Bu kapsamda, muhtasar ve prim hizmet beyannamesi bildirimlerinde, ay içerisinde hiç çalışmayan, (0) gün (0) kazanç ile bildirimi yapılan sigortalılar için işverenlerce eksik çalışma nedenlerinden biri olan “07-Puantaj Kayıtları”nın seçilmesinin engellendiği duyurulmuştur.

SGK Duyurusuna aşağıdan ulaşabilirsiniz. 

“21) 6/2/2023 tarihinde Kahramanmaraş İlinde meydana gelen depremler nedeniyle Hazine ve Maliye Bakanlığınca 213 sayılı Kanunun 15 inci maddesi kapsamında mücbir sebep hali ilan edilen yerlerde;

a) Depremden, kendisi, eşi, çocuğu veya anne ve babası etkilenen hizmet erbabına, işverenler tarafından 6/2/2023 ila 31/7/2023 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) mevcut ücret, prim, ikramiye gibi ödemelerine ilave olarak yapılan ayni yardımlar ile toplam tutarı 50.000 Türk lirasını geçmeyen nakdi yardımlar 5510 sayılı Kanuna göre prime esas kazanca dâhil edilmez, …” hükmü yer almaktadır.

7440 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin yirmi birinci fıkrasının (a) bendine ilişkin uygulamanın usul ve esasları aşağıda açıklanmıştır.

Genelgeye göre, yapılan nakdi yardımların prime esas kazançtan istisna tutulabilmesi için;

a) 06/2/2023 ila 31/07/2023 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) yapılması,

b) Sigortalının kendisi, eşi, çocuğu veya anne ve babasının depremden etkilenmiş olması,

c) 06/2/2023 ila 31/07/2023 tarihleri arasında yapılan nakdi yardım tutarının toplamda 50.000 Türk lirasını aşmaması,

ç) Sigortalının mevcut prime esas kazancına ilave olarak yapılması, şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü

Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 97 nci maddesinin 7 nci fıkrasının (a) bendi, 11.11. 2022 tarihli ve 32010 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile ;
“ 7) İşverenlerce;
a) İşyerinde veya müştemilatında yemek verilmemesi şartıyla, yemek bedeli adı altında sigortalılara veya sigortalılar için üçüncü kişilere yapılan her türlü ödemelerin, günlük asgari ücretin Kurum Yönetim Kurulunca belirlenen oranının fiilen çalışılan gün sayısı ile çarpılması sonucunda bulunacak tutarı,
…
prime esas kazanca dahil edilmez.”
Şeklinde değiştirilmiştir.
Bu değişikliğe istinaden Kurumumuz Yönetim Kurulunca alınan 17.11.2022 tarihli ve 2022/323 sayılı Karar ile yemek bedeli adı altında sigortalılara veya sigortalılar için üçüncü kişilere yapılan her türlü ödemelerin, günlük brüt asgari ücretin yüzde 23,65’inin prime esas kazançtan istisna tutulmasına karar verilmiştir.

1.12.2022 ila 31.12.2022 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalıların prime esas kazançlarından istisna tutulacak yemek bedeli tutarı; 215,70 TL x % 23,65 = 51,01 TL (Günlük) olarak uygulanacaktır.

5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalıların 01.12.2022 tarihinden önceki prime esas kazançlarından istisna tutulacak yemek bedeli tutarının hesaplanmasında yönetmelik değişikliği öncesi mevzuat hükümleri uygulanarak işlem yapılacaktır.
Bilgi edinilmesini ve gereğini rica ederim.

Kamu Görevlilerinin Emeklilik Belgelerinin Hizmet Takip Programı Üzerinden Gönderilmesi

Bilindiği üzere, Kurumumuz sorumluluğunda kamu kurum ve kuruluşlarının kullanımına sunulan Hizmet Takip Programı (HİTAP) ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılan kamu görevlilerinin hizmet, intibak gibi bilgilerinin elektronik ortama aktarılması ve bu sigortalıların emeklilik işlemlerinin bu bilgiler ile elektronik ortamda gönderilen diğer bilgi ve belgeler esas alınarak gerçekleştirilmesi uygulamasına geçilmiştir.

