Giriş
Geçici iş göremezlik, sigortalının iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hâllerinde Sağlık Bakanlığınca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurulu raporlarında belirtilen istirahat süresince geçici olarak çalışamama hâlidir.
Geçici iş göremezlik ödeneği, iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hâllerinde 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda belirtilen geçici iş göremezlik sürelerinde verilen ödenektir.
Sigortalı sağlık hizmet sunucusundan almış olduğu rapor nedeniyle istirahatli olması, dolayısıyla geçici olarak çalışamama durumunda olduğu için aylık ya da haftalık kazancında bir eksilme olmakta ve bir gelir kaybı yaşamaktadır. Bu gelir kaybının telafisi, geçici iş göremezlik ödeneği ile sağlanır.
Bu Makalenin PDF formatına ulaşmak için tıklayınız
Hangi hallerde ödenir?
İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık sosyal sigorta olaylarına maruz kalan 4/1-a (SSK) ve 4/1-b (Bağ-Kur) sigortalılarına Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından geçici iş göremezlik süresince günlük geçici iş göremezlik ödeneği ödenir. Söz konusu ödenek, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından sigortalılara ödenir, işverenler tarafından ödenen bir ödenek değildir. Halk dilinde söz konusu ödenek, “geçici iş göremezlik parası”, “rapor parası”, “istirahat raporu ücreti” olarak adlandırılmaktadır.
Ödenme şartları nelerdir?
Geçici iş göremezlik ödeneği; Sağlık Bakanlığı’nca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınmış olması şartıyla;
– İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle iş göremezliğe uğrayan sigortalıya (iş göremedikleri sürece prim ödeme gün sayısı şartı aranmaksızın ilk günden itibaren) her gün için;
– Hastalık sebebiyle iş göremezliğe uğraması halinde, iş göremezliğin başladığı tarihten önceki 1 yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi (%2) bildirilmiş ve istirahatin başladığı tarihte sigortalılık niteliğinin sona ermemiş olması şartıyla geçici iş göremezliğin 3. gününden başlamak üzere her gün için;
– Sigortalı kadının analığı halinde, doğumdan önceki 1 yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi (%2) bildirilmiş, istirahatli olduğu süre içinde iş yerinde çalışmamış olması (sigortalı kadının isteği ve hekimin onayı ile doğuma 3 hafta kalıncaya kadar çalışma durumu hariç), istirahatin başladığı tarihte sigortalılık niteliğinin yitirilmemiş olması, doğum olayının canlı veya ölü olarak gerçekleşmiş olması şartıyla, doğumdan önceki ve sonraki 8’er haftalık sürede, çoğul gebelik halinde ise doğumdan önceki 8 haftalık süreye 2 haftalık süre ilâve edilerek çalışmadığı her gün için; sigortalı kadının, erken doğum yapması halinde doğumdan önce kullanamadığı çalıştırılamayacak süreler ile isteği ve hekimin onayıyla doğuma 3 hafta kalıncaya kadar çalışması halinde, doğum sonrası istirahat süresine eklenen süreler için (sigortalı kadının isteği ve hekimin onayı ile doğuma 3 hafta kalıncaya kadar çalışılması hâlinde, sigortalının bu sürede çalışmamış olması şartı ile sigortalının isteği ve hekim raporu ile doğum öncesinde kullanılmayan sürenin 5 haftaya, çoğul gebelik hâlinde 7 haftaya kadar olan kısmından doğum sonrasına ilave edilen her gün için),
verilir.
Hangi oranlarda ne kadar ödenir?
İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve sigortalı kadının analığı halinde verilecek geçici iş göremezlik ödeneği;
– Yatarak tedavilerde prime esas günlük kazancının yarısı (1/2),
– Ayaktan tedavilerde prime esas günlük kazancının üçte ikisi (2/3),
olarak ödenir.
Aynı anda birden fazla sigortalılık hali birleşirse hangi ödenek ödenir?
Bir sigortalıda iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinden birkaçı birleşirse, geçici iş göremezlik ödeneklerinden en yükseği verilir.
