Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğü’nden alınan 13.09.2023 tarihli ve 2458737 sayılı yazıda;

İlgili maddenin gerekçesinde belirtildiği gibi söz konusu prim teşvikinin getiriliş amacının 5510 sayılı Kanuna eklenen geçici 95. madde uyarınca 08.09.1999 tarihinden önce sigortalı olarak çalışmaya başlamış olanlardan ilgili mevzuatı uyarınca yaş şartına bakılmaksızın yaşlılık aylığı bağlanması sebebiyle ortaya çıkabilecek istihdam kaybının önüne geçmek olduğunun açıkça ifade edildiği, söz konusu sigorta prim teşvikinin kapsamının aynı maddenin birinci fıkrası uyarınca yaşlılık aylığı bağlananlar ile sınırlı olduğu, 08.09.1999 tarihi ve öncesinde sigortalı olarak çalışmaya başlayıp ilgili mevzuatında öngörülen yaş şartını tamamladıktan sonra yaşlılık aylığı bağlanmış olanların mezkur teşvikten yararlandırılmalarına imkân bulunmadığı belirtilmiştir.

Sonuç olarak; 5 puanlık sigorta prim teşvikinin yalnızca yaş şartına bakılmaksızın  EYT kapsamında emekli olanlar ile sınırlı olduğuna, 08.09.1999 tarihi ve öncesinde sigortalı olanlar ve yaş şartını sağlayan diğer emekliler için söz konusu teşvikten yararlanılmasına ise imkân bulunmadığına açıklık getirilmiştir.

İlgili yazıya aşağıdan ulaşabilirsiniz;

Peki yemek ve yol ücretleri nasıl hesaplanmalıdır?

Yemek ve yol ücretlerinin kişinin gelip gelmediğine bakılmaksızın ay üzerinden mi hesaplanacağı; yoksa kişinin fiili çalışmasına göre mi hesaplanacağı konusunda Yargıtay önemli bir karara imza attı.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2022/18837 E, 2023/861 Karar ve 18.01.2023 tarihli Kararında;

Dava konusu yol ve yemek ücreti alacaklarının hesabında, davacının fiilen çalıştığı günlerin dikkate alınması gerektiği gözetilmeden aylık otuz gün üzerinden ( izin, rapor günleri ve hafta tatilleri dışlanmaksızın) yapılan hesaplamaya itibar edilerek hüküm kurulması da hatalı olduğundan bozmayı gerektirmiştir.

Sonuç olarak; milyonlarca işçiyi yakından ilgilendiren bir karara imza atan Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, yol ve yemek ücreti alacaklarının hesabında, işçinin fiili çalıştığı günler esas alınarak hesaplama yapılması gerektiğine hükmetti.

İşte O Karar;

T.C

YARGITAY

9. HUKUK DAİRESİ

Esas No: 2022/18837

Karar No: 2023/861

Tarihi: 18.01.2023

Yol ve Yemek Ücretinin İşçinin Fiilen Çalıştığı Günler Esas Alınarak Hesaplanacağı

