6356 Sayılı Sendikalar Ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu gereğince; iş kollarındaki işçi sayıları ve sendikaların üye sayılarına ilişkin 2024 Ocak ayı istatistik bilgileri 31 Ocak 2024 tarihli Resmi Gazete de yayımlandı. Bu istatistikler, işçi sayılarındaki değişimleri ve sendika üye sayılarının dağılımını inceleyerek Türkiye iş gücünün güncel durumunu yansıtıyor.

2024 Ocak Ayı istatistik verileri şöyledir;

-Toplam işçi sayısı 16.395.275 sendikalı çalışan sayısı ise 2.495.423’dür.

– 2023 Temmuz ayında gerçekleşen % 14,76’lık sendikalaşma oranı % 15,22’ ye yükselmiştir.

– 2023 Temmuz ayı istatistiğine göre toplam işçi sayısında % 0,11 oranında (18.084 kişi) düşüş olmuş sendikalı çalışan sayısında ise % 3,03 oranında (73,483) artış gerçekleşmiştir.

– 2023 Ocak ayı istatistiğine göre ise toplam işçi sayısında % 1,43 oranında (231.726) artış, sendikalı çalışan sayısında ise % 7,05 oranında (164.435) artış gerçekleşmiştir.

– 7 işçi konfederasyonu ve bunlara bağlı 105 işçi sendikası ile 127 bağımsız işçi sendikası faaliyet göstermektedir.

– Toplam işçi sendikası sayısı 227’den 232’ye çıkmıştır.

– 2023 Temmuz ayı istatistiğinde işkolu barajını geçemeyen Öz Büro-İş Sendikası ( HAK-İŞ) ve Dev Maden- Sen Sendikası (DİSK) 2024 Ocak ayı istatistiklerinde işkolu barajını aşmış ve böylece barajı aşan sendika sayısı 59’dan 61’ e yükselmiştir.

– 171 sendika işkolu barajını aşamamıştır.

Resmi Gazete’de yayınlanan Sendika İstatistikleri aşağıda yer almaktadır.

Bilindiği üzere, 6356 Sayılı Kanun’un 41’inci maddesine göre, “Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az %1’i üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu iş sözleşmesinin kapsamına girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise %40’ının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkilidir.” hükmü bulunmaktadır.

Yayımlanan Tebliğ ile, kurulu bulunduğu işkolunda Türkiye genelinde çalışan işçilerin en az %1’i üyesi olan sendikalar açıklanmıştır.

31 Temmuz 2023 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan çalışma hayatı istatistiklerine göre sendikalı işçi sayısı 2 milyon 421 bin 940 kişiye yükseldi. Sendikalı işçi sayısı Ocak 2023 istatistiklerinde 2 milyon 330 bin 980 olarak gerçekleşmişti. Buna göre sendikalı işçi sayısında 6 aylık sürede yaklaşık 90 bin kişilik artış yaşandı.

Bakanlık istatistiklerine göre, Türkiye’deki kayıtlı çalışan işçi sayısı Temmuz 2023 itibariyle 16 milyon 413 bin 359 kişiye yükseldi. Sendikalaşma oranı da yüzde 14,76 olarak gerçekleşti.

2023 yılı Temmuz ayı sendika istatistiklerine göre Hak İş’e bağlı Hizmet İş Sendikası, 276 bin üye ile en büyük işçi sendikası oldu. Türk İş bünyesindeki  Türk Metal Sendikası ise 268 bin üye ile Türkiye’nin ikinci büyük sendikası oldu.

Öz Sağlık-İş, sağlık ve sosyal hizmet  işkolunda 214.438 üye sayısıyla zirvedeki yerini koruyarak kendi işkolunun lider sendikası olma geleneğini devam ettirdi.

Öz Sağlık İş, Türkiye’nin en büyük 3. Sendikası unvanını da korudu.

6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu Gereğince; İşkollarındaki İşçi Sayıları ve Sendikaların Üye Sayılarına İlişkin 2023 Ocak Ayı İstatistikleri Hakkında Tebliğ, 19 Ocak 2023 Tarihli ve 32078 Sayılı Resmî Gazete’de yayınlandı.
 
Bilindiği üzere, 6356 Sayılı Kanun’un 41’inci maddesine göre, “Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birinin üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu iş sözleşmesinin kapsamına girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise yüzde kırkının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkilidir.” hükmü bulunmaktadır.
 
Yayınlanan Tebliğ ile, kurulu bulunduğu işkolunda Türkiye genelinde çalışan işçilerin en az yüzde biri üyesi olan sendikalar açıklanmıştır.

