda bulunarak TYP’nin aksamasına veya başarısız olmasına sebep olanlar ve katılım şartlarını taşımadığı halde muvazaalı işlem tesis ederek programa katıldığı tespit edilenlerin yüklenici tarafından programla ilişiği kesilerek il müdürlüğüne bildirilir.

(3) Katılımcıların uygun nitelikte olmamalarından kaynaklanacak sonuçlardan veya görevli oldukları alanlara ve üçüncü kişilere verecekleri zararlardan yüklenici sorumludur.

(4) Katılımcıların devamsızlık sınırlarını aşmaları, 10 uncu maddenin beşinci fıkrasında yer alan azami süreden fazla çalışmaları veya yüklenicinin herhangi bir sorumluluğunu yerine getirmemesi nedenleriyle katılımcıya yapılan fazla ödemelerden yüklenici sorumludur. Katılımcının ilişiğinin kesilmesi gereken tarihten sonra yüklenici tarafından çalıştırılmaya devam edilmesi halinde, fazla çalışılan süre kapsamında katılımcıya ödenen giderler yükleniciden tahsil edilir.

(5) Yüklenici TYP katılımcılarını, TYP kapsamında yaptırmış oldukları işler de dâhil olmak üzere mevcut çalışanlarını ikame etmek amacıyla görevlendiremez.

(6) TYP talep tarihinden önceki bir yıl içerisinde ve programın fiilen başlayacağı tarihe kadar yüklenicinin veya bağlı ve yan kuruluşlarının çalışanı olan kişiler programdan yararlanamazlar. Bu süreler esas olmak üzere; verilen hizmetin türü ne olursa olsun böyle bir durumun tespit edilmesi halinde, ilgili her bir katılımcı için yapılan tüm ödemeler, yükleniciye yapılan ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiz ile birlikte yükleniciden tahsil edilir.

(7) Yüklenicinin, kendi işyerleri ile bağlı ve yan kuruluşlarına ait işyeri SGK sicil numaralarını il müdürlüğüne TYP başlamadan önce teslim etmesi gerekir.

(8) TYP başlamadan önce yüklenici, tüm katılımcılara ait sözleşme tarihinden önceki bir yıllık süreyi içeren SGK il müdürlükleri veya merkezlerinden onaylı hizmet dökümlerini il müdürlüğüne teslim eder. Asılların yerine başlayan yedekler için bu belge, başlamalarından itibaren yedi iş günü içinde verilir.

(9) Yüklenicinin, hakedişlere ilişkin belgeleri izleyen ayın yedinci gününe kadar il müdürlüğüne teslim etmesi gerekir.

(10) 8 inci maddede yer alan katılım şartları ve ilgili mevzuatta belirlenen diğer tüm şartlara ilişkin bilgi ve belge kontrolünden yüklenici sorumludur. Yüklenicinin bu sorumluluğunu yerine getirmemesinden dolayı oluşabilecek her türlü fazla veya yersiz ödeme yükleniciden ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiz ile birlikte tahsil edilir.

(11) TYP’lerin uygulanması sırasında iş sağlığı ve güvenliği açısından gerekli önlemleri almak, buna ilişkin tüm araç ve gereçleri bulundurmak ve iş kazası ve meslek hastalıklarında resmi kurumlara yapılması gerekli bildirimleri süresi içinde yapmak yüklenicilerin sorumluluğundadır. Yükleniciler iş kazası meydana gelmesi halinde resmî kurumlara yapılması gereken bildirimleri süresi içinde yapmakla ve durumu il müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür.

(12) Engellilerin, programlara katılımını sağlamak üzere program uygulanacak alanların ulaşılabilirliğinde gerekli önlemleri almak yüklenicinin sorumluluğundadır.

(13) Kurum tarafından katılımcılar adına gönderilen ödemeler, gönderildiği tarihi takip eden 3 iş günü içerisinde yüklenici tarafından katılımcılara ödenir.

Kontrol ve denetim

MADDE 16- (1) Kurumun genel denetim yetkisi ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 625 inci maddesinin altıncı fıkrası uyarınca oluşturulan Denetim Kurulunca denetim yetkisi saklı kalmak kaydıyla TYP denetiminden yüklenici sorumludur.

(2) Denetim Kurulunca yapılan denetimler ya da iş ve meslek danışmanlığı hizmetleri çerçevesinde gerçekleştirilecek ziyaretler sırasında yükleniciler gerekli kolaylığı sağlamakla yükümlüdür.

Yaptırım

MADDE 17- (1) Bu Yönetmelik ve sözleşme veya protokol kapsamında yer alan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde katılımcılar ile yükleniciler için ilgili il müdürlüğünce bu Yönetmelikte ve ilgili mevzuatında belirtilen yaptırımlar uygulanır, yaptırımlar sisteme kaydedilir ve bu işlem, muhatap kişi veya kuruma yazılı olarak da bildirilir.

(2) Genel Müdürlükçe gerek görülen hallerde yaptırım uygulananların bilgileri Kurumun internet sayfasında da ilan edilebilir.

(3) Düzenlenen TYP’lerde, yüklenici kurumun katılımcılar için vergi ve sosyal güvenliğe ilişkin ödemeleri ilgili kurumlara yapmaması durumunda yükleniciye süreli ihtarda bulunulur. Verilen süre içerisinde ilgili ödemelerin yapılmaması durumunda yüklenici kurum ile düzenlenen tüm TYP’ler sonlandırılır ve yüklenici ile yirmi dört ay süreyle bu Yönetmelik kapsamında program düzenlenmez.

(4) Yüklenici kurum ve kuruluşlardan;

a) Bu Yönetmelik kapsamındaki faaliyetlerde iş birliği yapılan ve yükümlülüğünü yerine getirmediği Kurum tarafından tespit edilen,

b) Yüklenicisi olduğu TYP kapsamında ilgili personelinin hile, çıkar sağlama, irtikâp, rüşvet, sahte belge/teminat düzenlemek veya bunlara teşebbüs etmek gibi fiil ve davranışlarda bulunduğu tespit edilen,

c) Tanınırlık ve görünürlük kuralları da dâhil olmak üzere, TYP kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmeyen ve Kurum tarafından verilen on beş gün süreli ihtara rağmen zamanında gerekli düzeltmeleri yapmayan,

ç) İhtilafların yargıya intikal etmesi durumunda yargı kararı aleyhine sonuçlanan,

d) Kurum tarafından katılımcılar adına gönderilen ödemeleri, gönderildiği tarihi takip eden üç iş günü içerisinde katılımcılara ödemeyen,

e) Sözleşme imzaladığı halde mazeretsiz bir şekilde süresi içinde hizmetleri başlatmayan, yüklenici ile devam eden tüm TYP’ler il müdürlüğü tarafından iptal edilir. Ayrıca yirmi dört ay geçmeden yüklenicinin yeni teklifleri değerlendirmeye alınmaz.

(5) Mazeretsiz olarak TYP’den ayrılanlar veya kendi kusuru nedeniyle ilişiği kesilenler ile yararlandığı TYP bittikten sonra Kurum tarafından teklif edilen niteliklerine uygun en az üç iş teklifini mazeretsiz olarak kabul etmeyenler, son yararlanma tarihi üzerinden yirmi dört ay geçmedikçe bu Yönetmelik kapsamında düzenlenen programlara başvuramazlar.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Diğer hususlar

MADDE 18- (1) Özel politika gerektiren gruplar Genel Müdürlükçe belirlenir. TYP katılımcıları öncelikle özel politika gerektiren gruplar arasından ilgili mevzuata göre seçilir.

(2) TYP katılımcısı olmaya hak kazananlar, sözleşme daha önce imzalanmış olsa dahi, TYP başlama tarihinden önce programdan yararlandırılamazlar.

(3) İki TYP arasında bekleme süresi aranmaz.

(4) TYP’lerin uygulanması sırasında Kurumun tanınırlığına ilişkin iş ve işlemleri yürütmekten yükleniciler sorumludur.

(5) TYP’ler için Kurumca yapılacak olan tanıtım giderleri, 4447 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin yedinci fıkrası doğrultusunda, işsizlik sigortası fonundan aktif işgücü hizmetleri için ayrılan paydan karşılanabilir.

(6) Tanınırlıkla ilgili materyaller ve uyulması gereken esaslar, hangi faaliyetlerde tanınırlık kurallarına uyulması gerektiği ve programlar dışında tanınırlıkla ilgili olarak yürütülecek diğer faaliyetler ile bu faaliyetlere ilişkin giderlerin ödenip ödenmemesi hususu Genel Müdürlükçe belirlenir.

(7) Bu Yönetmelik kapsamındaki hedef kitlenin TYP’ler hakkında doğru bilgilerle aydınlatılmasına yönelik basılı, görsel, dijital materyallere uygun bilgi verici içerikleri hazırlamak, yayın ve tanıtım çalışmalarını planlamak ve yürütmekten Genel Müdürlük sorumludur. İl müdürlükleri de Genel Müdürlüğün hazırladığı içeriğe uygun olarak kamuoyuna, programlardan yararlanması hedeflenenlere bilgi verici basılı, görsel ve dijital materyaller hazırlayarak tanıtım ve bilgilendirme çalışmaları yürütebilir.

(8) 25/9/1981 tarihli ve 2527 sayılı Türk Soylu Yabancıların Türkiye’de Meslek ve Sanatlarını Serbestçe Yapabilmelerine, Kamu, Özel Kuruluş veya İşyerlerinde Çalıştırılabilmelerine İlişkin Kanun hükümleri kapsamında olanlar için 8 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki şart aranmaz.

Elektronik ortamda bildirim

MADDE 19- (1) Genel Müdürlük, programlara ilişkin olarak bu Yönetmelikte belirtilen iş ve işlemlerin bir bölümünü ya da tamamını elektronik ortamda gerçekleştirebilir. İş ve işlemlerin elektronik ortamda gerçekleştirilmesi durumunda kurum veya kuruluşlar ve hizmetlerden yararlanacak kişiler istenilen bilgi ve belgeleri elektronik ortamda vermekle yükümlüdür.

Yetki ve sorumluluk

MADDE 20- (1) TYP’lere ilişkin politikaların belirlenmesi, ilgili mevzuatın hazırlanması ve uygulanmasının koordinasyonundan Genel Müdürlük yetkili ve sorumludur.

(2) TYP’ler için iş birliği ile hizmetlerin yürütülmesinden il müdürlükleri yetkili ve sorumludur. Gerektiğinde hizmet merkezleri, il müdürlükleri tarafından bu kapsamda yetkilendirilebilir.

(3) Kurum, bu Yönetmelik kapsamındaki iş ve işlemlerin yürürlükteki mevzuata uygun şekilde yapılmasını temin etmek için gerekli tedbirleri alır.

Ödeneklerin belirlenmesi

MADDE 21- (1) Bu Yönetmelik kapsamındaki iş ve işlemlerin yapılması için il müdürlüklerine tahsis edilecek ödenek miktarı Genel Müdürlükçe belirlenir.