DAVA: Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince24.10.2018 tarihli karar ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin 01.04.2021 tarihli kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Dicle Elektrik Dağıtım Anonim Şirketinde (DEDAŞ) 12.12.2010 tarihinde işe başladığını, davalı Kurum tarafından müvekkiline 200,00 TL yol, 300,00 TL yemek yardımı yapılacağı söylenmesine rağmen bu şekilde bir ödeme yapılmadığını, DEDAŞ’ın Diyarbakır İş Mahkemelerinde açılmış olan dava dosyalarına sunduğu 31.10.2012 tarihli ve 1333-9159 sayılı yazıda; ihale ile işçilere nakdi yemek yardımı yapıldığının ve servis tahsis edilmesi için de alt işveren şirketlere ödeme yapılmış olduğunun belirtildiğini, müvekkiline yol ve yemek ücreti adı altında bir ödeme yapılmadığını ileri sürerek yemek ve yol ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def’i ve husumet itirazında bulunarak yol ve yemek ücreti taleplerinin yasadan veya iş sözleşmesinden kaynaklı olmadığını, davacının yüklenici firmada çalıştığını, tüm sosyal haklardan ve ödemelerden yüklenici firmanın sorumlu olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile emsal dava dosyalarına da sunulan DEDAŞ Diyarbakır İl Müdürlüğünün 31.10.2012 ve 01.12.2015 tarihli yazılarında; yüklenici firma çalışanlarına yol ve yemek ücreti ödendiğine yönelik ifadenin bulunduğu, bu hususta bir işyeri uygulaması olduğunun kabul edilmesi gerektiği, Diyarbakır 2. İş Mahkemesinin 2018/431 Esas sayılı dosyasında bulunan 2009 yılı Haziran ayı tarihli idari şartnamede çalışan elemanlara yol ve yemek yardımı yapılacağına dair düzenleme bulunması, emsal dosyalara sunulan bazı ücret bordrolarından dönem dönem yol ve yemek yardımı yapıldığının anlaşılması, her ne kadar asıl işveren ile alt işveren arasında imzalanan sözleşmede işverene açıkça bu tür bir yükümlülük yüklendiği tespit edilememiş ise de aynı taleple açılan davaların kabul edilerek kesinleşmesi karşısında hukuki durumu aynı olan davacı ile ilgili farklı bir değerlendirme yapılmasının hukuk güvenliğini zedeleyeceği, davacının emsal yol ve yemek maliyetleri dikkate alınarak hazırlanan 07.03.2022 tarihli bilirkişi raporunda hesaplanan miktarda yol ve yemek yardımı alacağına hak kazandığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili; şartname ve sözleşmelerde yemek ve yol ücreti ödeneceğine dair yasal dayanak bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda tatiller, bayramlar ve izinlerin hesaplamadan dışlanmadığını, ıslaha karşı zamanaşımı def’inin dikkate alınmadığını, davacının alacaklarından sorumluluklarının bulunmadığını belirterek ve resen tespit edilecek nedenlerle İlk Derece Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı tarafından emsal dosyalar kapsamında gönderilen 31.10.2012 tarihli yazı ile davalı tarafından alt işverene yazılan 01.12.2015 tarihli yazı incelendiğinde; davalı asıl işverenin yol ve yemek ücreti borcunun varlığını kabul ettiği, davacının yol ve yemek ücreti hakkı olup bu hakkın hukuki dayanağının davacı açısından üçüncü kişi yararına sözleşme niteliği taşıyan davalı ile alt işverenler arasındaki hizmet alım sözleşmeleri olduğu, arıza, bakım ve onarım işinin verilmesi nedeniyle davalı ile yükleniciler arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğu buna göre davalının 4857 sayılı İş Kanunu‘nun (4857 sayılı Kanun) 2 nci maddesi gereğince sorumlu olduğunun tespitinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; istinafa başvuru dilekçesinde belirttiği sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; yol ve yemek yardımı alacaklarının ispatı ile davalının bu alacak kalemlerinden sorumluluğuna ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu‘nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi.

2. 4857 sayılı Kanun’un “Ücret ve ücretin ödenmesi” kenar başlıklı 32 nci maddesinin sekizinci fıkrası şöyledir:

“Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır.”

3. Dairemizin 08.11.2022 tarihli ve 2022/14443 Esas, 2022/14493 Karar sayılı ilâmında zamanaşımı konusunda belirlenen ilkeler şu şekilde ifade edilmiştir.

“… Taraflar arasındaki uyuşmazlık işçilik alacaklarının zamanaşımına uğrayıp uğramadığı, ıslaha karşı ileri sürülen zamanaşımı def’inin değerlendirilmesi gerekip gerekmediği konusundadır.

Zamanaşımı, alacak hakkının belli bir süre kullanılmaması yüzünden dava edilebilme niteliğinden yoksun kalmasını ifade eder. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere zamanaşımı, alacak hakkını sona erdirmeyip sadece onu eksik bir borç hâline dönüştürür ve alacağın dava edilebilme özelliğini ortadan kaldırır.

