Sayıştay’ın kararına da yer verilen Bakanlık görüş yazısında; ihale konusu işte kullanılacak kıyafet için ödenen giyim giderinin, sözleşme giderleri ve genel giderler içinde kabul edilmesi gerektiği, bu yüzden ihtiyaç duyulan giyim gideri gibi ilave giderleri karşılamanın yüklenicinin yükümlülüğünde olduğu, belediye şirketine her ay bir işçi için asgari işçilik maliyeti üzerine %4 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler eklenerek ödeme yapıldığı, dolayısıyla giyim gideri için ayrıca belediye bütçesinden ödeme yapılamayacağı belirtildi.

Belediye tarafından, Şirket bünyesinde çalışmakta olan işçilere ayrıca iş kıyafeti alınması ya da alınan iş kıyafetinin bedelinin Belediye tarafından ödenmesinin Sayıştay kararları çerçevesinde kamu zararı oluşturacağı vurgulandı.

İşte O Yazı!

NOT: Personel çalıştırılmasına ilişkin hizmet alımlarında giyim giderlerinin sözleşme gideri ve genel giderler içine dahil olduğu hakkında

T.C. ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI

Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü

Sayı : E-53773008-622.02-4666486 28/09/ 2022

Konu : Giyim Giderlerinin Sözleşme Gideri ve Genel Giderler İçine Dahil Olduğu ………….

BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA

İlgi: 21.09.2022 tarihli ve 87584809-045.99-402908 sayılı yazı.

Başkanlığınız personel şirketinde istihdam edilen personelin iş süresince, çalışma alanı ve şartlarına göre farklılık gösteren kişisel koruyucu donanım kullanma zorunluluğu olduğundan bahisle kişisel koruyucu donanım giderlerinin sözleşme giderleri ve genel giderler kapsamına girip girmediği hususunda Bakanlığımızın görüşünün talep edildiği ilgi yazı incelenmiştir.

Bilindiği üzere, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 20 nci maddesinde, “İl özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebilir. … Bu madde kapsamındaki şirketlerde işçilerin işe alımı, işçilere ilişkin personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınırları, ilk defa alınacak işçilere ilişkin belirlenecek ölçütleri esas alarak yıllık sınırlamaları ve bu kapsamdaki alımlar ile harcamaları izlemeye ilişkin usul ve esasları belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bu hükme istinaden 28/4/2018 tarihli ve 30415 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 9/4/2018 tarihli ve 2018/11608 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esasların 5 inci maddesinde, “…

(4) İdare tarafından şirkete personel gideri için yapılacak aylık ödemelerin toplamı, hizmet alımı sözleşmesinde öngörülen işçi ücretleri esas alınarak hesaplanan;

a) Asgari İşçilik maliyeti,

b) Asgari işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan %4 sözleşme giderleri ve genel giderler,

c) İşçilikle bağlantılı ayni giderler,

ç) Asgari işçilik maliyeti ve işçilikle bağlantılı ayni giderler toplamı üzerinden %7’ye kadar belirlenecek kâr, dâhil işçilik giderleri toplamını aşamaz. İşçi ücretlerinin tespitinde asgari ücrette meydana gelen artışlar dikkate alınır. Asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile işçilikle bağlantılı ayni giderler ve kâr oranı, kamu ihale mevzuatı esas alınarak belirlenir. …” hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan, 22/8/2009 tarihli ve 27327 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinde,

“… 78.30. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde isteklilerin teklif bedelleri varsa yüklenici karı ile aşağıdaki bileşenlerden oluşur: …

ç) Sözleşme Giderleri ve Genel Giderler: İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, ihale konusu işte kullanılacak giyim gideri, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanı ücreti ile çalışanlara verilecek eğitim gideri, silahlı atış eğitim gideri, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası gideri, yaka kartı, önemli bir bileşen olarak değerlendirilmeyen ilaçlama gideri, toplu ulaşım kartı bedeli ve bu nitelikteki genel giderleri karşılamak üzere, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik birim fiyatı üzerinden; işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri için ise çalıştırılacak her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden, % 4 oranında hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edilir.” hükmüne yer verilmiştir.

Ayrıca, 4/3/2009 tarihli ve 27159 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinde, “(1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.

b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

(2) Götürü bedel üzerinden teklif alınan ihalelerde, işin gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde işçilik ile varsa malzeme, ekipman ve diğer unsurlar için belirlenen fiyatlar ve bu fiyata dahil olan maliyetler gösterilir.

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak %7 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.

(4) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten itibaren ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda, işi oluşturan unsurlara ilişkin maliyetler idarelerce, endeks üzerinden güncellenir.

(5) Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerinde ilgili mevzuatından kaynaklanan değişiklikler nedeniyle yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar geçen sürede değişikliğe uğradığının belirlenmesi durumunda, gerekçesi belirtilmek suretiyle ihale komisyonu tarafından, bu maliyetler dikkate alınarak yaklaşık maliyet güncellenir.” hükmü yer almaktadır.

Yine, Sayıştay 6. Dairesinin 12/4/2022 tarihli ve 865 sayılı Kararında da, “Yukarıda verilen mevzuata göre, ihale konusu işte kullanılacak giyim gideri, sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edilmelidir. Bu yüzden ihtiyaç duyulan giyim gideri gibi ilave giderleri karşılamak yüklenicinin yükümlülüğündedir. Belediye şirketine her ay bir işçi için asgari işçilik maliyeti üzerine %4 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler eklenerek ödeme yapılmaktadır. Bu durumda sözleşme giderleri ve genel giderler içinde yer alan giyim gideri için ayrıca bütçeden ödeme yapılması mümkün değildir. Sorgu konusu olayda ise Belediye tarafından … Limited Şirketi bünyesinde çalışmakta olan işçilere muhtelif tarihlerde yağmurluk, kışlık kıyafet ve ayakkabı alındığı görülmüştür. Bu sebeple, ihale konusu iş ile ilgili giyim giderlerinin Yüklenici yerine Belediye bütçesinden karşılanması sonucu … TL kamu zararına neden olunmuştur.” denilmiştir.

Bu itibarla, Belediyeniz personel şirketinde istihdam edilen personel için alınacak kişisel koruyucu donanım giderlerinin sözleşme giderleri ve genel giderler kapsamına girdiği değerlendirilmektedir. Bilgilerini rica ederim.

 ………….. Bakan a. Yerel Yönetimler Genel Müdürü

Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü, bir belediyenin başvurusu üzerine verdiği görüş yazısında, şu değerlendirmeye yer verdi:

“Yukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, taşınır kayıt yetkililerinin uhdesine bulunduğu görevlerin bir kısmını “ imza” karşılığı yapmak zorunda olduğu, işçi statüsünde veya işçi kadrosunda bulunanlara imza yetkisi verilemeyeceğine ilişkin Bakanlığımızca da iştirak edilen görüşün olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, Başkanlığınızda 375 sayılı KHK’nın ek 20 nci maddesine tabi işçi statüsünde istihdam edilen personelin taşınır kayıt yetkilisi olarak görevlendirilmelerinin mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.”  

İşte O Yazı

T.C. ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI

Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü

Sayı: E-53773008-622.02-3742976 06/01/ 2022

Konu: İşçi statüsünde görev yapan personelin taşınır kayıt kontrol yetkilisi olarak görevlendirilmesi

…………………… BELEDİYE BAŞKANLIĞINA

İlgi: 21.04. 2021 tarihli ve E-11398579-903.07-15875 sayılı yazınız.

Başkanlığınızda 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 20 ve geçici 24 üncü maddesi çerçevesinde işçi statüsünde istihdam edilen personelin taşınır kayıt yetkilisi olarak görevlendirilmelerinin mümkün olup olmadığına ilişkin ilgi yazı incelenmiştir.