19 Ocak 2023 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan çalışma hayatı istatistiklerine göre sendikalı işçi sayısı 2 milyon 330 bin 980 kişiye yükseldi. Sendikalı işçi sayısı Temmuz 2022 istatistiklerinde 2 milyon 280 bin 285 olarak gerçekleşmişti. Buna göre sendikalı işçi sayısında 6 aylık sürede yaklaşık 50 bin kişilik artış yaşandı.

Bakanlık istatistiklerine göre, Türkiye’deki kayıtlı çalışan işçi sayısı Ocak 2023 itibariyle 16 milyon 163 bin 540 kişiye yükseldi. Sendikalaşma oranı da yüzde 14,42 olarak gerçekleşti.

En fazla üyeye sahip işçi sendikası önceki dönem 256 bin 625 işçiyle Hizmet-İş iken bu dönem üye sayısını 13 bin 326 kişi artırarak 258 bin 928’e ulaşan Türk Metal oldu. Hizmet-İş’in son dönemde bünyesine kattığı üye sayısı da 4 bin 13 kişi arttı.

Üye sayısını 5 bin 758 kişi artıran Öz Sağlık-İş ise sıralamadaki yerini korudu. En fazla sendikalı işçinin çalıştığı iş kolları sıralamasında değişiklik olmazken bu iş kollarında çalışan işçi sayılarında artış yaşandı.

İlk sıradaki “ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar” iş kolundaki işçi sayısı 125 bin 649, ikinci sıradaki “metal” iş kolundaki işçi sayısı 53 bin 315 ve “inşaat” iş kolundaki işçi sayısı 80 bin 361 kişi arttı.

Resmi Gazete’de yayınlanan Sendika İstatistikleri aşağıda yer almaktadır.

HAK-İŞ Başkanı Mahmut Arslan ve TÜRK-İŞ Genel Başkanı Ergün Atalay’la bir araya gelen İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu, imza öncesinde yaptığı konuşmada, sosyal adalet kavramı içinde sendikaların önemli bir yer tuttuğuna dikkat çekti.

İmamoğlu, “Sendikalaşma hareketlerine her zaman çok değer vermişimdir. Eşitsizliklerin ortadan kaldırılması hususunda, kendi içerisindeki özgür ve bağımsız ortamların sağlanmasında, asla taraf olmadan mevcut endüstriyel ilişkilerin en çağdaş bir biçimde yürütülmesi, yöneltilmesi hususunda 8,5 yılı aşkın kamu hizmetinde bulunan bir Belediye Başkanı olarak, çok özenli davranmışımdır. Adil olmaya gayret etmişimdir. Ve hiç kimsenin hakkını, hiçbir kurumun hakkını çiğnetmeden süreç yönetmeye gayret etmişimdir.” dedi.

Sendikalarla birlikte ortak akıl geliştirmeyi ve örnek çözümler üretmeyi önemsediklerinin altını çizen İmamoğlu, “İBB işçilerinin yüzde 92’si, toplu iş sözleşmesi kapsamında çalışıyor. İBB, çalışma hayatındaki 20 işkolundan 13’ünü bünyesinde barındıran çok büyük bir organizasyon. Bu organizasyonda çalışma ilişkileri, 14 yetkili sendika ve 38 toplu iş sözleşmesiyle yönetiliyor. 3,5 yılda, 39 toplu iş sözleşmesi ve 65 ek protokol, karşılıklı iş birliği içerisinde hayata geçirildi. Bu 39 toplu iş sözleşmesinin 21’i, ilk defa bizim dönemimizde örgütlenen işyerleriyle imzalandı. Tüm çalışanların yüzde 57’ye yakını, ilk defa bizim dönemimizde toplu iş sözleşmesinden yararlanma şansına sahip oldu. 2022 yılı içerisinde sendikalarla, yaklaşık 50 bin çalışanı ilgilendiren 13 toplu iş sözleşmesi ve 42 ek protokol imzaladık. Kur artışından ve ülkenin genel ekonomik zorluklarından etkilenen çalışanlara destek olmak için, ücret yönetimi 6 aylık artışlar olacak şekilde yeniden düzenlendi. Bu iki konuda da sendikalar ile el sıkışarak ilerlendi ve ek protokoller imzalandı. Doğrudan hizmet alımı kapsamında çalışan, KHK statüsündeki yaklaşık 40 bin personelin yol ve yemek ücretlerini insani standartlara getirildi. Toplu iş sözleşmesi yetki davası devam eden yaklaşık 15 bin çalışanın da mağdur olmaması için de gereken hassasiyet gösteriliyor.” dedi.