Diğer taraftan, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin ek 6 ncı maddesinin on üçüncü fıkrası ile de Kurumumuz tarafından belirlenecek tarihten sonra kâğıt ortamında gönderilecek emeklilik bilgi ve belgelerine göre işlem yapılmayacağı hükme bağlanmıştır.

Ayrıca, 10.09. 2022 tarihli ve 31949 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 09.09.2022 tarihli ve 2022/14 sayılı “Kamu Görevlilerinin Emeklilik İşlemleri” konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile kamu görevlilerinin emeklilik belgelerinin HİTAP üzerinden gönderilmesine ilişkin esaslar belirlenmiştir.

Söz konusu Genelgeye göre, 5510 sayılı Kanunun 4/1-(c) bendi kapsamındaki sigortalıları çalıştıran kamu kurum ve kuruluşlarının, gerekli kurumsal ve teknik altyapı hazırlıklarını en geç iki ay içerisinde tamamlayarak personeline ait bilgileri HİTAP’a eksiksiz ve güncel biçimde aktarması, Kurumumuzca ayrıca talep edildiği durumlar hariç olmak üzere, anılan sigortalıların emeklilik işlemlerine ilişkin başvuru, onay ve diğer tüm bilgi ve belgelerin 15.11.2022 tarihinden itibaren posta yolu ile gönderim yapılmaksızın yalnızca HİTAP üzerinden Kurumumuza gönderilmesi ve ilgililerin emeklilik işlemlerinin de bu bilgi ve belgeler esas alınarak Kurumumuzca gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Buna göre, 15.11.2022 tarihinden itibaren 5510 sayılı Kanunun 4/1-(c) bendi kapsamında sigortalı sayılanların emeklilik işlemleri HİTAP’ta yer alan bilgiler ile anılan program üzerinden Kurumumuza gönderilen emekliye sevk onayı ve diğer emeklilik belgeleri esas alınarak gerçekleştirilecektir. Ayrıca talep edilen durumlar hariç olmak üzere bu tarihten sonra kağıt ortamında posta yoluyla ya da Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) gibi herhangi bir kanaldan Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelere göre işlem yapılmayacaktır.

Emekliye ayrılacak kamu görevlilerinin emeklilik işlemlerinin kısa sürede ve hatasız sonuçlandırılması için konuya gerekli hassasiyetin gösterilmesi ve ilgili birimlerin buna göre bilgilendirilmesi hususu,

Önemle duyurulur.

Ancak yıllık ücretli izinli iken sigorta primlerinin kesilip kesilmeyeceği ile ilgili düzenleme 4857 sayılı Kanunun 61’inci maddesinde yer almıştır.

Söz konusu madde hükmü; “Sigortalılara yıllık ücretli izin süresi için ödenecek ücretler üzerinden iş kazalarıyla meslek hastalıkları primleri hariç, diğer sigorta primlerinin, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’ndaki (5510 sayılı Kanunu’nun 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle yürürlüğe girmesi ile birlikte söz konusu madde hükmünün de buna paralel olarak değiştirilmesi gerekmektedir. Ancak, bugüne kadar değiştirilmemiş olup, burada anlaşılması gereken yürürlükteki sosyal güvenlik kanununun ilgili madde hükümleridir.)esaslar çerçevesinde işçi ve işverenler yönünden ödenmesine devam olunur.” şeklindedir.

Bu madde hükmünden anlaşılması gereken şudur: Yıllık ücretli izinli iken işçinin genel olarak işyerinde çalışamayacağı ve bundan ötürü de özellikle iş kazalarıyla meslek hastalığı sigorta olayının meydana gelmeyeceği göz önünde bulundurulmuş ve buna bağlı olarak ta iş kazalarıyla meslek hastalığı sigortası priminin kesilmesi hariç tutulmuştur.

1475 sayılı eski İş Kanununun mülga 59. maddesinde de aynı hüküm yer almaktaydı.

Muhtemelen bu düzenlemenin amacı, işçinin yıllık izinde bulunduğu sırada iş kazasına veya meslek hastalığına sebebiyet verecek etkenlere maruz kalmayacağı gerekçesine dayanmaktaydı.

Kanunda yer alan bu istisna 506 sayılı Kanunun yürürlükte olduğu dönemde uygulanmaktaydı.