Bilindiği üzere, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 20. maddesinde, “İl özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebilir…” hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan, 18.1.2007 tarihli ve 26407 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Taşınır Mal Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinde, “…n) Taşınır kayıt yetkilisi: Taşınırları teslim alan, sorumluluğundaki ambarlarda muhafaza eden, kullanıcılarına ve kullanım yerlerine teslim eden, bu Yönetmelikte belirtilen esas ve usullere göre kayıtları tutan, bunlara ilişkin belge ve cetvelleri düzenleyen ve bu hususlarda hesap verme sorumluluğu çerçevesinde taşınır kontrol yetkilisi ve harcama yetkilisine karşı sorumlu olan görevlileri,…” hükmü, 6 ncı maddesinde, “(1) Taşınır kayıt yetkilileri, harcama yetkililerince, memuriyet veya çalışma unvanına bağlı kalmaksızın, taşınır kayıt ve işlemlerini bu Yönetmelikte belirtilen usule uygun şekilde yapabilecek bilgi ve niteliklere sahip personel arasından görevlendirilir. Dış temsilciliklerde taşınır kayıt yetkilileri misyon şefleri tarafından görevlendirilir. Taşınır işlemleri yoğun olan harcama birimlerinde birden fazla taşınır kayıt yetkilisi görevlendirilebilir.

Kamu idarelerince ihtiyaç duyulması halinde birden fazla harcama biriminin taşınır kayıtları harcama birimleri itibarıyla ayrı ayrı tutulmak kaydıyla, bir taşınır kayıt yetkilisi tarafından yürütülebilir… (4)

Taşınır kayıt yetkililerinin görev ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir.

a) Harcama birimince edinilen taşınırlardan muayene ve kabulü yapılanları cins ve niteliklerine göre sayarak, tartarak, ölçerek teslim almak, doğrudan tüketilmeyen ve kullanıma verilmeyen taşınırları sorumluluğundaki ambarlarda muhafaza etmek.

b) Muayene ve kabul işlemi hemen yapılamayan taşınırları kontrol ederek teslim almak, özellikleri nedeniyle kesin kabulleri belli bir dönem kullanıldıktan sonra yapılabilen sarf malzemeleri hariç olmak üzere, bunların kesin kabulü yapılmadan kullanıma verilmesini önlemek.

c) Taşınırların giriş ve çıkışına ilişkin kayıtları tutmak, bunlara ilişkin belge ve cetvelleri düzenlemek ve taşınır mal yönetim hesap cetvellerini istenilmesi halinde konsolide görevlisine göndermek.

ç) Tüketime veya kullanıma verilmesi uygun görülen taşınırları ilgililere teslim etmek.

d) Taşınırların yangına, ıslanmaya, bozulmaya, çalınmaya ve benzeri tehlikelere karşı korunması için gerekli tedbirleri almak ve alınmasını sağlamak.

e) Ambarda çalınma veya olağanüstü nedenlerden dolayı meydana gelen azalmaları harcama yetkilisine bildirmek.

f) Ambar sayımını ve stok kontrolünü yapmak, harcama yetkilisince belirlenen asgari stok seviyesinin altına düşen taşınırları harcama yetkilisine bildirmek.

g) Kullanımda bulunan dayanıklı taşınırları bulundukları yerde kontrol etmek, sayımlarını yapmak ve yaptırmak.

ğ) Harcama biriminin malzeme ihtiyaç planlamasının yapılmasına yardımcı olmak.

h) Kayıtlarını tuttuğu taşınırların yönetim hesabını hazırlamak ve harcama yetkilisine sunulmak üzere taşınır kontrol yetkilisine teslim etmek.

ı) Ambarlarında kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizlikleri nedeniyle meydana gelen kayıp ve noksanlıklardan sorumlu olmak.

i) Ambarlarını devir ve teslim etmeden, görevlerinden ayrılmamak.” hükmü yer almaktadır.

03.12.2009 tarihli ve 27421 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Taşınır Mal Yönetmeliği Genel Tebliğinin 2 nci maddesinin 2 nci fıkrasında; “Harcama birimine ait taşınır kayıtlarının tutulmasını sağlamaktan harcama yetkilileri sorumlu, kayıtları usulüne uygun olarak tutmaktan ise taşınır kayıt ve kontrol yetkilileri görevli ve sorumludur. Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında, taşınır kayıt ve kontrol yetkililerinin, harcama yetkililerince, memuriyet veya çalışma unvanına bağlı kalmaksızın, taşınır kayıt ve işlemlerini Yönetmelikte belirtilen usule uygun şekilde yapabilecek bilgi ve niteliklere sahip personel arasından görevlendirileceği’’, 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrasında ise; “Buna göre kamu idarelerinde görevlendirilen taşınır kayıt ve kontrol yetkililerinin de kefalete bağlanarak aylık ve ücretlerinden 2489 sayılı Kanunun değişik 2 nci maddesinde belirtilen tutarda kefalet aidatı kesilmesi ve Kefalet Sandığı hesabına gönderilmesi zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

İlgi yazıda belirtilen Kamu İhale Kurumunun 18.07.2018 tarihli ve 2018/DK.D-187 sayılı kararı statü ya da kadroya geçişi sağlanan personelin, ihale ve sözleşme sürecinde oluşturulacak komisyonlarda ve teşkilatlarda görevlendirilip görevlendirilemeyeceğine ilişkin olup “arızi ve geçici süreli” bir hizmete mütealliktir.

Halbuki mülga Devlet Personel Başkanlığının 20.06.2018 tarihli ve 31292642-E.4276 sayılı görüş yazısında, “işçi statüsünde olanların memur kadrolarına vekalet etmesinin mümkün olmaması, memurlar tarafından görülmesi gereken ve memur gibi istihdam edilmiş olmak anlamına gelecek iş ve işlemlerin işçilere yaptırılması, resmi yazışmalarda sorumluluk taşımak niteliğinde olana imza ve paraf yetkisinin işçiler tarafından kullanılmasının genel olarak hukuka aykırı olacağı değerlendirilmekte olup, diğer taraftan da belediyelerde mezkur yönetmelik kapsamındaki istihdam edilen personel tarafından yürütülmesi öngörülen hizmetlere ilişkin olarak imza ve paraf yetkisinin. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 24 üncü maddesi kapsamında belediye şirketinde işçi statüsünde geçirilen alt işveren çalışanlarına belediyenin asli personeli olmadıkları da dikkate alındığında verilmesinin mümkün bulunmadığı” belirtilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunun 14 üncü maddesinde, belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla yapacağı ve/veya yaptırabileceği hizmetler açıkça belirtilmiştir. Personel çalıştırmaya dayalı hizmet alım sözleşmesi kapsamında yapılan istihdam gerekse 696 sayılı KHK’dan sonra uygulamaya geçirilen işçi statüsünde personel istihdamı, belediye şirketleri bazı mahallî müşterek kamu hizmetlerinin belediye teşkilatı dışında daha esnek ve verimli biçimde sunulması amacıyla getirilmiştir. Ancak bu durum, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla yapacağı ve/veya yaptırabileceği asli ve sürekli hizmetleri görmek amacıyla destek personeli olarak çalıştırılmaları ötesine geçemeyecektir.

Yukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, taşınır kayıt yetkililerinin uhdesine bulunduğu görevlerin bir kısmını “imza” karşılığı yapmak zorunda olduğu, işçi statüsünde veya işçi kadrosunda bulunanlara imza yetkisi verilemeyeceğine ilişkin Bakanlığımızca da iştirak edilen görüşün olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, Başkanlığınızda 375 sayılı KHK’nın ek 20 nci maddesine tabi işçi statüsünde istihdam edilen personelin taşınır kayıt yetkilisi olarak görevlendirilmelerinin mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.

Düzenlemeyle birlikte hekim ve diğer sağlık çalışanları, değişen miktarlarda ek ödeme almaya başladılar.

Belediye ve bağlı kuruluşlarında görev yapan sağlık personelinin, Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği kapsamında olup olmadığı ve ek ödemeden yararlanıp yararlanamayacağı ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü tarafından açıklığa kavuşturuldu.