Toplu iş sözleşmesi imzalarının atılmasından önce konuşan Hak-İş Konfederasyonu Genel Başkanı Arslan ise, “Toplantımızın üç ayrı ayağı var. Birincisi; sözleşmesi imzalanamayan, avans uygulaması yapılan iş yerlerimiz. İkincisi; toplu sözleşmeleri geçmişte imzalanmış ama ekonomik yönden sorunları sıkıntılar olduğu için iyileştirme yapılan iş yerlerimiz. Bir de toplu iş sözleşmesi yapılan 47 bin kişi” bilgilerini paylaştı. Hak-İş’in en geniş örgütlendiği kurumun İBB olduğunu belirten Arslan, “Hak-İş olarak, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ndeki faaliyetlerimizi baştan itibaren denge içerisinde sürdürmeye çalıştık. Sayın Başkan’la görüştüğümüzde, zaman zaman taleplerimizi de ifade ettiğimizde gördük ki, karşılıklı konuşarak, müzakere ederek, o bizim sihirli sözcüğümüz olan ‘sosyal diyalog’ mekanizmalarını sağlıklı bir şekilde sürdürerek, işleterek bence başarılı olmak mümkün” ifadelerini kullandı.

TÜRK-İŞ Başkanı Ergün Atalay da konuşmasında, sendikal örgütlenmenin önemine dikkat çekti. Kendilerinin 1,3 milyon resmi üyesi olduğu bilgisini aktaran Atalay, “Bu ülkede örgütlülük, yüzde 14. Şu anda 18 milyon çalışanın olduğu bir ülkede, yüzde 14 örgütlüyüz. 200 bin küsur civarında DİSK’in üyesi var. 700 bin civarında HAK-İŞ’in üyesi var. İktidarına da muhalefetine de sesleniyorum: Çıkın da topluma deyin ki, ‘Örgütlenin.’ Nereye örgütleniyorsa, örgütlensin. Kime itimat ediyorsa, kime güveniyorsa, oraya gitsin. Çünkü, örgütlük olmadan hiçbir iş olmaz. Çünkü bu ülkede öyle ayrıştık ki, bunun bedelini ben de ödüyorum. Bunun bedelini siz de ödüyorsunuz. Bunun bedelini Sayın Başkan da ödüyor” dedi.

İmzalanan toplu iş sözleşmesi nedeniyle İmamoğlu’na teşekkürlerini sunan Atalay, “Ben burayı aramadan, hiç gelmeden noksansız meseleler halloldu. Ben, bugün buraya imzaya geldim. Arzu ediyorum, inşallah bu her yerde olur. Biz örgütlenmeye kalktığımız zaman, Türkiye’nin her yerinde hemen bizi kapının önüne koyuyorlar. İstisnalar hariç. Diyorlar ki, ‘Sendika istemiyoruz.’ En büyük firmalar bunu yapıyor. Bunu kurumlar yapıyor, kuruluşlar yapıyor. Bu, sürdürülebilir bir iş değil. Onun için, örgütlenmeyle ilgili siyasete ihtiyacımız var. Bütün partilere ihtiyacımız var. Bu örgütlenmenin önünü açsınlar” ifadelerini kullandı.

Son olarak Memur Sen Heyeti ile Çalışma Bakanlığı bürokratları, sözleşmeli çalışanların kadroya alınmasına ilişkin yol haritasını belirlemek üzere bir araya geldiler. 

Sağlık-Sen Genel Başkanı Semih Durmuş ise ayrım yapılmaksızın tüm sözleşmeli personelin kadroya geçirilmesini ve sözleşmeli istihdam türlerine son verilmesini talep ettiklerini bildirdi.

Durmuş, konuyla ilgili açıklamasında beklentilerine ve süreçte gelinen noktaya ilişkin şunları söyledi: 

“Memur-Sen ve Sağlık-Sen olarak sözleşmeli personelin yaşadığı sorunların son bulması ve kadroya geçirilmesi için yıllardır mücadele ediyoruz.

6. Dönem Toplu Sözleşme hükmü gereği sözleşmeli personelin kadroya geçirilmesiyle ilgili ilk toplantı geçtiğimiz haftalarda yapıldı.

Memur-Sen olarak, 2011 ve 2013 yıllarında olduğu gibi süreli-süresiz sözleşmeliler, vekil ebe-hemşireler, kamu dışı aile sağlığı çalışanları, ek ders karşılığı çalışanlar gibi tüm sözleşmeli personelin kadroya geçirilmesini talep ediyoruz.