Geçici iş göremezlik ödeneği işveren tarafından hangi hallerde ve ne şekilde ödenir?
Geçici iş göremezlik ödenekleri, toplu iş sözleşmesi yapılan iş yerleri ile kamu idarelerinin işverenleri tarafından SGK tarafından belirlenen usûl ve esaslara göre SGK adına sigortalılara ödenerek, daha sonra SGK ile mahsuplaşmak suretiyle tahsil edilebilir.
Kamu idareleri ile toplu iş sözleşmesi yapılan iş yerlerinde çalışan sigortalılara ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği, yapılacak protokol ile sigortalılar için SGK’ ya ödenecek sigorta primine mahsup edilmek üzere, işverenleri tarafından SGK adına sigortalılara ödenebilir. İşveren tarafından sigortalıya geçici iş göremezlik ödeneğinin ödenmesi hâlinde, işverenin; geçici iş göremezlik ödeneğinin sigortalıya ödendiğini gösterir ödeme belgesini SGK’ ya ibrazından sonra, SGK tarafından hesaplanarak bulunacak geçici iş göremezlik ödeneği toplamı, işverenin SGK’ ya olan borcuna, borcun olmaması hâlinde ise ilk prim borcuna mahsup edilir.
2016/21 sayılı Genelge ile; mahsuplaşma talebinde bulunan işveren ile sosyal güvenlik il müdürü veya yetki verdiği sosyal güvenlik il müdür yardımcısı/sosyal güvenlik merkez müdürü tarafından Genelge ekinde yer alan matbu Mahsuplaşma Protokolü (Ek-9) karşılıklı olarak imza altına alındıktan sonra, sosyal güvenlik il müdürlüğü/merkez müdürlüğü personeli tarafından MOSİP uygulaması üzerinden mahsuplaşma tanımlama işlemi yapılacaktır.
Ödenek tutarı nasıl hesaplanır?
İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinde verilecek ödeneğin hesabına esas tutulacak günlük kazanç;
– İş kazasının veya doğumun olduğu tarihten,
– Meslek hastalığı veya hastalık halinde ise iş göremezliğin başladığı tarihten,
Önceki 12 aydaki son 3 ay içinde sigorta primine esas kazançlar toplamının, bu kazançlara esas prim ödeme gün sayısına bölünmesi suretiyle hesaplanır.
12 aylık dönemde çalışmamış ve ücret almamış olan sigortalı, çalışmaya başladığı ay içinde iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle iş göremezliğe uğrarsa verilecek ödeneğin hesabına esas günlük kazanç; çalışmaya başladığı tarih ile iş göremezliğinin başladığı tarih arasındaki sürede elde ettiği prime esas günlük kazanç toplamının, çalıştığı gün sayısına bölünmesi suretiyle; çalışmaya başladığı gün iş kazasına uğraması halinde ise aynı veya emsal işte çalışan benzeri bir sigortalının günlük kazancı esas tutulur.
Geçici iş göremezlik ödeneğine esas günlük kazancın hesabında:
– Prim, ikramiye ve bu nitelikteki arızi ödemeler dikkate alınmış ise ödeneğe esas alınacak günlük kazanç; ücret toplamının ücret alınan gün sayısına bölünmesiyle hesaplanacak günlük kazanca, % 50 oranında bir ekleme yapılarak bulunan tutardan çok olamaz.
– İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yapılan ücret, ikramiye, zam, tazminat ve bu mahiyetteki ödemelerden, ödeneğin hesabına esas alınan 3 aylık dönemden önceki aylara ilişkin olanlar dikkate alınmaz.
Meslek hastalığı, sigortalının sigortalı olarak çalıştığı son işinden ayrıldığı tarihten 1 yıl geçtikten sonra meydana çıkmış ise, günlük kazancı bu son işinden ayrıldığı tarih esas alınarak yukarıda yapılan açıklamalar dikkate alınarak hesaplanır.
