GİRİŞ
Taşeron işçilerin kadroya geçiş sürecinin son günlerindeyiz. Kadroya geçecek işçilerin sınav süreçleri devam ederken bir yandan da geçiş sürecine ilişkin bazı soru işaretleri bulunmakta. Bunlardan birisi de Toplu iş sözleşmeleri devam etmeyen işçilere idarelerin nasıl bir yöntem uygulayacağı. Kadroya geçiş sürecinden önce toplu iş sözleşme yürürlük süresi dolmuş ya da hiç toplu iş sözleşmesi bulunmayan işçiler ile kadrosuna geçecekleri idareler arasında belirsiz süreli iş sözleşmesi imzalanacak.
İŞ KANUNUNA GÖRE BELİRSİZ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİ
Belirsiz süreli iş sözleşmesi; İş sözleşmesinin hangi tarihte sona ereceği belirtilmeyen işler için işçi ile işveren arasında imzalanan iş sözleşmesidir. Yani burada asli unsur; belirsiz süreli iş sözleşmesi imzalayan işçinin iş yerinde hangi tarihe kadar çalışacağı belli değildir. 4857 sayılı İş kanunun 11. Maddesinde düzenlenen belirsiz süreli iş sözleşmeleri iş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı durumlarda imzalanır.
İŞ SÖZLEŞMESİ İMZALAMAYAN İDARELERE İDARİ PARA CEZASI UYGULANACAK
Üzerinde durmamız gereken bir diğer husus ise; belirsiz süreli iş sözleşmesinin yazılı olabileceği gibi yazılı olmayan şekilde de yapılabileceğidir. Süresi bir yıl ve daha fazla olan iş sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılması zorunludur. Bu belgeler damga vergisi ve her çeşit resim ve harçtan muaftır. Toplu iş sözleşme yürürlük süresi dolan veya toplu iş sözleşmesi bulunmayan işçiler için kadroya geçiş sürecinde yapılacak belirsiz süreli iş sözleşmesi yazılı olması gerekmektedir. Yazılı sözleşme yapılmayan hallerde işveren işçiye en geç iki ay içinde genel ve özel çalışma koşullarını, günlük ya da haftalık çalışma süresini, temel ücreti ve varsa ücret eklerini, ücret ödeme dönemini, süresi belirli ise sözleşmenin süresini, fesih halinde tarafların uymak zorunda oldukları hükümleri gösteren yazılı bir belge vermekle yükümlüdür.
Yazılı olan iş sözleşmelerinin ise hem işçi hem işveren(idare) tarafında imzalanması gerekir. İmzalanmadığı takdirde bu sözleşme geçersiz olacaktır.
4857 sayılı İş kanunun 99. Maddesine göre; yukarıda bahsettiğimiz yazılı belgeyi vermeyen işveren hakkında, (idareler için de heçerli olacaktır) bu durumdaki her işçi için 107 Lira (01.01.2011 tarihi itibariyle) idari para cezası uygulanacaktır.
Belirsiz süreli iş sözleşmesi imzalayan işçi birçok anlamda avantajlıdır. Çünkü belirsiz süreli iş sözleşmesi işçiye kıdem tazminatı, ihbar ve güvence tazminatı gibi bazı hakları sağlar.
KADROYA GEÇİRİLECEK OLAN İŞÇİLERİN TİS HAKLARI NASIL OLACAKTI?
696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin sürekli işçi kadrosuna geçirilecek işçileri ilgilendiren 127. Maddesine baktığımızda;
‘’Sürekli işçi kadrolarına geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki idarelerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz. Şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerden; geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından işçi statüsüne geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte bu madde kapsamındaki şirketlerde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu iş sözleşmesi sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki şirketlerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenir. Bu madde kapsamındaki şirketlerde; 6356 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanuna uygun olarak yetki başvurusunda bulunulabilir, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabilir.’’
Görüldüğü üzere 696 sayılı KHK ile, kadroya geçirilen taşeron işçilerin çalıştıkları kurum ya da kuruluştaki kadrolu işçilerin toplu iş sözleşmesinden yararlanmasının önüne bir engel konulmuştur. Daha ayrıntılı anlatacak olursak;
İşçi taşeron iken çalıştığı kurumda taşeron işçilere yönelik tek bir toplu iş sözleşmesi var ise kadroya geçen bu taşeron işçilerin hak ve ücretleri toplu iş sözleşmesi bitene kadar sözleşmede belirtilen düzeyde olacaktır.
Taşeron iken çalıştığı kurumda taşeron işçilere yönelik birden fazla toplu iş sözleşmesi var ise kadroya geçen bu taşeron işçilerin hak ve ücretleri, bu toplu iş sözleşmelerinden en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenecektir.
Taşeron iken çalıştığı kurumda taşeron işçilere yönelik toplu iş sözleşmesi bulunmayan ancak aynı kurumun farklı taşeronunda toplu iş sözleşmesi bulunan işçilerin hak ve ücretleri, kurumun taşeronlarındaki en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenecektir.
Bizi ilgilendiren kısıma geldiğimizde; taşeron iken çalıştığı kurumda taşeron işçilere yönelik toplu iş sözleşmesi olmayan ve aynı kurumun farklı taşeronlarında da toplu iş sözleşmesi bulunmayan işçiler, bireysel iş sözleşmelerindeki ücret ve haklarla kadroya geçirilecektir. Yani Toplu iş sözleşmesi hiç uygulanmayan, ya da sözleşmenin yürürlük süresi kadroya geçiş sürecinden önce dolmuş işçiler ile idare arasında ‘’Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi’’ imzalanması gündeme gelmektedir. Buradaki en büyük etken ise, toplu iş sözleşmesi devam etmeyip, sürekli işçi statüsünde işe başlayacak işçilerin haklarını düzenlemektir. 4857 sayılı İş Kanununa göre iş sözleşmesi, işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemek maksadıyla yapılmaktadır. İşçi ile işveren arasında yapılan İş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir. Süresi bir yıl ve daha fazla olan iş sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılması zorunludur. Toplu iş sözleşmesi bulunmayan işçiler ile idareler arasında yapılması gereken belirsiz süreli iş sözleşmeleri, işçinin işyerinde hangi tarihe kadar çalışacağı, iş sözleşmesinin hangi tarihte sona ereceğini belirtmeyecek şekilde yapılacaktır. Kadroya geçiş sürecinde herhangi bir toplu iş sözleşmesi olmayan işçiler için böyle bir düzenleme yapılması gerekmektedir. Belirsiz süreli iş sözleşmesi ile kadroya geçirilen işçilere dair haklar ve idarenin yükümlülükleri belirlenecektir.
Fakat tüm bunların yanında, kadroya geçen işçinin taşeron şirkette çalıştığı dönemde karara bağlanmış ve yürürlüğü 02.04.2018 tarihinden sonra da devam eden toplu iş sözleşmesi kapsamında olması durumunda ayrıca bireysel iş sözleşmesi yapılmayacaktır.
ÇALIŞMA BAKANLIĞI TARAFINDAN “BELİRSİZ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİ” ÖRNEĞİNİN YAYINLANMASI BEKLENİYOR
İdarelere yol göstermesi ve hata yapılmaması açısından kadroya geçiş tarihine kadar sürekli işçi kadrosuna geçen işçiler ile İdareler (İşveren) arasında imzalanacak belirsiz süreli iş sözleşmesi örneğini yayınlanması beklenmektedir.