(2) Genel Müdürlük, ortaya çıkan ihtiyaçlar doğrultusunda il müdürlüklerine tahsis edilen ödeneklerde değişiklik yapabilir, ödeneklerin bir kısmını veya tamamını merkezde tutabilir, yürütülen ve planlanan programları dikkate alarak ödenek tahsisi yapabilir.

Tereddütlerin giderilmesi

MADDE 22- (1) Bu Yönetmelik hükümlerinden kaynaklanan tereddütlerin giderilmesi hususunda Genel Müdürlük yetkilidir.

Salgınla mücadele faaliyetlerine ilişkin Sağlık Bakanlığı ile iş birliği kapsamında düzenlenen mesleğe yönelik uygulanan programlar

GEÇİCİ MADDE 1- (1) Yeni koronavirüs (Covid-19) salgını süresince, Sağlık Bakanlığı ile bağlı ve ilgili kuruluşları ve bunların taşra teşkilatlarının salgınla mücadele faaliyetlerine ilişkin yürüttükleri kamu hizmetlerinin desteklenmesi amacıyla şoförlük mesleğine yönelik TYP düzenlenebilir. Bu şekilde düzenlenecek programlarda 5 inci maddenin ikinci fıkrasında yer alan belirli bir mesleğe yönelik TYP’lerin değerlendirilmeye alınmayacağına yönelik hüküm uygulanmaz.

Yürürlükten kaldırılan yönetmeliğe tabi programlarda katılımcıların azami faydalanma süreleri

GEÇİCİ MADDE 2- (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihi itibarıyla 8/4/2022 tarihli ve 31803 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Aktif İşgücü Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 63 üncü maddesiyle yürürlükten kaldırılan Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği kapsamında uygulanan TYP’lerden 27/9/2017 tarihinden itibaren dokuz ay ve daha fazla süreyle yararlanmış olanlar için 10 uncu maddenin beşinci fıkrasındaki azami süre tamamlanmış sayılır. Bu Yönetmeliğin yayımı tarihi itibarıyla TYP’ye devam eden katılımcılara, devam ettikleri programlarla sınırlı olmak üzere, anılan mülga Yönetmelik ve aynı Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanan ilgili mevzuat uygulanır.

(2) Birinci fıkrada belirtilen mülga Yönetmelik kapsamında uygulanan TYP’lerden 27/9/2017 tarihinden itibaren toplamda dokuz aydan az yararlanan kişiler bu Yönetmelik kapsamında düzenlenen TYP’lerden dokuz aydan kalan süreleri kadar yararlanabilir.

(3) Birinci fıkrada belirtilen mülga Yönetmelik ve aynı Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanan ilgili mevzuat kapsamında haklarında yasaklılık işlemi uygulananlar, yasaklılıkları tamamlanıncaya kadar bu Yönetmelik kapsamındaki programlardan yararlanamazlar.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik kapsamındaki iş ve işlemler

GEÇİCİ MADDE 3- (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce sözleşme ilişkisi kurulan TYP’ler ile başlatılan iş ve işlemler sonuçlanana kadar Aktif İşgücü Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 63 üncü maddesiyle yürürlükten kaldırılan Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği ve buna dayanılarak hazırlanan ilgili mevzuat uygulanmaya devam olunur.

Yürürlük

MADDE 23- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 24- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Türkiye İş Kurumu Genel Müdürü yürütür.

• Genel Açıklama
• TYP’lilerin Sosyal Güvenliği
• TYP’lilerin İşçi Statüsü
• TYP’lilerin İş Sağlığı ve Güvenliği
• TYP’lilerin Asgari Geçim İndirimi
• TYP’lilerin İşsizlik Sigortası
• TYP’lilerin Sendika Üyeliği
• Yazarların Görüşlerine Bakış
• Örnek Yargıtay Kararı[13]
• Sonuç:
• Değerlendirme ve Sonuç

Genel Açıklama

İstihdamın korunmasına ve artırılmasına, işsizlerin mesleki niteliklerinin geliştirilmesine, işsizliğin azaltılmasına ve özel politika gerektiren grupların işgücü piyasasına kazandırılmasına yardımcı olmak üzere İŞKUR[1] tarafından düzenlenen aktif işgücü hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek üzere, Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği[2] yürürlüğe konulmuştur.

Toplum yararına çalışma programları ile ilgili uygulama bu Yönetmelik gereğince yürütülmektedir.

Ülkemizde istihdamın artırılması çabaları kapsamında, İŞKUR tarafından TYÇP[3]/TYP[4] çerçevesinde bir dizi projeler gerçekleştirilmektedir. TYÇP/TYP her ikisi de aynı anlama gelmektedir, bazıları TYÇP bazıları TYP olarak ifade etmektedirler. Her ikisi de toplum yararına (çalışma) programlardır. Aralarında herhangi bir fark bulunmamaktadır. Ancak, Aktif İşgücü Yönetmeliğinde TYP olarak kısaltılmıştır. Bizler de bu makalede TYP kısaltması kullanılacaktır.

Toplum yararına program; işsizliğin yoğun olduğu dönemlerde veya yerlerde doğrudan veya yüklenici[5] eli ile toplum yararına bir iş ya da hizmetin gerçekleştirilmesi yoluyla özellikle istihdamında zorluk çekilen işsizlerin çalışma alışkanlık ve disiplininden uzaklaşmalarını engelleyerek işgücü piyasasına uyumlarını amaçlayan ve bunlara geçici gelir desteği sağlayan programlardır.

Söz konusu bu faaliyetler, genellikle ekonomik kriz, özelleştirme, ekonomik yapılanma, doğal afetler ve işsizliğin yoğun olduğu dönemlerde İŞKUR’a kayıtlı işsizlerin, çalışma yaşamından uzun süre ayrı kalarak maddi sıkıntıya düşmelerini önlemek, çalışma alışkanlık ve disiplinlerini yitirmemelerini, kısa süreli istihdam ve eğitimlerini sağlamak için yürütülürler.

Kamu kurumlarıyla yapılan işbirliğinde sadece katılımcılara ödenmesi gereken zorunlu giderler karşılanır.

Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünce uygun bulunması halinde kamu kurum ve kuruluşları ile cari yıl için aynı alanda birden fazla TYP düzenlenebilir.

Çevre temizliği, kamusal altyapının yenilenmesi, Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı resmi okullarda çevre düzenlemesinin yapılması, bakım onarım ve temizlik işleri yapılması, restorasyon,  tarihi ve kültürel mirasın korunması, ağaçlandırma, park düzenlemeleri, vadi ve dere ıslahı, erozyon engelleme çalışmaları proje kapsamında sağlanabilecek hizmetler arasındadır. Bu sınırlar çerçevesinde toplum yararına program uygulanacak alanların belirlenmesinde Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünce kamu yararı gözetilir.

Düzenlenecek TYP’nin konusu, hiçbir şekilde kamunun ortak kullanım alanları dışında özel mülkiyet ya da özel kullanıma tahsis edilmiş alanlar olamaz.

TYP’lerde haftalık süre, 45 saattir.

TYP’lere vardiyalı çalışma ve gece çalıştırması yapılamaz.

TYP uygulama süresi, her bir program için 9 aydan fazla olamaz. Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü TYP’nin niteliğine göre, toplam süreyi aşmamak şartı ile süreyi belirleme yetkisine sahiptir.

Katılımcılar için yararlanma süresi, 12 ay içerisinde ayrı ayrı olarak veya 1 defada en fazla 9 aydır. 9 aylık süre, kişinin TYP kapsamındaki bir programdan yararlanmaya başlama tarihi üzerinden değerlendirilir. Katılımcıların programa başladığı tarihten 12 ay sonra yeniden yararlanma hakkı doğar.

Bir katılımcı TYP’den en fazla 24 ay yararlanabilir.

Mazeretsiz olarak TYP’den ayrılanlar veya kendi kusuru nedeniyle ilişiği kesilenler ile yararlandığı TYP bittikten sonra İŞKUR tarafından teklif edilen niteliklerine uygun en az 3 iş teklifini mazeretsiz olarak kabul etmeyenler, son yararlanma tarihi üzerinden 24 ay geçmedikçe yeni bir TYP’ye başvuramazlar.

Programlara katılabilmek için; İŞKUR’a kayıtlı işsiz olmak, 18 yaşını tamamlamış olmak, emekli ve malul aylığı almamak, öğrenci olmamak (açık öğretim öğrencileri hariç), gerekmektedir.

Her bir katılımcıya yapılacak ödeme, 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri çerçevesinde asgari ücret tespit komisyonu tarafından belirlenen günlük asgari ücret miktarının katılım sağlanan gün sayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktardan oluşur. Ödemeler, bir ay kesintisiz katılım sağlayanlar için 30 gün üzerinden yapılır. Katılım sağlanmayan gün bulunması halinde yapılacak ödeme, katılım sağlanmayan gün sayısının ilgili aydaki takvim gün sayısından düşülmesi sonucu bulunan gün sayısı üzerinden hesaplanır. Yapılacak ödemenin hesaplanmasında, hafta tatili günleri de dikkate alınır ve bu günlere ait ücret tam ödenir. Vergi ve sosyal güvenlik prim giderleri katılımcıya yapılacak ödemeler üzerinden hesaplanarak bu gider kalemine ilave edilir.

Yükseköğretim öğrencilerine yönelik TYP uygulaması getirilmiştir. Bu düzenlemeye göre; 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu kapsamındaki yükseköğretim öğrencilerinin (açık öğretim, yüksek lisans ve doktora öğrencileri hariç) çalışma hayatıyla tanışmalarını sağlamak ve bu kişilere çalışma disiplini kazandırmak amacıyla Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında, toplumsal faydanın yüksek olduğu alanlarda kamu kurum veya kuruluşlarıyla en fazla 3 ay süreyle doğanın korunması, kültürel mirasın restorasyonu, korunması ve tanıtılması, kütüphanelerin bakımı ve düzeni, kamu kurumlarının kültürel ve sosyal hizmetlerinin desteklenmesi alanlarında TYP uygulanabilecektir. Katılımcılar bu kapsamdaki TYP’den en fazla 3 ay yararlanabilir. Bu kapsamda düzenlenen TYP’lerin uygulama süresi içerisinde, dersleri devam eden veya zorunlu staj yapmakta olan kişiler bu programlardan yararlanamaz. Bu kapsamda düzenlenecek TYP’lerde uygulama süresi haftada 3 gün olmak üzere günlük 8 saattir. Her bir katılımcıya yapılacak ödeme, 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri çerçevesinde asgari ücret tespit komisyonu tarafından belirlenen günlük asgari ücret miktarının katılım sağlanan gün sayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktardan oluşur.[6]

2019-2020 ve 2020-2021 eğitim öğretim yıllarında Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmi okulların güvenliğinin sağlanmasına yönelik Toplum Yararına Program düzenlenebilecektir.[7]

Yeni koronavirüs (Covid-19) salgını süresince, Sağlık Bakanlığı ile bağlı ve ilgili kuruluşları ve bunların taşra teşkilatlarının salgınla mücadele faaliyetlerine ilişkin yürüttükleri kamu hizmetlerinin desteklenmesi amacıyla şoförlük mesleğine yönelik Toplum Yararına Program düzenlenebilecektir.[8]

Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği ve bu Yönetmelik çerçevesinde yayımlanan 2013-1 sayılı 30.10.2020 tarihli değişiklikleri içeren Toplum Yararına Program Genelgesi dikkate alınarak hazırlanan bu çalışmamızda, toplum yararına çalışma programından yararlananların çalışma ve sosyal güvenlik mevzuatındaki karşılığı, hak ve yükümlülükleri ve bunları çalıştıran kamu idarelerinin yükümlülüklerini ve idareleri bekleyen kıdem tazminatı sürprizi değerlendirilecektir.