Bu itibarla zamanaşımı savunması ileri sürüldüğünde, eğer savunma gerçekleşirse hakkın dava edilebilme niteliği ortadan kalkacağından, artık mahkemenin işin esasına girip onu incelemesi mümkün değildir.

Uygulamada, fazlaya ilişkin hakların saklı tutulması, dava açma tekniği bakımından, tümü ihlal ya da inkâr olunan hakkın ancak bir bölümünün dava edilmesi, diğer bölümüne ait dava ve talep hakkının bazı sebeplerle geleceğe bırakılması anlamına gelir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca benimsenmiş ilkeye göre, kısmi davada fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmuş olması, saklı tutulan kesim için zamanaşımını kesmez; zamanaşımı, alacağın yalnız kısmi dava konusu yapılan miktar için kesilir. …”

3. Değerlendirme

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dava kısmi dava olarak açılmış olup davalı işverence süresi içerisinde ıslaha karşı zamanaşımı def’inde bulunulmuştur. Şu hâlde İlgili Hukuk kısmının (3) numaralı paragrafında açıklanan ilkelere göre ıslaha karşı ileri sürülen zamanaşımı def’i değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi yerine bu def’i dikkate alınmadan hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

3. Diğer yandan dava konusu yol ve yemek ücreti alacaklarının hesabında, davacının fiilen çalıştığı günlerin dikkate alınması gerektiği gözetilmeden aylık otuz gün üzerinden (izin, rapor günleri ve hafta tatilleri dışlanmaksızın) yapılan hesaplamaya itibar edilerek hüküm kurulması da hatalı olduğundan bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 18.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

2023 Yılı Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Protokolün imza altına alınmış tam metni aşağıda bilgilerinize sunulmuştur.

360 BİN İŞÇİYE YÜZDE 107 ZAM

2023-2024 yılları için geçerli olacak toplu iş sözleşmesi çerçevesi ile refah payı dahil ücretlerde yüzde 45 zam yapılırken en düşük kamu işçisinin ücreti 15 bin lira oldu. Yaklaşık 360 bin işçiyi kapsayan en düşük ücrete ise yaklaşık yüzde 107 zam yapıldı.

Brüt ücret 21 bin 750 liraya çıkarken en düşük net ücret de 18 bin 500 lira ile 20 bin 500 lira arasında değişecek. Birinci altı ay için refah payı dahil yüzde 45 zam yapılacak. İkinci 6 ay için yüzde 15 zam ve enflasyon farkı, 3 ve 4. aylar için yüzde 10 ve enflasyon farkı olacak.

ATALAY: FARKLAR DA YATACAK

Türk-İş Genel Başkanı Ergün Atalay, “sendikalar tarihinde ilk defa ne talep ettiysek aldık” derken işçilerin sosyal haklarında da 2-2.5 puan iyileşme sağlandığını söyledi.

Atalay, “İçimize sinen bir sözleşme oldu. Gece zammı, vardiya, prim de var. Bazı sendikalara özel düzenlemeler, ek protokoller yapılıyor. En düşük ücrette yüzde 107 artış olurken, diğer maaşlarda da artış yüzde 47’yi bulacak. Bazı işyerlerimiz bu ay zam alacak. Mayıs ayında yansıyan da yansımayan da olacak. Ocak ayında başlayanlar 4-5 aylık fark alacak. Mart ayında başlayanlar ikramiye varsa 3 aylık, yoksa 2 aylık fark alacak” dedi

DENGE ÖDENEĞİ 3625 LİRA

Kamuda çalışan işçilere denge ödeneği olarak 3625 lira ödeme yapılacak, gece zammı da yüzde 8 uygulanacak. Böylece gece çalışanlar ücretlerini yüzde 8 zamlı alacak. Fazla çalışma ücretlerinde ise yüzde 70 artışa gidildi. Yılda iki defa çıplak yevmiye (bordro üzerindeki asıl ücret) ödenecek.

