Belediyeler tarafından kurulan veya ortak olunan anonim ve limited şirketler, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi sermaye şirketleridir. Bu şirketler, belediyelerin tüzel kişiliğinden ayrı ve bağımsız tüzel kişiliğe sahip olup, özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösterirler.
Durum böyle olmakla birlikte, söz konusu şirketlerin paylarının çoğunluğuna belediyelerin sahip olması ve kamu kaynağı kullanmaları nedeniyle, kamu kurum ve kuruluşları için geçerli olan bazı yükümlülükler belediye şirketleri için de geçerlidir. Bu yükümlülüklerden birisini ise belediye şirketlerine ait mali verilerin, Kamu Harcama ve Muhasebe Bilişim Sistemine (KBS) girilme zorunluluğu oluşturmaktadır.
Bu Makale’nin PDF formatına ulaşmak için tıklayınız.
Kamu Harcama ve Muhasebe Bilişim Sistemi (KBS) Nedir?
Devletin temel görevlerinin başında bulunan kamu hizmetlerinin gerçekleştirilmesi için yeterli ve sürekli gelir kaynaklarına ihtiyaç duyulması ve kaynakların etkin, etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılması zorunluluğu, bilgiye hızlı bir şekilde ulaşmayı zorunlu kılmıştır. Buradan hareketle, bilgi teknolojileri kullanılarak Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından Kamu Harcama ve Muhasebe Bilişim Sistemi (KBS) projesi hayata geçirilmiştir.
Bu çerçevede KBS, kamu kurumlarının mali işlemlerinin elektronik ortamda yapılmasını sağlamak amacıyla geliştirilen otomasyon sistemidir. KBS ile harcama ve muhasebe birimleri arasındaki veri transferinde kâğıt kullanımının en aza indirilmesi, harcama sürecinde kullanılan belgelerin elektronik ortama taşınması ve takip edilmesi amaçlanmıştır. Bu Sistem sayesinde ayrıca harcama sürecinin bütçe aşamasından başlayarak ödenek, tahakkuk, harcama, muhasebe, raporlama ve kesin hesaba kadar olan tüm aşamaları izlenerek yönetilebilir, iç kontrol ile elektronik denetime elverişli, hızlı ve güvenlikli bir ortamda işleyen bir yapı kurulması hedeflenmiştir.
KBS’ye İlişkin Mevzuat Düzenlemeleri Nelerdir?
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 52. maddesinin son fıkrasında; anılan Kanunda yer alan genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri tanımına bağlı kalmaksızın, mali istatistiklerin derlenmesi amacıyla, genel yönetim sektörü adıyla bir kapsam belirlemeye ve bu kapsamdaki kamu idarelerinin mali verilerini almaya Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır.
Söz konusu yetkiye istinaden adı geçen Bakanlık tarafından 2008, 2009, 2012, 2015 ve 2018 yıllarında Genel Yönetim Mali İstatistikleri Genel Tebliğleri yayımlanmıştır. Bunlardan 2012 yılında çıkarılan Tebliğle, ilk defa olmak üzere, büyükşehir belediyeleri ve diğer belediyelerin ortağı olduğu şirketlere ait mali verilerin bağlı oldukları belediyeler tarafından KBS’ye girilme zorunluluğu getirilmiştir.
En sonuncusu 29.11.2018 tarihinde yürürlüğe konulan 59 Sıra No.lu Muhasebat ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü Genel Tebliğinde (Genel Yönetim Mali İstatistikleri);
“İl özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve mahalli idare birliklerine ait şirketlerin ve bütçe içi işletmelerin Ocak-Mart dönemi, Ocak-Haziran dönemi ve Ocak-Eylül dönemi kümülatif mizan verileri, dönemi takip eden ikinci ay sonuna kadar (Mayıs, Ağustos, Kasım); yılın tamamına ait (Ocak-Aralık dönemi) kümülatif mizan verileri ise en geç takip eden yılın Nisan ayı sonuna kadar bağlı oldukları birim tarafından KBS’ye girilir.”
hükmüne yer verilmiştir.
KBS’ye Veri Girişi Nasıl Yapılır?
Belediye şirketlerinin mali verileri, KBS’de yer alan Genel Yönetim Mali İstatistik Sistemi (GYMİS) modülü üzerinden gönderilir. Ancak, Sisteme girebilmek için belediye şirketinden bir yetkilinin Şirket Veri Giriş Görevlisi olarak yetkilendirilmesi ve kendisine bir şifre verilmesi şarttır.