Bakanlığın yazısında şöyle denildi:

“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile bunların kurdukları birliklerde sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfında görev yapan sağlık personeli Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği kapsamında sayılmamıştır. Ancak bu personelden hizmetine ihtiyaç duyulanların haftanın belirli gün veya saatlerinde veyahut belirli vakalar ve işler ile en az bir ay süreyle Sağlık Bakanlığı bünyesinde görevlendirilmesi halinde bu ek ödemeden yararlanması imkânı bulunmaktadır.”

İşte O Yazı!

T.C. ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI

Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü

Sayı : E-53773008-622.02-4486006 07/09/ 2022

Konu: Belediye ve Bağlı Kuruluşlarında Görev Yapan Personelin Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği Kapsamında Olmadığı

…………… BELEDİYE BAŞKANLIĞINA

İlgi: 31.08.2022 tarihli ve 99205777-045.03-34619 sayılı yazı.

Başkanlığınızda 657 sayılı Kanuna tabi sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfında hemşire ve sağlık memuru kadrosunda görev yapan personelin Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği kapsamında ödeme yapılıp yapılmayacağına ilişkin ilgi yazı incelenmiştir.

Bilindiği üzere, 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanunun 5 inci maddesinde, “döner sermaye gelirlerinden, döner sermayeli sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan memurlar ve sözleşmeli personel ile açıktan vekil olarak atananlara mesai içi veya mesai dışı ayrımı yapılmaksızın ek ödeme yapılabilir. (Ek cümle: 16/6/2022-7411/3 md.)

Her bir sağlık tesisinde ek ödemeye esas işlemleri denetlemek üzere inceleme heyetleri oluşturulur. Sağlık kurum ve kuruluşlarında Bakanlıkça belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri, personelin unvanı, görevi, disiplin durumu, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansı, tetkik, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ile muayene, ameliyat, anestezi, girişimsel işlemler ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi unsurlar dikkate alınmak suretiyle ek ödemenin oranı, usul ve esasları ile inceleme heyetlerinin yapısı, çalışma usul ve esasları Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. …” hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan, 12/8/2022 tarihli ve 31921 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliğinin; “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “(1) Bu Yönetmelik, il sağlık müdürlüğü, il sağlık müdürlüğü birimleri, ulusal referans laboratuvarları ile sağlık tesislerinde görev yapan memurlar, sözleşmeli personel (11/10/2011 tarihli ve 663 sayılı Sağlık Alanında Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 42 nci ve 45 inci maddeleri uyarınca istihdam edilenler hariç), açıktan vekil olarak atananlar, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 38 inci maddesine göre görevlendirilen üniversite personeli, kamu kurum ve kuruluşlarının kadrolarında bulunan ve haftanın belirli gün veya saatlerinde veyahut belirli vakalar ve işler ile en az bir ay süreyle görevlendirilen sağlık personeli ile Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun tabip ve eczacı unvanlı kadrolarında çalışanlar ile sağlık hizmetleri ve teknik hizmetler sınıfı kadrolarına atanmış olup, Kurumun analiz ve kontrol laboratuvarlarında fiilen görev yapan personeli kapsar.” hükmü, “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde ise, “(1) Bu Yönetmelik, 4/1/1961 tarihli ve 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanunun 5 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.” hükmü yer almaktadır.

Görüldüğü üzere, ek ödemeden yararlandırılacak sağlık personeli sayma yoluyla belirlenmiştir.

Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile bunların kurdukları birliklerde sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfında görev yapan sağlık personeli Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği kapsamında sayılmamıştır. Ancak bu personelden hizmetine ihtiyaç duyulanların haftanın belirli gün veya saatlerinde veyahut belirli vakalar ve işler ile en az bir ay süreyle Sağlık Bakanlığı bünyesinde görevlendirilmesi halinde bu ek ödemeden yararlanması imkânı bulunmaktadır.

Bu itibarla Başkanlığınızda hemşire ve sağlık memuru kadrosunda görev yapan personele Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği kapsamında ödeme yapılamayacağı değerlendirilmektedir.

Bilgilerini rica ederim.

….……… Bakan a. Yerel Yönetimler Genel Müdürü

TYP uygulamasının amacı, istihdamında güçlük çekilen kişilere çalışma alışkanlığı ve iş disiplini kazandırmaktır.

Her yıl yüzbinlerce kişinin yararlandığı TYP’lerin statüsü zaman zaman tartışma konusu olmaktadır.

Peki TYP’liler işçi olarak değerlendirilebilir mi?

TYP kapsamında çalışanların sendika üyesi olması mümkün müdür?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2021/8796 E, 2021/14726 sayılı Kararına konu olan davada; toplum yararına program kapsamında çalışan işçinin sendika üyelik talebiyle dilekçe ile başvuruda bulunması üzerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın “6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanun’a göre işçi sendikalarına üye olabilmek için 4857 sayılı İş Kanun’a göre işçi olarak çalışmak gerektiği ve TYP kapsamında çalışanlar hakkında 4857 sayılı Kanun uygulanamayacağından, TYP kapsamında çalışanların 6356 sayılı Kanun’a göre kurulmuş olan işçi sendikalarına üye olunamayacağı değerlendirilmektedir.” denilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi ise yerleşik Yargıtay uygulaması doğrultusunda TYP kapsamında çalışanların, çalıştığı dönem bakımından işçi niteliğinde olduğuna ve işçi sendikalarına üyelik hakkı bulunduğunun tespitine karar vermiştir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararını yerinde bularak TYP kapsamında çalışanların işçi statüsünde olduğunu ve dolayısıyla sendika üyeliklerinin mümkün olduğunu tescillemiştir.

Sonuç olarak Yargıtay, Çalışma Bakanlığı’nın farklı görüşüne karşın TYP kapsamında çalışanların işçi statüsünde olduğuna ve sendikaya üye olabileceklerine karar vermiştir.

Mevzuat hükümlerine ayrıntılı olarak yer verilen Bakanlık görüş yazısında; 657 sayılı Kanunun “Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları” başlıklı 86. Maddesine atıf yapılarak bu hüküm uyarınca işçi statüsünde bulunanların memur kadrolarına vekalet etmesinin mümkün olmadığı belirtildi.

Konuya ilişkin olarak Devlet Personel Başkanlığı’nın 20/6/2018 tarihli ve 31292642- E.4276 sayılı görüş yazısına da yer veren Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü şu değerlendirmeyi yaptı:

-Belediyeler tarafından kurulan veya ortak olunan şirketlerin; özel hukuk hükümlerine tabi olduğu ve genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden olmadığı, anılan sermaye şirketlerinin bünyesinde özel hukuk hükümlerine göre istihdam edilen işçilerin kamu görevlisi sayılmasının mümkün olmadığı,

-Ekte yer verilen (mülga) Devlet Personel Başkanlığının 20/6/2018 tarihli ve 31292642- E.4276 yazısında da ayrıntılı bir şekilde açıklandığı üzere işçi statüsünde olanların memur kadrolarına vekalet etmesinin mümkün olmaması, memurlar tarafından görülmesi gereken ve memur gibi istihdam edilmiş olmak anlamına gelecek iş ve işlemlerin işçilere yaptırılması, resmi yazışmalarda sorumluluk taşımak niteliğinde imza ve paraf yetkisinin işçiler tarafından kullanılması genel olarak hukuka aykırı olacağı,

-375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 24 üncü maddesi kapsamında mahalli idare şirketlerinde işçi statüsüne geçirilen alt işveren çalışanlarına memurlar tarafından yürütülmesi öngörülen hizmetlere ilişkin olarak imza yetkisinin verilmesinin mümkün bulunmadığı değerlendirilmektedir.

İşte Bakanlığın O Yazısı!

T.C.