Bu Makalenin PDF formatı için tıklayınız 

TYP’lilerin Sosyal Güvenliği

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Kanunu’nun “sigortalı sayılanlar” başlıklı 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinde yer alan düzenlemeye göre; 4/1-a (SSK) kapsamında sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen Toplum Yararına Çalışma Programlarından yararlananlar hakkında da uygulanmakta, Türkiye İş Kurumu prim ödeme yükümlüsü olmakla, ancak 5510 sayılı Kanun kapsamında işyeri ve işveren sayılmamaktadır. Bu durumda idareler 4/1-a kapsamında sigortalı sayılanlara adına ne prim ödeniyorsa TYP kapsamındaki sigortalılar için de aynısını ödeyeceklerdir. Başka bir deyişle, 5510 sayılı Kanun açısından TYP katılımcıları için kısa vadeli sigorta kolları primi, uzun vadeli sigorta kolları primi, genel sağlık sigortası primi ödenmesi gerekmektedir.

İŞKUR tarafından düzenlenen toplum yararına çalışma programlarına katılan sigortalılar için idareler, programla birlikte katılımcının programa başlama tarihi itibariyle işyeri bildirgesi ile işyerini tescil ettirmeleri ve katılımcıların sigorta girişlerini işin başlama tarihinden önce (yeni tescil edilecek işyerlerinde bildirim süresi bir aydır) sigortalı işe giriş bildirgesi ile sigortalı işe giriş bildirgesi ile yapmaları gerekmektedir.

İŞKUR tarafından düzenlenen toplum yararına çalışma programlarına katılanların sigortalılıkları, işlerinden ayrıldıkları tarihten itibaren veya katılım süresinin sonunda sona ermekte olup, idarelerce 10 gün içinde sigortalı işten ayrılış bildirgesi ile bildirimlerinin yapılması gerekmektedir.

2013-11 sayılı SGK Genelgesine göre; sigortalıların bildirimleri toplum yararına çalışma yapan idare/işyeri tarafından SGK’ ya bildirilir. İŞKUR bu kapsamda asgari ücret üzerinden çalıştırılacak sigortalıların sigorta primlerini ve işsizlik sigortası primlerini idareye/işve­rene öder.

TYP katılımcılarının 01 nolu belge türü (tüm sigorta kollarına tabi) ile bildirimleri aylık prim ve hizmet belgesi/muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile yapılmalıdır.

Sağlık raporuna bağlı olarak devamsızlık yapan katılımcıya, SGK tarafından iş göremezlik ödeneği ödendiğinden dolayı, söz konusu ödeneğin ödenip ödenmediğine bakılmaksızın, sağlık raporu alınan günler için ücret ödenmeyecektir.

Katılımcıların; sosyal güvenlik ve genel sağlık sigorta prim ödemeleri tam zamanlı çalışma durumunda günlük 7,5 saat üzerinden, kısmi zamanlı çalışma durumun da ise tam zamanlı çalışmada yapılan ödeme esas alınarak yapılacak hesaplama sonucu bulunan meblağ ile ödeme yapılır. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 101’inci maddesinin (3) numaralı fıkrasında “ İş sözleşmesi saat ücreti karşılığı yapılmış ise kısmi süreli çalışan sigortalıların ay içinde çalıştığı toplam sürenin, 4857 sayılı İş Kanununa göre günlük olağan çalışma süresi olan 7,5 saate bölünmesiyle, sigortalı için bildirilmesi gereken prim ödeme gün sayısı hesaplanır. Bu şekilde yapılacak hesaplamalarda 7,5 saatin altındaki çalışmalar 1 güne tamamlanır” denilmektedir. Dolayısıyla ayda toplam örneğin 63 saat kısmi zamanlı çalışan bir katılımcı için 9 tam günlük (63/7,5 = 8.4) sigorta primi ödenir.

TYP’lilerin İşçi Statüsü

4857 sayılı İş Kanunu’nun 8’inci maddesi uyarınca; iş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın da (işveren) ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir.

Ücret, iş görme (emek) ve bağımlılık iş sözleşmesinin belirleyici unsurlarıdır.

İş sözleşmesini diğer iş görme sözleşmeleri olan eser ve vekâlet sözleşmelerinden ayırt edici en önemli kıstas, bağımlılık ilişkisidir. İş sözleşmesinde bağımlılık unsurunun içeriğini; işçinin işverenin talimatlarına göre hareket etmesi ve iş sürecinin ve sonuçlarının işveren tarafından denetlenmesi oluşturmaktadır.

İş Kanunu’nun 32’nci maddesine göre ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak tanımlanmıştır.

Toplum yararına çalışma programlarına katılanlara çalıştıkları her gün için günlük asgari ücret miktarında ödeme yapılmakla birlikte bu ödenen miktarın ücret olarak nitelendirilip nitelendirilemeyeceği tartışma konusudur. Bazı yazarlara göre ücret sayılır, bazı yazarlara göre ise ücret sayılmamaktadır. Bunun nedeni de TYP’nin düzenlenmesindeki asıl amaç işsizlerin çalışma yaşamına uyumlarını sağlamak ve kendilerine geçici bir gelir desteği sunmaktır. Bu pencereden bakıldığında bunların işçi olarak nitelendirilemeyeceğidir. Bunun da açıklaması, katılımcılarla ile idareler arasında düzenlenen herhangi bir iş sözleşmesi bulunmamasıdır. Bu bakışla TYP katılımcılarının çalışmalarının 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında yer almadığı, bu nedenle katılımcıların iş mevzuatından doğan işçilik alacaklarının bulunmadığı ortaya çıkmaktadır.

TYP’lilerin İş Sağlığı ve Güvenliği

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun “kapsam ve istisnalar” başlıklı 2’nci maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre, Bu Kanun kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine, çırak ve stajyerler de dâhil olmak üzere tüm çalışanlarına faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır. Bu düzenleme kapsamında TYP’lilerin 6331 sayılı Kanun kapsamına girdiği söylenebilir.

Programların uygulanması sırasında iş sağlığı ve güvenliği açısından gerekli önlemleri almak, buna ilişkin tüm araç ve gereçleri bulundurmak ve iş kazası ve meslek hastalıklarında resmi kurumlara yapılması gerekli bildirimleri süresi içinde yapmak yüklenicilerin/idarelerin/işverenlerin sorumluluğundadır. Yükleniciler/idareler/işverenler iş kazası meydana gelmesi halinde 3 iş günü içerisinde SGK’ ya yapılması gereken bildirimleri süresi içinde yapmakla ve durumu ayrıca Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür. SGK’ ya 3 iş günü içerisinde bildirim yapılmaması halinde 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 26/1-e maddesi gereğince yüklenicilere/idarelere/işverenlere idari para cezası uygulanır.

TYP’lilerin Asgari Geçim İndirimi

31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde katılımcıların durumuna uygun olarak hesaplanacak olan asgari geçim indirimi, durumlarını gösterir belgelere bağlı olarak yükleniciler tarafından katılımcılara ödenir.

TYP’lilerin İşsizlik Sigortası

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun “işsizlik sigortasının amaç ve kapsamı ile yetkili, görevli ve sorumlu kuruluşlar” başlıklı 46’ncı maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarına göre;

(Değişik ikinci fıkra: 17/4/2008-5754/90 md.) Bu Kanun, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile ikinci fıkrası kapsamında olanlardan bir hizmet akdine dayalı olarak çalışan sigortalıları, 4857 sayılı Kanuna göre kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışanlardan 5510 sayılı Kanunun 52 nci maddesinin birinci fıkrası kapsamında işsizlik sigortası primi ödeyen isteğe bağlı sigortalılar ile aynı Kanunun ek 6 ncı maddesi kapsamındaki sigortalıları ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesinde açıklanan sandıklara tabi sigortalıları kapsar.

(Değişik üçüncü fıkra: 17/4/2008-5754/90 md.) 5510 sayılı Kanunun; 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri, ikinci fıkrası kapsamında olanlardan bir hizmet akdine dayalı olarak çalışmayanlar ve üçüncü fıkrası, 5 inci, 6 ncı ve geçici 13 üncü maddeleri kapsamında olanlar ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesi kapsamında olmakla birlikte memur veya 22/1/1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi sözleşmeli statüde bulunanlar ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu, 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu, 2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanunu, 233 ve 399 sayılı kanun hükmünde kararnameler ile 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilat kanunlarındaki hükümlerine göre sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar (18/5/1994 tarihli ve 527 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 31 inci maddesi kapsamında yer alan sözleşmeli personel dâhil) ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre geçici personel statüsünde çalıştırılanlar bu Kanun kapsamına dahil değildir.

Bu düzenlemeye göre, 5510 sayılı Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile ikinci fıkrası kapsamında olanlardan bir hizmet akdine dayalı olarak çalışan sigortalıları işsizlik sigortası kapsamında iken, 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri, ikinci fıkrası kapsamında olanlardan bir hizmet akdine dayalı olarak çalışmayanlar işsizlik sigortası kapsamı dışında kabul edilmiştir.

TYP’liler 5510 sayılı Kanunun 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi kapsamında düzenlenmiş olup, bir hizmet akdine dayalı olarak çalışıp çalışmadıklarının ortaya konması zorunludur. Öyle ise hizmet akdi nedir, unsurları nelerdir? Hususuna bakmamız gerekmektedir.