Ancak 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren söz konusu Kanunun yerini alan 5510 sayılı Kanunun “Prime esas kazançlar” başlıklı 80 inci maddesinde yıllık izin ücretine ait primlerin ödenmemesiyle, eksik ödenmesiyle ilgili herhangi bir istisnaya yer verilmediği gibi, söz konusu maddede “Diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnalar bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınmaz.” hükmüne yer verildiğinden, ayrıca 5510 sayılı Kanun 4857 sayılı Kanundan sonra yayımlanmış bir Kanun olduğundan, 4857 sayılı İş Kanununun “Sigorta primleri” başlıklı 61 inci maddesinde yer alan istisna artık uygulanmamaktadır. 

Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanmış olan 2020/20 sayılı İşveren İşlemleri Genelgesinde konuyla ilgili olarak aynen aşağıdaki açıklamalara yer verilmiştir.

“3.7- Kanunda istisna olarak sayılmayan diğer ödemeler

5510 sayılı Kanunun değişik 80 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, (b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemelerin prime tabi tutulacağı ve diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnaların 5510 sayılı Kanunun uygulanmasında dikkate alınmayacağı öngörüldüğünden, sigortalılara yakacak, temizlik, aydınlatma ve benzeri nitelikte yapılan giderler yahut tahsil veya mesken yardımı gibi kanunda ismen sayılmayan bu tür ödemelerin tamamı, (ödeme her ne adla yapılırsa yapılsın) ödendiği ayın kazancına ilave edilmek suretiyle prime tabi tutulacaktır.

Öte yandan, Kanundaki “diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnaların 5510 sayılı Kanunun uygulanmasında dikkate alınmayacağı “hükmüne istinaden 6772 sayılı “Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması Hakkında Kanun”a istinaden ödenmekte olan ikramiyeler prime tabi tutulacağı gibi, İş Kanununun 61 inci maddesindeki istisnai hüküm üzerinde durulmaksızın yıllık izin ücretlerinin tamamı da sigorta ve genel sağlık sigortası primine esas kazançlara dahil edilecektir.” 

Ayrıca İşveren Uygulama Tebliği’nin “7.6- Kanunda İstisna Olarak Sayılmayan Diğer Ödemeler” başlığında;

“Kanunun 80 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, aynı maddenin (b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın, tüm ödemelerin prime tabi tutulacağı ve diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnaların Kanunun uygulanmasında dikkate alınmayacağı öngörülmüştür. Bu bakımdan, sigortalılara yakacak, temizlik, aydınlatma ve benzeri nitelikteki giderleri için yahut tahsil veya mesken yardımı gibi kanunda ismen sayılmayan nedenlerle yapılan ödemeler, ödemenin yapıldığı aydaki prime esas kazanca dâhil edilecektir.

Öte yandan, 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması ve 6452 Sayılı Kanunla 6212 Sayılı Kanunun 2 nci Maddesinin Kaldırılması Hakkında Kanuna istinaden ödenmekte olan ikramiyeler ile ilave tediyeler prime tabi tutulacağı gibi, 4857 sayılı Kanunun 61 inci maddesindeki istisnai hüküm üzerinde durulmaksızın hak kazanıldığı halde kullanılmayan yıllık izin süresi için ödenecek ücretlerden de kısa vadeli sigorta kolları primi kesilecektir.” hükmü yer almaktadır. 

01.09.2012 tarihinde yürürlüğe konulan bu Tebliğ ile SGK, yeni bir düzenleme getirmiş olup, artık 4857 sayılı Kanunun 61’inci maddesindeki istisna dikkate alınmaksızın işçi yıllık izinde iken kısa vadeli sigorta kolları primi dahil tüm primler kesilecektir.

Dolayısıyla işverenlerin/işyerlerinin, işçinin diğer çalışma süreleriyle birlikte yıllık ücretli izinde olduğu sürelerle ilgili, iş kazası ve meslek hastalığı sigortası da dahil tüm sigorta kollarına ait sigorta primlerini eksiksiz ödemesi gerekmektedir.