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI

Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü

Sayı: E-53773008-622.02-4110934 19/07/ 2022

Konu: Belediye Şirket İşçisinin Arkeolog Olarak Görevlendirilmesi

……….. BELEDİYE BAŞKANLIĞINA

İlgi: 03.06.2022 tarihli ve 13533661-622.03-115770 sayılı yazınız.

Belediyenizde 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 20 ve geçici 24 üncü maddesine istinaden işçi statüsünde istihdam edilen personele arkeolog olarak yetki ve görev verilmesine ilişkin ilgi yazınız incelemiştir.

Bilindiği üzere, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinin (a) bendinde, “İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır…” hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan, 9/11/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 128 inci maddesinde, “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” hükmü yer almaktadır.

Söz konusu hüküm; Devletin asli ve sürekli işlerinin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülmesini, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri gibi hususların ise Kanunla düzenlenmesini zorunlu kılmaktadır.

Devlet memurluğunun bir statü hukuku olarak mevzuatta düzenlenmesi ve memurların bu hukuk çerçevesinde istihdam edilmeleri Anayasal bir gerekliliktir.

Bununla birlikte, Anayasanın 53 üncü maddesinde yer alan, “İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler… Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler…” ifadeleri esas alındığında, işçiler ve diğer kamu görevlilerine ilişkin hükümlerin ayrı ayrı düzenlendiği, işçi statüsünde bulunanların diğer kamu görevlileri kapsamında yer almadığı açıktır.

Ayrıca, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinde kamu hizmetlerinin hangi istihdam şekilleriyle gördürüleceği hususu düzenlenmiş olup sayılan istihdam şekillerinden her birinin kadro ve pozisyon bağı ile teşkilatla olan ilişkisi belirtilmiştir.

Kamu hizmetlerinin yürütülmesinde süreklilik ve istikrarın sağlanması için ihtiyaç bulunan bir kadro ve pozisyon, kamu hizmetinin yürütülmesi için gerekli olan personelin miktarını ve niteliğini göstermekte ve aynı zamanda personelin teşkilatla ve dolayısıyla kamu hizmetiyle bağdaşmasını sağlamaktadır.

Bu kapsamda, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun “Şirket kurulması” başlıklı 70 inci maddesinde, “Belediye kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usûllere göre şirket kurabilir.” hükmü ile 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun “Şirket kurulması” başlıklı 26 ncı maddesinde ise “Büyükşehir belediyesi kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre sermaye şirketleri kurabilir…” hükmü yer almakta olup söz konusu hükümler ile belediyelerin, kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre sermaye şirketleri kurabilecekleri hükme bağlanmıştır.

Bu minvalde, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında, “Ticaret şirketleriyle, amacına varmak için ticari bir işletme işleten vakıflar, dernekler ve kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine göre yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri tarafından kurulan kurum ve kuruluşlar da tacir sayılırlar.” denilmektedir.

Bununla birlikte, Yargıtay 22 nci Hukuk Dairesinin 13/6/2017 tarihli ve 2016/24028 Esas, 2017/14012 Karar sayılı kararında, belediyeler tarafından kurulan veya ortak olunan şirketlerin Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi sermaye şirketleri olup belediyelerin tüzel kişiliğinden ayrı ve bağımsız özel hukuk tüzel kişileri olduğu belirtilmiştir.

Diğer taraftan, 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 126 ncı maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen ek 20 nci maddesinde, “İl özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebilir…” hükmüne yer verilmiştir.

Anılan hüküm ile il özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerini halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebilecekleri hususu düzenlenmiştir.

Aynı KHK’nın 127 nci maddesi ile 375 sayılı KHK’ya eklenen geçici 24 üncü maddede ise personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında çalışanların ek 20 nci madde kapsamındaki belediye şirketlerine sadece işçi statüsünde çalıştırılmak üzere geçirileceklere ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.

Öte yandan, 657 sayılı Kanunun “Vekalet görevi ve aylık verilmesinin şartları” başlıklı 86 ncı maddesinde, “Memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabilir. … Yukarıda sayılan haller dışında, boş kadrolara ait görevler lüzum görüldüğü takdirde memurlara ücretsiz olarak vekaleten gördürülebilir. Bu Kanuna tabi kurumlarda, mali, nakdi ve ayni sorumluluğu bulunan saymanlık kadrolarının boşalması halinde bu kadrolara işe başladıkları tarihten itibaren vekalet aylığı verilmek suretiyle memurlar arasından atama yapılabilir…” hükmüne yer verilmiş olup bu hüküm uyarınca işçi statüsünde bulunanların memur kadrolarına vekalet etmesi de mümkün bulunmamaktadır.

Bu hüküm ve düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; belediyelerin personel çalıştırmaya dayalı hizmet alımlarını doğrudan belediye şirketleri aracılığıyla gerçekleştirecekleri anlaşılmış olmakla birlikte, bu şirketlerde istihdam edilen işçilerin belediyenin kendi bünyesindeki sürekli işçi kadrolarına geçirileceklerine dair bir düzenlemeye yer verilmemiş olduğu görülmektedir.

Bu itibarla;

-Belediyeler tarafından kurulan veya ortak olunan şirketlerin; özel hukuk hükümlerine tabi olduğu ve genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden olmadığı, anılan sermaye şirketlerinin bünyesinde özel hukuk hükümlerine göre istihdam edilen işçilerin kamu görevlisi sayılmasının mümkün olmadığı,

-Ekte yer verilen (mülga) Devlet Personel Başkanlığının 20/6/2018 tarihli ve 31292642- E.4276 yazısında da ayrıntılı bir şekilde açıklandığı üzere işçi statüsünde olanların memur kadrolarına vekalet etmesinin mümkün olmaması, memurlar tarafından görülmesi gereken ve memur gibi istihdam edilmiş olmak anlamına gelecek iş ve işlemlerin işçilere yaptırılması, resmi yazışmalarda sorumluluk taşımak niteliğinde imza ve paraf yetkisinin işçiler tarafından kullanılması genel olarak hukuka aykırı olacağı,

-375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 24 üncü maddesi kapsamında mahalli idare şirketlerinde işçi statüsüne geçirilen alt işveren çalışanlarına memurlar tarafından yürütülmesi öngörülen hizmetlere ilişkin olarak imza yetkisinin verilmesinin mümkün bulunmadığı değerlendirilmektedir.

Bilgilerini rica ederim.

Bakan a. Yerel Yönetimler Genel Müdürü

Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü ve DPB’nın Görüş Yazıları! 

İşte o Yazı: 

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI

Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü

Sayı: E-53773008-622.02-3773733 06/06/ 2022

Konu: Sözleşmeli Personele Belediyelerde Yöneticilik Görevi Verilemeyeceği

………. BELEDİYE BAŞKANLIĞINA

İlgi: 13.05.2022 tarihli ve 18590507-900-17349 sayılı yazı.

Başkanlığınızda 5393 sayılı Kanunun 49 uncu maddesine tabi eğitmen unvanında sözleşmeli personel olarak istihdam edilen bir personelin Belediyeniz şirketi …………

Belediye Personel A.Ş.’de özel güvenlik yöneticiliği görevi yapıp yapamayacağına ilişkin ilgi yazı incelenmiştir.

Bilindiği üzere, 5393 sayılı Belediye Kanununun 49 uncu maddesinde, “… Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik,
teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, plânlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plâncısı, çözümleyici ve
programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker gibi uzman ve teknik personel yıllık sözleşme ile çalıştırılabilir. Sözleşmeli personel eliyle yürütülen
hizmetlere ilişkin boş kadrolara ayrıca atama yapılamaz…

Bu personel hakkında bu Kanunla düzenlenmeyen hususlarda vize şartı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam
edilenler hakkındaki hükümler uygulanır…” hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan, 6/6/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 4 üncü maddesinde, “Personel, sözleşmelerinde
belirtilen görev yeri dışında çalıştırılamaz.