2013-11 sayılı SGK Genelgesinde hizmet akdi ile ilgili yapılan düzenlemeler şöyledir;

Kanunda hizmet akdi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununda tanımlanan hizmet sözleşmesi ve iş mevzuatında tanımlanan iş sözleş­mesi olarak tanımlanmış olup, 6098 sayılı Kanunun 393’üncü maddesi ile hizmet sözleşmesi, işçinin işverene bağımlı olarak belirli veya belirli olmayan süreyle iş görmeyi ve işverenin de ona zamana veya yapılan işe göre ücret ödemeyi üstlendiği sözleşme olduğu, işçinin işverene bir hizmeti kısmi süreli olarak düzenli biçimde yerine getirmeyi üstlendiği sözleşmelerinde hizmet sözleşmesi sayılacağı öngörülmüştür. Hizmet akdi iki taraflı akitlerden olup taraf­ları birbirine taahhütlerle bağladığından, hizmet akdinde hukuki bağımlılık şarttır. Hizmet akdinin varlığından söz edilebilmesi için işçinin işverenin emir ve görüşleri doğrultusunda işverenin gösterdiği yerde belirli ya da belirsiz sürede çalışması ve bunun karşılığında da işverenden ücret alması gerekmektedir.

4857 sayılı Kanunun 8’inci maddesinde ise iş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafında (işveren) ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşme olarak tanımlanmış olup, hizmet akdinin içinde iş, ücret, bağımlılık ve zaman unsurları bulunmak­tadır.

Hizmet sözleşmesi ve iş sözleşmesi birlikte incelendiğinde hizmet akdinin unsurları aşağı­daki gibidir.

Hukuki bağlılık : Hizmet akdi iki taraflı akitlerden olup, tarafları birbirine taahhütle bağlar. İşçi, emeğini işverenin emrine veren, hizmetin görüldüğü sürece ona tabi olan, yani hizmeti işverenin emir, talimat ve denetimi altında yapmak zorunda olan kişidir. İşveren ise buna karşılık işçiye ücret vermeyi vaat eder. İş sözleşmesinde de ayırt edici unsur bağımlılık unsurudur. Bu unsur işçinin işin yapılması sırasında işverenin talimatlarına sıkı sıkıya bağlı olması ve işverence denetlenmesi anlamın­dadır. Bağımlılık unsuru iş sözleşmesini eser ve vekalet gibi diğer iş görme borcu doğuran sözleşmelerden de ayırmaktadır. Eser sözleşmesinde müteahhit, bir bedel karşılığı olarak iş sahibine bir eser yapıp teslim eder ama işini yaparken bağımsız hareket eder. İş sahibinden işin yapılması ile ilgili talimat almaz. Burada önemli olan eserin anlaşmada belirlenen nite­liklere uygun olarak ve belirtilen sürede yapılıp teslim edilmesidir. Vekalet sözleşmesinde vekil belirli bir işin görülmesi yükümlülüğü altındadır. Sözleşme varsa ücret de isteyebilir. Ancak burada vekil ile iş sahibi arasındaki bağımlılık unsuru iş sözleşmesine nazaran çok zayıftır. Vekil işini işverenden ekonomik açıdan bağımsız bir şekilde kendi araçları ve perso­neli ile ve genellikle kendi iş yerinde yapmaktadır.

Süre: Hizmet akdi belli bir süre için yapılabildiği gibi, süresiz de olabilir. Bu sürenin aralık­sız olması şart değildir. Hizmetin, sözleşme süresi içinde günün birkaç saatinde veya hafta­nın, ayın belli günlerinde görülmesi şart koşulabilir. Bu çeşit periyodik çalışma şartları akdin niteliğini etkilemez. Süre unsuru ücret bakımından değil, hizmet yönünden önemli rol oynar. Hizmet sözleşmelerinin yazılı yapılması 4857 sayılı Kanunun 9’uncu maddesinde hükme bağlanmış olup belirli süresi bir yıl veya daha uzun süreli hizmet akitlerinin yazılı yapılması zorunludur. İş sözleşmesinin süresiz yapılması şart ve zorunluluk değildir. Hizmet akitlerinin yazılı yapılmamış olması, hizmet akdinin varlığını etkilemez.

Hizmet: Hizmet akdinde işçi, işverene bedeni veya fikri (düşünsel) veya her iki nitelikte emek vaadinde bulunur. Hizmet eden kişi bir neticeyi değil, kendiliğinden hizmet götürmeyi taahhüt eder. Çalışmasının işverene sağlayacağı ekonomik sonuçtan sorumlu değildir. Hiz­metin kapsamı, görülüş tarzı ve yeri belli olmalıdır. Hizmetin işverenin işyerinde veya onun göstereceği yerde yapılması şarttır.

İş sözleşmesi gereğince işçi işverene karşı bir işin görülmesi (yerine getirilmesi) ile yükümlü olan gerçek kişidir. Ekonomik açıdan iş olarak değerlendirilen her türlü çalışma bu kapsama girer. Çalışma bedenen veya fikren yahut her ikisi birlikte de olabilir.

Ücret: İşverenin işçiye vermeyi taahhüt ettiği ücret emeğin kirası niteliğindedir. Ücret, para veya başka şekilde ödenir. Ücret, zaman birimi esasına (saat başına, günlük, haftalık, aylık gibi) veya iş birimi esasına (parça, ağırlık, alan veya hacim birimleri gibi) göre verilebilir. İşin miktarına göre verilen ücrete götürü ücret denilir. Ücret kardan pay verilmek suretiyle de ödenmiş olabilir. Ücre­te mahsuben ödenecek avans da aynı niteliktedir. Bütün bu usuller ücretin ödenme şekline ilişkin olup, akdin niteliğini değiştirmemektedir. İş sözleşmesinin tanımında, işçinin ücret karşılığında iş gören kişi olduğu açıkça belirtilmiştir. Ücretin iş sözleşmesinde açıkça belirlenmemiş olması çalışmanın ücret karşılığı olmadığı sonucunu doğurmayacağı gibi ücretin uzun süre ödenmemesi de bu niteliğini ortadan kaldırmaz. Ancak, hatır için yahut ahlaki bir görev kapsamında çalışılan işler ücret karşılığı yapılan işler olarak kabul edilmez.

Bazı yazarlara göre TYP’liler her ne kadar 4/1-a (SSK) kapsamında sigortalı sayılmış iseler de 4/1-a sigortalılığı için hizmet akdi şart olmayıp, hizmet akdi olmadan da 4/1-a sigortalılığının söz konusu olabileceğinden hareketle TYP’liler açısından hizmet akdi ilişkisi kurulmamıştır ve dolayısıyla 4447 sayılı Kanun kapsamında işsizlik sigortasından yararlanamayacaklardır. Bazı yazarlara göre ise tam tersi değerlendirmeler yapılmaktadır.

Ancak, burada şu hususu göz ardı etmemek gerekir. TYP’nin amacı istihdamında zorluk çekilen işsizlerin çalışma alışkanlık ve disiplininden uzaklaşmalarını engelleyerek işgücü piyasasına uyumlarını amaçlayan ve bunlara geçici gelir desteği sağlayan programlar olduğu dikkate alındığında bu programa katılıp daha sonra işsiz kalanların şartları sağlamaları durumunda işsizlik ödeneğinden yararlanmalarının çok makul olmadığı anlaşılacaktır. Burada programda bu kişiler zaten katılımcı olarak adlandırılmış, işçi-işveren ilişkisi şeklinde bir ilişki kurulmamıştır. Yani, hizmet akdi ilişkisi kurulamamıştır.

TYP’lilerin Sendika Üyeliği

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun “sendika üyeliği ve üyeliğin kazanılması” başlıklı 17’nci maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkralarına göre; on beş yaşını dolduran ve bu Kanun hükümlerine göre işçi sayılanlar, işçi sendikalarına üye olabilir. Bu Kanun anlamında işveren sayılanlar, işveren sendikalarına üye olabilir.

6356 sayılı Kanunun 2’nci maddesinin (3) numaralı fıkrasına göre; bu Kanunun uygulanması bakımından işçi, işveren ve işyeri kavramları 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu’nda tanımlandığı gibidir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 2’nci maddesine göre; bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir. İşveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddî olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir. 4857 sayılı Kanunun 8’nci maddesine göre; iş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir.

Sendika üyeliği için 4857 sayılı Kanun kapsamında “işçi” olmak gerekir. TYP’lilerin işçi sayılıp sayılmayacağı konusunda da farklı görüşler mevcuttur. Bir kısım yazarlara göre işçi sayılırken bir kısım yazarlara göre işçi sayılmamaktadır.

Yazarların Görüşlerine Bakış

 Toplum yararına programlarda katılanlara çalıştıkları her gün için günlük asgari ücret miktarında ödeme yapılmakla birlikte bu ödenen miktarın ücret olarak nitelendirilmesi mümkün değildir. Çünkü bu programların düzenlenmesindeki asıl amaç işsizlerin çalışma yaşamına uyumlarını sağlamak ve kendilerine geçici bir gelir desteği sunmaktır. Ayrıca çalışılan günler için kişilerin sosyal güvenlik primlerinin ödenmesi de bu kişilerin işçi olarak nitelendirilmesi için yeterli değildir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda sigortalı; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişi olarak tanımlanmıştır. Tanımdan da anlaşılacağı üzere kişinin sigortasının yatırılması o kişinin işçi olduğuna karine teşkil etmemektedir. Toplum yararına programa katılan katılımcılarla ile yükleniciler arasında düzenlenen herhangi bir iş sözleşmesi bulunmadığı gibi katılımcıların, iş sözleşmesinin esaslı unsurlarından biri olan bağımlı çalışma olgusu da toplum yararına programlarda bulunmamaktadır. TYP katılımcılarının çalışmalarının 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında yer almadığı, bu nedenle katılımcıların ihbar ve kıdem tazminatı ile Kanunda düzenlenen diğer tazminat haklarının bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.[9]

TYP kapsamında ilişkin mevzuatta çalışma süreleri ve ücrete ilişkin düzenlemelerde doğrudan ya da dolaylı olarak 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine atıf da bulunulması; TYP katılımcılarına hizmet akdi ile çalıştırılan sigortalılara ilişkin hükümlerin uygulanması, TYP katılımcılarının işçi sayılması için yeterli değildir. İş mevzuatının temel kavramlarından olan işçi, 4857 sayılı Kanun’un 2. maddesinde tanımlanmıştır. Kanun’un lafzına göre, bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi denir. Bu tanıma göre, çalışan bir kimsenin işçi olarak nitelendirilebilmesi için yapılan çalışmanın iş sözleşmesi zemininde yapılması gerekir. 4857 sayılı Kanun’un 8. maddesinde tanımlandığı üzere; iş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir. TYP katılımcılara günlük asgari ücret üzerinden ödeme yapılacağı ve TYP uygulanacak alanlarda iş görme edimi kapsamında değerlendirilebilecek yükümlülüğün katılımcı tarafından yerine getirilmesi zorunluluğu, katılımcıların, işçi olarak değerlendirilmesi yorumuna neden olabilecek iken; Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen aktif işgücü hizmetleri çerçevesinde katılımcılara sağlanan geçici gelir desteğinin, iş mevzuatı kapsamında “ücret” olarak nitelendirilmeyeceği değerlendirilmektedir. Ayrıca, işsizliğin yoğun olduğu dönemlerde veya yerlerde doğrudan veya yüklenici eli ile toplum yararına bir iş ya da hizmetin gerçekleştirilmesi yoluyla özellikle istihdamında zorluk çekilen işsizlerin çalışma alışkanlık ve disiplininden uzaklaşmalarını engelleyerek işgücü piyasasına uyumlarını gerçekleştirmek ve bunlara geçici gelir desteği sağlamak üzere; katılımcılar ile Türkiye İş Kurumu ya da hizmet sağlayıcılar arasında kurulan ilişkinin zeminin iş sözleşmesi olmaması, katılımcıların işçi olarak değerlendirilmesine engel olduğu değerlendirilmektedir.[10]