4447 sayılı Kanunun 45. maddesiyle 1475 sayılı İş Kanununun 14. maddesinin birinci fıkrasına eklenen (5) numaralı bentle 506 sayılı Kanunun 60. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen yaşlar dışında kalan diğer şartları ( sigortalılık süresi ile prim ödeme gün sayısı) veya aynı Kanunun Geçici 81. maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak, kendi istekleri ile işten ayrılmaları halinde, sigortalılara kıdem tazminatı ödeneceği öngörülmüştür.

Özetle emeklilik için yaş şartı dışındaki diğeri iki şart olan; prim ödeme gün sayısı ve sigortalılık süresini tamamlayan işçilerin istifa ederek kıdem tazminatı alabilmeleri mümkündür.

SGK tarafından talep edenlere kıdem tazminatına esas yazının verilmesi için sigortalıların 5510 sayılı Kanunda öngörülen yaş dışındaki diğer koşulları ( prim gün sayısı ve sigortalılık süresi) yerine getirdiğine ilişkin kontrol sağlanmakta ve bu şartları yerine getirenlere kıdem tazminatına esas yazı verilmektedir.

Kıdem tazminatı esas yazı alabilmenin şartları şunlardır:

– 08.09.1999 tarihinden önce ilk sigortalılığı bulunan çalışanlar için 15 yıl sigortalılık şartı ve 3600 prim gün sigortalık süresi olmak,

– 08.09.1999 tarihi ile 30.04.2008 tarihleri arasında ilk sigortalılığı olan çalışanlar için, sigortalılık süresi göz önünde bulundurulmaksızın 7000 prim ödeme gün sayısı veya 4500 prim günü ve 25 yıl sigortalılık süresi olmak,

– 30.04.2008 tarihi ile 31.12.2008 tarihleri arasında ilk sigortalılığı olan çalışanlar için 4600 prim gün ve 25 yıl sigortalılık süresi olmak,

– 01.01.2009 tarihi ile 31.12.2015 tarihleri arasında ilk sigortalılığı olan çalışanlar için 4600-5300 prim gün (her yıl için 100 gün eklenerek hesaplanıyor) ve 25 yıl sigortalılık süresi olmak,

– 01.01.2016 tarihinden sonra ilk sigortalılığı bulunan çalışanlar için 5400 prim gün ve 25 yıl sigortalılık süresi olmak gerekmektedir.

Gerek sigortalılık süresi gerekse gün koşulunun tespitinde hizmet birleştirmeleri ile bu süreleri etkileyen faktörler dikkate alınmaktadır.

Ancak, 2829 sayılı Kanunun 8. maddesine göre değerlendirme yapılmaksızın son statünün 4/1-(a) olması bu belgenin verilmesi için yeterli olacaktır.

Kıdem tazminatına esas yazının verilebilmesi için sigortalının müracaat tarihinde işten ayrılma koşulu aranmamaktadır.

18 yaşın doldurulmasından önceki hizmetler, emeklilik açısından prim ödeme gün sayısı olarak dikkate alınmakta ancak bu hizmetler emeklilik için gerekli sigortalılık süresinin hesabında dikkate alınmamaktadır. Kıdem tazminatı alma konusunda buna dikkat edilmelidir.

İşçinin tek taraflı olarak yaptığı istifanın ardından alacağı belgeyi sunması kıdem tazminatına hak kazandırmaz. Bu nedenle belgenin SGK’dan alınmasından sonra ilgili sebebe dayanarak istifa edilmesi olası mağduriyetleri önleyecektir.

Sonuç olarak

Yaş hariç emeklilik şartlarını taşıyan sigortalıların;

⎯ Son işyerinde en az 1 yıl çalışmak,

⎯ 08.09.1999 tarihinden önce ilk sigortalılığı bulunan çalışanlar için 15 yıl sigortalılık şartı ve 3600 prim gün sigortalık süresi olmak,

⎯ 08.09.1999 tarihi ile 30.04.2008 tarihleri arasında ilk sigortalılığı olan çalışanlar için, sigortalılık süresi göz önünde bulundurulmaksızın 7000 prim ödeme gün sayısı veya 4500 prim günü ve 25 yıl sigortalılık süresi olmak,

⎯ 30.04.2008 tarihi ile 31.12.2008 tarihleri arasında ilk sigortalılığı olan çalışanlar için 4600 prim gün ve 25 yıl sigortalılık süresi olmak,

⎯ 01.01.2009 tarihi ile 31.12.2015 tarihleri arasında ilk sigortalılığı olan çalışanlar için 4600-5300 prim gün (her yıl için 100 gün eklenerek hesaplanıyor) ve 25 yıl sigortalılık süresi olmak,

⎯ 01.01.2016 tarihinden sonra ilk sigortalılığı bulunan çalışanlar için 5400 prim gün ve 25 yıl sigortalılık süresi olmak şartları sağlandığında, SGK’dan kıdem tazminatına esas yazı alınarak işten ayrılmak mümkündür.