Görev yeri dışına geçici olarak gönderilenlerin gündelik ve yol giderleri, 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerinde saptanan süreyi ve 1 inci derece Devlet memurlarına ödenen
harcırah miktarını aşmamak üzere sözleşmelerde belirtilir…” hükmü yer almakta olup sözleşmeli personelin asli görevlerinin yanında ikinci görev verilebilmesine yönelik bir
düzenleme bulunmamaktadır.

Bakanlığımızın sözleşmeli personel istihdamına ilişkin 31/12/2021 tarihli ve 2021/26 sayılı Genelgesi eki 5393 sayılı Belediye Kanununun 49 uncu Maddesinin Üçüncü Fıkrası
Gereğince Tam Zamanlı Olarak Çalıştırılacak Sözleşmeli Personele İlişkin Hizmet Sözleşmesinin 1 inci maddesinde, “Sözleşmeli personel, Kurumca gösterilecek görev
yerlerinde mevzuat ve verilecek emirler çerçevesinde göreviyle ilgili olarak kendisine verilen tüm işleri yapmayı taahhüt eder. Sözleşmeli personel sözleşmesinde belirtilen görev dışında
başka bir işte çalıştırılamaz.” hükmü yer almaktadır.

Ayrıca, 28/4/2018 tarihli ve 30405 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel
Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esasların 3 üncü maddesinde yönetici, “Sevk ve idareye yetkili olan birim yöneticileri veya birimi temsile yetkili
kişiler ile bu kişilerin üstü konumundaki şirket personeli” olarak tanımlanmıştır. Bu personelin 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 20 ve geçici 24 üncü maddesi çerçevesinde işçi
statüsünde istihdam edildiği hususu ise açıktır.

Bu itibarla, Başkanlığınızda 5393 sayılı Kanuna tabi sözleşmeli eğitmen olarak görev yapan ilgiliye Belediyeniz şirketinde özel güvenlik yöneticiliği görevi verilemeyeceği değerlendirilmektedir.

Bilgilerini rica ederim.
…………
Bakan a.
Genel Müdür

Sonuç olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Belediye Başkanlığında 5393 sayılı Kanuna tabi sözleşmeli personel olarak görev yapan kişiye, Belediye şirketinde özel güvenlik yöneticiliği görevi verilemeyeceğine karar vermiştir. 

Sayıştay, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında Belediye Şirketi tarafından karşılanması gereken giyim giderlerinin Belediye bütçesinden ödenmesinin kamu zararı olacağına hükmetti.

Sayıştay 6. Dairesi’nin 8 Şubat 2022 tarih ve 851 numaralı Kararında; ilgili mevzuat hükümlerine ayrıntılı olarak yer verildikten sonra belediye şirketine asgari işçilik maliyeti üzerine % 4 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler eklenerek ödeme yapıldığı, bu nedenle belediyelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında ihtiyaç duyulan giyim malzemelerine ilişkin giderleri karşılamanın yüklenicinin yükümlülüğünde olduğu belirtildi.

Dolayısıyla, sözleşme giderleri ve genel giderler içerisinde yer alan giyim giderleri için ayrıca bütçeden ödeme yapılmasının mümkün olmadığı vurgulandı.

Bu nedenle personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında Belediye Şirketi tarafından karşılanması gereken giyim giderlerinin Belediye bütçesinden ödenmesinin kamu zararına yol açacağı belirtildi.

İşte O Sayıştay Kararı!

“Giyim Giderleri

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

……. Belediyesi tarafından Belediye şirketi …… …… …… Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’den yapılan personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında Belediye Şirketi tarafından karşılanması gereken giyim giderlerinin Belediye bütçesinden ödendiğini görülmüştür.

696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile 375 sayılı KHK’ya eklenen ek 20’nci maddeye göre, il özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebilmektedir.

375 sayılı KHK’nın ek 20’nci maddesine dayanılarak yürürlüğe konulan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınır” başlıklı 5’inci maddesinin 4’üncü fıkrasında, “(4) İdare tarafından şirkete personel gideri için yapılacak aylık ödemelerin toplamı, hizmet alım sözleşmesinde öngörülen işçi ücretleri esas alınarak hesaplanan;

a) Asgari işçilik maliyeti,

b) Asgari işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan %4 sözleşme giderleri ve genel giderler,

c) İşçilikle bağlantılı ayni giderler,

ç) Asgari işçilik maliyeti ve işçilikle bağlantılı ayni giderler toplamı üzerinden %7 ‘ye kadar belirlenecek kâr,

dahil işçilik giderleri toplamını aşamaz. İşçi ücretlerinin tespitinde Asgari ücretle meydana gelen artışlar dikkate alınır. Asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile işçilikle bağlantılı ayni giderler ve kâr oranı, kamu ihale mevzuatı esas alınarak belirlenir.”,

denilmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.30’uncu maddesinde ise, “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde isteklilerin teklif bedelleri varsa yüklenici karı ile aşağıdaki bileşenlerden oluşur:

a) Asgari İşçilik Maliyeti: İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil), nakdi yemek ve yol bedeli gibi prime esas kazancın hesabında esas alınan işçiliğe bağlı diğer ödemeler ve işveren sigorta primlerinin toplam tutarı asgari işçilik maliyetini oluşturur.

b) İşçilikle Bağlantılı Ayni Giderler: İdari şartnamede işçi sayısıyla bağlantı olarak teklife dahil edilmesi öngörülen ayni giderler teklif bileşeni kabul edilir.

c) Hizmetin Yürütülmesine Yardımcı Unsurlar: İhale konusu hizmet işinin yürütülmesinde yardımcı nitelikte olan ve idari şartnamede belirtilen unsurlar teklif bileşeni kabul edilir.

ç) (Değişik: 25/10/2014-29156 R.G./2. md., geçerlilik: 11/9/2014) Sözleşme Giderleri ve Genel Giderler: İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, ihale konusu işte kullanılacak giyim gideri, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanı ücreti ile çalışanlara verilecek eğitim gideri, silahlı atış eğitim gideri, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası gideri, yaka kartı, önemli bir bileşen olarak değerlendirilmeyen ilaçlama gideri, toplu ulaşım kartı bedeli ve bu nitelikteki genel giderleri karşılamak üzere, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik birim fiyatı üzerinden; işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri için ise çalıştırılacak her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden, % 4 oranında hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edilir.”,

hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinde, belediyelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerini 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle belediye şirketlerine gördürebileceği, bu çerçevede yapılacak hizmet alımlarında sözleşme giderleri ve genel giderler ile işçilikle bağlantılı ayni giderler ve kâr oranının kamu ihale mevzuatı esas alınarak belirleneceği ve ihale konusu işte kullanılacak giyim giderinin sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edileceği ifade edilmektedir.

Bu kapsamda ihtiyaç duyulan giyim malzemelerine ilişkin giderleri karşılamak yüklenicinin yükümlülüğündedir. Belediye şirketine asgari işçilik maliyeti üzerine %4 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler eklenerek ödeme yapılmaktadır. Dolayısıyla, sözleşme giderleri ve genel giderler içerisinde yer alan giyim giderleri için ayrıca bütçeden ödeme yapılması mümkün değildir.

Belediye şirketi …… …… …… Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’den yapılan personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında Belediye Şirketi tarafından karşılanması gereken giyim giderlerinin Belediye bütçesinden ödenmesi sonucunda toplam …… TL kamu zararına neden olunmuştur.

Ancak, söz konusu kamu zararı tutarı ……. TL’nin, Ahizi …… …… …… Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin nakdi alacak emanetinden …… tarihli ve …… no.lu muhasebe işlem fişi ve ……. no.lu tahsilat makbuzu ile kesinti yapılmak suretiyle hesap yılından sonra tahsil edildiği anlaşıldığından ilişilecek husus kalmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.”

Sayıştay 8. Dairesi’nin 24.2. 2022 Tutanak Tarihli ve 238 Numaralı Kararında; 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 127. maddesi ile 375 sayılı KHK’ya eklenen geçici 24. maddenin dördüncü fıkrasında; şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklarının, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinde yer alan haklardan fazla olamayacağının yer aldığı hatırlatıldı. 