6356 sayılı Kanun’da yapılan işçi tanımından hareketle iş sözleşmesi dışında ücret karşılığı iş görmeyi taşıma, eser, vekâlet, yayın, komisyon ve adi şirket sözleşmesine göre bağımsız olarak meslekî faaliyet olarak yürüten gerçek kişilerin de işçi sendikalarına üye olabilecekleri dikkate alındığında; TYP hedefleri odağında, TYP kapsamında gelir desteğinde bulunulanların ve/veya çalışanların iş sözleşmesi dışında 6356 sayılı Kanun’un 2. maddesinin dördüncü fıkrasında zikredilen sözleşmeler kapsamında ücret karşılığı iş görmedikleri ve dolayısıyla sendika üyesi olamayacakları değerlendirilmektedir.[11]

Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüklerince işsizliğin fazla olduğu yerlerde kamu ya da özel sektör işverenleri ile yapılan protokol/sözleşme gereğince sigortalı çalıştırılmaktadır. İŞKUR ve YÜKLENİCİ (işveren) arasında “TYÇP Hizmetleri Sözleşmesi” imzalanmakta, yükleniciye ödemeler aylık hak edişler şeklinde ödenmekte, hak ediş belgelerine maaş bordrosu, (varsa) idari giderler ve kar için fatura ve fatura yerine geçen belgeler eklenerek Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü’ne teslim edilmektedir.  Bu kapsamda çalıştırılan sigortalıların; sosyal güvenlik ve genel sağlık sigorta prim ödemeleri tam zamanlı çalışma durumunda günlük 7,5 saat üzerinden, kısmi zamanlı çalışma durumunda ise tam zamanlı çalışmada yapılan ödeme esas alınarak yapılacak hesaplama sonucu bulunan meblağ ile ödeme yapılmaktadır. Yüklenici, yasal süresi içerisinde SGK primleri (işçi ve işveren payları), vergiler, harçlar vb. ödemelerin yapılmasından İŞKUR’a karşı sorumludur. Yapılan kesintilerin, yasal süresi içerisinde ödenmeyen sigorta primi, vergiler vb. nedeniyle tahakkuk edecek her türlü ceza ve faiz ödemeleri yükleniciye aittir. 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ikinci fıkrasına 02.11.2011 tarihinden itibaren eklenen (g) bendi ile İŞKUR tarafından düzenlenen TYÇP’den yararlananlar hakkında, 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler uygulanacağı öngörülmüştür. Bu kapsamda sayılan sigortalılar için İŞKUR, prim ödeme yükümlüsü olmakla birlikte 5510 sayılı Kanun kapsamında işyeri ve işveren sayılmamaktadır. Bir başka deyişle, TYÇP’ye katılanlar 4/1-a kapsamında sigortalı olup, bu sigortalıların prim ödeme yükümlüsü İŞKUR’dur. Ancak, buna bağlı olarak İŞKUR, 5510 sayılı Kanun bağlamında “işyeri” sayılmadığından “işyeri dosyası” tescil ettirmez. İŞKUR’un, aynı zamanda 5510 sayılı Kanun bağlamında “işveren” niteliği de bulunmamaktadır. TYÇP kapsamında çalıştırılan sigortalıların bildirimleri “toplum yararına çalışma yapan işyeri işvereni” tarafından SGK’ya bildirilir. İŞKUR bu kapsamda asgari ücret üzerinden çalıştırılacak sigortalıların primlerini işverene öder. İŞKUR tarafından düzenlenen toplum yararına çalışma programlarına katılan sigortalıların bildirimleri bunları çalıştıran işverenler tarafından işin başlama tarihinden en az bir gün önce sigortalı işe giriş bildirgesi ile SGK’ya yapar. İŞKUR tarafından düzenlenen toplum yararına çalışma programlarına katılanların sigortalılıkları, işlerinden ayrıldıkları tarihten itibaren sona ermekte, sigortalılıkları bu şekilde sona erenlerin işverenleri tarafından 10 gün içinde SGK’ya sigortalı işten ayrılış bildirgesi ile e-Sigorta yoluyla bildirilir. TYÇP katılanlar adına işsizlik sigortası primi; 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun “İşsizlik Sigortasının Amaç ve Kapsamı ile Yetkili, Görevli ve Sorumlu Kuruluşlar” başlıklı 46. maddesinin değişik ikinci fıkrası “Bu Kanun, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile ikinci fıkrası kapsamında olanlardan bir hizmet akdine dayalı olarak çalışan sigortalıları, … kapsar.” hükmüne göre işçi, işveren katkısı ve Devlet payı alınması gerektiği değerlendirilmektedir. Bir başka deyişle, TYÇP katılanlar 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında olanlardan bir hizmet akdi ilişkisine tabi çalışan sigortalılar olup, bu sigortalılara ödenen asgari ücretten, kısa vadeli sigorta kolları primi, uzun vadeli sigorta kolları primi, genel sağlık sigortası primi ve işsizlik sigortası primi kesilmektedir. TYÇP kapsamındaki sigortalılar 1 yılda en fazla 9 ay çalıştıkları için, İş Kanunu’na göre kıdem tazminatına hak kazanamazlar. Çünkü kıdem tazminatına hak kazanabilmek için o işyerinde en az 1 yıl çalışma koşulu aranmaktadır. Aynı şekilde, ücretli yıllık izne de sahip olamazlar.[12]

Örnek Yargıtay Kararı[13]

Özet : Bu kapsamda işçilerde, belirsiz, belirli süreli sözleşmelerle, geçici veya daimi kadro da, asıl-alt işveren ilişkisi veya ödünç iş ilişkisi kapsamında çalıştırılabilir. Toplum yararına program kapsamında katılımcı olarak çalıştırılan sözleşmeli personel, geçici personel değildir. Türkiye İş Kurumu işveren olmadığına göre asıl-alt işveren ilişkisi de 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. Maddesi kapsamında kabul edilemez. Ayrıca aynı kanunun 7. Maddesi uyarınca geçici (ödünç) iş ilişkisinin yasal unsurları da bulunmamaktadır. O halde yaptıkları iş ve yönetmeliğin 72. Maddesi değerlendirildiğinde işçi oldukları açıktır. İşçi program kapsamında katıldığı kurumda veya işyerinde iş görme edimini hizmet sağlayıcısına karşı yerine getirmektedir. İhale ile hizmet sağlayan yüklenici ücretini ödemektedir. Bu nedenle iş ilişkisi yüklenici ile kurulmuştur. Anılan yönetmelik hükümleri yasal düzenlemeler ile birlikte irdelendiğinde, her ne kadar genelgeye ek katılımcı taahhütnamesinin birinci maddesinde “TYP herhangi bir kamu kurumunda geçici veya daimi surette işçi statüsünü kazandırmaz” yönünde ibare bulunsa da işsizlerin başvurusu sonrası noter kurasıyla veya listeye girmesi üzerine kamu kurum veya kuruluşları, sivil toplum kuruluşları veya özel sektör işyerlerinde çalıştıkları, iş için başvuruda bulunanın bu yönde bir taahhütte bulunmasının statüsünün işçi sayılmasını engellemeyeceği, programa katılanların yaptıkları iş ve yönetmeliğin 72. maddesi değerlendirildiğinde, kişinin TYP uyarınca Belediye’ye ait işyerinde çalışmasıyla Belediye ile işçi arasında işçi işveren ilişkisinin kurulacağı, bu kişilerin de işçi sayısına dahil edilmesi gerektiği şüphesizdir. Bu açıklamalardan sonra somut uyuşmazlığa dönüldüğünde 14.08.2014 itibariyle davalı Belediye’ye ait işyerlerinde toplam 164 işçi (0000363.052 sicil numaralı işyerinde 102 işçi, 1029352.052 sicil numaralı işyerinde 62 işçi çalıştığı) bunlardan 56’sının Hizmet İş Sendikası, 38’inin davacı Belediye İş Sendikası üyesi olduğu, işletme toplu iş sözleşmesi imzalamak için 164 x %40 = 66 sendika üyesi bulunması gerektiği, davacı sendikanın ve davalı Hizmet İş Sendikasının başvuru tarihi itibariyle yeterli çoğunluğa sahip olmadığı anlaşıldığından davacının olumlu yetki tespiti davasının kabulü ile davalı Bakanlığın 02.10.2014 tarih 71106642/103.02/17129 sayılı tespitin iptaline karar verilmesi gerekirken reddine karar verilmesi hatalıdır.

Dava :

Davacı asıl dava ile davalı Bakanlığın olumlu yetki tespitinin iptaline, birleşen dava ile olumsuz yetki tespitinin iptalini talep etmiştir.

Yerel mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Hüküm süresi içinde davacı …davalı T.C. … avukatlarınca temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Karar :

A) Davacı İsteminin Özeti: Davacı Sendika vekili, davalı… Sendikası’nın başvurusu üzerine diğer davalı Bakanlıkça davalı Sendika’nın dava dışı … Belediyesi işyerinde çalışan çalışan 97 (doksanyedi) işçiden 56 (ellialtı)’sını üye kaydettiği ve yasanın aradığı çoğunluğu sağladığı gerekçesi ile bu Sendika lehine 02.10.2014 tarih ve 71106642/103.02/17129 sayılı olumlu yetki tespitinde bulunduğunu, bunun kendilerine 13.10.2014 tarihinde tebliğ edildiğini, 6 iş günlük süre içinde eldeki davanın açıldığını, yetki tespitinin hatalı olduğunu, zira yapılacak inceleme ile Belediye işyerinde çalışan işçilerin çoğunluğunun davacı Sendika’ya üye olduğu ve davacı …-İş Sendikası’nın gerekli çoğunluğunu tespit ettiğinin anlaşılacağını, davalı Sendika’nın 56 üyesi olduğuna ilişkin tespitin hatalı olduğunu iddia ederek Bakanlığın 02.10.2014 tarihli olumlu yetki tespitinin iptaline karar verilmesini, birleşen davada davacı … vekili, davacı Sendika’nın başvuru tarihi olan 18.08.2014 tarihi itibari ile …Belediyesi’nde çalışan 97 (doksanyedi) işçiden çoğunluğunu üye kaydettiği ve TİS yapma yetkisine hak kazandığı halde davalı Bakanlıkça yasaya aykırı biçimde 02.10.2014 tarih ve 71106642/103.02/17128 esas sayılı kararı ile davacı Sendika’nın gerekli çoğunluğa sahip olmadığını belirterek olumsuz yetki tespitinde bulunduğunu, bu kararın yasaya aykırı olduğunu, zira Sendika’nın gerekli çoğunluğu sağladığını iddia ederek Bakanlığın 02.10.2014 tarih ve 17128 sayılı olumsuz yetki tespitinin iptalini talep etmiştir.