Yüzdelik prim almayan işyerlerinde yüzde 4, yüzde 5, yüzde 6 risk primi uygulanacak. Bu primlerin aşağısı bu yüzdelere tamamlanacak. Diğer sosyal yardımlara yüzde 45 zam eklenecek. İşçiler de memurlar gibi toplu sözleşme ikramiyesi alabilecek.

Doğum, ölüm, evlenme ve yol yardımları, giyim yardımı, prim, tazminat, yemek gibi ödemeler de artacak. Sözleşmesi 1 Ocak 2023’te başlayan 4 aylık farkını alacak. İşe başlama tarihine göre farklar hesaba yatacak.

TOPLU SÖZLEŞME İKRAMİYESİ

Sendika üyesi olup aylık ya da ücretlerinden sendika aidatı kesilen kamu görevlileri için yapılmakta olan toplu sözleşme ikramiyesi yılda 4 defa üç ayda bir veriliyor. Ocak, nisan, temmuz ve ekim aylarında ödeme yapılıyor.

Toplu sözleşme ikramiyesinin verilmesindeki amaç sendika üyesi olan kamu görevlilerinden kesilen toplu sözleşme ikramiyelerinin işveren tarafından kesilmesi olup bu yıl için ödenen tutar 400 liraya çıktı. Taşerondan kadroya geçen işçiler de toplu sözleşme ikramiyesi alabilecek.

.

Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Anlaşma Protokolü’nün diğer maddelerinin prosedürü tamamlandıkça kamuoyunun bilgisine sunulacaktır.

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Başkanlar Kurulu, 2018’de taşeron işçilerin feragat dilekçesi alınarak sürekli işçi kadrosuna alınması nedeniyle, bu kişilerin sözleşmelerinin feshinde ve emekliliklerinde ihbar ve kıdem tazminatı ile yıllık izin alacaklarının nasıl hesaplanması gerektiği konusunda farklı kararlar bulunması nedeniyle Yargıtay’dan uyuşmazlığın giderilmesini istedi.

İstemde, Ankara ve Samsun’daki bölge adliye mahkemesi dairelerinin konuyla ilgili açılan davalarda taşeron çalışma dönemini kabul ederek tazminat ve izin alacaklarının hesaplanması, Bursa’daki ilgili dairenin ise aksi yönde karar verdiği, uyuşmazlığa konu davaların miktarları nedeniyle temyiz edilemez olduğundan kararların Yargıtay’a gitmeden kesinleştiği ifade edildi.

İstemi inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, oy birliğiyle, kamu kurum ve kuruluşlarınca işçiye ödenecek ihbar ve kıdem tazminatı ile yıllık izin alacağı bakımından taşeronluk döneminin de dikkate alınması gerektiğine hükmetti.

Kararın gerekçesinden

Dairenin kararında, 2018’de 696 sayılı KHK ile 375 sayılı KHK’ya eklenen geçici 23 ve 24’üncü maddeler kapsamında hizmet alımı sözleşmesiyle yükleniciler tarafından çalıştırılan işçilerin, açtıkları dava ile icra takiplerinden feragat ettiklerine dair dilekçe vermeleri halinde sürekli işçi kadrosuna alındığı anımsatıldı.
Anılan yasal düzenlemeyle, alt işveren işçilerinin sürekli işçi kadrosuna geçirildikleri belirtilen kararda, “Bu geçiş sırasında iş sözleşmelerinin feshedilmediği anlaşılmaktadır. Esasen 375 sayılı KHK uyarınca sürekli işçi kadrosuna geçirilen işçiler bakımından alt işveren ile asıl işveren arasında kanun hükmüne dayalı bir devir işlemi bulunduğunun kabulü gerekir.” değerlendirmesi yapıldı.