Bu husus, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 82. Maddesi ile düzenlemiştir.

Buna göre;

–          Sigorta primine esas kazanç üst sınırı aşan kazancı bulunan sigortalıların, talepte bulunmaları halinde, tavanı aşan kazancının %14 oranındaki sigorta prim tutarı (% 9 MYÖ Primi ve %5 GSS Primi) ve %1 oranında işsizlik sigortası prim tutarı, sosyal güvenlik destek primi kapsamında çalışan sigortalılar da ise kazancının %7,5 oranındaki prim tutarı iade alınabilecektir.

–          İşveren hissesine ait primler iade edilmemektedir.

–          Aynı ayda birden fazla işyerinde çalışan ve prime esas kazançlarının toplamı prime esas kazanç üst sınırını (tavanı) aşan sigortalılara ilişkin işyerlerinin birden fazla ilde bulunması halinde bu hizmetlerin doğruluğu SGK’nın denetim ve kontrolle görevli memurlarınca incelendikten sonra çalışmalar doğru ise iade işlemleri yapılmaktadır.

TAVANI AŞAN SİGORTA PRİMLERİNİN İADE İŞLEMLERİ NASIL YAPILIR?

5510 sayılı Kanunun 82. maddesinin dördüncü fıkrasında, “Sigortalıların bu Kanunun 53 üncü maddesine göre belirlenen aynı sigortalılık haline tâbi olacak şekilde birden fazla iste çalışması nedeniyle Kuruma ödenen primler toplamı, bu sigortalılık hali için belirlenen prime esas kazanç üst sınırı üzerinden hesaplanacak miktarı asarsa, aşan kısmın tamamı, sigortalının talebi üzerine en geç talep tarihini takip eden ay içinde hissesi oranında sigortalıya defaten geri ödenir. Geri verilen primler için ayrıca gecikme cezası ve gecikme zammı ile faiz ödenmez.” hükmü yer almaktadır.

Sigortalıların SGK’ya bildirilecek sigorta primine esas kazanç tutarı, prime esas kazanç altı sınırının 7,5 katını aşmayacaktır.

e-Bildirge sisteminde bir işyerinden sigortalıların gün ve kazançları bildirilirken prime esas kazanç üst sınırının üstünde bildirim yapılmasına izin verilmemektedir. Ancak gerek part-time çalışmaları nedeniyle, gerekse aynı sürelerde birden fazla işyerindeki çalışmaları nedeniyle, aynı ayda birden fazla işyerinde çalışan ve birden fazla işyerinden bildirilen sigortalıların prime esas kazançlarının toplamı prime esas kazanç üst sınırını (tavanı) zaman zaman aşabilmektedir.

Kanunun yukarıda yer alan hükmü doğrultusunda sigortalıların birden fazla işte çalışması nedeniyle SGK’ya ödenen primler toplamının, prime esas kazanç üst sınırını aşması halinde, aşan kısım iade edilebilecek olup söz konusu iade işlemi sigortalının talebi halinde yapılacaktır.

Prime esas kazanç üst sınırı aşan kazancı bulunan sigortalıların, üst sınırı aşan kazançların iadesi hususunda talepte bulunmaları halinde, iade en geç talep tarihini izleyen ayın sonuna kadar yapılacaktır. Ayrıca tavanı aşan kazançların iadesi sırasında işveren hissesine ait primlerin iadesi söz konusu olmadığı gibi, sigortalı hissesine isabet eden tutarlar için kanuni faiz de ödenmemektedir.