B) Davalı Cevabının Özeti: Davalı … Sendikası vekili, bakanlık tespitinin yerinde olduğunu, davacı Sendika’nın bu tespitin hatalı olduğuna dair dava dilekçesine hiçbir delil eklemediğini, bu nedenle incelenmeksizin itirazın reddi gerektiğini, davacı Sendika’nın … Belediyesi işletmesinde 18.08.2014 tarihi itibari ile yeterli çoğunluğa sahip olmadığı halde sırf yetki sürecini geciktirmek için kötü niyetli olarak dava açtığını beyanla davanın reddini istemiştir.

Davalı bakanlık vekili, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, … Sendikası’nın başvurusu üzerine yapılan incelemede … Belediyesi’ne ait işletmede çalışan 97 işçiden 56’sının … Sendikası’na, 38 tanesinin Belediye-İş Sendikası’na üye olduğunun tespit edildiğini beyanla davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Dahili davalı …, davalı sendikanın 18.08.2014 tarihi itibariyle kanunun aradığı çoğunluğa sahip olmasına rağmen toplu iş sözleşmesinin imzalanmasını geciktirmek için kötü niyetle dava açtığının açık olduğundan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti: Mahkemenin önceki kararı Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 09.02.2016 Gün, 2015/45934 Esas, 2016/2218 Karar sayılı kararıyla işveren …’nın da davaya dahil edilip taraf teşkilinin sağlanması, davanın süresinde açılıp açılmadığı konusunda yetki tespit yazılarının tebligatlarının okunamadığı bunun araştırılarak sonucuna göre davanın süresinde açılıp açılmadığının değerlendirilmesi, işletme kapsamında olan 1029352.052 sicil numaralı işyerinde 2014/8.dönem bordrosuna göre 63 işçi çalıştığı halde bunların Yetki Prosedür Dosyası içindeki yetki dökümünde isimlerinin bulunmadığı bunun nedeninin davalı Bakanlık’tan sorularak açıklığa kavuşturulması, bir kısım işyerlerinin dönem bordrolarının getirtilmesi, Bakanlık yetki prosedür dosyası içindeki yetki dökümündeki işçi sayıları ile SGK dönem bordroları ve keza dava dışı Belediye’nin gönderdiği listedeki işçi sayılarının birbirinden farklı olduğu, yetki dökümünde görülen bazı işçilerin SGK dönem bordrolarında görünmediği, yetki dökümünde olmayan bazı işçilerin isimlerinin SGK dönem bordrosunda ve dava dışı Belediye’nin gönderdiği listede yer aldığı görülmekle bu husustaki karışıklığın giderilmediği eksikliklerin tamamlanmasından sonra gerekirse konusunda uzman bilirkişi ya da bilirkişilerden rapor alınarak dosya içindeki tüm deliller ile birlikte değerlendirilerek çıkacak sonuca göre karar verilmesi noktalarında bozulmuştur.

Mahkemece, bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucunda toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davalı … Belediyesi’nde 97 işçinin bulunduğu bunlardan 3 kişinin herhangi bir sendikaya üyeliğinin bulunmadığı 94 işçinin sendika üyesi olduğu 18.08.2014 tarihi itibariyle davalı… Sendikası’na üye işçi sayısının 56, davacı … Sendikasına üye işçilerin sayısının 38 olduğu, Bakanlığın… Sendikasının yasanın aradığı gerekli çoğunluğu sağladığı yönündeki tespitin usul ve hukuka uygun olduğu, gelen yazı cevaplarında personel sayısında çelişki bulunmadığı, bu haliyle davacı tarafından çoğunluk tespitine itirazın dayandırıldığı hiçbir somut delil sunulmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

D) Temyiz: Kararı davacı ile davalı T.C. … temyiz etmiştir.

E) Gerekçe: Taraflar arasındaki uyuşmazlık 18.08.2014 tarihi itibariyle davalı …’de çalışan işçi sayısı bu kapsamda davacı …veya davalı… Sendikası’nın toplu iş sözleşmesi yapmak için yeterli çoğunluğa sahip olup olmadığı noktasındadır.

6356 sayılı Kanun’un 41. maddesinin 1. fıkrasına göre “(1) Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birinin üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu iş sözleşmesinin kapsamına girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise yüzde kırkının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkilidir.” Yetkiye esas olacak çoğunluğun hesabında işçi sıfatını taşıyan tüm işçilerin dikkate alınması gerekir. Burada işçiden maksat 6356 sayılı Kanun bakımından işçi sayılanlardır.

6356 sayılı Kanun’un Tanımlar başlıklı ikinci maddesinin üçüncü fıkrasına göre “Bu Kanunun uygulanması bakımından işçi, işveren ve işyeri kavramları 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununda tanımlandığı gibidir”.

4857 sayılı İş Kanunu’nun ikinci maddesinin birinci fıkrasına göre “Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi” denir. Buna göre 6356 sayılı Kanun bakımından işçi sayılanlar bir iş sözleşmesiyle çalışanlardır. Bu kişiler hangi kanun kapsamına girerlerse girsinler 6356 sayılı Kanun bakımından işçi sayılacaktır.

Mahkemenin önceki kararı 1029352.052 sicil numaralı işyerinde 2014/8.dönem bordrosuna göre 63 işçi çalıştığı halde bunların Yetki Prosedür Dosyası içindeki yetki dökümünde isimlerinin bulunmadığı bunun nedeninin davalı Bakanlık’tan sorularak açıklığa kavuşturulması noktasında bozulmuştur. Bozma sonrası mahkemece bu husus Bakanlığa sorulmuş Bakanlık bu kişilerin Toplum Yararına Program (TYP) Genelgesi kapsamında çalıştığından genelgenin ek 3 katılımcı taahhütnamesinin birinci maddesinde “Toplum Yararına Program (TYP) işsizliğin yoğun olduğu dönemlerde veya yerlerde doğrudan veya yüklenici eli ile toplum yararına bir iş ya da hizmetin gerçekleştirilmesi yoluyla özellikle istihdamında zorluk çekilen işsizlerin çalışma alışkanlık ve disiplininden uzaklaşmalarını engelleyerek işgücü piyasasına uyumlarını gerçekleştirmek ve bunlara geçici gelir desteği sağlamak amacıyla yapılmaktadır. Bu nedenle TYP herhangi bir kamu kurumunda geçici veya daimi surette işçi statüsü kazandırmaz.” denildiğinden bu kişilerin işçi sayısına dahil edilmediğini belirtmiştir.

TYP 12.03.2013 tarih 28585 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Aktif İş Gücü Hizmetleri Yönetmeliğinin 62 vd. maddelerinde düzenlenmektedir.

Buna göre Toplum Yararına Program, işsizliğin yoğun olduğu dönemlerde veya yerlerde doğrudan veya yüklenici eli ile toplum yararına bir iş ya da hizmetin gerçekleştirilmesi yoluyla özellikle istihdamında zorluk çekilen işsizlerin çalışma alışkanlık ve disiplininden uzaklaşmalarını engelleyerek işgücü piyasasına uyumlarını gerçekleştirmek ve bunlara geçici gelir desteği sağlamak amacıyla İŞKUR tarafından uygulanan bir programdır (Madde 62).

Toplum yararına programa katılmak için;

a) Kuruma kayıtlı işsiz olmak,

b) 18 yaşını tamamlamış olmak,

c) Emekli, malul, dul ve yetim aylığı almamak,

ç) Öğrenci olmamak (açık öğretim öğrencileri hariç) şartları aranır (Madde 67). Katılımcı sağlayacak Türkiye İş Kurumu’dur. Karşı taraf ise yüklenici konumunda olan ve yasada hizmet alınabilecek veya işbirliği yapılabilecek hizmet sağlayıcı olarak tanımlanmış

ve;

a) Kamu kurum veya kuruluşları.

b) Sivil toplum kuruluşları.

c) Özel sektör işyerleri, olarak belirtilmiştir (Madde 63).

Toplum yararına program uygulanabilecek alanlar ise;

a) Çevre temizliği.

b) Kamusal altyapının yenilenmesi.

c) Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmi okullarda çevre düzenlemesi.

ç) Bakım onarım ve temizlik işleri yapılması.

d) Restorasyon, tarihi ve kültürel mirasın korunması.

e) Ağaçlandırma.

f) Park düzenlemeleri.

g) Vadi ve dere ıslahı.

ğ) Erozyon engelleme çalışmaları, olarak belirlenmiştir (Madde 65).

Programda haftalık çalışma süresinin, kırk beş saat olacağı, uygulama süresinin, her bir program için dokuz aydan fazla olamayacağı, İl müdürlüğünün niteliğine göre, toplam süreyi aşmamak şartı ile süreyi belirleme yetkisine sahip olacağı, katılımcılar için yararlanma süresinin, on iki ay içerisinde ayrı ayrı olarak veya bir defada en fazla dokuz ayı geçmeyeceği, dokuz aylık sürenin, kişinin bir programdan yararlanmaya başlama tarihi üzerinden değerlendirileceği, katılımcıların programa başladığı tarihten on iki ay sonra yeniden yararlanma hakkının doğacağı, aynı kurum veya kuruluş ile yeniden düzenlenmesi halinde, işbirliği yapılan kurum veya kuruluşun olumlu görüşü ve il müdürlüğünün onayı ile katılımcıların, üçüncü fıkraya aykırı olmamak şartı ile aynı programdan tekrar yararlanabilecekleri, yönetmelikte düzenlenmiştir (Mad. 66).

Katılımcıların seçiminde uygulanan iki ayrı yöntem bulunmaktadır. Her Programın niteliğine göre bu yöntemlerden hangisinin kullanılacağı Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü tarafından yüzde seksen noter kurası ile ve yüzde yirmi liste yöntemi belirlenecektir.

Katılımcılara, hizmet alımı karşılığı verilen bedelden hizmet sağlayıcısı tarafından asgari ücret ödenmekte ve vergi ve sosyal güvenlik prim giderleri yatırılmaktadır. Katılımcıların Kurumla ilgili iş ve işlemleri dışındaki, vergi ve sosyal güvenlik gibi tüm resmi iş ve işlemleri yükleniciler tarafından yerine getirilir. Keza 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde katılımcıların durumuna uygun olarak hesaplanacak olan asgari geçim indirimi, durumlarını gösterir belgelere bağlı olarak yükleniciler tarafından katılımcılara ödenir. Katılımcıların uygun nitelikte olmamalarından kaynaklanacak sonuçlardan ya da görevli oldukları alanlara ve üçüncü kişilere verecekleri zararlardan yüklenici sorumludur.