Örnek Uygulama-1: Nisan 2019 tarihinde hastalığı nedeniyle istirahatli bırakıldığı için iş yerinde çalışamamış olan ve 01/04/2019 tarihinde iş kazası geçirmesi nedeniyle istirahatli bırakılan sigortalıya aşağıda belirtilen prim ödeme gün sayıları ile kazançlarına göre, verilecek geçici iş göremezlik ödeneğine esas tutulacak günlük kazancı hesaplanacaktır.
| Aylar | Gün | Kazanç | Prim/İkramiye |
| Ocak | 4 | 400,00 | – |
| Şubat | 10 | 1.000,00 | – |
| Mart | 1 | 100,00 | 2.000,00 |
Sigortalının Ocak, Şubat ve Mart ayları içinde hak ettiği ücretler toplamı 1.500,00 TL ve ücret aldığı gün sayısı 15 olduğuna göre, günlük kazancı, 1.500,00 / 15 = 100,00 TL’dir.
Sigortalının kazancının dâhil edildiği mart ayında prim, ikramiye ve bu nitelikteki arızi ödemeler dikkate alındığı takdirde, ödeneğe esas tutulacak günlük kazancın 100,00 TL’nin % 50’si olan 50,00 TL’si ilave edilerek bulunan 100,00 + 50,00 = 150,00 TL’yi aşmaması gerekmektedir.
Ancak, sigortalıya verilecek geçici iş göremezlik ödeneğine esas tutulacak günlük kazanç kapsamında hak ettiği ücret olan 233,33 TL’ye prim, ikramiye ve bu nitelikteki arızi ödemeler kapsamına giren ödemelerden 2019 Mart ayında verilen ve sigorta primi hesabına esas olması gereken prim tutarına 2.000,00 TL’nin ilave edilmesi gerekeceğinden, bu suretle bulunan 1.500,00 + 2.000,00 = 3.500,00 TL’nin ücret aldığı gün sayısına bölünmek suretiyle hesap edilen günlük kazanç 3.500,00 / 15 = 233.33 TL’dir.
Bu bulunan kazanç 233,33 TL, 150 TL’nin üstünde olduğundan ilgilinin ödeneği 150,00 TL günlük kazanç üzerinden hesaplanacaktır.
Bu sigortalı tamamen hastanede yatarak tedavi görmüşse günlük kazancı 150,00 x 1 / 2 = 75,00 TL üzerinden hesaplanacak; evde yani ayakta tedavi görmüşse 150 x 2 / 3 = 100,00 TL üzerinden hesaplanacaktır. Yatarak hastanede tedavi görmesi halinde günlük kazancı, evde ayakta tedavi görmesi halinde günlük kazancından daha düşük olmaktadır. Çünkü, sigortalının tüm tedavi giderleri sağlık hizmeti sunucusu tarafından sağlanmaktadır.
Örnek Uygulama-2: Şubat‐Mart 2019 döneminde hastalığı nedeniyle istirahatli bırakıldığı için iş yerinde çalışmamış olan ve 10.04.2019 tarihinde iş kazası geçirmesi nedeniyle istirahatli bırakılan sigortalıya aşağıda belirtilen prim ödeme gün sayıları ile kazançlarına göre, verilecek geçici iş göremezlik ödeneğine esas tutulacak günlük kazancın hesaplanması şu şekilde yapılacaktır.