Tavanı aşan kazançlarının iadesi hususunda talepte bulunmuş sigortalılara; tavanı aşan kazancının; % 14 oranındaki sigorta priminin (% 9 MYÖ Primi ve % 5 GSS Primi) ve % 1 oranında işsizlik sigortası priminin iadesi yapılacaktır.

Örnek: 2021 yılı temmuz ayında (A) işyerinden 20 gün 20.000 TL (B) işyerinden 20 gün 20.000 TL bildirim yapılmış bir sigortalının, toplam PEK tutarı olan 40.000,00 TL’nin tavanı aşan kısmı olan(40.000-26.831,40=13.168,6) 13.168,6 TL isabet eden sigortalı hissesinin iadesi için SGK’ya müracaat edilmesi halinde kendisine; 13.168,6 TL x 15/100: 1.975,29 TL iade yapılacaktır.

SGK’ın yazısında ilgili mevzuat hatırlatıldıktan sonra; “Belediyeniz bünyesinde 5393 sayılı Kanunun 49’uncu maddesine göre sözleşmeli personel statüsünde istihdam edilmekle birlikte 5510 sayılı Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan çalışanlarınıza Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme gereği günlük olarak nakdi ödenecek olan kumanya yardımının; yemekhanesi olmayanlara veya kurulan yemek servislerinden kurum dışında fiilen yerine getirilen görevler sebebiyle yararlanma imkanı olmayanlara öğle yemeği için verildiği dikkate alındığında sigortalılara nakden ödenen kumanya bedelinden günlük brüt asgari ücretin %6’sına kadar olan muaf tutulan kısmı ayrıldıktan sonra kalan kısmından sigorta primi kesintisi yapılması gerekmektedir.” denildi.

Buna göre; Kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan kamu görevlilerinden Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine göre yemekhanesi olmayanlara veya kurulan yemek servislerinden kurum dışında fiilen yerine getirilen görevler sebebiyle yararlanma imkanı olmayan 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara günlük olarak nakdi ödenen kumanya bedelinden günlük brüt asgari ücretin %6’sına kadar olan muaf tutulan kısmı ayrıldıktan sonra kalan kısmından sigorta primi kesintisi yapılması gerekmektedir.

İşte SGK’nın o yazısı!

SGK’nın uyarısı şöyle: 

“04.04.20223201 sayılı Kanuna göre yurt dışında geçen sürelerini borçlanarak malullük, yaşlılık/ emekli aylığı bağlananların aylık alma şartlarının devam edip etmediği hususu, Sosyal Güvenlik Kurumunca (SGK) gerekli görülen zaman ve hallerde araştırılabilmektedir. 

Ödenmekte olan aylıklar, ilgililerin yurt dışında yabancı ülke mevzuatına tabi çalışması, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği alması halinde kesilmektedir. 

SGK, Emniyet Genel Müdürlüğünden her yıl aldığı kayıtlara göre altı aydan daha uzun süre yurt dışında bulunduğunu tespit ettiği aylık sahiplerinden, yurt dışında çalışıp çalışmadıklarını ve ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği alıp almadıklarını gösterir belgeleri üç ay içinde Kuruma göndermelerini isteyebilmekte, istenen belgeleri üç ay içinde göndermeyenlerin aylıklarını ise bildirim yapmaksızın durdurabilmektedir.

Bu nedenle, 6 aydan fazla yurt dışında bulunan aylık sahiplerinin; ödenmekte olan aylıklarının durdurulması yönünde bir işlemle karşılaşmamaları için, “3201 sayılı Kanuna Göre Aylık Alanlara Mahsus Yoklama Belgesi”ni yurt dışında bulundukları altı aydan sonraki üç ay içerisinde aylığı bağlamış olan sosyal güvenlik il müdürlüğü/sosyal güvenlik merkezine göndermeleri hususunda gerekli hassasiyeti göstermeleri gerekmektedir.”

SGK’nın bu hesaplama modülüne; https://sgkt.sgk.gov.tr/IkramiyeMaasHesapla4c/Ikramiye4a.do  adresinden ulaşılarak 4B kapsamındaki Sözleşmeli Personellere iş sonu tazminatı hesaplaması yapılabilecek.