“İş sözleşmesinin feshinden söz edilemeyeceğinden, işçinin feshe bağlı alacaklar olan kıdem ve ihbar tazminatı ile sözleşmenin sona ermesine bağlı yıllık izin ücreti hakkının doğması mümkün değildir” hükmüne yer verilen kararda, verilen feragat dilekçelerinin kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ücreti alacakları bakımından hüküm ifade etmediği ve ‘doğmamış haktan feragat edilemeyeceği’ kaydedildi.

Açıklanan nedenlerle, tazminat ve izin alacaklarını hesaplamada taşeron dönemdeki hakların da hesaplanması gerektiğine işaret edilen kararda, şu ifadelere yer verildi:

“Davacıların sürekli işçi kadrosuna geçmeden önce 375 sayılı KHK’nin 23 ve 24’üncü maddelerinde belirtilen kamu kurum ve kuruluşlarındaki çalışmalarının sürekli işçi kadrosuna geçtikten sonraki çalışmaları ile birlikte değerlendirilmesi ve sözleşmenin sona ermesine bağlı haklar bakımından önceki dönem çalışma süresi de dikkate alınarak çalışma süresinin belirlenmesi gerekmektedir.“

Kamu Koordinasyon Kurulu’nu bir ay önce kurduklarını anımsatan Atalay, şöyle devam etti:

“Üçüncü toplantıyı arkadaşlarımız bu hafta yaptı. Tabii bunun kadar önemli olan bir konu da taşeronlarla ilgili bir çözüm bulmamız gerekiyor. Hükümetin 2019 yılında 696 sayılı KHK ile kadroya geçenlerle ilgili bize bir sözü var. KİT’ler başta olmak üzere ülke gündeminden taşeron lafını kaldırmamız gerekiyor. Türk-İş’in talebi ve sendikaların talebi budur.”

Taşeron ve geçici işçi konusunun bu dönemde çözülmesi gerektiğine değinen Atalay, “696 sayılı KHK ile ilgili emekliliği dolanların meselesi var. Onunla ilgili de tamam dediler. Tayinlerle, eş durumuyla ilgili talebimizi de Bakan Beye bir daha yineledik. Aile huzuru açısından bu meseleye bir çözüm bulmak gerekiyor. Çünkü bu sürdürülebilir bir iş değil. Bunlarla ilgili her gün talepler geliyor” ifadesini kullandı.

Atalay, komisyonun iyileştirme, refah payı ve 2023 zammını birlikte çalışacağını belirterek, “Önümüzdeki günlerde de bu maddelerin dışında 2023 için zam talebimizi kamuoyuna açıklarız. Asgari ücretin biraz üzerinde ücretle 10-15 senedir kendi mesleklerinde uzman olan kurumlarda çalışan milyonlarca insan var. Onların ikramiyeleri, sosyal hakları var. Asgari ücretlinin öyle bir şeyi yok. Ne gerekiyorsa kararına bizim komisyon Hak-İş ile beraber oturup karar verecekler. Çözeceğimize inanıyorum. İnşallah toplumun beklentisini karşılayacak güzel bir rakam alırız” dedi.

Konfederasyon Genel Merkezinde TÜRK-İŞ Genel Başkanı Ergün ATALAY’ın açılış konuşmasıyla başlayan toplantıya, Kurul başkanlığını yürüten TÜRK-İŞ Genel Mali Sekreter Ramazan AĞAR ve Genel Teşkilatlandırma Sekreteri Eyüp ALEMDAR ile üye sendikaların yöneticileri katıldı. 

Tüm sendikaların görüş ve önerilerinin dinlendiği toplantıda; taban ücret, zam oranı, refah payı, kamudaki taşeron işçiler ve geçici işçilerin durumu ile sosyal haklar konuları masaya yatırıldı.

Kamuda üyesi bulunan TÜRK-İŞ’e bağlı 15 sendikanın yetki tespit süreçlerini tamamlamasının ardından  yaklaşık 700 bin işçinin 2023-2025 dönemindeki ücret zammı ve sosyal hakları içeren talepleri oluşturulacak. Taleplerin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na sunulmasıyla Çerçeve Protokol kapsamında pazarlık süreci başlayacak.