| Aylar | Gün | Kazanç (TL) | Prim/ İkramiye (TL ) |
| 2019/Ocak | 4 | 240,00 | – |
| 2019/Şubat | – | – | 1.600,00 |
| 2019/Mart | – | – | – |
Sigortalının Şubat ve Mart 2019 aylarında çalışması olmadığından, günlük kazancın hesabına esas alınacak devre olan Ocak, Şubat ve Mart 2019 ayları içinde, 5510 sayılı Kanunun 80’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendine göre, hak ettiği ücretler toplamı 240,00 TL ve ücret aldığı gün sayısı 4 olduğuna göre, günlük kazancı, 240,00 / 4 = 60,00 TL’dir. 5510 sayılı Kanunun 80’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendi kapsamına giren prim, ikramiye ve bu nitelikteki arızi ödemeler dikkate alındığı takdirde, ödenek ve gelire esas tutulacak günlük kazancı 60,00 TL’nin % 50’si olan 30,00 TL’si ilave edilerek bulunan 60,00 + 30,00 = 90,00 TL’yi aşmaması gerekmektedir. Ancak, sigortalıya verilecek geçici iş göremezlik ödeneğine esas tutulacak günlük kazanç kapsamında hak ettiği ücret olan 240,00 TL’ye, 5510 sayılı Kanunun 80’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendinde; prim, ikramiye ve bu nitelikteki arızi ödemeler kapsamına giren ödemelerden 2019 Şubat ayında verilen ve sigorta primi hesabına esas olması gereken prim tutarı 1.600,00 TL’nin ilave edilmesi gerekeceğinden bu suretle bulunan 240,00 + 1.600,00 = 1.840,00 TL’nin ücret aldığı gün sayısına bölünmesi ile hesap edilen günlük kazanç 1.840,00 / 4 = 460,00 TL’dir. Bu kazanç, 90,00 TL’nin üstünde bulunduğundan ilgilinin ödeneğinin 90,00 TL günlük kazanç üzerinden hesaplanması gerekmektedir.
Ödenek ne zaman ödenir?
Geçici iş göremezlik ödeneği, buna ilişkin belge veya bilgilerin SGK’ ya intikalini takip eden 7 iş günü içinde geçmiş süreler için sigortalıların kendilerine, kanunî temsilcilerine, vekillerine veya sigortalının banka hesap numarasına ya da PTT Bank Şubelerine ödenmesi hususunda SGK yetkilidir. Geçici iş göremezlik ödenekleri SGK ile anlaşmalı banka/bankalar aracılığı ile ödenmektedir. Ancak, 10 günü aşan istirahat sürelerinde ödemeler, asgari 10 günlük tutar kadar yapılır.
Ödeneğin ödenmesinde işveren tarafından yapılması gereken işlemler nelerdir?
Geçici iş göremezlik ödeneğinin ödenmesi esnasında sigortalının;
– İstirahatli olduğu dönemde işverenleri tarafından iş yerinde çalışıp çalışmadığı,
– Kazanç hesabına giren döneme ilişkin aylarda, prim, ikramiye ve bu nitelikteki arızi ödemeler,
– Sağlık hizmet sunucusuna müracaat ettiği/istirahatın başladığı tarih itibarıyla prim ödeme hâlinin devam edip etmediği,
işveren tarafından SGK’ ya elektronik ortamda bildirilir.
Sigortalılık halinin sona ermesi durumunda ne kadar süre ile ödenek ödenir?
Sigortalının, hastalık ve analık sigortası bakımından geçici iş göremezlik ödeneği almasına esas istirahat raporu süresi içinde, sigortalılık hâlinin herhangi bir nedenle sona ermesi hâlinde, sigortalılığın sona erdiği tarihten sonra en fazla 10. güne kadar geçici iş göremezlik ödeneği ödenir.
İşveren ödenek alan sigortalısına ücret ödemek zorunda mı? Primlendirme nasıl yapılır?
İşveren ödenek aldığı sigortalısına ücret ödeme zorunluluğu bulunmamaktadır. Ücret ödemek isterse bunu ya bireysel iş sözleşmelerine ya da toplu iş sözleşmelerine hüküm koymak üzere yapabilir. Ücret ödemeyi bu şekilde taahhüt eden işveren sigortalısının raporlu olduğu dönem için prim gün sayısını rapor gün sayısı kadar tam olarak bildirir, eksik gün bildirimi yapmaz. Bununla ilgili olarak primlendirme için Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 97’nci maddesinde düzenleme yapılmıştır.