Bu hükümlere istinaden, belediye şirketlerinde işçi statüsünde göreve başlatılanların ücret ile diğer mali ve sosyal haklarının ödenmesine ilişkin olarak Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve 30.06.2020 tarihine kadar uygulanacak olan Toplu İş Sözleşmesi’nin, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca 12.04.2018 tarihinde yayımlandığı vurgulandı. 

Dolayısıyla taşeron işçi iken belediye şirketlerine geçişi yapılan işçilerin mali ve sosyal haklarına ilişkin olarak 30.06.2020 tarihine kadar söz konusu Toplu İş Sözleşmesi hükümlerinin uygulanması gerektiği, idareler tarafından Toplu İş Sözleşmesi’nde yer verilen ödeme kalemleri haricinde belediye şirketlerine ödeme yapılamayacağı ifade edildi. 

Sayıştay tarafından yapılan incelemede taşeron işçi iken şirket kadrosuna geçirilen bazı işçiler için belediye ile şirket arasında yapılan hizmet alımı sözleşmesinde, sorumluluk sahalarında bulunan sulama kanallarının takibi, suyun dağıtılması, kanalların temizliği ve benzeri giderler için yol gideri adı altında civar ödemesi yapılacağı düzenlendiği  ve ödemelerin yapıldığı tespit edildi.

Sayıştay 8. Dairesi, Toplu İş Sözleşmesi’nde yer almayan civar ödemesinin yapılması sonucunda kamu zararı oluştuğu ve bu kamu zararının Harcama Yetkilisi ile Gerçekleştirme Görevlisine faiziyle birlikte ödettirilmesi gerektiğini karara bağladı. 

İşte O Sayıştay Kararı!

İşçilere Toplu İş Sözleşmesi’nde Belirlenenden Fazla Ödeme Yapılması

696 sayılı KHK uyarınca ……. idare şirketi kadrosuna geçirilen işçilere ilişkin hakediş ödemelerinde, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve 30.06.2020 tarihine kadar uygulanması gereken Toplu İş Sözleşmesi’nde belirlenen haklar dışında ödeme yapılması konusuna ilişkin olarak;

696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 127’nci maddesi ile 375 sayılı KHK’ya eklenen geçici 24’üncü maddenin dördüncü fıkrasında; şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklarının, bu madde kapsamındaki şirketlerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklarından fazla olamayacağı belirtilmiştir.

Bu madde kapsamındaki şirketlerde; 6356 sayılı Kanun’un geçici 7’nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanun’a uygun olarak yetki başvurusunda bulunulabileceği, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabileceği açıklanmıştır.

Söz konusu hükme istinaden ……. şirketlerinde işçi statüsünde göreve başlatılanların ücret ile diğer mali ve sosyal haklarının ödenmesine ilişkin olarak Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve 30.06.2020 tarihine kadar uygulanacak olan Toplu İş Sözleşmesi, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca 12.04.2018 tarihinde yayımlanmıştır. Dolayısıyla taşeron işçi iken ……. şirketlerine geçişi yapılan işçilerin mali ve sosyal haklarına ilişkin olarak 30.06.2020 tarihine dek bahse konu Toplu İş Sözleşmesi hükümleri uygulanacak olup, idareler tarafından Toplu İş Sözleşmesi’nde yer verilen ödeme kalemleri haricinde ……. şirketlerine ödeme yapılamayacaktır.

Ayrıca, 375 sayılı KHK’nın geçici 24’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında yapılan düzenlemede; Şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklarının, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar anılan toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamayacağı hüküm altına alınmıştır.

Hükmün devamında ise geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından bireysel iş sözleşmesi hükümlerine tabi işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte bu sözleşmesi, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklarının Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirleneceği belirtilmiştir.

Yapılan incelemede ise, taşeron işçi iken şirket kadrosuna geçirilen bazı işçiler için …….. ile …….. Şirketi arasında yapılan hizmet alımı sözleşmesinde, sorumluluk sahalarında bulunan sulama kanallarının takibi, suyun dağıtılması, kanalların temizliği ve benzeri giderler için yol gideri adı altında net …. TL civar ödemesi yapılacağı düzenlenmiştir.

Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve idarelerce uyulması gereken Toplu İş Sözleşmesi’nde işçilere civar ödemesi yapılabileceğine dair bir düzenleme bulunmamaktadır.

Bu itibarla, ……. şirketi kadrosuna geçirilen işçiler için ….. …….. …….. Limited Şirketine, Toplu İş Sözleşmesi’nde yer almayan civar ödemesinin yapılması sonucunda oluşan toplam ……… TL kamu zararının;

…….. TL’sinin Harcama Yetkilisi (……. …….) …… …….. ile Gerçekleştirme Görevlisi (…….. ….. ……..) …… ….’ya,

…….. TL’sinin ise Harcama Yetkilisi (……. …….) …… …….. ile Gerçekleştirme Görevlisi (…….. ….. ……..) …… …’a,

Müştereken ve müteselsilen,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine oy birliğiyle karar verildi.

Sayıları 500 bini aşan belediye şirket işçilerinin uzun süredir en önemli taleplerinin başında, 52 günlük ilave tediyelerin kendilerine de ödenmesi geliyor.

Geçtiğimiz günlerde, belediye şirket işçilerine ilave tediyenin kapısını açabilecek önemli bir görüşme gerçekleşti.

Belediyelerde örgütlü en büyük işçi sendikası olan Hizmet İş Genel Sendikası Başkan Vekili Hüseyin Öz, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin ile bir görüşme gerçekleştirdi.

Hüseyin Öz, görüşmede Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Bilgin’e, belediye şirketlerinde çalışan işçilere 6772 sayılı yasa kapsamında ilave tediye ödenmesi, geçici işçilerin sürekli işçi kadrolarına geçirilmesi, 696 sayılı KHK ile sürekli işçi kadrosuna ve işçi statüsüne geçişi yapılan işçiler için düzenlenen zorunlu emeklilik uygulamasının kaldırılması ile toplu iş sözleşmelerle belirlenen 2022 yılı ücret zamlarının, mevzuata ve bakanlık görüşlerine göre uygulanması hususunda taleplerini iletti.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin de bu görüşmeyi sosyal medya hesabından “işçilerimizin sorunlarını ve belediyelerin tediye ödemelerini değerlendirdik.” notuyla paylaştı.

Çalışma Bakanı Bilgin’in sosyal medya paylaşımı şöyle:

“Hak-İş Konfederasyonu Genel Başkan Yardımcısı ve Hizmet-İş Sendikası Genel Başkan Vekili Sn. Hüseyin Öz ile işçilerimizin sorunlarını ve belediyelerin tediye ödemelerini değerlendirdik.”

Çalışma Bakanı Bilgin’in konuya ilişkin paylaşımları, belediye şirket işçilerinin ilave tediye sorunun Bakanlık tarafından gündeme alındığı şeklinde yorumlandı.  

Buna göre; belediye şirketleri diğer özel şirketlerden farklı bir hukuki niteliğe sahiptir.

Bu nedenle faaliyetlerin yürütülmesindeki imtiyaz ve kısıtlılık hali, belediye şirketlerinin personel istihdamı ile ilgili konularda da kendisini göstermektedir.

Mevcut durumda mahalli idare şirketleri, işçi alım ilanını İŞKUR aracılığıyla yayınlamak dışında, işçi alımının adil ve şeffaf bir şekilde yapılması düzenlemesi somut kriterlere bağlanmamıştır.

Bu nedenle belediye şirketlerindeki işe alım sürecinin nasıl işletileceği konusunda oldukça serbest bir şekilde hareket edebilme imkanına sahiptir.

