KDK’nın kararına konu olan olay şöyle gelişti:

Etimesgut Hastanesi Başhekimliği emrinde sürekli işçi olarak görev yapan ve daha önce de hakkında idari disiplin soruşturması yapılan işçi, 696 sayılı KHK ile sürekli işçi kadrosuna geçen işçilerle imzalanan işçi sözleşmesinin Ek-1 Disiplin Ceza Cetveli’nin 33. Maddesi gereği 3 yevmiye cezası ile cezalandırıldı.

Ancak disiplin amiri bu cezayı uygulamayıp işçiye ihtar cezası verdi.

İhtar cezasına itiraz etmeyen işçi, yaklaşık 1 ay sonra incelemenin yenilenmesini talep etti.

Yeniden yapılan idari disiplin soruşturmasında, işçinin işlediği fiilin sabit olduğu belirlenip bu defa Disiplin Ceza Cetveli 33. Maddesi gereği 3 yevmiye kesme cezası verildi.

İşçinin itirazı üzerine konu Kamu Denetçiliği Kurumu’nun önüne geldi.

Mevzuatı inceleyen KDK, şu karara vardı:  

“Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, çalışmakta olduğu Etimesgut Hastanesinde baskı ve haksızlıklara maruz kaldığını, sağlık durumunun da bu nedenle bozulduğunu belirterek verilen hakkında verilen disiplin cezasının iptal edilmesini talep etmektedir.

Başvuru konusu olayda, sürekli işçi kadrosunda hasta kayıt memuru olarak çalışmakta olan başvuranın, acile kimlik veya resmi belgesi olmaksızın gelen hasta ve yakınının kaydını, olay esnasında üst amiri olduğu anlaşılan idari nöbetçi memurun şifahi talimatına rağmen almadığı ve hasta yakınını da nezaketle bilgilendirmediği görülmektedir. Başvuranın kayıt almaması üzerine hasta yakını Başhekimlik nezdinde işlemlerini tamamlayarak şikâyet etme hakkını kullanmış, bunun üzerine de başvuran için disiplin soruşturması açılmıştır. Yapılan soruşturma neticesinde de başvuran hakkında Sağlık Bakanlığı Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi’nin Ek-1 Disiplin Ceza Cetveli’nin 33 üncü maddesine göre işlem tesis edildiği görülmektedir.

Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, soruşturmacının hukuka ve hakkaniyete uygun şekilde belirlendiği, olaya ilişkin Başhekimlik katındakiler de dahil olmak üzere kamera kayıtlarının incelendiği, tüm tanıkların yazılı ifadelerinin alındığı, tanıklar ile başvuranın ifadeye ve savunmaya davet yazılarında bu davetin sebeplerinin açıkça belirtildiği ve bu itibarla başvuranın savunma hakkına da saygı gösterildiği, verilen disiplin cezasının da hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu belirlenmiştir.

Başvuran kendisine psikilojik tacizde (mobbing) bulunulduğunu belirtmekte ise de, Kurumumuza bu yönde bir bilgi veya belge sunulmamış olup Kurumumuzca da bu yönde bir tespit yapılamamıştır.

Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.”

Sonuç olarak KDK, disiplin ceza cetveline uygun olarak verilen yevmiye kesme cezasının mevzuata uygun olduğuna karar vererek işçinin itirazını reddetmiştir.

Ancak taşeron işçilerin 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçişleriyle birlikte mali ve sosyal hakları da süresi en son sona erecek olan Yüksek Hakem Kurulu kararlarına dayanılarak ilan edilen 12 Nisan 2018 tarihli Toplu İş Sözleşmesi ( TİS) ile belirlenmişti. Bu TİS ile işçilerin maaşlarına her 6 ayda bir yüzde 4 zam yapılması öngörülmüştü ve bu zamlar uygulanmaya devam ediliyor.

Aynı süreçte Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, işçilerin asgari ücretle olan bağlarının koptuğunu ve % fazlaların artık ödenmeyeceğini açıklamıştı.

Ancak işçiler, yüzde fazlaların ödenmesi konusunda pek çok dava açtılar.

Konu bir yandan da Kamu Denetçiliği Kurumuna (KDK) taşındı.

Gümüşhane İl Sağlık Müdürlüğü bünyesinde sürekli işçi kadrosunda görev yapan işçi, 696 sayılı KHK ile kadroya geçmeden önceki şirket döneminde ihale şartnamesinde yer alan asgari ücretin yüzdelik farklarının çalışanlara ödendiğini, kadroya geçtikten sonra Aile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının aldığı karar ile yüzdelik farklarını alamadıklarını, ihale şartnamesinde asgari ücretin %5 fazlası ödeme alırlarken sürekli işçi kadrosuna geçtiğinden dolayı bu hakkını kaybettiğini, konuyla ilgili olarak Öz Büro İş sendikası tarafından Ankara 35. İş Mahkemesinin 12/11/2019 tarihli ve … sayılı dosyası ile emsal dava açıldığını, çıkan kararda yüzdelik dilimlerin maaşa yansıtılması gerektiği yönünde karar verildiğini ifade ederek Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurdu.