“ (2) Geçici iş göremezlik ödeneği alan Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılara (4/1-a=SSK) istirahatlı bulundukları sürede;
a) Geçici iş göremezlik ödeneği dikkate alınmadan verilmesine devam edilen tam ücret,
b) Bireysel veya toplu iş sözleşmesine istinaden verilen geçici iş göremezlik ödeneğinin işverene iadesi ile alınan tam ücret,
c) Geçici iş göremezlik ödeneği ile ödenek alınan süredeki kazancı arasındaki ücret farkı,
ç) Bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayalı olmadan geçici iş göremezlik ödeneği aldığı sürede atıfet kabilinde yapılan ödemeler,
çalışılan sürelerde ödenen ücretler olarak prime tabi tutulur. İstirahatlı olunan süre için bu fıkranın (c) ve (ç) bentlerine göre ödenen günlük fark tutar, günlük sigorta primine esas kazancın alt sınırının altında kalması durumunda günlük alt sınıra yükseltilir.”
Sağlık raporlarını işverenler görüntüleyebilecek mi?
Sağlık hizmet sunucularınca, düzenlenen istirahat belgeleri veya sağlık kurulu raporları elektronik ortamda SGK’ ya gönderilmektedir.
Elektronik ortamda SGK’ ya gönderilen belgeler işverenler tarafından çalışılmadığına dair bildirim ekranında görülebilmektedir. Bu belgeler söz konusu ekranda görülebildiğinden sigortalıların bu belgeleri kâğıt ortamında işverenlerine ibraz etmelerine gerek bulunmamaktadır.
Aynı zamanda işverenlerin/işveren vekillerinin www.sgk.gov.tr adresinden girerek Kurum internet sayfasında yer alan ve “6.1.1.İstirahat Raporlarında Uygulanacak Usul ve Esaslar” başlıklı bölümünün 13’üncü fıkrasında belirtilen adresten kendilerine ait cep telefon numaralarını ve e-mail adres bilgilerini giriş yapmaları halinde iş yerlerinde çalışan sigortalılarına, sağlık hizmet sunucuları tarafından verilen raporlar ve bu raporlara ilişkin çalışılmadığına dair bildirim girişi yapmaları hususunda mesaj gönderilecektir. Diğer taraftan elektronik ortamda işverenler tarafından görülebilen iş göremezlik belgesi ve sağlık kurulu raporlarının arka yüzünde 7201 sayılı Tebligat Kanununa göre bulunması gereken bilgilere yer verilmiştir. Bu nedenle kâğıt ortamında istirahat belgesi düzenlenen sigortalılar için ünitelerce işverenlere gönderilen tebligatın elektronik ortamda düzenlenen iş göremezlik belgeleri veya sağlık kurulu raporları için gönderilmesine gerek bulunmamaktadır.
İş yerinde işçilerle yapılan iş sözleşmelerinde aylık ücret ödeme sistemi uygulanıyorsa örneğin işçilerin hastalıkları durumunda raporlu oldukları günlerde ilk 2 gün için işverenin ücret ödeme yükümlülüğü var mıdır?
İşveren olarak eğer iş yerinde aylık ücret sistemi benimsendiğine göre; ayın ister 28, 29 veyahut ta 31 çeksin aylık ücret yani 30 günlük üzerinden ücret ödenir. Bu sürede örneğin; işçinin hasta veya diğer nedenlerle mazeretli olduğu hallerde dahi aylığı tam olarak ödenmelidir. Olayda, örneğin hastalığı nedeniyle istirahatli bırakılan işçiye işvereni istirahat süresince eksik ücret ödeyemez, hizmetlerini eksik gün olarak bildiremez. Dolayısıyla, ilk 2 gün için kesin olarak ücretini ödeyecek, 3. Günü SGK ödeyecek, işveren tarafından tam ücreti ödendiği için, SGK tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverenine iade edilecektir. Sistem bu şekilde işlemektedir.
Kaç günlük raporlara rapor parası ödenir?
SGK, hastalık olaylarında ilk 2 gün için geçici iş göremezlik ödeneği (rapor parası) ödemez. Örneğin; 3 gün rapor alan personele SGK, sadece 3. gün için ödenek öder, yani ilk 2 gün için ödemez, 3. günden itibaren her gün için ödenek öder. Verilecek geçici iş göremezlik ödeneği tutarı, yatarak tedavilerde personelin SGK’ya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirilen son 3 aylık kazancına isabet eden günlük kazancının yarısı, ayaktan tedavilerde üçte ikisidir. Bu tutardan vergi ve kesinti olmaksızın brüt tutar üzerinden ödenir.