SGK’nın duyurusu şöyle:   

“Kamu Kurum ve Kuruluşlarında 657 Sayılı Kanunun 4B Maddesine İstinaden Sözleşmeli Personel Olarak Görev Yapanlara Ödenecek İş Sonu Tazminatının Kurumlarca Hesaplanması Hakkında Duyuru

Bilindiği üzere, sözleşmeli personelin iş sonu tazminatına hak kazanma, hesaplanma ve ödenme koşulları “ Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların” 7 nci maddesi ile düzenlenmiştir.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre istihdam edilirken görevinden ayrılan personeline ödenecek iş sonu tazminatına esas olmak üzere, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre emsali Devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenebilecek emekli ikramiyesi tutarının bildirilmesi Kurumumuzdan talep edilmektedir.

Bürokrasinin kaldırılması, kurumlar arası yazışmalara bağlı zaman ve hak kayıplarının önüne geçilmesi bakımından, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının personeline ödeyecekleri iş sonu tazminatı tutarlarının kendilerince hesaplanabilmesi için Kurumumuzun “www.sgk.gov.tr” resmi internet sitesine “https://sgkt.sgk.gov.tr/IkramiyeMaasHesapla4c/Ikramiye4a.do”  linkinden ulaşabilecekleri “İŞ SONU TAZMİNATI HESAPLAMA” modülü eklenmiştir.

Esasen, iş sonu tazminatına esas emekli ikramiyesi tutarlarının belirlenmesi ve bildirilmesi hususunda ilgili mevzuatta Kurumumuza yüklenmiş bir görev ve sorumluluk bulunmamaktadır.

Buna göre, 01 Nisan 2022 tarihinden itibaren 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre istihdam edilen personele ödenecek iş sonu tazminatı tutarlarına ilişkin hesaplamaların Kurumumuzdan talep edilmeden ilgili kurumlarca yapılabileceği ve hesaplamaların raporlanabileceği hususu, önemle duyurulur.” 

Emekli olmak isteyen ev hanımları içinde isteğe bağlı sigortalılık önemli bir avantaj sunuyor.

Ev hanımları başta olmak üzere fiili çalışması olmayanlar, isteğe bağlı sigorta ile prim ödeyip emekli olabiliyor.

İsteğe bağlı sigortalılar, emekli maaşını yanı sıra şartları tutması halinde malullük aylığı alabiliyor.

İsteğe bağlı sigortalının vefatı halinde ise gerekli şartlar çerçevesinde hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanması mümkün oluyor.

İsteğe bağlı sigortalıların sağlık hizmetlerinden yararlanma hakları da söz konusu.

Kişilerin isteğe bağlı sigortalı olabilmeleri için;

– 18 yaşını doldurmuş olmak,
– Sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmamak,
– Kendi sigortalılığı nedeniyle aylık bağlanmamış olmak,
– İsteğe bağlı sigorta giriş bildirgesiyle SGK’ya başvuruda bulunmak gerekiyor.

İsteğe Bağlı Sigorta Prim Tutarı Ne Kadardır?

İsteğe bağlı sigortalılar, en az brüt asgari ücret üzerinden en çok ise brüt asgari ücretin 7,5 katı üzerinden prim ödeme miktarını kendileri seçebiliyor. Belirlenen bu tutarın yüzde 32’si oranında prim ödenmesi gerekiyor.

Buna göre;

– 1/1/ 2022 ila 31/12/2022 tarihleri arasında ödenebilecek isteğe bağlı sigorta primi aylık alt sınırı, 166,80TL x 30 x % 32 =1.601,28 TL,
– 1/1/2022 ila 31/12/2022 tarihleri arasında ödenebilecek isteğe bağlı sigorta primi aylık üst sınırı, 1.251,00TL x 30 x % 32 =12.009,60 TL olacaktır.

İsteğe bağlı sigorta priminin, ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar ödenmesi gerekiyor. Örneğin, Ocak ayına ait primi Şubat ayının sonuna kadar ödemek gerekiyor.

Diğer yandan isteğe bağlı sigortalı olan kişiler, 4/b Bağ Kur statüsüne geçmiş olmaktadırlar. Emeklilik koşulları, 4/b sigortalılara göre oluşacaktır. 

