Kamu İhale Mevzuatı Uzmanı
Ali Hikmet UĞURLU
GİRİŞ
Maliye Bakanlığı tarafından 30 Mart 2018 tarihinde “Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Toplu İş Sözleşmesinden Kaynaklanan Fiyat Farkının Ödenmesine Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelik” eklenen Geçici Madde eklenmiştir.
TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNDEN KAYNAKLI FİYAT FARKI YÖNETMELİĞİNE GEÇİCİ MADDE EKLENDİ
Yönetmeliğe eklenen madde şu şekildedir:
“Geçiş işlemi yapılıncaya kadar ödenecek fiyat farkı
GEÇİCİ MADDE 5 – (1) 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 üncü maddesinin onbeşincifıkrası gereğince süresi uzatılan ihale sözleşmelerinden (aynı kapsamda başka bir yükleniciden doğrudan temin yoluyla karşılananlar dahil olmak üzere), 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 8 inci maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde yapılmış ve süresi söz konusu geçici 23 üncü maddenin birinci fıkrasında öngörülen geçiş işleminden önce ihale sözleşmesi ile birlikte sona eren toplu iş sözleşmeleri, kamu kurum ve kuruluşları itibarıyla geçiş işleminin yapıldığı tarihe kadar uygulanmaya devam edilir. Bu döneme ilişkin uygulanacak ücret zam oranları, Yüksek Hakem Kurulunca bağıtlanan toplu iş sözleşmelerindeki oranlar esas alınarak belirlenir ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca ilan edilir. Bunlardan kaynaklanan işçiliğe bağlı giderlerde oluşan artışlar kamu kurum ve kuruluşlarınca fiyat farkı olarak ödenir. Fiyat farkı kapsamında yapılacak ödemeler ve yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesinde kamu kurum ve kuruluşlarınca gerekli tedbirler alınır. Bu madde hükümleri, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 24 üncü maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki idareler bakımından da uygulanır.”
Yönetmeliğe eklenen maddeye göre; 696 sayılı KHK ile süresi uzatılan ihale sözleşmelerinde uygulanmakta olan ve süresi biten toplu iş sözleşmelerinin sürelerinin de uzatıldığı ifade edilmektedir.
ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI UZATILAN DÖNEMDE %2 ve %3 ZAM ORANI BELİRLEDİ
Geçici maddede ayrıca “Bu döneme ilişkin uygulanacak ücret zam oranları, Yüksek Hakem Kurulunca bağıtlanan toplu iş sözleşmelerindeki oranlar esas alınarak belirlenir ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca ilan edilir” denmiştir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 05.04.2018 tarihli “Toplu İş Sözleşmesinden Kaynaklanan Fiyat Farkının Ödenmesine Dair Yönetmelik Uyarınca Belirlenen Ücret Zam Oranları” duyurusu yayınlanmıştır.
Çalışma Bakanlığı duyurusu şu şekildedir:
“Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Toplu İş Sözleşmesinden Kaynaklanan Fiyat Farkının Ödenmesine Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelik, 30.03.2018 tarihli ve 30376 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanmıştır.
Yönetmeliğin 1. maddesi uyarınca, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 üncü maddesinin onbeşinci fıkrası gereğince süresi uzatılan ihale sözleşmelerinden (aynı kapsamda başka bir yükleniciden doğrudan temin yoluyla karşılananlar dahil olmak üzere), 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 8. maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde yapılmış ve süresi söz konusu geçici 23. maddenin birinci fıkrasında öngörülen geçiş işleminden önce ihale sözleşmesi ile birlikte sona eren toplu iş sözleşmeleri, kamu kurum ve kuruluşları itibarıyla geçiş işleminin yapıldığı tarihe kadar uzatılmıştır.
Ayrıca uzatılan döneme ilişkin ücret zammının bu süreler için Yüksek Hakem Kurulunca bağıtlanan toplu iş sözleşmelerindeki oranların esas alınarak belirleneceği ve bu oranların Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca ilan edileceği hüküm altına alınmıştır. Yüksek Hakem Kurulunca bu süreler için;
Süresi 3 aya kadar uzayan ihaleler için işçilerin günlük çıplak ücretlere %3 zam,
Süresi 2 aya kadar uzayan ihaleler için işçilerin günlük çıplak ücretlere %2 zam,
Uygulanması karar altına alınmıştır.
Tüm ilgililere duyurulur.”
DÜZENLEME HANGİ HİZMET İŞLERİNİ KAPSIYOR?
Düzenleme 696 sayılı KHK’nın ilgili madde kapsamına giren tüm kamu kurum ve kuruluşlar ile mahalli idareleri kapsamaktadır. Aşağıdaki üç şartı bir arada taşıyan hizmet işlerinde toplu iş sözleşmesinden kaynaklı fiyat farkları ödenecektir:
- 24 Aralık 2017 tarihinde sözleşmesi devam eden ve 696 sayılı KHK ile “personel çalıştırılmasına dayalı hizmet işi” kapsamına giren hizmet işi olacaktır,
- Aynı zamanda bu hizmet işi ihalesinin sözleşmesinin bitiş tarihine kadar Yüksek Hakem Kurulu kararınca uygulanan bir toplu iş sözleşmesi olacaktır,
- Hizmet ihalesi sözleşmesinin bitiş tarihi, 696 sayılı KHK ile “kadroya geçiş tarihine kadar” uzatılmış olacaktır. Süre uzatımı ister aynı Yüklenici isterse başka bir Yüklenici üzerinden doğrudan temin yöntemi ile yapılmış olsun fark etmeyecektir
Örneğin 31.12.2017 tarihinde süresi bitecek olan temizlik hizmeti ihalesinde aynı zamanda Yüksek Hakem Kurulunca bağıtlanan toplu iş sözleşmesinden kaynaklı fiyat farkları ödenmektedir. Toplu iş sözleşmesinin yürürlük bitiş tarihi de 31.12.2017’dir. Bu hizmet işinin süresi 696 sayılı KHK ile 02 Nisan 2018 tarihine kadar uzatılmıştır. Ancak 01.01.2018-02.04.2018 tarihleri arasına İdarece toplu iş sözleşmesinden kaynaklı fiyat farkları ödenmemiştir. Yapılan düzenlemeye göre sözleşmenin süresinin uzatıldığı dönemde ödenmeyen toplu iş sözleşmesinden kaynaklı fiyat farkları ödenebilecektir.