Geçici iş göremezlik ödeneği verilen zamanlarda hafta tatili ücreti nasıl ödenir?
İşçilere geçici iş göremezlik ödeneği verilmesi gerektiği zamanlarda geçici iş göremezlik süresine rastlayan ulusal bayram, genel tatil ve hafta tatilleri, ödeme yapılan kurum veya sandıklar tarafından geçici iş göremezlik ölçüsü üzerinden ödenir.
Hastalık halinde ilk 2 gün için işçiyi çalıştırarak ücret ödenebilir mi? İşvereni bekleyen sorunlar neler olabilir?
5510 sayılı Kanunun 18’inci maddesine göre; sigortalının hastalık sebebiyle iş göremezliğe uğraması halinde, 3. gününden başlamak üzere her gün için, sigortalıya SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği ödenir. Burada asıl olan, işçinin raporlu/istirahatli olduğu bir dönemde çalışmaması/çalıştırılmamasıdır. Rapor dönemi kişinin sağlığı ile ilgili bir durum olduğu için sigortalının dinlenmesi şarttır.
Geçici iş göremezlik ödeneğinin ödenme şartlarından birisi de bu dönemde işçinin iş yerinde çalışmamasıdır. İşverenler tarafından iş yerinde çalışılmadığına dair SGK’ ye bildirim yapmaktadırlar.
Sigortalının hastalığı nedeniyle ilk 2 gün için işvereni tarafından ücret ödenmesi zorunlu olmadığı gibi ödenmesi de mümkündür. Asıl olan, bu dönemde dinlenmesidir. Bu dönemde, sigortalının herhangi bir nedenle iş kazası geçirmesi durumunda işverenin bu durumu açıklaması zor olacak, bu iş kazasından dolayı kusuru olmasa dahi sorumlu tutulabilecektir.
İşveren istirahatli olan işçisine ücret ödemesi zorunlu mudur? SGK bildirimi nasıl yapılacak?
İstirahatli iken işverenin işçisine ücret ödeme yükümlülüğü olmasa bile ücret ödemesini kısıtlayıcı bir hüküm de bulunmamaktadır.
Ücret ödendiği takdirde SGK’ye 30 gün üzerinden bildirim yapılır, ücret ödenmediği takdirde ise eksik gün nedeni olarak raporlu olduğu bildirilir, kaç gün raporlu ise o kadar gün eksik bildirim yapılır.
Sigortalıların istirahatli bulundukları sürede prime tabi tutulma esasları dört farklı alternatifli olarak Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 97’nci maddesinde düzenlenmiştir.
- Geçici iş göremezlik ödeneği dikkate alınmadan verilmesine devam edilen tam ücret,
- Bireysel veya toplu iş sözleşmesine istinaden verilen geçici iş göremezlik ödeneğinin işverene iadesi ile alınan tam ücret,
- Geçici iş göremezlik ödeneği ile ödenek alınan süredeki kazancı arasındaki ücret farkı,
- Bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayalı olmadan geçici iş göremezlik ödeneği aldığı sürede atıfet kabilinde yapılan ödemeler,
Çalışılan sürelerde ödenen ücretler olarak prime tabi tutulur.
2019 yılı Mayıs ayında 9 gün hastalığı nedeniyle rapor alan ve raporlu olduğu dönemde işvereni tarafından ücret ödenmeyen sigortalı için Mayıs ayında kaç gün hizmet bildirimi yapılır?
İşverenlerce SGK’dan geçici iş göremezlik ödeneği alan sigortalılara, SGK tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneği ile normal günlük kazançları arasındaki fark ücretleri veya SGK tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneği dikkate alınmaksızın ayrıca normal günlük ücretlerinin ödendiği durumlarda, geçici iş göremezlik ödeneği alan sigortalılara istirahatli bulundukları süreler için işverenlerince yapılan bu ödemeler, prime tabi tutulacaktır.