KDK kararında belediye şirketlerine işçi alımının daha adil, kurallı ve denetlenebilir olması gerektiğine işaret edilerek şu değerlendirme yer verildi:

“Belediye şirketleri üzerinden harcanan kamu kaynaklarının etkin ve verimli bir şekilde kullanılabilmesi, işe alım süreçlerinin kurallı, daha iyi yönetilebilir ve denetlenebilir hale getirilmesi ve uygulamada birliğin sağlanması amacıyla mahalli idare şirketlerinde hizmetin niteliğine uygun olarak yapılacak personel alımlarının adil ve şeffaf bir şekilde yapılması için gerekli olan tedbirlere ilişkin çerçevenin belirlenerek düzenleme haline getirilmesine yönelik ilgili idareler tarafından ortak çalışma yürütülmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.”

Kamu Denetçiliği Kurumu, belediye şirketlerinde işçi alımının adil ve şeffaf bir şekilde yapılması için gerekli olan tedbirlere ilişkin çerçevenin belirlenerek düzenleme haline getirilmesine yönelik ilgili idarelerle ortak çalışma yürütülmesi hususunda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na tavsiyede bulunulmasına karar verdi.

KDK’nın değerlerdirmeleri özetle şöyle:

“375 sayılı KHK’ya 20/11/2017 tarih ve 696 sayılı KHK’nın 126’ncı maddesi ile eklenen ve 01/02/2018 tarih ve 7079 sayılı Kanun’un 117’nci maddesi ile aynen kabul edilen Ek 20’nci maddede; il özel idareleri ve belediyeler ile bağlı kuruluşların personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri, sermayesinin yarısından fazlası kendilerine ait şirketlerine gördürebileceği, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla şirket kurabilecekleri, bu madde kapsamındaki şirketlerde işçilerin işe alımı, işçilere ilişkin personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınırları, ilk defa alınacak işçilere ilişkin belirlenecek ölçütleri esas alarak yıllık sınırlamaları ve bu kapsamdaki alımlar ile harcamaları izlemeye ilişkin usul ve esasları belirlemeye Cumhurbaşkanı’nın yetkili olduğu düzenlemesine yer verilmiştir.

Maddenin ilk halindeki usul ve esasların “Maliye Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığının görüşleri ve İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu” tarafından belirlenmesi yetkisi 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 177’nci maddesiyle “Cumhurbaşkanı” yetkisine verilmiştir.

375 sayılı KHK’nın Ek 20’nci maddesinin verdiği yetki çerçevesinde mülga Bakanlar Kurulunun 09/04/2018 tarih ve 2018/11608 sayılı Kararı ile İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar 28/04/2018 tarih ve 30405 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur.

Usul ve Esaslar’da genel olarak şirket personelinde aranacak şartlar, personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınır, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerin gördürülmesi, harcamaların izlenmesi ve denetimine ilişkin hususlar düzenlenmiştir.

Usul ve Esaslar’ın 4’üncü maddesinde belediye şirketlerinde işe alınacak personel için işe giriş koşulları belirlenmiştir. Bu maddeye göre şirketlerde işe alınacaklarda;

Türk vatandaşı olmak,

18 yaşını tamamlamış olmak, affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlardan, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlardan mahkûm olmamak, askerlikle ilgisi bulunmamak, görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı bulunmamak,

Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak,

İlgili idarelerce ihtiyaç duyulması halinde belirlenecek işin niteliğine uygun özel şartları taşımak şartları aranmaktadır.

Usul ve Esaslar’ın 4’üncü maddesindeki işe giriş koşullarının ele alındığı bir akademik çalışmada; koşulların çok geniş nitelikte olduğu, sınav ya da öğrenim şartına yer verilmediği, unvanlara ilişkin herhangi bir sınırlama getirilmediği, sadece diğer maddelerde işçi sayısının maliyetine ilişkin tavan belirlendiği, bu yöntemle toplam personel sayısına bütçe yoluyla bir kısıtlama getirildiği, bu şekilde bütçe oranı içerisinde olduğu sürece belediye şirketlerine personel alınabileceği; bu durumun uzun vadede güvencesiz ve düşük özlük haklarıyla çalışanların aleyhine bir duruma yol açacağı, belediye şirketlerinde personel istihdamının norm kadro ve merkezi sınav sistemine dahil edilmesi gerektiği, aksi halde kamu görevinin kuralsız istihdam yoluyla sürdürülmesinin kamu zararına yol açacağı şeklinde tespit ve değerlendirmelere yer verilmiştir.

Belediye şirketlerinde işe alınacaklarda aranan şartlar yukarıda yer verildiği üzere Usul ve Esaslar’da düzenlenirken işe alım usulü ile ilgili olarak ise kamu kurum ve kuruluşlarına, iş kanunları hükümlerine göre çalıştırılmak üzere, sürekli veya geçici işçi alınmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla çıkarılan Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’te mahalli idare şirketleri ile ilgili bazı düzenlemelere yer verilmiştir.

Yönetmeliğin; “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; il özel idareleri, belediyeler, bunların kurdukları veya üye oldukları mahallî idare birlikleri ile bağlı kuruluşları, müessese ve işletmelerinin sürekli veya geçici işçi alımlarının Yönetmelik hükümlerinin kapsamı içerisinde olduğu, bununla birlikte Yönetmelik hükümlerinin il özel idarelerinin, belediyelerin ve bunların kurdukları veya üye oldukları mahallî idare birlikleri ile bağlı kuruluşlarının Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurdukları şirketler ile kooperatifler için uygulanmayacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

Yönetmelik düzenlemesinde mahalli idare şirketlerinin işçi alımları Yönetmelik kapsamı dışında tutulmakla birlikte işe alım süreci ile ilgili bazı yükümlülüklere yer verilmiştir.

Mahalli idare şirketlerinin işçi alımı sürecinde, işçi alım ilanlarını İŞKUR’a bildirilmesi, bu ilanların İŞKUR’un internet sitesinde ve ilgili kamu kurum ve kuruluşunca uygun görülen iletişim araçları ile kamuoyuna duyurulması ve kamu kurum ve kuruluşlarının işçi alımının adil ve şeffaf bir şekilde yapılmasını sağlayacak diğer tedbirleri alması gerekmektedir. Kamu kurum ve kuruluşlarının işçi alımını adil ve şeffaf bir şekilde yapılması için hangi tedbirleri alması gerektiği ile ilgili olarak ise açık bir düzenleme bulunmamaktadır.

Mahalli idare şirketlerinin Yönetmelik hükümlerine tabi olmamasının bir neticesi olarak; Yönetmeliğin “Taleplerin Kurum tarafından karşılanma esasları” başlıklı 10’uncu maddesindeki, önlisans ve lisans düzeyindeki işçi taleplerinin KPSS puanıyla, aynı eğitim düzeyindeki engelli işçi taleplerinin EKPSS puanıyla, ortaöğretim ve daha alt eğitim düzeyindeki işçi talepleri ile temizlik hizmetlerinde, güvenlik ve koruma hizmetlerinde, bakım ve onarım hizmetlerinde, eğitim şartı aranmaksızın kömür ve maden işletmelerinin yeraltı işlerinde çalıştırılacaklara ilişkin taleplere gönderilecek adayların ise noter huzurunda çekilecek kura ile belirlenmesi;

“Duyuru” başlıklı 16’ncı maddesindeki, sınav gün, saat ve yeri ile sınava katılmaya hak kazanan adayların, kamu kurum ve kuruluşunun internet sitesinde duyurulması;

“Sınav ve işe alım süreci” başlıklı 17’nci maddesindeki, kamu kurum ve kuruluşlarının işe yerleştirilecek kişileri, Kurum tarafından gönderilen listelerdeki adaylar arasında yazılı veya sözlü yöntemlerden biri veya ikisi kullanılarak, meslekî bilgi ve becerilere ilişkin konulardan yapacağı sınav ile belirlemesi, ancak temizlik hizmetleri, güvenlik ve koruma hizmetleri, bakım ve onarım hizmetleri için yapılacak alımlarda kura sonrası sadece sözlü yöntem kullanılarak sınav yapılması;

“Sınav sonuçlarının ve yerleştirmelerin Kuruma bildirilmesi” başlıklı 22’nci maddesindeki, kamu kurum ve kuruluşlarının, sınavı asıl ve yedek olarak kazananlar ile başarısız olanları ve varsa sınava katılmayanları, sınav sonucunun açıklanmasını izleyen beş gün içinde liste hâlinde Kuruma bildirmesi şeklindeki usullere uygun olarak hareket etme gibi bir yükümlülükleri bulunmamaktadır.