Program, sözleşmede belirlenen sürenin tamamlanmasıyla sona erer. Ancak ilgili kurumların gerekçeli olarak uzatma talebinde bulunmaları ve gerekçenin il müdürlüğünce uygun bulunması halinde, toplam dokuz ayı aşmamak şartı ve ödenek durumu da dikkate alınarak program süresi uzatılabilir. Toplum Yararına Program tamamlanmadan önce veya ilişik kesme işlemlerinden önce, programın özelliği gereği 4857 sayılı Kanunun 17 nci maddesinde yer alan belirsiz süreli sözleşmelere ilişkin olarak belirlenmiş olan bildirim sürelerinin uygulanmayacağı yönetmeliğin 72. maddesinde belirtilmiştir.

Yine bu yönetmeliğe ilişkin Türkiye İş Kurumu tarafından Toplum Yararına Program Genelgesi çıkarılmıştır. Genelgeye ek katılımcı taahhütnamesinin birinci maddesinde “TYP herhangi bir kamu kurumunda geçici veya daimi surette işçi statüsünü kazandırmaz” yönünde ibare bulunmaktadır.

Diğer taraftan Anayasa’nın 128/2 maddesi uyarınca “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir”. Memur ve kamu görevlileri ise yukarda belirtildiği gibi memur, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda işçilerde, belirsiz, belirli süreli sözleşmelerle, geçici veya daimi kadro da, asıl-alt işveren ilişkisi veya ödünç iş ilişkisi kapsamında çalıştırılabilir. Toplum yararına program kapsamında katılımcı olarak çalıştıranlar sözleşmeli personel, geçici personel değildir.

Türkiye İş Kurumu işveren olmadığına göre asıl-alt işveren ilişkisi de 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. Maddesi kapsamında kabul edilemez. Ayrıca aynı kanunun 7. Maddesi uyarınca geçici (ödünç) iş ilişkisinin yasal unsurları da bulunmamaktadır. O halde yaptıkları iş ve yönetmeliğin 72. Maddesi değerlendirildiğinde işçi oldukları açıktır. İşçi program kapsamında katıldığı kurumda veya işyerinde iş görme edimini hizmet sağlayıcısına karşı yerine getirmektedir. İhale ile hizmet sağlayan yüklenici ücretini ödemektedir. Bu nedenle iş ilişkisi yüklenici ile kurulmuştur.

Anılan yönetmelik hükümleri yasal düzenlemeler ile birlikte irdelendiğinde, her ne kadar genelgeye ek katılımcı taahhütnamesinin birinci maddesinde “TYP herhangi bir kamu kurumunda geçici veya daimi surette işçi statüsünü kazandırmaz” yönünde ibare bulunsa da işsizlerin başvurusu sonrası noter kurasıyla veya listeye girmesi üzerine kamu kurum veya kuruluşları, sivil toplum kuruluşları veya özel sektör işyerlerinde çalıştıkları, iş için başvuruda bulunanın bu yönde bir taahhütte bulunmasının statüsünün işçi sayılmasını engellemeyeceği, programa katılanların yaptıkları iş ve yönetmeliğin 72. maddesi değerlendirildiğinde, kişinin TYP uyarınca Belediye’ye ait işyerinde çalışmasıyla Belediye ile işçi arasında işçi işveren ilişkisinin kurulacağı, bu kişilerin de işçi sayısına dahil edilmesi gerektiği şüphesizdir.

Bu açıklamalardan sonra somut uyuşmazlığa dönüldüğünde 14.08.2014 itibariyle davalı …’ye ait işyerlerinde toplam 164 işçi (0000363.052 sicil numaralı işyerinde 102 işçi, 1029352.052 sicil numaralı işyerinde 62 işçi çalıştığı) bunlardan 56’sının… Sendikası, 38’inin davacı …üyesi olduğu, işletme toplu iş sözleşmesi imzalamak için 164 x %40 = 66 sendika üyesi bulunması gerektiği, davacı sendikanın ve davalı… Sendikasının başvuru tarihi itibariyle yeterli çoğunluğa sahip olmadığı anlaşıldığından davacının olumlu yetki tespiti davasının kabulü ile davalı Bakanlığın 02.10.2014 tarih 71106642/103.02/17129 sayılı tespitin iptaline karar verilmesi gerekirken reddine karar verilmesi hatalıdır.

Ayrıca davanın reddi sebebi ortak olduğundan karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin 3. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davalılar lehine tek vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken davacı aleyhine her bir davalı için ayrı ayrı vekalet ücreti takdiri de hatalıdır.

6356 sayılı Kanun’un 43. maddesinin 3. fıkrası uyarınca Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Sonuç:

1- Mahkemenin kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,

2- Asıl dava yönünden; Davalı Bakanlığın 02.10.2014 tarih 71106642/103.02/17129 sayılı … Sendikasının toplu iş sözleşmesi yapması için yeterli çoğunluğa sahip olduğu yönündeki tespitin İPTALİNE,

3- Birleşen dava yönünden; Davanın REDDİNE,

4- Davacının yaptığı harç hariç 726.70 TL. yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

5- Davalı T.C. … harçtan muaf olduğundan hakkında harca hükmedilmesine yer olmadığına, davacının yatırdığı 50,4 TL. harcın davalılar …,… Sendikası’ndan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

6- Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.980 TL. ücreti vekaletin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

7- Davalılar kendisini vekille temsil ettirdiklerinden karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.980 TL. ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,

8- Peşin alınan temyiz harcının isteği halinde ilgilisine iadesine,

Kesin olarak oybirliği ile 09.02.2017 günü karar verildi.

Değerlendirme ve Sonuç

Yukarıda yapılan açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde; SGK 2013-11 sayılı Genelgesinde TYP kapsamında olanlardan da işsizlik sigortası priminin kesilmesi gerektiği zımnen anlaşılmakta, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı yetki tespitinde TYP’lilerin işçi sayılmaması gerektiği zımnen anlaşılmakta, makalede görüşlerine yer 3 yazar işçi sayılamayacaklarını ve sendika yetki tespitinde işçi sayısına dahil edilemeyeceklerini, 1 yazar ise hizmet akdine istinaden çalıştıklarını, tüm primlerin ödenmesi gerektiğini, işçi sayıldıklarını, işçilik haklarının iş mevzuatına göre almaları gerektiğini, sadece 1 yılın altında çalışanların kıdem tazminatı ve yıllık izin haklarının olmadığını ifade etmektedirler.

Ancak, yukarıda yer verilen Yargıtay kararında ise TYP’lilerin işçi oldukları, iş ilişkisinin hizmet sağlayıcısı ile kurulduğu, sendika yetki tespitinde işçi sayısına dahil edilmesi gerektiği şeklinde hüküm tesis ettirmiştir. Yargıtayın bu kararında etkili olmasının en önemli dayanaklarından birisi Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği’nin aşağıdaki 72’nci maddesidir.

TYP’nin tamamlanması

MADDE 72 – (1) TYP, sözleşmede belirlenen sürenin tamamlanmasıyla sona erer. Ancak ilgili kurumların gerekçeli olarak uzatma talebinde bulunmaları ve gerekçenin il müdürlüğünce uygun bulunması halinde, toplam dokuz ayı aşmamak şartı ve ödenek durumu da dikkate alınarak TYP süresi uzatılabilir.

(2) TYP tamamlanmadan önce veya ilişik kesme işlemlerinden önce, TYP’nin özelliği gereği 4857 sayılı Kanunun 17 nci maddesinde yer alan belirsiz süreli sözleşmelere ilişkin olarak belirlenmiş olan bildirim süreleri uygulanmaz.

Bu madde Yargıtay’ın bu kararından (09.02.2017) yaklaşık 7 ay 18 gün sonra aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

TYP’nin tamamlanması

MADDE 72 – (1) (Değişik:RG-27/9/2017-30193) TYP, sözleşmede belirlenen sürenin tamamlanmasıyla sona erer. Başlangıçta sözleşmede belirlenen TYP süresi sonradan uzatılamaz.

(2) (Mülga:RG-27/9/2017-30193)

Yönetmelikte yapılan bu değişikliğin Yargıtay kararını nasıl etkileyeceği yeniden değerlendirilmelidir. Yönetmelikte yapılan değişiklikte iki önemli husus kaldırılmıştır. Bunlardan birincisi, başlangıçta sözleşmede belirtilen TYP süresinin sonradan uzatılamayacağı, ikincisi de ihbar sürelerine yapılan atıfın kaldırıldığıdır.

Sonuç olarak; TYP kapsamında çalışanların istihdam şekli halen tereddüt konusudur. TYP’liler 4857 sayılı Kanuna göre “işçi” sayılır mı?, 4447 sayılı Kanuna göre “işsizlik sigortası” kapsamında mıdır?, 6356 sayılı Kanuna göre sendika yetki tespitinde “işçi sayısına” dahil edilir mi? bu soruların cevapları henüz tam olarak bulunamamıştır.

Kanaatimizce, TYP’nin getiriliş amacı ve uygulama genelgesi dikkate alındığında bunların bir katılımcı oldukları, sosyal güvenlik hakları olarak 5510 sayılı Kanunda yapılan açık düzenleme gereği 4/1-a (SSK) kapsamında sigorta oldukları, 6331 sayılı Kanunda tereddüde yer vermeden iş sağlığı ve güvenliğine tabi oldukları, 4857 sayılı Kanun açısından işçi sayılmadıkları, 4447 sayılı Kanun kapsamında işsizlik sigortası kapsamına girmedikleri, 6356 sayılı Kanun çerçevesinde sendika yetki tespitinde dikkate alınmayacakları, Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği ile yapılan düzenleme gereği asgari geçim indirimi alacakları değerlendirilmektedir.

Ancak, her ne kadar Aktif İşgücü Hizmetleri Yönetmeliği’nin ilk hali ile verilen Yargıtay kararında TYP’lilerin işçi sayıldıkları dikkate alındığında 2013-2017 dönemi için idareleri özellikle 1 yıldan fazla bu kapsamda çalışanlar açısından kıdem tazminatı riski beklemektedir. İdare ile İŞKUR arasındaki sözleşmede kıdem tazminatı ile ilgili bir düzenlemeye yer verilmemesi nedeniyle söz konusu kıdem tazminatı yükünün idare tarafından karşılanacağı ve daha sonra İŞKUR’a rücu edilme konusunda davalık olacağı düşünülmektedir.

Yargıtay kararında toplum yararına program (TYP) kapsamında katılımcıların 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi bir çalışan olduğu ortaya çıkmaktadır. Bunun anlamı şudur. Sendika yetki tespitlerinde bu kişiler işçi gibi değerlendirilecek, ayrıca bu kişiler iş mevzuatının vermiş olduğu haklardan yararlanabilecektir.