SGK’dan geçici iş göremezlik ödeneği alan (ay/dönem içinde istirahatli olan) sigortalıların prim ödeme gün sayıları, ücret aldığı günler dikkate alınmak suretiyle hesaplanmaktadır.
Dolayısıyla, 2019 yılı Mayıs ayında 9 gün rapor dönemi için tam ücreti işvereni tarafından ödeniyorsa 2019/Mayıs ayındaki prim ödeme gün sayısı 30 olacak; istirahatli sürelerde işverence ücret ödenmemesi halinde ise sigortalının 2019/Mayıs ayı prim ödeme gün sayısı 31‐9=22 olacaktır.
İstirahatli olan işçiye işveren tarafından ücret ödemesi yapılmayacağından prim ödeme gün sayısı ne kadar olur?
İşveren işçisinin raporlu olduğu günler için ücret ödemeyeceğini kararlaştırmışsa (kararlaştırabilir), sigortalının istirahatli olması nedeniyle geçici iş göremezlik ödeneği aldığı sürede, bu süreye tekabül eden gün sayısı kadar eksik olmak üzere aylık prim ve hizmet belgesi ile bildirim yapılacak, eksik gün nedeni olarak istirahatli beyan edilecektir.
Ölü bebek dünyaya getiren işçiye geçici iş göremezlik ödeneği ödenir mi?
5510 sayılı Kanuna göre; analık sigortasından sigortalıya analık hallerine bağlı olarak ortaya çıkan iş göremezlik süresince, günlük geçici iş göremezlik ödeneği verilir. Analık sigortasından sigortalı kadına her çocuk için yaşaması şartıyla doğum tarihinde geçerli olan ve SGK Yönetim Kurulunca belirlenip Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı tarafından onaylanan tarife üzerinden emzirme ödeneği verilir. Buna göre, çocuğunun ölü doğması sadece emzirme ödeneğini etkiler yani emzirme ödeneği ödenmez, geçici iş göremezlik ödeneği ödenir. Bu durumun doktor raporu ile belgelenmesi gerekir.
İşverenin istirahatli olan işçisine ücret ödemesi zorunlu mudur?
Bu düzenleme çerçevesinde; işverenler, istirahatli olan işçilerine kanunen ücret ödeme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Ancak, ücret ödemesini kısıtlayıcı bir düzenleme de yoktur. Bireysel veya toplu iş sözleşmesi gereği veyahut ta atıfet kabilinde işveren tarafından ücret ödendiği takdirde Sosyal Güvenlik Kurumuna 30 gün üzerinden bildirim yapılır, ücret ödenmediği takdirde ise eksik gün nedeni olarak raporlu olduğu bildirilir, kaç gün raporlu ise o kadar gün eksik bildirim yapılır.
Bir başka deyişle, işverenler, raporlu olan personeline maaş/ücret ödeme zorunluluğu yoktur. Ancak, işverenler bireysel iş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmelerinde düzenleme yapmak suretiyle raporlu olan personellerine maaş/ücret ödeyebilir veyahut ta aldığı bir kararla yani işyeri uygulamasıyla ücret/maaş ödeyebilir. Raporlu olan personeline ücret ödemez ise eksik gün bildirimi yapacak, ücret öderse eksik gün bildirimi yapılmayacak, sanki o ay tam çalışmış gibi hizmet kazanacak. SGK tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneği personel tarafından işverene iade edilecek.
Sonuç olarak; geçici iş göremezlik halinde işverenler, idareler sigortalısına ücret ödeyip ödemeyecekleri iş veya toplu iş sözleşmelerinde kararlaştırılmaktadır. Ücret ödenmesi kararlaştırılmışsa SGK prim günü tam gösterilecek, ücret ödenmesi kararlaştırılmamışsa SGK prim günü rapor süresi kadar eksik gösterilecektir.
YASAL UYARI
Bu çalışma Kamutech Yazılım A.Ş. mevzuat grubu uzmanları tarafından hazırlanmıştır.
Makalenin her türlü yayın hakkı Kamutech Yazılım A.Ş.’ye aittir.
Kaynak göstermek ve link vermek kaydıyla alıntı yapılabilir.