Ayrıca, ‘geçici personel‘ iken sözleşmeli personel statüsüne geçen (4/c’den 4/b’ye) kamu görevlilerinin hizmet sürelerinin dikkate alınarak eğitim durumlarına uygun kadrolara geçirilmesi de taleplerimiz arasında.

Çalışma barışını zedeleyen ve birbirinden çok farklı ekonomik, özlük ve sosyal haklara sahip sözleşmeli türlerine son verilmeli. Kamuda keşmekeşe neden olan ve çalışanlar arasında bitmek bilmeyen bir huzursuzluğa sebep olan sözleşmeli istihdam türleri hem günümüzün Türkiye’sine yakışmıyor hem de birçok sorunu beraberinde getiriyor.

Talebimiz; tüm sözleşmeli personelin kadroya geçirilmesi ve ‘kamu hizmeti memur eliyle verilir’ anlayışına uygun olarak birbirinden farklı istihdam türlerinin sona erdirilmesidir.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile yaptığımız toplantıda da bu taleplerimizi yeniden dile getirdik ve ilgili çalışmamızı sunduk.”

“Sözleşmeli çalışanlarımız adına Memur-Sen ve Sağlık-Sen olarak beklentimiz; iş barışını sağlayacak düzenlemenin en kısa sürede yürürlüğe girmesi ve tüm sözleşmelileri kapsamasıdır.”

Maddenin birinci fıkrasına göre; “İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.”

Toplu iş sözleşmesi yetkisi ise, toplu iş sözleşmesi ehliyetine sahip kuruluş veya kişinin belli bir toplu iş sözleşmesi yapabilmesi için Kanunun aradığı niteliğe sahip olmasını gösterir.

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun “ Yetki” başlıklı 41. maddesinin birinci fıkrasına göre; “Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birinin üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu iş sözleşmesinin kapsamına girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise yüzde kırkının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkilidir.”

6356 sayılı Kanun’un “Yetki Tespiti İçin Başvuru” başlıklı 42. maddesi ise şöyledir:

“(1) Toplu iş sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası Bakanlığa başvurarak yetkili olduğunun tespitini ister. İşveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren de Bakanlığa başvurarak yetkili işçi sendikasının tespitini isteyebilir.
(2) Bakanlık, kayıtlarına göre başvuru tarihi itibarıyla bir işçi sendikasının yetkili olduğunu tespit ettiğinde, başvuruyu, işyeri veya işletmedeki işçi ve üye sayısını, o işkolunda kurulu işçi sendikaları ile taraf olacak işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene altı iş günü içinde bildirir.
(3) İşçi sendikasının yetki şartlarına sahip olmadığının ya da işyerinde yetki şartlarına sahip bir işçi sendikasının bulunmadığının tespiti hâlinde, bu bilgiler sadece başvuruyu yapan tarafa bildirilir.
(4) Sigortalılığın başlangıcı ile sona ermesine ilişkin bildirimlerden yasal süresi içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılmayanlar, yetkili işçi sendikasının tespitinde dikkate alınmaz.
(5) Yetki tespiti ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.”

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu genel açıklamalar ışığında 2022/550 E., 2022/1618 sayılı Kararıyla işkolu değişen işçinin sendikanın yetki tespitinde dikkate alınıp alınmayacağını şu şekilde karara bağlanmıştır:

Öncelikle belirtmek gerekir ki, 6356 sayılı Kanun’un 19. maddesinin yedinci fıkrasına göre ‘İşkolunu değiştirenin sendika üyeliği kendiliğinden sona erer.’

Yetki tespitinde dikkate alınan işçilerden B. K. davalı sendikaya 09/06/2000 tarihinde üye olmuş ise de, anılan işçinin 10/12/2012 ilâ 22/03/2013 tarihleri arasında “Gıda sanayi” işkolunda yer alan işveren yanında çalıştığı, bu suretle sendika üyeliğinin sona erdiği, bu tarihten sonra davalı sendikaya yeniden üye olmadığı görüldüğünden, yetki başvuru tarihinde sendika üyesi olarak kabul edilemeyeceği açıktır.

Yine yetki tespitinde dikkate alınan işçilerden R. P. davalı sendikaya 07/02/2007 tarihinde üye olmuş ise de, anılan işçinin 02/06/2010 ilâ 06/07/2010 tarihleri arasında “Petrol, kimya, lastik, plastik ve ilaç” işkolunda yer alan işveren yanında çalıştığı, bu suretle sendika üyeliğinin sona erdiği, bu tarihten sonra davalı sendikaya yeniden üye olmadığı görüldüğünden, yetki başvuru tarihinde sendika üyesi olarak kabul edilemeyeceği açıktır.

