Bilindiği üzere 696 sayılı KHK kapsamında taşerondan kadroya geçen işçilerin ücret mali ve sosyal hakları 12 Nisan tarihinde Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından ilan edilen toplu iş sözleşmesi hükümleri ile belirlendi. Toplu iş sözleşmesi hükümleri belediye şirketlerine geçişi sağlanan işçiler için 30.06.2020 tarihine kadar, kamu kurum ve kuruluşlarında kadroya geçen işçiler için ise 30.10.2020 tarihine kadar uygulanacak.
696 sayılı KHK’nın 127 nci maddesini hatırlayacak olursak sürekli işçi kadrosuna geçen işçilerin TİS hakları ile ilgili;
“… Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz. Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden; geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından kadroya geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte bu madde kapsamındaki idarelerde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu iş sözleşmesi sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenir. Bu madde kapsamındaki idarelerde; 6356 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanuna uygun olarak yetki başvurusunda bulunulabilir, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabilir” denmiştir.
KHK metninden ve sitemizde daha önce paylaştığımız görüş yazılarından da anlaşılacağı üzere;
- Taşerondan kadroya geçen işçilerle, yürürlük süresi devam eden ve alt işveren döneminde imzalanmış bir TİS var ise, bu işçiler yürürlük süresi bitene kadar bahsedilen TİS’nden faydalanacak, sonrasında 2020 yılına kadar Bakanlığın ilan etmiş olduğu TİS hükümlerinden faydalanacaklar.
- Kadroya geçen işçiler ile alt işveren döneminde herhangi bir TİS imzalanmadı ise Bakanlığın ilan ettiği TİS hükümlerinden herhangi bir dayanışma aidatı ya da sendika üyeliği olmaksızın faydalanabilecekler.
- Geçişten önce herhangi bir TİS’ne tabi olmayan işçiler dilerlerse, kurumda alt işveren döneminden gelen ve yürürlük süresi devam eden TİS’nden dayanışma aidatı ödemek veya sendika üyesi olması koşulu ile faydalanabilecekler.
- Taraf olduğu TİS devam ederken sendikadan istifa eden işçiler, hak kaybına uğrayacaklar, hem dahil olduğu TİS’nin avantajlarını yitirecek hem de Bakanlığın belirlediği TİS hükümlerinden faydalanamayacaklar.
Ayrıca hatırlamamız gereken bir diğer önemli husus ise; 696 sayılı KHK hükmünce sürekli işçilerin ücret mali ve sosyal haklarının, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamayacağıdır.
TAŞERON İŞÇİLER 2020 YILINI BEKLEMEDEN TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ İMZALAMAYA BAŞLADI!
Yetki Nedir?
Yetki; TİS ehliyetine sahip işçi veya işveren sendikaları ile sendika üyesi olmayan işverenlerden hangisinin belli bir işyerinde kiminle TİS imzalayabileceğini ifade eder. Yani toplu iş hukuku açısından yetki; sendikanın TİS imzalama sürecine başlayabilmesinin en önemli şartıdır.
TİS açısından sendikanın yetkili olup olmadığının tespiti Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yapılır. Konu ile alakalı yasal dayanak 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunudur.
6356 sayılı Kanunun 42 nci maddesine bakacak olursak;
“Yetki tespiti için başvuru
MADDE 42 – (1) Toplu iş sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası Bakanlığa başvurarak yetkili olduğunun tespitini ister. İşveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren de Bakanlığa başvurarak yetkili işçi sendikasının tespitini isteyebilir.
(2) Bakanlık, kayıtlarına göre başvuru tarihi itibarıyla bir işçi sendikasının yetkili olduğunu tespit ettiğinde, başvuruyu, işyeri veya işletmedeki işçi ve üye sayısını, o işkolunda kurulu işçi sendikaları ile taraf olacak işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene altı iş günü içinde bildirir.”
Sendikaların Yetki Alabilmesinin şartları nelerdir?
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununa göre sendikanın Bakanlıktan yetki alabilmesi için sendikanın TİS yapma ehliyetine sahip olması gerekir. Yetki alabilmenin koşullarına bakacak olursak;
- İlk koşul, sendikanın kurulu bulunduğu iş kolunda çalışanların en az %1’i oranında üyeye sahip olmasıdır.
- İkinci koşul ise toplu iş sözleşmesi yapılmak istenen iş yerinde başvuru tarihi itibariyle çalışanların yarıdan fazlası (%50+1) oranında üyesinin olmasıdır.
- İşletme toplu iş sözleşmesi yapılmak isteniyorsa iş yerleri bir bütün olarak değerlendirilerek işletme genelinde çalışanların yüzde kırkı oranında üye şartı aranmaktadır.
696 sayılı KHK Kapsamında Taşerondan Kadroya Geçen İşçilerin de Olduğu İş yerleri İçin Sendikalar Yetki Belgesi Alabilir mi?
Bu konu ile alakalı iki seçenek bulunmaktadır. Kamu iş yerinde 696 sayılı KHK kapsamında taşerondan kadroya geçen işçiler haricinde başka işçi bulunmuyor ise sendikalar bu iş yerleri için yetki tespitinde bulunamaz.
Fakat bünyesinde hem taşerondan kadroya geçen işçileri, hem de mevcut sürekli işçileri barındıran kamu iş yerleri için durum farklıdır. Yetki şartlarını taşıyan işçi sendikaları kamu iş yerlerinde toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkili olduğunun tespiti için her zaman Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına başvurabilir. Fakat sendikalar, TİS yapılmak istenen iş yerinde yürürlükte olan bir TİS var ise, yürürlükteki sözleşmenin süresinin bitiminden geriye doğru 120 günden önceye rastlayan bir tarihte yetki başvurusunda bulunamaz. Bu süre zarfı içinde TİS yapılsa dahi bu sözleşme hükümleri ancak önceki sözleşme bitiminden sonra yürürlüğe girebilir.
Kamu iş yerinde 696 KHK’lı sürekli işçi bulunuyorsa, kurumda taşerondan kadroya geçiş kapsamında bulunmayan tek bir kamu işçisi dahi bulunsa, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı yetki başvurusunu kabul edecektir.
Örneğin bir kamu veya belediye şirketine ait iş yerinde 150 sürekli işçi çalışıyor olsun, bu işçilerden 149 tanesi Nisan 2018 tarihi itibarıyla taşerondan kadroya geçen işçi, diğer 1 tanesi ise 696 kapsamında olmayan işçi olsa bile Bakanlık sendikanın yetki başvurusunu kabul edebilecektir.
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı yetki için yapılan başvuru üzerine her şeyden önce TİS yapılmak istenen iş yerlerinin, başvuruda bulunan sendikanın kurulu bulunduğu iş koluna girip girmediğini, daha sonra bu iş yerinde yürürlükte olan bir TİS olup olmadığını araştıracaktır.
Yukarıda ifade ettiğimiz şekliyle sendikaların yetki tespiti almaları ve dolayısıyla taşerondan kadroya geçen işçilerin 2020’yi beklemeden TİS imzalaması durumunda bu işçilerin ücret, mali ve sosyal haklarının nasıl olacağı, örneğin uygulanmakta olan Yüksek Hakem Kurulu kararlarından daha yüksek olup olamayacağı ayrı bir tartışma konusudur. İlerleyen günlerde bu konuyla ilgili yazılar paylaşacağız.
Şu ana kadar yetki tespiti konusunda, yukarıda ifade ettiğimiz uygulamanın birçok açıdan (İdareler, Belediyeler, Belediye Şirketleri, Sendikalar, İşçiler) neler getireceğini yakından takip etmekteyiz.