Belediye şirketlerinin KBS’ye veri girişi yapma usulü, Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün 08.03.2013 tarihli ve 2682 sayılı Genelgesinde açıklanmıştır. Buna göre;
- Belediye şirketlerinin muhasebe yetkilileri “şirket veri giriş görevlisi” olarak, belediyelerin muhasebe yetkilileri ise kendilerine bağlı şirketlerin verilerinin zamanında ve doğru olarak göndermelerini sağlamak üzere “belediye şirket kontrol görevlisi” olarak yetkilendirilir.
- Şifre ve yetkilendirme işlemlerinin yapılabilmesi için “şirket veri giriş görevlileri” ve “belediye şirket kontrol görevlileri”, bulundukları yerdeki defterdarlık muhasebe müdürlüklerine veya mal müdürlüklerine ad, soyad, T.C. kimlik numarası ve e-posta bilgileri ile başvurarak şifre alırlar.
- KBS’ye şirketlerin Ocak-Mart dönemi, Ocak-Haziran dönemi ve Ocak-Eylül dönemi kümülatif mizan verileri, dönemi takip eden ikinci ay sonuna kadar (Mayıs, Ağustos, Kasım); yılın tamamına ait (Ocak-Aralık dönemi) kümülatif mizan verileri ise en geç takip eden yılın Nisan ayı sonuna kadar girilir.
- Mizan giriş işlemi, excel dosyası şeklindeki mizanın sisteme yüklenmesiyle yapılabileceği gibi doğrudan elle giriş yöntemiyle de yapılabilir.
- Mizanlar hesap kodu bazında girilir, detay kodu bazında girilmez ve bunun için 100 ila 689 arasındaki hesap kodları kullanılır.
- Mizan verileri aktarıldıktan sonra “Kontrol” butonuyla hatalar kontrol edilir, hatalar düzeltildikten sonra belediyeye gönder butonuyla veriler belediye kontrol görevlisinin kontrolüne gönderilir.
- “Belediye şirket kontrol görevlileri” belediyeye bağlı şirketlerin mizanlarının zamanında ve doğru olarak gönderilmesinden sorumludur ve tüm mizanlar kontrollerinden geçince merkeze gönder butonuna basılarak tüm mizanlar merkeze gönderilir.
Mali Verilerini Süresinde Göndermeyenler Hakkında Yaptırım Uygulanır mı?
5018 sayılı Kanunun 53. maddesinin son fıkrası uyarınca, kümülatif mizan verilerini, 59 Sıra No.lu Muhasebat ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü Genel Tebliğinde belirtilen sürelerde göndermediği veya gönderilmiş olan hesap bilgilerinin mevzuat hükümleri kapsamında belirlenen mizan formatına uygun olmadığı KBS üzerinden Hazine ve Maliye Bakanlığınca ve/veya Defterdarlıklarca tespit olunanlara, anılan Tebliğde belirlenen veri giriş süresi bitiminden itibaren bir ay ek süre verilir.
Ek süre sonunda da verilerin gönderilmemesi halinde, Hazine ve Maliye Bakanlığının talebi üzerine, ilgili belediyenin üst yöneticileri tarafından mali hizmetler birimi yöneticisi ile muhasebe yetkilisine, her türlü aylık, ödenek, zam ve tazminat dâhil yapılan bir aylık net ödemeler toplamı tutarında idari para cezası verilir. Ancak, idari para cezasının uygulanmış olması bilgi verme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Sonuç Olarak;
– 59 Sıra No’lu Muhasebat ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü Genel Tebliğine göre il özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve mahalli idare birliklerine ait şirketler, Ocak-Mart dönemi, Ocak-Haziran dönemi ve Ocak-Eylül dönemi kümülatif mizan verilerini, dönemi takip eden ikinci ay sonuna kadar (Mayıs, Ağustos, Kasım); yılın tamamına ait (Ocak-Aralık dönemi) kümülatif mizan verileri ise en geç takip eden yılın Nisan ayı sonuna kadar bağlı oldukları birim (belediye, il özel idaresi) tarafından Kamu Harcama ve Muhasebe Bilişim Sistemine (KBS) girmekle yükümlüdür.
– Belediye şirketlerinin mizan verilerini söz konusu süreler içinde Sisteme girilmemesi halinde ilgili şirkete bir aylık ek süre verilir. Bu süre sonunda da veriler gönderilmezse, belediyenin üst yöneticileri mali hizmetler birimi yöneticisi ile muhasebe yetkilisine, her türlü aylık, ödenek, zam ve tazminat dâhil yapılan bir aylık net ödemeler toplamı tutarında idari para cezası verilir.
YASAL UYARI
Bu çalışma Kamutech Yazılım A.Ş. mevzuat grubu uzmanları tarafından hazırlanmıştır.
Makalenin her türlü yayın hakkı Kamutech Yazılım A.Ş.’ye aittir.
Kaynak göstermek ve link vermek kaydıyla alıntı yapılabilir.