ÜCRET ZAMLARI NASIL HESAPLANACAKTIR?
Yönetmelik maddesinde “Bu döneme ilişkin uygulanacak ücret zam oranları, Yüksek Hakem Kurulunca bağıtlanan toplu iş sözleşmelerindeki oranlar esas alınarak belirlenir ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca ilan edilir” denmiştir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 05.04.2018 tarihli “Toplu İş Sözleşmesinden Kaynaklanan Fiyat Farkının Ödenmesine Dair Yönetmelik Uyarınca Belirlenen Ücret Zam Oranları” duyurusunda
Süresi 3 aya kadar uzayan ihaleler için işçilerin günlük çıplak ücretlere %3 zam,
Süresi 2 aya kadar uzayan ihaleler için işçilerin günlük çıplak ücretlere %2 zam,
Zam verileceği belirtilmiştir.
Başka bir ifadeyle;
Sözleşme süresi 60 günden fazla uzatılmışsa %3 zam
Sözleşme süresi 0-60 gün arasında uzatılmışsa %2 zam ödenecektir
Yukarıdaki örnekten gittiğimizde;
31.12.2017 tarihinde süresi bitecek olan temizlik hizmeti ihalesinde, sözleşmesi süresi 02.04.2018’e kadar uzatılmıştır. Sözleşmenin süresi 60 günden fazla uzatıldığı için %3 zam uygulanacaktır.
Örnek Günlük Ücret Zammı Hesaplaması:
Asgari ücretin %0 fazlasının ödendiği bir işte;
Asgari Ücret (brüt) : 2.029,50TL/ay/30= 67,65TL/gün
“%3″ toplu iş sözleşmesi zammı uygulanması : (67,65×3/100=2,03 +67,65 = 69,68 TL/gün)
“%2” toplu iş sözleşmesi zammı uygulanması : (67,65×2/100=1,35 +67,65 = 69,00 TL/gün)
ÜCRET ZAMMI DIŞINDA TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNDEN KAYNAKLI DİĞER YARDIMLAR ÖDENECEK MİDİR?
Yapılan düzenlemede “ihale sözleşmesi ile birlikte sona eren toplu iş sözleşmeleri, kamu kurum ve kuruluşları itibarıyla geçiş işleminin yapıldığı tarihe kadar uygulanmaya devam edilir. Bu döneme ilişkin uygulanacak ücret zam oranları, Yüksek Hakem Kurulunca bağıtlanan toplu iş sözleşmelerindeki oranlar esas alınarak belirlenir ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca ilan edilir” denilmiştir.
Yüksek Hakem Kurulunca bağıtlanan toplu iş sözleşmelerinde ücret zammı dışında aşağıda belirtilen çeşitli ücretler ve sosyal yardımlar ödenmektedir:
- Çocuk Yardımı
- Yakacak Yardımı
- İkramiye
- Fazla Çalışma Ek Ücreti
- Bayram Mesaisi Ek Ücreti
- Gece Çalışma Zammı
- Silah Tazminatı
- Direksiyon Tazminatı
- Bulaşıcı Hastalık Primi
- Hastalık Yardımı
- Askerlik Yardımı
- Ölüm Yardımı
- Evlenme Yardımı
- Doğal Afet Yardımı
- Bayram Yardımı (24.12.2017-02.04.2018 döneminde yok)
- Öğrenim Yardımı (24.12.2017-02.04.2018 döneminde yok)
Ücret zammı dışında, yukarıda yer verilen ücret ve sosyal yardımların, sona ermiş olan toplu iş sözleşmesindeki hükümlere göre ödenmeye devam edilip edilmeyeceği hususunda açık ve net bir ifade kullanılmamış olması İdareleri tereddütte bırakmıştır. Örneğin bu dönemde “kıdem tazminatına” hak kazananların durumu tartışmalıdır.
İlgili maddede “…ihale sözleşmesi ile birlikte sona eren toplu iş sözleşmeleri, kamu kurum ve kuruluşları itibarıyla geçiş işleminin yapıldığı tarihe kadar uygulanmaya devam edilir” şeklindeki cümleden, toplu iş sözleşmesinin ücretlerle ilgili tüm maddelerinin uygulanmasına (çok net olmasa da) devam edileceği değerlendirilmektedir. Sonraki cümlede ise,
“Bu döneme ilişkin uygulanacak ücret zam oranları, Yüksek Hakem Kurulunca bağıtlanan toplu iş sözleşmelerindeki oranlar esas alınarak belirlenir ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca ilan edilir” denilerek, günlük ücrete uygulanacak zam oranları düzenlemede ayrı tutulmuştur. Bu cümleye göre İdareler yürürlüğü sona eren toplu sözleşmedeki yazılı oranı (genellikle %4 veya %5) değil Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ilan ettiği oranı (%2 veya %3) uygulayacaktır.
