İLAVE TEDİYE HESAPLANIRKEN İŞÇİNİN DEVAMSIZLIK YAPTIĞI SÜRELER DİKKATE ALINIR MI?
İlave tediye ödemesi işçinin sağlık raporu alarak yani hastalık izni kullanarak, yasal ve idari izin kullanarak, işe gelmediği zaman dilimleri dikkate alınmadan hesaplanır. Yani ilgili zaman dilimlerinde işçi çalışmış gibi sayılır. 6772 sayılı kanunda “işçinin bu tediyelere esas olacak çalışma süresinin hesaplanmasında iş veya hizmet akdinin devamı müddetine rastlayan kanuni ve idari izinlerle hastalık izinleri, hafta tatili ve genel tatil günleri çalışılmış gibi hesaba katılır. Münavebeli işçilerin münavebe sebebiyle çalıştırılmadıkları günler çalışmış gibi sayılır.” denilerek konuya açıklık getirilmiştir. Eğer işçi iş sözleşmesinin devam ettiği süre zarfı içinde yasal ve idari izin, raporlu hastalık izni, hafta tatili izni, ulusal bayram izni ve genel tatil günlerinde izin kullanıyorsa, işçinin bu tarihlerde yapmış olduğu devamsızlık, ilave tediye için hesaplanan çalışma günü sayısından indirilmez. İşçi çalışılmış kabul edilir.
İLAVE TEDİYE ÜCRETİ İŞÇİYE SON ÇALIŞTIĞI YERDE Mİ ÖDENİR?
Kanunda belirtilen bir diğer husus ise ; ‘’İlave tediye alacağı, ödeme tarihinde işçinin işinden ayrılmış olup olmadığına bakılmaksızın hak edilen yıl içinde o yerde veya aynı idare, teşekkül ve müesseseye ait muhtelif yerlerde geçmiş olan hizmetlerinin toplamı oranında ve son çalıştığı yerde ödenir. İşçi tam yıl çalışmamış ise, ilave tediye o yıl için kıstelyevm esasına göre hesaplanıp ödenecektir.’’ Yani işçinin ilave tediye hakkı hesaplanırken, ilave tediyeye hak kazanılan yıl itibariyle son çalıştığı kurum dikkate alınacaktır. İlgili kurumda çalıştığı yıllar toplanıp gene o kurumda tediye ödemesi yapılacaktır. İşçi 1 tam yıldan fazla çalışacaksa kalan zaman dilimleri için, işçiye verilecek aylık ücrete göre kararlaştırılan ücret üzerinden artan süreler varsa kıstelyevm hesabı kullanılacaktır.
ÜCRETSİZ DOĞUM İZNİNE AYRILAN İŞÇİ İLAVE TEDİYEDEN YARARLANABİLECEK Mİ?
Kadın işçinin ücretsiz doğum iznine ayrıldığı sürenin ilave tediye hesaplamasında dikkate alınıp alınmayacağı da önemli bir konudur. Doğum sonrası verilen ücretsiz izin süreleri;
– Hizmet süresinden sayılmaz,
– Bu süre için kıdem tazminatı ödenmesi söz konusu değildir.
– Yıllık ücretli izin hesabında dikkate alınmaz
– Bu süreye, ilave tediye veya varsa akdi ikramiye ödenmez. Çünkü ilave tediye prime esas kazançlara dahil bir ücret eklentisidir. Bu sebeple ücretsiz izinler hesaba dahil edilmez.
İŞ SÖZLEŞMESİNİN ASKIDA OLDUĞU SÜRELER İLAVE TEDİYE HESAPLAMASINDA DİKKATE ALINIR MI?
Tıpkı ücretsiz doğum izni gibi iş sözleşmesinin askıya alındığı diğer durumlar için ilave tediye hesabının nasıl yapılacağına ilişkin bilgi verecek olursak öncelikle iş sözleşmesinin hangi sebeplerle askıya alınacağına bakmamız gerekecektir. İşçi; askerlik, hastalık (mesleğini icra edemeyecek derecede hasta olup işe gelemediği süreler) grev, lokavt, gözaltına alınması veya tutuklanması gibi iş görmesini engelleyen haller nedeniyle iş görme yükümlülüğünü geçici olarak durdurur. Bu durumlarda 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. Maddesindeki bildirim sürelerini aşması veya işçi ve işletme için zorlayıcı nedenler bulunması gibi durumlarda, iş sözleşmeleri sona ermeyip askıya alınır ve bu engeller ortadan kalktığında da iş sözleşmeleri normale döner. Ama askı süresi içerisinde iş sözleşmesinin gerektirdiği hükümler yok sayılır. Demek oluyor ki işçi ücret talep edemez, işveren de hizmet talep edemez. İş sözleşmelerinin askıya alınmaları hâlinde, sözleşmenin her iki tarafa yüklediği borçlar (ücret ödeme, işi ifa gibi) askıya alınmış sayılır. Bu sebeple bu zaman dilimleri içinde ilave tediye hakkı da askıya alınır ve ödenmez. Bu süreler dikkate alınmaktadır. Fakat kanunun çizdiği sınırlar kapsamında hizmet akdinin devamına rast gelen hastalık izinleri buna dahil değildir. Ayırıcı husus kanunun da kapsadığı şekliyle, ‘’iş ve hizmet akdinin devamı müddeti’’ dir.
Somut bir örnek üzerinden anlatacak olursak;
Taşerondan kadroya geçen bir işçinin 2 Nisan tarihinden sonra 20 gün ücretsiz izin kullandığını farz edersek; bu işçiye ödenecek ilave tediye (20×52)/365=2.84 yani 3 gün eksik olacaktır. Bu işçilere 13 gün yerine 10 gün ilave tediye ödemesi yapılacaktır.
SONUÇ
Ücretsiz doğum izninde olan işçilere (analık izni sonrası alınan ücretsiz izin), ücretsiz mazeret izni alan işçilere, askere giden işçilere, emekliliğe sevk edilen işçilere ödenecek ilave tediye hesabı yapılırken işçilerin eksik çalıştığı gün kadar ilave tediyesi eksik ödenecektir. Hastalık (sağlık) raporu, ücretli yıllık izin, yasal izinler, ve diğer ücretli izinlerde işçi çalışmış gibi sayılacağından bu süreler için ilave tediye ödemesi yapılacaktır. İdarelerin bu hususa dikkat etmesi gerekir.