TÜRK-İŞ ve Hükümet arasında yapılan görüşmeler sonrası “Kamu Kesimi Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Anlaşma Protokolü” imzalanmakta ve toplu iş sözleşmeleri bu doğrultuda sonuçlanmaktadır.

“Fen İşleri Müdürlüğünde çalışmakta iken emekli olan işçiye kullanılmayan yıllık izin ücretinin fazla ödenmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede;

4857 sayılı İş Kanunu’nun “ Sözleşmenin Sona Ermesinde İzin Ücreti” başlıklı 59’uncu maddesinde; iş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği ifade edilmiştir.

Buna göre; emekli olan işçinin kullanılmamış yıllık izin ücretinin, ilgili kesintiler yapıldıktan sonra mevzuat çerçevesinde ödenmesi gerekmektedir.

Yapılan incelemede, kullanılmamış yıllık izin ücret ödemesinde yanlış hesaplama sonucunda 31.449,03 TL ödenmesi gerekirken 50.900,64 TL ödenerek 19.451,61 TL kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüştür.” denilmiştir.

Bilindiği üzere Kamu kurumlarında 4/d kapsamında çalışan sürekli işçilerin ve 696 sayılı KHK ile taşerondan kadroya geçen ve mahalli idare şirketlerinde taşeron olarak çalışan işçilerin, hak ettikleri yıllık izinlerinin tamamını takip eden yılda kullanmaları 4857 sayılı Kanunun ve ilgili mevzuat kapsamında yasal zorunluluk haline getirilmiştir.

Daha önceki haberlerimizde, bu konuya ilişkin olarak rutin Sayıştay denetimlerinde kamu kurumlarına işçilerin yıllık izinlerin biriktirilmemesi konusunda uyarılarda bulunduğunu ifade etmiştik. (İlgili haberler: Sayıştay’dan Yine Yıllık İzin Uyarısı, 30.09.2022; Sayıştay’dan Yıllık İzin Uyarısı, 28.01.2021)

Ancak halen birçok kamu kurumunda işçilerin geçmiş yıllardan biriken yıllık izinlerinin olduğu bilinmektedir. Bu durumda emekli olan ya da iş akdi sona eren işçilere kullanmadıkları yıllık izin ücretlerinin ödenmesi gerekmektedir.

En Son Alınan Zamlı Ücret Esas Alınmalı

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Sözleşmenin sona ermesinde izin ücreti” başlıklı 59’ncu maddesinde “İş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir.” denmiştir.

Sözleşmenin sona erdiği günde veya öncesinde kamu işçisinin maaşına zam gelmişse, ( asgari ücret artışı veya sendika zammı gibi) işçinin en son gelen zam neticesinde ortaya çıkan son günlük ücreti dikkate alınmalıdır.

Brüt Ücret mi? Net Ücret mi? Çıplak Ücret mi? Giydirilmiş Ücret mi?

Sayıştay kamu zararı kararına konu edilen husus da kullanılmayan yıllık izin ücretinin tespitinde hangi ücretin dikkate alınacağı konusunda verilmiştir.

Malum kamu kurumlarında toplu iş sözleşmelerinden gelen çeşitli çeşitli mali haklar da göz önüne alındığında günlük ücretin tespitinde zorluk çekilmektedir. Zira işçi alacaklarına yönelik hesaplamalarda Brüt Ücret, Net Ücret, Çıplak Ücret, Giydirilmiş Ücret gibi kavramlar soru işareti yaratmaktadır.

Kamu işçilerinin kullanılmayan yıllık izin ücretinin hesabında, Günlük Çıplak Ücret (Asıl Ücret) dikkate alınır. Çıplak ücret, İş Kanunu’nun 50’nci maddesinde belirtildiği üzere fazla mesai ücretleri, primler ve sosyal yardımların hesaba katılmadığı ücrettir.