K. B isimli işçinin 22/05/2017 tarihinde işten çıkışı yapılmış ise de, aynı tarihte yeniden işe girişi gerçekleştirildiğinden, anılan işçi yetki tespitinde dikkate alınmalıdır.

Yine H. Ş. isimli işçinin 15/05/2017 tarihinde işten çıkışı yapılmış ise de, aynı tarihte yeniden işe girişi gerçekleştirildiğinden, anılan işçi yetki tespitinde dikkate alınmalıdır.

A.K isimli işçi yetki tespitinde dikkate alınmış ise de, yetki başvuru tarihinden önce işten çıkışı yapıldığından ve buna ilişkin işten ayrılış bildirgesinin de 22/05/2017 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumuna verildiği görüldüğünden, sendika üyesi olan bu işçi de yetki tespitinde dikkate alınmamalıdır.

6356 sayılı Kanun’un 2. maddesinin ikinci fıkrasına göre “İşveren vekilleri, bu Kanunun uygulanması bakımından işveren sayılır.” Aynı maddede işveren vekili kavramı “İşveren adına işletmenin bütününü yönetenler” olarak tanımlanmıştır. Bu anlamda olmak üzere, 6356 sayılı Kanun uygulamasında sadece işletmenin bütününü yöneten işveren vekilleri işveren sayılmakta, işletmenin bütününü yönetmeyen işveren vekilleri ise işçi olarak değerlendirilmektedir.

Dosya kapsamına göre işletmenin bütününü yöneten tek işveren vekilinin V. K olduğunun anlaşılmasına göre, anılan kişi işçi sayısı bakımından dikkate alınmamalıdır. Diğer taraftan Bölge Adliye Mahkemesi kararında belirtilen diğer işveren vekilleri işletmenin bütününü yönetmediğinden işçi sayısında dikkate alınmalıdır.

Bu tespitler çerçevesinde, netice itibariyle başvuru tarihinde yetki tespitinde dikkate alınması gereken işçi sayısının 283 olduğu, sendika üye sayısının ise 139 olduğu anlaşıldığından, sendikanın toplu iş sözleşmesi yapabilmek için gereken çoğunluğu sağlayamadığı açıktır.”

Memurların sendika üyelikleri ve üyelikten çekilme işlemleri, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 14. maddesiyle düzenlenmiştir.

Buna göre; sendikaya üyelik, kamu görevlisinin üç nüsha olarak doldurup imzaladığı üye formu ile sendikaya başvurması ve başvurunun sendika yetkili organınca kabulü ile kazanılır.

Üyelik başvurusu, sendika tarafından en çok otuz gün içinde reddedilmediği takdirde üyelik istemi kabul edilmiş sayılır.

Haklı bir sebep gösterilmeden üyeliği kabul edilmeyen kamu görevlisinin, bu kararın kendisine tebliğinden itibaren 30 gün içinde iş davalarına bakmakla görevli mahallî mahkemede dava açma hakkı vardır.

Sendika, üyeliği kesinleşen kamu görevlisinin başvuru belgesinin bir örneğini üyenin kendisine verir, bir örneği sendikada kalır, bir örneğini üyelik ödentisine esas olmak ve dosyasında saklanmak üzere 15 gün içinde işverene gönderir. Memur, birden çok çok sendikaya üye olunamaz. Birden çok sendikaya üyelik halinde sonraki üyelikler geçersizdir.

Diğer yandan bu prosedürün devre dışı bırakılarak memurların da işçilerde olduğu gibi sendika üyeliklerinin e- devlet üzerinden yapılmasına ilişkin çeşitli talepler gündeme gelmektedir.

Son olarak Eğitim ve Bilim Gücü Dayanışma Sendikası, memurların sendika üyelik ve üyelikten çekilme işlemlerinin e-devlet sistemi üzerinden yapılması için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bir yazı ile başvurdu. 

Talebi inceleyen Çalışma Genel Müdürlüğü, sendikanın talebinin yapılması planlanan mevzuat değişikliklerinde değerlendirilmek üzere dikkate alınacağını bildirdi. 

Bu kapsamda memurların sendika üyeliklerinin işçilerde olduğu gibi e- devlet üzerinden yapılmasına ilişkin mevzuat düzenlemesine hazırlanıldığını değerlendiriyoruz. 

Sendika tüzüğünde işyeri sendika temsilcisinin seçimle belirlenmesine ilişkin hüküm bulunması hâlinde, seçilen üye temsilci olarak atanır.