Temennimiz o dur ki, yukarıda yapılan açıklamalar ve değerlendirmeler dikkate alınarak TYP kapsamdaki katılımcılarla ilgili olarak çalışma ve sosyal güvenlik karşılıklarının ne olması gerektiği konusunda özellikle İŞKUR’un geniş çaplı mevzuat çalışmaları yaparak bunun yasal bir zemine kavuşturulmasını sağlamasıdır.

[1] Türkiye İş Kurumu kastedilmektedir. [2] 12.03.2013 tarih ve 28585 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanmıştır. [3] Toplum yararına çalışma programları kastedilmektedir. [4] Toplum yararına programlar kastedilmektedir. [5] Hizmet sağlayıcıları anlamına gelir, bunlar da kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşlarıdır. [6] 16.11.2018 tarihli ve 30597 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Aktif  İşgücü Yönetmeliğinde yapılan değişiklik ile eklenen Ek Madde 1 düzenlemesidir. [7] 03.09.2019 tarihli ve 30877 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Aktif  İşgücü Yönetmeliğinde yapılan değişiklik ile eklenen geçici madde 8 düzenlemesidir. [8] 30.10.2020 tarihli ve 31289 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Aktif  İşgücü Yönetmeliğinde yapılan değişiklik ile eklenen geçici madde 9 düzenlemesidir. [9] GÜNÖZ Mustafa, Toplum Yararına Programlarda Çalışanların Tazminat Hakları Var mıdır? Yaklaşım, Mart 2017, Sayı: 291 [10] SONKAYA Çetin, Toplum Yararına Çalışma Program Katılımcıları (TYP) İşçi Statüsünde Değerlendirilebilir mi? Yaklaşım, Mayıs 2017, Sayı: 293 [11] SONKAYA Toplum Yararına Program (TYP) Katılımcıları Sendika Üyesi Olabilirler mi? (E-Yaklaşım), Kasım 2017, Sayı: 299 [12] ÇOLAK Mahmut, İŞKUR Tarafından Toplum Yararına Çalışma Programına Katılanların Sosyal Güvenliği ve İşverenin Yükümlülüğü, Yaklaşım , Temmuz 2013, Sayı: 247 [13] Yrg. 9. HD., T. 09.02.2017, E. 2017/772, K.2017/1321

YASAL UYARI Bu çalışma Kamutech Yazılım A.Ş. mevzuat grubu uzmanları tarafından hazırlanmıştır. Makalenin her türlü yayın hakkı Kamutech Yazılım A.Ş.’ye aittir. Kaynak göstermek ve link vermek kaydıyla alıntı yapılabilir.

TYP uygulamasıyla işsizliğin yoğun olduğu dönemlerde veya bölgelerde, doğrudan veya yüklenici eliyle toplum yararına bir iş ya da hizmetin gördürülmesi yoluyla, özellikle iş bulmakta zorluk çeken kişilerin istihdamı hedeflenmektedir.

TYP uygulamasının asıl amacı, istihdamında güçlük çekilen kişilere çalışma alışkanlığı ve iş disiplini kazandırmaktır.

TYP, ihtiyaç doğrultusunda yaygın alarak uygulama alanı kazanmış, özellikle okullarda 9 ay boyunca istihdama imkan veren bir uygulama halini almıştır.

Her yıl yüzbinlerce kişinin yararlandığı TYP’lerin statüsü zaman zaman tartışma konusu olmakta, işçi olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği merak edilmektedir.

Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığı’nın Toplum Yararına Program Genelgesi’nin (2013/1) Toplum Yararına Program Katılımcı Taahhütnamesi’nde (EK-3) şu ifadeler yer almaktadır:

“Toplum Yararına Program (TYP) işsizliğin yoğun olduğu dönemlerde veya yerlerde doğrudan veya yüklenici eli ile toplum yararına bir iş ya da hizmetin gerçekleştirilmesi yoluyla özellikle istihdamında zorluk çekilen işsizlerin çalışma alışkanlık ve disiplininden uzaklaşmalarını engelleyerek işgücü piyasasına uyumlarını gerçekleştirmek ve bunlara geçici gelir desteği sağlamak amacıyla yapılmaktadır. Bu nedenle TYP, herhangi bir kamu kurumunda geçici veya daimi surette işçi statüsü kazandırmaz.”

Açıkça görüleceği gibi, Genelge’de TYP kapsamında çalışmanın, işçilere herhangi bir kamu kurumunda geçici veya daimi surette işçi statüsü kazandırmayacağı vurgulanmıştır.

Bu husus, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2017/772 Esas ve 2017/1321 sayılı Kararına konu olmuştur. Yargıtay’ın kararında şu hükme varılmıştır:

“… Yine bu yönetmeliğe ilişkin Türkiye İş Kurumu tarafından Toplum Yararına Program Genelgesi çıkarılmıştır. Genelgeye ek katılımcı taahhütnamesinin birinci maddesinde “TYP herhangi bir kamu kurumunda geçici veya daimi surette işçi statüsünü kazandırmaz” yönünde ibare bulunmaktadır.
Diğer taraftan Anayasa’nın 128/2 maddesi uyarınca “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir”. Memur ve kamu görevlileri ise yukarda belirtildiği gibi memur, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda işçilerde, belirsiz, belirli süreli sözleşmelerle, geçici veya daimi kadro da, asıl-alt işveren ilişkisi veya ödünç iş ilişkisi kapsamında çalıştırılabilir. Toplum yararına program kapsamında katılımcı olarak çalıştıranlar sözleşmeli personel, geçici personel değildir. Türkiye İş Kurumu işveren olmadığına göre asıl-alt işveren ilişkisi de 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. Maddesi kapsamında kabul edilemez. Ayrıca aynı kanunun 7. Maddesi uyarınca geçici (ödünç) iş ilişkisinin yasal unsurları da bulunmamaktadır. O halde yaptıkları iş ve yönetmeliğin 72. Maddesi değerlendirildiğinde işçi oldukları açıktır. İşçi program kapsamında katıldığı kurumda veya işyerinde iş görme edimini hizmet sağlayıcısına karşı yerine getirmektedir. İhale ile hizmet sağlayan yüklenici ücretini ödemektedir. Bu nedenle iş ilişkisi yüklenici ile kurulmuştur.

Anılan yönetmelik hükümleri yasal düzenlemeler ile birlikte irdelendiğinde, her ne kadar genelgeye ek katılımcı taahhütnamesinin birinci maddesinde “TYP herhangi bir kamu kurumunda geçici veya daimi surette işçi statüsünü kazandırmaz” yönünde ibare bulunsa da işsizlerin başvurusu sonrası noter kurasıyla veya listeye girmesi üzerine kamu kurum veya kuruluşları, sivil toplum kuruluşları veya özel sektör işyerlerinde çalıştıkları, iş için başvuruda bulunanın bu yönde bir taahhütte bulunmasının statüsünün işçi sayılmasını engellemeyeceği, programa katılanların yaptıkları iş ve yönetmeliğin 72. maddesi değerlendirildiğinde, kişinin TYP uyarınca Belediye’ye ait işyerinde çalışmasıyla Belediye ile işçi arasında işçi işveren ilişkisinin kurulacağı, bu kişilerin de işçi sayısına dahil edilmesi gerektiği şüphesizdir.”

Sonuç olarak Yargıtay’ın bu kararı ile TYP kapsamında çalışan kişilerin statüsüne ilişkin tartışmaya son nokta konulmuştur. TYP kapsamına çalışanların statüsünün işçi olduğu açıktır. Ancak Toplum Yararına Program Genelgesi’nde hükümler dikkate okunduğunda, TYP kapsamında çalışmanın ‘herhangi bir kamu kurumunda geçici veya daimi surette işçi statüsü kazandırmayacağı’ vurgulanmaktadır. Yani esasında vurgulanmak istenen, TYP ile bir kamu kurumda çalışmış olmanın geçici ya da sürekli mahiyette “kamu işçiliği” hakkı ya da statüsü doğurmayacağıdır. Bu anlamda Genelge ile Yargıtay kararın da çelişmediğini değerlendiriyoruz.

Neticede, Yargıtay kararı ve Toplum Yararına Program Genelgesi birlikte incelendiğinde, TYP kapsamında çalışanların 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi işçi oldukları, ancak kamu kurumu işçisi sayılmayacaklarını değerlendiriyoruz.

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından 80 bin işçi alımına ilişkin açıklama şöyle:

“Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın “100 Günlük İcraat Programı”nda ilan ettiği en önemli projelerden biri hayata geçirmek için Milli Eğitim Bakanlığı, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı okul yaşamının huzuru, güvenliği ve sağlığı için el ele verdi.

ÜÇ BAKANLIĞIN ORTAK PROJESİ

Üç bakanlık arasında imzalanacak “Güvenli Okul, Güvenli Gelecek” işbirliği protokolüyle, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullara Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İŞKUR kanalıyla, okulların temizliği, bakım ve onarımı için Toplum Yararına Program (TYP) kapsamında 60 bin kişilik ödeneği il müdürlüklerine aktaracak. Ayrıca, okullarımızda yine TYP üzerinden görevlendirilecek yaklaşık 20.000 ‘güvenli eğitim koordinasyon görevlisi’, okul yönetimleri ve okul aile birlikleri aracılığıyla gelişmeleri an be an takip ederek olası sorunlar karşısında gereken tedbirlerin hızlı bir şekilde alınmasını sağlayacaklar. Böylece toplamda 80 bin kişi TYP’den faydalanacak.

BAŞVURULAR İŞKUR ÜZERİNDEN ALINACAK

TYP’ye ilişkin başvurular İŞKUR üzerinden alınırken, program okulların açılmasıyla birlikte başlayacak.

Konuyla ilgili açıklamada bulunan Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk, “Yürütülen çalışmalar ile çocuklarımızın ve gençlerimizin daha sağlıklı ve güvenli bir ortamda eğitim almasının kaliteli eğitimin olmazsa olmaz bir parçası olduğunun bilinciyle hem ailelerin gözünün arkada kalmaması hem de evlatlarımızın hijyenik şartlarda eğitim alması için Milli Eğitim ve İçişleri Bakanlığı ile beraber önemli bir adım atıyoruz” dedi.

EĞİTİM ÖĞRETİM YILI SÜRESİNCE GÖREV YAPACAKLAR

İŞKUR üzerinden alınacak başvuruların ardından program, ders zilinin çalmasıyla birlikte başlayacak. Eğitim öğretim yılı süresince de devam edecek. TYP kapsamında okullarda görev alacak her bir katılımcı için aylık asgari ücret üzerinden ödemeler gerçekleştirilecek.

TYP NEDİR?

Türkiye’nin istihdam kurumu olan İŞKUR, işgücü piyasasına girmekte zorlanan vatandaşların toplum yararına bir iş yapmasını ya da bir hizmet gerçekleştirmesini sağlıyor. Bu durumdaki vatandaşların çalışma alışkanlığı ve disiplinini kazanması için geçici gelir desteği verip, işgücü piyasasına uyumunun kolaylaşması hedefleniyor.