Dolayısıyla fazla mesai ücretleri ve Toplu İş Sözleşmesi ile elden edilen sosyal yardımlar (çocuk yardımı, yemek yardımı, yol yardımı, yakacak yardımı…. vs.) günlük çıplak ücret hesabına katılmaz.

Kamuda işçi maaşları, “brüt ücret” üzerinden ödendiği için günlük çıplak ücretin brüt tutarı ile kullanılmayan toplam yıllık izin gün sayısı çarpılır ve tutardan SGK primleri, Gelir vergisi ve Damga vergisi kesintileri düşüldükten sonra kalan net tutarı işçiye ödenir.

Başta karayolları, demiryolları, il özel idareleri, elektrik üretim santralleri, kömür işletmeleri olmak üzere bakanlıklar, üniversiteler, hastanelerin de aralarında olduğu kamu kurum ve kuruluşlarındaki 700 binden fazla işçiyi ilgilendiren 2023 Yılı Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Protokolü için TÜRK-İŞ hazırlıklarını sürdürüyor.

TÜRK-İŞ Genel Mali Sekreteri ve YOL-İŞ Sendikası Genel Başkanı Ramazan Ağar başkanlığında, Konfederasyon bünyesinde kurulan komisyon, Çerçeve Protokole dair talepleri belirlemek için 17 Ocak’ta toplanacak.

Genel Başkan Ergün Atalay’ın da katılacağı toplantıyla kamu işçisinin 2023-2025 dönemindeki ücret zammını ve sosyal haklarını içeren talepleri belirleyecek olan TÜRK-İŞ, hazırlayacağı taslak metni Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına sunacak.

Genel Mali Sekreter Ağar, önceki dönemlerde yaklaşık 200 bin civarında işçiyi ilgilendiren görüşmelerin, taşeron sisteminden kamuda kadroya geçenlerin de dahil olmasıyla 700 binden fazla kişiyi ilgilendirdiğini söyledi.

Kamu işçilerinin, ücret artışı başta olmak üzere çözüm bekleyen birçok talebinin bulunduğunu belirten Ağar, şöyle konuştu:

“Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Protokolü görüşmelerinde, tüm bu taleplerimize karşılık arayacağız. 2021’de imzaladığımız protokol kapsamındaki sözleşmelerin bir bölümünün süresi bu ay, geri kalanları ise mart ayında bitiyor. Hayat pahalılığının arttığı ve yüksek enflasyonun alım gücünü düşürdüğü bugünlerde, anlaşmanın bir an evvel uzlaşıyla imzalanmasını istiyoruz. Bu kapsamda TÜRK-İŞ olarak çalışmalarımızı, bu hafta içerisinde sonuçlandıracağız. Ardından mali ve sosyal hakları içeren taleplerimizi en kısa sürede Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına sunup pazarlık sürecini başlatacağız.”

Bu doğrultuda, kamu işçilerini ilgilendiren 2023 Yılı Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Protokolü, memurların toplu sözleşmesi başta olmak üzere özel sektörde imzalanacak toplu iş sözleşmelerin çerçevelerini belirlemesi açısından da önem taşıyor.

Yeni dönemde imzalanacak Kamu Toplu İş Sözleşmesi Çerçeve Protokolü hazırlıklarının konfederasyonun gündeminde olduğu aktarılan açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

“HAK-İŞ, Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Protokolünün temsil ettiğimiz kamu işçilerinin beklenti ve sorunlarını çözecek şekilde olması için çalışmalarını kapsamlı yürütüyor. Bu çerçevede, HAK-İŞ Yönetim Kurulu kararıyla 2023-2024 dönemi Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Anlaşma Protokolü hazırlıklarına başlanmıştır. Hazırlık çalışmalarının tamamlanmasının ardından Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Protokolünün bir an önce imzalanabilmesi amacıyla oluşturulacak taslak çalışmamız, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve TÜHİS yetkilileri ile paylaşılacaktır.”

Açıklamada, süreci yönetmek ve yürütmek amacıyla HAK-İŞ Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Koordinasyon Kurulunun oluşturulduğu kaydedildi.