İşyeri sendika temsilcileri ve baş temsilcisi; işyeri ile sınırlı olmak kaydı ile işçilerin dileklerini dinlemek ve şikâyetlerini çözümlemek, işçi ve işveren arasındaki iş birliğini, çalışma barışını ve uyumunu sağlamak, işçilerin hak ve çıkarlarını gözetmek ve iş kanunları ile toplu iş sözleşmelerinde öngörülen çalışma şartlarının uygulanmasına yardımcı olmakla görevlidir.

İşyeri sendika temsilcileri, işyerindeki işlerini aksatmamak ve iş disiplinine aykırı olmamak şartı ile görevlerini yerine getirir. İşyerlerinde, sendika temsilcilerine görevlerini hızlı ve etkili biçimde yapmalarına imkân verecek kolaylıklar sağlanır.”

hükümleri yer almaktadır.

Peki sendika yönetimi ya da sendika şube yönetimi, işyeri sendika temsilcisini keyfi olarak görevden alabilir mi?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2018/2891 E, 2018/6044 sayılı Kararında; işyeri sendika temsilcisinin sendika yönetimince keyfi olarak değiştirilemeyeceğini hükme bağlanmıştır.

“Davalı sendikanın ana tüzüğünün şube yönetim kurulunun görev ve yetkilerini düzenleyen 32. maddesinin i bendinde, şube yönetim kurulunun işyeri sendika temsilcisi veya baş temsilcilerini atama ve gerekli gördüğü hallerde değiştirme yetkisini düzenlenmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince sendika temsilcisini değiştirme yetkisinin tüzükte herhangi bir şarta bağlanmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmişse de, bu yetkinin görevi devam eden temsilci yönünden keyfi olarak kullanılabileceği anlamına gelmez.

Sendika tüzüğünde gerekli görüldüğü takdirde bu yetkinin kullanılabileceğinin düzenlendiğinden sendikaca gerekli görülen hallerin ortaya konulup ispatlanması gerekir.

Sendikalar niteliği gereği demokratik bir kuruluştur. Sendika yönetim kurulu veya şube yönetim kurulunun aldıkları kararın demokratik toplum niteliklerine uygun olması elzemdir. Bu da yönetim kurulu kararının keyfi olmaktan uzak olmasıyla, hukuka uygunluğunun denetlenebilir olmasıyla sağlanır. Nitekim davalı sendika da davacının sendika temsilciliğinden beklenen görev ve sorumluluklara aykırı davranışlarda bulunduğundan görevden alındığını savunmuştur.

Buna göre davacının görevden alınmasını gerektirir nedenlerin bulunup bulunmadığı tartışılarak karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi bozma nedenidir.”

Yargıtay bu kararında önemli bir içtihat ortaya koyarak; sendika yönetim kurulunun işyeri sendika temsilcisi veya baş temsilcilerini keyfi olarak görevden alamayacağını, sendikaca gerekli görülen hallerin ortaya konulup ispatlanması gerektiğini, zira sendika yönetim kurulu veya şube yönetim kurulunun aldıkları kararların demokratik olması gerektiğini, bunun da yönetim kurulu kararının keyfi olmaktan uzak olmasıyla ve hukuka uygunluğunun denetlenebilir olmasıyla sağlanabileceğini vurgulamıştır.

Aynı maddenin üçüncü fıkrasına göre de; yukarıdaki hükümlere göre ödenmesi gereken aidatı kesmeyen veya kesmesine rağmen 1 ay içinde ilgili işçi sendikasına ödemeyen işveren, bildirim şartı aranmaksızın aidat miktarını bankalarca işletme kredilerine uygulanan en yüksek faiziyle birlikte ödemekle yükümlüdür.

Mülga 2821 sayılı Kanun’un 61. maddesinin birinci fıkrasına göre ise, “İşyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesinin tarafı olan işçi sendikasının, toplu iş sözleşmesi yapılmamışsa veya sona ermişse yetki belgesi alan işçi sendikasının yazılı talebi ve aidatı kesilecek sendika üyesi işçilerin listesini vermesi üzerine, işveren sendika tüzüğü uyarınca üyelerin sendikaya ödemeyi kabul ettikleri üyelik aidatını ve Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu gereğince sendikaya ödenmesi gerekli dayanışma aidatını, işçilere yapacağı ücret ödemesinden kesmeye ve kestiği aidatın nevini belirterek tutarını ilgili sendikaya vermeye ve kesinti listesini sendikaya göndermeye mecburdur.”

Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre ise; yukarıdaki hüküm gereğince sendika tüzüğüne uygun olarak kesilmesi istenilen aidatı kesmeyen işveren ilgili sendikaya karşı kesmediği veya kesmesine rağmen bir ay içinde ilgili kuruluşa göndermediği miktar tutarınca genel hükümlere göre sorumlu olduktan başka aidatı sendikaya verinceye kadar bankalarca işletme kredilerine uygulanan en yüksek faizi ödemek zorundadır.

Bu kanuni düzenlemelere göre, bir işyerinde veya işletmede toplu iş sözleşmesi yapmak için yetki belgesi alan işçi sendikasının, yetki belgesine konu işyeri veya işletmede çalışan üyesi işçilerin listesini ve sendika tüzüğüne göre üyelerin sendikaya ödemeyi kabul ettikleri üyelik aidatını işverene bildirmesi ve bu listeye göre üyelik aidatının kesilmesini ve sendikaya ödenmesini istemesi gerekir.

Diğer yandan Yargıtay içtihatlarına göre; sendika üyelik ve dayanışma aidatı borçları dönemsel özellik gösteren borçlardandır.

Kanunda belirtilen şartların yerine getirilmiş olması şartıyla toplu iş sözleşmesinde aidat borcunun ödenme zamanına ilişkin hüküm mevcut ise bu hüküm uyarınca üyelik ve dayanışma aidatı borçlarının ödenme zamanı ve temerrüt tarihi belirlenmektedir.

Bu itibarla, sendika üyelik ve dayanışma aidatı borçları yönünden zamanaşımı süresi, mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 126. maddesi ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 147. maddesinin birinci bendi gereğince 5 yıldır.

2022 Yılı Temmuz dönemi istatistiklerine göre; bir önceki döneme kıyasla toplam işçi sayısı yüzde 4,53 oranında artarak 15 milyon 987 bin 428’e ulaştı.

Sendikaya üye işçi sayısı ise yüzde 4,14 oranında artışla 2 milyon 280 bin 285’e yükseldi. Sendikalaşma oranı 14,26 olarak gerçekleşti. 

Ocak döneminde yayımlanan İşçi Sayıları ve Sendikaların Üye Sayıları Hakkında İstatistiklere göre toplam işçi sayısı 15 milyon 294 bin 362’ye, sendikalara üye toplam işçi sayısı da 2 milyon 189 bin 645’e ulaşmış, sendikalaşma oranı ise 14,32 olarak gerçekleşmişti.

Bakanlığını sendika istatistiklerine göre; Hak İş’in 20 sendikası ile toplam üye sayısı 762 bin 439 oldu.

Bir önceki döneme göre üye sayısını 35 bin 252 artıran Hak İş, istikrarlı bir şekilde büyümeye devam ediyor.

Hak İş tarafından yapılan açıklamada, Bakanlığın daha önceki istatistik tebliğlerinde İşçi Konfederasyonlarının üye sayıları yer alırken Temmuz 2022 döneminde bu bilgiye yer verilmemesine dikkat çekilerek şöyle denildi:

“Hak İş olarak büyük uğraşılarımız ve taleplerimiz üzerine istatistiklerin sonunda yer verilmeye başlanan Konfederasyonların toplam üye sayılarının, 2022 yılı ikinci dönemi sendikal istatistiklerinden ilk defa bu dönem çıkartılmış olmasını şaşırtıcı bulduk.”

TÜRK METAL’İN ÜYE SAYISI 245 BİN OLDU!

Türk Metal Sendikasından yapılan açıklamada; açıklanan istatistiklere göre 2022 Ocak ayında yayınlanan istatistiklerinde 2 milyon 189 bin 645 olan sendikalı işçi sayısının 2 milyon 280 bin 285’e yükselirken, sendikalaşma oranının yüzde 14,32’den yüzde 14,26’ya düşmesine dikkat çekildi.

Türk Metal ise, altı ay önce yayımlanan Ocak 2022 istatistiklerine göre üye sayısına 20.779, bir yıl önce yayımlanan Temmuz 2021 istatistiklerine göre üye sayısına 30.428 yeni üyeyi katarken, üye sayısını 245.602’ye çıkartarak metal işkolunda en fazla üyeye sahip sendika olma özelliğini korudu.

HİZMET İŞ, EN BÜYÜK İŞÇİ SENDİKASI OLDU!

 Açıklanan istatistiklere göre, Hizmet İş Sendikası üye sayısı bir önceki istatistiklere göre 8 bin 969 kişi daha artarak 252 bin 612 oldu.

Genel İşler İşkolunda çalışan toplam 931 bin 354 işçinin yüzde 27.13’ünü temsil eden Hizmet İş Sendikası Genel İşler İşkolunun ve Türkiye’nin en büyük işçi sendikası konumunu devam ettirdi.