Mevcut durumda mahalli idare şirketleri, işçi alım ilanını İŞKUR aracılığıyla yayınlamak dışında, işçi alımının adil ve şeffaf bir şekilde yapılması düzenlemesi somut kriterlere bağlanmadığı için işe alım sürecinin nasıl işletileceği konusunda oldukça serbest bir şekilde hareket edebilme imkanına sahiptir.

Kamu kaynaklarının etkili ve verimli kullanılması, yerel hizmetlerin dengeli dağılımının temin edilmesi, belediyeler tarafından sunulan hizmetlerde kalitenin artırılması, ihtiyaç duyulan nitelik, unvan ve sayıda personel istihdamının sağlanması amacıyla 22/02/2007 tarih ve 26442 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik hükümleri mahalli idare şirketlerini kapsamamakla birlikte, belediyeler ve bağlı kuruluşları ile belediye ve il özel idarelerinin üye oldukları mahalli idare birliklerinde istihdam edilen memur, sözleşmeli personel, sürekli işçi ve geçici iş pozisyonlarında çalıştırılanları kapsamaktadır.

Mahalli idare şirketlerinde personel alımı süreci yukarıda anlatıldığı şekilde esnek bir şekilde işlerken, mahalli idarelerin kendi tüzel kişiliği içerisinde istihdam edecekleri personelin istihdam süreci mahalli idarelerin hukuki durumları ve hizmet özelliklerine göre sıkı şart ve koşullara bağlanmıştır.

Yönetmelikte yer verilen düzenlemelere göre, mahalli idareler kendi tüzel kişiliği içerisinde Yönetmeliğin ekli cetvellerde alt gruplar için unvan ve sayı itibarıyla tespit edilenler dışında kadro kullanamamaktadır.

Ayrıca Yönetmeliğin ekinde yer alan unvan, personel grubu ve sayı itibarıyla alt gruplar için belirlenen memur ve sürekli işçi kadro toplamının aşılmaması şartı bulunmaktadır.

14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memur kadroları ile sürekli işçi kadrolarının bu Yönetmeliğe uygun olarak Meclis tarafından ihdas edilmesi gerekmektedir.

Yönetmelik kapsamında yer alan mahalli idareler memur, sürekli işçi, sözleşmeli personel, geçici işçi kadro ve pozisyonları ile diğer statülerde istihdam ettikleri personele ilişkin bilgileri Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğüne bildirmekle yükümlü tutulmuşlardır.”

Bakanlığın yazısında;

Haftalık çalışma süresinin haftada en çok 45 saat olduğu,

Aksi kararlaştırılmamışsa bu sürenin haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanacağı,

45 saatlik çalışma süresinin günde 11 saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabileceği belirtiliyor.

İşte O Yazı 

T.C.

ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI

YEREL YÖNETİMLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

Sayı : E-53773008-622.02-2264091

Tarih: 25.11. 2021

Konu : 4857 sayılı Kanuna tabi işçilerin mesai saatleri hakkında.

BELEDİYE BAŞKANLIĞINA

İlgi : ….tarihli ve ….. sayılı yazınız.

Belediyenizde çalışmakta olan 4857 sayılı İş Kanununa tabi işçileri ile Belediyeniz bünyesinde faaliyet gösteren …………… Anonim Şirketinde çalışan işçilerin mesai saatlerine ilişkin ilgi yazı incelenmiştir.

Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/D maddesinde, “(A), (B) ve (C) fıkralarında belirtilenler dışında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir. Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz.” hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan, 27.6.1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 24 üncü maddesinde, “İl özel idareleri ve belediyeler ile bağlı kuruluşlarında ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinde, birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketlerde 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuat hükümleri uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar; bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde hizmet alım sözleşmesini yapan idareye veya şirkete, ek 20 nci madde kapsamındaki şirketlerinde işçi statüsünde çalıştırılmak üzere yazılı olarak başvurabilirler….

Sınavlarda başarılı olanlar, varsa bu fıkranın (c) bendinde öngörülen davalardan feragat ettiklerini tevsik eden belgeyi ve/veya icra takibine konu alacaktan feragat ettiğine dair icra müdürlüğünden alınacak belgeyi ibraz etmek, bu fıkranın (ç) bendinde öngörülen sulh sözleşmesini ibraz etmek ve aynı fıkrada öngörülen şartları taşımaya devam etmek kaydıyla, sınav sonuçlarının kesinleşmesini müteakip, ek 20 nci madde kapsamındaki şirketlerinde işçi statüsünde topluca işe başlatılır…” hükmü yer almaktadır.

Görüldüğü üzere, belediyeler ile bağlı kuruluşları, belediyelerin üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarının doğrudan doğruya veya dolaylı olarak birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketlerde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı suretiyle çalışanların 375 sayılı KHK çerçevesinde kurulacak şirketlerde işçi statüsünde istihdam edilecektir.

375 sayılı KHK’daki özel hükümler ile 28.04.2018 tarihli ve 30405 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 09.04.2018 tarihli ve 2018/11608 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki “İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Karar”da belirtilen hususlara riayet edilmek kaydıyla, bu personel hakkında 22.5.2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerinin uygulanacağı açıktır.

4857 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde, “Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir. İşveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddî olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir…” hükmü, 63 üncü maddesinde, “Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır. (Ek cümle: 10/9/2014-6552/7 md.; Değişik cümle: 4/4/2015-6645/36 md.) Yer altı maden işlerinde çalışan işçilerin çalışma süresi; günde en çok yedi buçuk, haftada en çok otuz yedi buçuk saattir.

Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz.

Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir. (Ek cümle: 6/5/2016-6715/3 md.) Turizm sektöründe dört aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz; denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile altı aya kadar artırılabilir.

Çalışma sürelerinin yukarıdaki esaslar çerçevesinde uygulama şekilleri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir düzenlenir.” hükmü yönetmelikle yer almaktadır.

06.04.2004 tarihli ve 25425 tarihli ve 25425 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği ile çalışma sürelerinin uygulanmasına ilişkin esaslar düzlenmiştir.

Ayrıca, 06.04.2004 tarihli ve 25425 tarihli ve 25425 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma Ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği ile ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle 4857 sayılı Kanunun 63 üncü maddesinde belirtilen haftalık normal çalışma süresinin dışında yapılacak fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışmaya ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.

Bilgilerini rica ederim.

Bakanlığın E-14399437-622.02-2915284 sayı, 09/02/ 2022 tarih ve ‘Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımı‘ konulu görüş yazısında, bu alanda yaşanabilecek kafa karışıklığı açıklığa kavuşturuldu.

Bakanlığın yazısında özetle şöyle denildi:

–          İl özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerini 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22 nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle, doğrudan doğruya veya dolaylı olarak, birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait şirketlere, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebileceği,

–          Belediye veya bağlı kuruluşlarından birinin sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketlerden aynı belediye veya bağlı kuruluşlarının doğrudan hizmet alımı yapabileceği, bir belediye veya bağlı kuruluşun başka bir belediye veya bağlı kuruluşun sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketlerden personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yapamayacağı,

–          Belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bunlara ait şirketlerin, mahalli idare ve şirket bütçelerinden personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı veya niteliği itibarıyla bu sonucu doğuracak şekilde alım yapamayacağı ve buna imkân sağlayan diğer mevzuat hükümlerinin uygulanmayacağı değerlendirilmektedir.