Sendikacılık çalışma hayatının vazgeçilmez unsurlarından birisidir. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmeleri Kanununa göre sendika, işçilerin veya işverenlerin çalışma ilişkilerinde, ortak ekonomik ve sosyal hak ve çıkarlarını korumak ve geliştirmek için en az yedi işçi veya işverenin bir araya gelerek bir işkolunda faaliyette bulunmak üzere oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluşlarıdır. Bir sendikanın bağlı olduğu iş yerinde işyeri sendika temsilcileri bulunur. İşyeri sendika temsilcileri sendika ve üye, sendika ve işveren ve üye ve işveren arasındaki bağı kurar.
Yazımızın konusu işyeri sendika temsilcisi işçilerin sendikal izin hakkının olup olmadığıdır. Fakat öncelikle bu sorunun kökenine inmemiz faydalı olacaktır. Çünkü tüm sendika üyeleri için değil de yalnızca sendika temsilcisi olan işçilere sendikal izin hakkı tanınabilir.
Toplu İş Sözleşmesi İle Sendikal İzin Verilebilir mi?
İş Kanununda ya da Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununda işyeri sendika temsilcilerine temsilcilik görevlerini mesai saatleri içinde yerine getirmeleri durumunda herhangi bir ücretli izin tanınmamıştır. İşyeri sendika temsilcileri yalnızca işverenin inisiyatifi ile izin dahilinde, mesai saatleri içinde sendikacılık faaliyetlerini gerçekleştirebilirler. Fakat toplu iş sözleşmesi ile belirlenen süre içinde işçilere sendikal izin tanınabilir. Nitekim halen yürürlükte olan kimi toplu iş sözleşmelerinde sendikal izin hükümlerinin var olduğunu biliyoruz. Fakat toplu iş sözleşmesinde böyle bir hüküm yoksa işyeri sendika temsilcisi yalnızca işveren onayı ile sendikal izin (ücretli) kullanabilir.
696 sayılı KHK ile Kadroya Geçen İşçinin Sendikal İzin Hakkı Var mı?
Yukarıda belirttiğimiz üzere sendikal izin yalnızca toplu iş sözleşmesi ile düzenlenebilir. Bilindiği üzere taşerondan kadroya geçen işçilerin mali ve sosyal hakları 12 Nisan tarihinde Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yayımlanan Yüksek Hakem Kurulu kararları ile belirlenmiştir. İlgili toplu iş sözleşmesi hükümlerinde herhangi bir sendikal izin öngörülmemiştir. Yani kadroya geçen işçilerin sendikal izin hakkı yoktur, ancak idare takdir ederse sendikal faaliyetlere katılmak isteyen sendika temsilcisi işçiye ücretli izin (idari izin) kullandırabilir.