ÖZ SAĞLIK İŞ 3. BÜYÜK SENDİKA!

Öz Sağlık-İş, sağlık ve sosyal hizmet  işkolunda 193.829 üye sayısıyla zirvedeki yerini koruyarak kendi işkolunun lider sendikası olma geleneğini devam ettirdi.

Öz Sağlık İş, Türkiye’nin en büyük 3. Sendikası unvanını da korudu.

22 Temmuz 2022 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan çalışma hayatı istatistiklerine göre sendikalı işçi sayısı 2 milyon 280 bin 285 kişiye yükseldi.

Sendikalı işçi sayısı Ocak 2022 istatistiklerinde 2 milyon 189 bin 645 kişi olarak gerçekleşmişti.

Böylece sendikalı işçi sayısının 6 aylık dönemde yaklaşık 91 bin kişi arttığı görülüyor.

Bakanlık istatistiklerine göre, Türkiye’deki kayıtlı çalışan işçi sayısı da Temmuz 2022 itibariyle 15 milyon 987 bin 428 kişiye yükseldi.

Sendikalaşma oranı ise düştü. Ocak 2022’de yüzde 14,32 olan sendikalı işçi sayısı Temmuz 2022’de yüzde 41,26 oldu.

2022 yılı Temmuz ayı sendika istatistiklerine göre Hak İş’e bağlı Hizmet İş Sendikası, 252 bin üye ile en büyük işçi sendikası olma özelliğini korudu.

Hizmet İş’in üye sayısı bir önceki dönemde 243 bin üyesi bulunuyordu.  Buna göre üye sayısını 9 bin kişi artırdı.

Genel İşler iş kolundaki 931 bin işçinin yüzde 27,13’ünü bünyesinde barındıran Hizmet İş, 2017 yılından bu yana en büyük işçi sendikası unvanını koruyor.

Türk İş bünyesindeki  Türk Metal Sendikası ise 245 bin üye ile Türkiye’nin ikinci büyük sendikası oldu. Türk Metal’in Ocak 2022’deki üye sayısı 224 bin üye olmuştu. Buna göre 6 aylık dönemde 21 bin kişilik üye artışı ile en çok büyüyen sendikalardan biri oldu.

Sağlık ve Sosyal Hizmet işkolunda ise Öz Sağlık İş Sendikası, 193 bin üye sayısıyla işkolunun en büyük sendikası oldu. Öz Sağlık İş, bu üye sayısı ile en büyük üçüncü sendika unvanını da korudu. Öz Sağlık İş Sendikası’nın üye sayısı Ocak 2022’de 184 bin kişiydi. Buna göre yaklaşık 9 bin üye kaydeden Öz Sağlık İş, istikrarlı üye artışı sağlayan sendikalardan biri oldu.

Sağlık Sen Başkanı Durmuş, 6. Dönem Toplu Sözleşme masasında 3 ayda bir ödenen toplu sözleşme ikramiyesini 134 TL’den 400 TL’ye çıkardıklarını hatırlatarak katsayıya bağlı olarak ödenen toplu sözleşme ikramiyesinin Temmuz ayında 706 TL’ye çıktığını bildirdi. Toplu sözleşme ikramiyesinin çok önemli bir kazanım olduğunu dile getiren Durmuş, “Artık sendikalı olmak çok daha değerli hale geldi” dedi.

Toplu sözleşme süresince verdikleri mücadele ile kamu çalışanları için önemli kazanımlara imza attıklarını ifade eden Genel Başkan Durmuş, gerek Memur-Sen gerekse Sağlık-Sen olarak toplu sözleşme ikramiyesi için öteden beri çok yönlü bir mücadele verdiklerini anlattı.

Durmuş, “6. Dönem Toplu Sözleşme görüşmelerinde, 3 ayda bir ödenen toplu sözleşme ikramiyesini 134 TL’den 400 TL’ye çıkardık. Katsayıya bağlı olarak ödenen toplu sözleşme ikramiyesi Temmuz ayında 706 TL’ye çıktı. Toplu sözleşme ikramiyesi, memur maaşına yapılacak zamma bağlı olarak artış gösteren çok önemli bir kazanımdır” diye konuştu.

Bu kazanım sayesinde, sendikaya üye olan kamu çalışanlarının maaşlarına önemli bir ek gelirin yansıyacağına vurgu yapan Durmuş, “Sendikal mücadele açısından anlamlı olan bu kazanım sayesinde artık sendikalı olmak çok daha değerli hale geldi. Önümüzdeki toplu sözleşmede bu rakamın daha da artırılması için çalışacağız” ifadelerini kullandı.