İşçinin başvurusunu inceleyen ve ilgi kurumlardan görüş isteyen KDK, aşağıdaki gerekçelerle kadroya geçen işçilere yüzde fazlaların ödenemeyeceğine hükmetti.

Kamu Denetçiliği Kurumu’nun gerekçeleri şöyle:

– Başvuru, 696 sayılı KHK ile 375 sayılı KHK’ya eklenen Geçici 23’üncü maddesi kapsamında 02/04/2018 tarihi itibariyle Sağlık Bakanlığı’nın merkez ve taşra teşkilatında göreve başlayan başvuranın kadroya geçmeden önceki şirket döneminde ihale şartnamesinde yer alan asgari ücretin yüzdelik farkların kadroya geçilmesi ile ödenmemeye başladığı iddiası ile 01/01/2019 tarihinden itibaren alamadığı yüzdelik diliminin hesaplanarak yasal faiziyle beraber tarafına ödenmesi için gerekli incelemenin yapılması talebi hakkındadır.

– Bilindiği üzere, alt işveren işçilerinin kamuda istihdamına ilişkin çalışmalar tamamlanmış olup 696 sayılı KHK’nın 127 nci maddesiyle, 375 sayılı KHK’ya eklenen Geçici 23 ve Geçici 24 üncü maddelerinde belirtilen kamu kurum ve kuruluşlarında 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve diğer mevzuat hükümleri uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından çalıştırılanların sürekli işçi kadrolarına veya mahalli idare şirketlerinde işçi statüsüne geçirilmesine ilişkin hususlar düzenlenmiştir.

– Anılan KHK’nın 127 nci maddesiyle 375 sayılı KHK’ya eklenen Geçici 25 inci maddesinde, “Geçici 23. ve geçici 24. maddeler kapsamına giren hususlara ilişkin usul ve esaslar ile bu maddelerin uygulanmasında ortaya çıkacak tereddütleri giderecek idareler, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Hazine ve Maliye Bakanlığınca müştereken belirlenir.” hükmü öngörülmüş olup bu hükme dayanılarak hazırlanan, 8 numaralı paragrafta yer verilen 375 sayılı KHK’nın Geçici 23 ve Geçici 24 üncü maddelerinin Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar yayımlanmıştır. Anılan Tebliğde, kurumlar ve hizmet alımı sözleşmesi itibarıyla, hak sahipliği açısından kapsam, sürekli işçi kadrosuna geçirilme süreci, tespit komisyonu, inceleme kriterleri, ilan, tespit komisyonu kararına itiraz ve süresi, sınava girmeye hak kazananların belirlenmesi, sınavlara ilişkin hususlar, işçi kadrosuna geçirilme, ücret ve sosyal hakların belirlenmesi ile benzeri hususlar düzenlenmiş olup bu kapsamda, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca işlemler yürütülmüştür.

– Sürekli işçi kadrolarına geçirilen işçilerin ücret ile diğer mali ve sosyal haklarına ilişkin şartları, Yüksek Hakem Kurulunca karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesi hükümleri esas alınmak suretiyle belirlenmiş ve Aile, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca 12/04/2018 tarihinde ilan edilmiştir. Anılan Bakanlıkça ilan edilen hükümlerde, 01/01/2019- 30/06/2019 tarihleri arası ücret zammının, işçilerin 01/01/2019 tarihinde almakta oldukları günlük çıplak ücretlerine aynı tarihten itibaren %4 (yüzde dört) oranında zam yapılmak suretiyle belirleneceği öngörülmüştür.

– Diğer taraftan, 4857 sayılı İş Kanununun 39 uncu maddesinde, iş sözleşmesi ile çalışan ve bu Kanun kapsamında olan veya olmayan her türlü işçinin ekonomik ve sosyal durumlarının düzenlenmesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca Asgari Ücret Tespit Komisyonu aracılığı ile ücretlerin asgari sınırlarının en geç iki yılda bir belirleneceği düzenlenmiştir.

– Asgari Ücret Tespit Komisyonunun, 25/12/2018 tarihli, 2018/1 sayılı Kararı ile işçinin bir günlük normal çalışma karşılığı asgari ücreti 01/01/2019 – 31/12/2019 tarihleri arasında günlük 85.28 TL olarak tespit edilmiş olup, söz konusu Karar 27/12/2018 tarihli ve 30638 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.

– Asgari ücret, brüt olarak tespit edilip, kesintiler yapıldıktan sonra kalan miktar işçiye ödenmektedir. Ayrıca asgari ücret, kamu düzeni ile ilgili olup işçilere Asgari Ücret Tespit Komisyonunca belirlenen miktarın altında bir ücretin ödenmesi mümkün değildir. Nitekim, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 31/5/2006 tarihli, 2006/10-307 E., 2006/337 K. sayılı Kararı da bu yöndedir.