SGK’nın yazısında şöyle denildi;

“5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun 4 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 4/1-(a) kapsamında sigortalı sayılan işçi sendikaları ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlık ve yönetim kurullarına seçilenlerden 4447 sayılı Kanunun 46 ncı maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları uyarınca işsizlik sigortası primi kesilip kesilmeyeceğine ilişkin olarak Genel Müdürlüğümüze yapılan yazılı başvurular üzerine konu Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü ile irtibata geçilmek suretiyle Kurumumuz nezdinde incelenmiştir.

Bilindiği üzere; 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile bir veya birden fazla işveren yanında hizmet akdi ile çalışanlar sigortalı sayılmış, ikinci fıkrasının (a) bendinde de işçi sendikaları ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlık ve yönetim kurullarına seçilenlerin de 4/1-(a) kapsamında sigortalı sayılacağı hüküm altına alınmıştır.

Diğer taraftan, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunun 46 ncı maddesinin ikinci fıkrasında yer alan; “5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile ikinci fıkrası kapsamında olanlardan bir hizmet akdine dayalı olarak çalışan sigortalıları, 4857 sayılı Kanuna göre kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışanlardan 5510 sayılı Kanunun 52 nci maddesinin birinci fıkrası kapsamında işsizlik sigortası primi ödeyen isteğe bağlı sigortalılar ile aynı Kanunun ek 6 ncı maddesi kapsamındaki sigortalıları ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesinde açıklanan sandıklara tabi sigortalıları kapsar” hükmü ile Kanun kapsamına giren sigortalılar belirlenmiş, aynı Kanun maddesinin üçüncü fıkrasıyla da Kanun kapsamına dâhil edilmeyenlerin tespiti yapılmıştır.

Öte yandan, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun; 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde “yönetici” tanımının kuruluşun ve şubesinin yönetim kurulu üyelerini ifade ettiği; dördüncü fıkrasında, iş sözleşmesi dışında ücret karşılığı iş görmeyi taşıma, eser, vekâlet, yayın, komisyon ve adi şirket sözleşmesine göre bağımsız olarak mesleki faaliyet olarak yürüten gerçek kişilerin de Kanunun ikinci ila altıncı bölümleri bakımından işçi sayılacağı, 19 uncu maddesinin altıncı fıkrasında da, Sosyal Güvenlik Kurumundan yaşlılık veya malullük aylığı ya da toptan ödeme alarak işten ayrılan işçilerin sendika üyeliğinin sona ereceği, ancak çalışmaya devam edenler ile kuruluş ve şubelerinin yönetim, denetleme ve disiplin kurullarındaki görevleri sırasında yaşlılık veya malullük aylığı ya da toptan ödeme alanların üyeliğinin, görevleri süresince ve yeniden seçildikleri sürece devam edeceği hüküm altına alınmıştır.

Bu itibarla, 5510 sayılı Kanunda işçi sendikaları ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlık ve yönetim kurullarına seçilenlerin Kanunun 4 üncü fıkrasının birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayıldığı, 6356 sayılı Kanun kapsamında da yönetici kuruluşun ve şubesinin yönetim kurulu üyeleri olarak tanımlandığından sendikada yöneticisi olarak görev alan kişilerin 4/1-(a) kapsamında sigortalı sayılmaları gerekmektedir.

Ayrıca, işçi sendikaları ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlık ve yönetim kurullarına seçilenler bu görevleri sırasında yaşlılık aylığına hak kazanmaları durumunda görevlerine, belirlenen görev süresince ve yeniden seçildikleri sürece devam edebilmektedirler.

Bu nedenle yaşlılık aylığına hak kazanıldıktan sonra işçi sendikası ve konfederasyonu ile sendika şubelerinin başkanlık ve yönetim kurulu görevine devam edenler hakkında sosyal güvenlik destek primine ilişkin hükümler uygulanacaktır.

İfade edilen mevzuat hükümleri çerçevesinde; işçi sendikaları ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlık ve yönetim kurullarına seçilenlerin işçi statüsünün devam etmesi ve 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacağının hüküm altına alınması nedeniyle yaşlılık veya malullük aylığı ya da toptan ödeme alanlar hariç olmak üzere, ilgililerden görevleri süresince işsizlik sigortası primi kesilmesi gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini ve gereğini rica ederim.”