– Bu çerçevede, toplu iş sözleşmesinin ücret zammı maddesinde 01/01/2019 tarihindeki ücretlerine %4 (yüzde dört) oranında zam yapılacağı belirtildiğinden, günlük çıplak brüt ücretleri günlük 85.28 TL’nin altında kalan işçilerin ücretlerinin asgari ücret seviyesine yükseltilmesi ve bu miktarın üzerine Bakanlıkça ilan edilen toplu iş sözleşmesi hükümleri gereğince 01/01/2019 tarihinden geçerli olmak üzere %4 (yüzde dört) oranında zam yapılması gerekmektedir.

– Dolayısıyla, sürekli işçi statüsüne geçmiş olan başvuran ve onunla aynı statüde olan sürekli işçilerin özlük hakları, sosyal ve mali haklarına ilişkin hükümler 696 sayılı KHK’nın Geçici 23 üncü maddesi ile düzenlenmiştir. Söz konusu madde hükmü çerçevesinde, Yüksek Hakem Kurulu Kararı (Toplu İş Sözleşmesi hükümleri) ile sürekli işçilerin özlük hakları 31/10/2020 yılına kadar belirlenmiştir. Başvuran da taşeron şirket bünyesinde çalışmaktayken sürekli işçi statüsüne geçmeyi kabul etmiştir.

– İdareden temin edilen bilgilerden, 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçen işçilere, 01/01/2019 tarihinden geçerli olmak üzere günlük çıplak brüt ücretlere 85,28 TL’nin altında kalan işçi ücretlerinin asgari ücret seviyesine yükseltilerek, bu miktarın üzerine Toplu İş Sözleşmesi hükümleri gereğince %4 oranında zam uygulandığı, başvuranın brüt ücretinin de bu rakamın üstünde olduğu anlaşılmıştır. Kadroya geçmeden önce asgari ücretin %5’i gibi oranında fazla ücret alanlar, kadroya geçtikleri 02/04/2018 tarihi itibariyle bu orandaki artış miktarı üzerinden ücretlendirildiklerinden, mevcut ücretlerine 01/01/2019 tarihinden itibaren %4 oranında zam yapıldığı, başka bir ifadeyle bu kapsamdaki işçilerin ücretleri yeni asgari ücret üzerine kadroya geçmeden önce tabi oldukları ihale sözleşmesinde yer alan oranlar kadar arttırılarak uygulanmadığı anlaşılmıştır.

– Çalışanların özlük hakları ile sosyal ve mali hakları, ülkenin ekonomik ve mali olanakları, bütçe imkânları ve çalışanların talepleri dikkate alınarak belirlenmektedir. Anayasanın 55 inci maddesi, asgari ücretin tespitinde çalışanların geçim şartları ile ülkenin ekonomik durumunun da göz önünde bulundurulacağını; 65 inci maddesi, Devletin, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getireceğini düzenlemiştir.

– Başvuruya konu sürekli işçilerin toplu sözleşme hakkının 375 sayılı KHK’nın Geçici 23 üncü maddesinde nasıl uygulanacağı düzenlenmiş ve bu çerçevede hazırlanan Yüksek Hakem Kurulu kararı ile sürekli işçilerin ücretlerine 2019 yılından itibaren uygulanacak zam oranları belirlenmiştir. Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 51 inci maddesine göre Yüksek Hakem Kurulu kararları kesindir. Sürekli işçi kadrolarına geçirilen işçilere, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan toplu iş sözleşmesinin ücret ile diğer mali ve sosyal haklara ilişkin hükümleri 31/10/2020 tarihine kadar uygulanacaktır.

– Ayrıca 6 numaralı paragrafta yer verilen 375 sayılı KHK’nın Geçici 23 üncü maddesinde, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanların; söz konusu maddede belirtilen şartların yanı sıra, en son çalıştığı idare ile daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı iş sözleşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayı kabul ettiğini yazılı olarak beyan etmesi kaydıyla, sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılı olarak başvurabilecekleri ile sürekli işçi kadrolarına geçirileceklerin istihdam edilmesine esas hizmet alım sözleşmelerinin, geçiş işleminin yapıldığı tarih itibarıyla feshedilmiş sayılacağı düzenlenmiştir.

– Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Anayasanın 55 ve 65 inci maddeleri ile 375 sayılı KHK’nın Geçici 23 üncü maddesindeki düzenleme ile yukarıda belirtilen diğer ilke ve esaslar dikkate alındığında, yasama yetkisi kapsamında düzenlenen bir konuda, idarelerin aksine bir uygulama yapamayacağı, Devletin, sosyal ve ekonomik yükümlülüklerini mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirmekle yükümlü olduğu, sürekli işçilerin ücret ve diğer mali haklara ilişkin taleplerinin de bu ilke ve esaslar ile geçerli olan Yüksek Hakem Kurulu kararlarına göre belirlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Dolayısıyla başvuranın ücreti, İdare tarafından anılan düzenlemelere uygun bir şekilde belirlenmiş olup İdarenin işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı; bununla birlikte, 31/10/2020 tarihinde süresi dolacak olan Yüksek Hakem Kurulu kararı sonrasında, başvuranla benzer durumda olan sürekli işçilerin ücret zammı hususundaki talebinin, ülkenin mali kaynakları ile sosyal ve ekonomik koşulları da dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Kamu Denetçiliği Kurumu Kararına ulaşmak için tıklayınız