Belediyeler tarafından kurulan veya ortak olunan şirketler, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi sermaye şirketleri olup, belediyelerin tüzel kişiliğinden ayrı ve bağımsız özel hukuk tüzel kişileridir. Bu özellikleri nedeniyle, mevzuatta anonim ve limited şirketler hakkında öngörülen tüm yükümlülükler belediye şirketleri için de geçerlidir. Bu kapsamda, belediye şirketlerinin tabi olduğu bir yükümlülük de, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu uyarınca, sermayesi belli bir tutarı aşan anonim şirketlerin avukat bulundurma zorunluluğudur.
Bu Makale’nin PDF formatına ulaşmak için tıklayınız.
Avukatlık Kanununda Yer Alan Düzenleme
Dava açmaya yeteneği olan herkes kendi davasına ait evrakı düzenleyebilir, davasını bizzat açabilir ve işini takip edebilir. Dolayısıyla, bir davada tarafların avukat tutması kural olarak zorunlu değildir. Taraflar isterlerse bir avukatla anlaşıp davasını takip ettirebilir. Ancak, bu hususta mevzuatta bazı hallerde avukat bulundurma zorunluluğu getirilmiştir.
Nitekim 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 35. maddesinde;
- Türk Ticaret Kanununda öngörülen esas sermaye miktarının beş katı veya daha fazla esas sermayesi bulunan anonim şirketler ile üye sayısı yüz veya daha fazla olan yapı kooperatifleri sözleşmeli bir avukat bulundurmak zorundadır.
- Bu kurala aykırı davranan kuruluşlara Cumhuriyet savcısı tarafından sözleşmeli avukat tayin etmedikleri her ay için, sanayi sektöründe çalışan onaltı yaşından büyük işçiler için suç tarihinde yürürlükte bulunan, asgari ücretin iki aylık brüt tutarı kadar idari para cezası
denilmektedir.
Söz konusu düzenlemeye göre, anonim şirket şeklinde kurulan ve sermayesi asgari sermaye tutarının beş katından fazla olan belediye şirketleri, sözleşmeli avukat bulundurma yükümlülüğüne tabidir.
Hemen belirtelim ki, anılan zorunluluk, sadece sermaye şartını sağlayan anonim şirketler için geçerlidir. Sermayesi ne olursa olsun limited şirketler ve dolayısıyla bu türde kurulan belediye şirketleri ise bahsi geçen zorunluluğun kapsamı dışındadır.
Bu arada, anonim şirketlerin tamamı avukat bulundurmakla yükümlü değildir. Mezkûr yükümlülüğe, sermayesi, mevzuatta öngörülen asgari sermaye miktarının en az beş katı tutarında olan anonim şirketler tabidir.
Peki, anonim şirketler için geçerli olan asgari sermaye tutarı nedir?
Türk Ticaret Kanununun 332. maddesinde anonim şirketlerin esas sermayesinin 50.000 TL’den aşağı olamayacağı hükme bağlanmıştır. Dolayısıyla, bahsi geçen tutarın beş katı olan 250.000 TL veya daha fazla esas sermayeye sahip anonim şirketler ve dolayısıyla anonim şirket şeklinde kurulmuş belediye şirketleri, sözleşmeli bir avukat bulundurmakla yükümlüdür. Tekrar ifade etmek gerekirse, sermayesi 250.000 TL’den az olan anonim şirketlerin avukat bulundurması zorunlu değildir.
Diğer taraftan, avukat bulundurma zorunluluğu, kuruluş aşamasında esas sermayesi 250.000 TL ve üzeri olan belediye şirketlerinde ticaret siciline tescil ile birlikte doğar. Söz konusu meblağa veya daha üstüne sermaye artırımı ile ulaşan belediye şirketlerinde ise bu yükümlülüğün doğduğu tarih esas sözleşme değişikliğinin tescil edildiği tarihtir. Avukat bulundurma zorunluluğu bakımından esas sermayenin ödenmiş olması ise şart değildir.
Avukata Ödenecek Asgari Ücret Tutarı
Belediye şirketi ile avukat arasında, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine uygun ve yazılı olarak avukatlık hizmetleri sözleşmesinin düzenlenmesiyle avukat bulundurma zorunluluğu yerine getirilmiş olur. 2019 yılı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre gerekli şartları taşıyan belediye şirketlerinin, ilgili mevzuat gereği anlaştığı avukatlara 2019 yılı içinde asgari 2.268 TL aylık ücret ödemesi gerekmektedir. Bununla birlikte, takip edilen dava, takip ve işlerde tarifeye göre hesaplanacak avukatlık ücreti, yıllık avukatlık ücretinin üzerinde olduğu takdirde aradaki eksik miktar avukata ayrıca ödenir.
Herhangi Bir Davası Olmasa Dahi Şirket Avukat Bulundurmakla Yükümlü müdür?
Avukat bulundurma yükümlülüğü sadece davası bulunan anonim şirketleri mi kapsamaktadır? Herhangi bir davası veya hukuki ihtilafı bulunmayan şirketler avukat bulundurmak zorunda mıdır?
Hemen ifade edelim ki, anonim şirketlere avukat bulundurma zorunluluğu getiren Avukatlık Kanununun 35. maddesinin iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulmuş, Yüksek Mahkeme ise ilgili hükmü Anayasaya aykırı görmeyerek başvuruyu reddetmiştir.
Yukarıda yer verilen sorularla ilgili olarak Anayasa Mahkemesinin 30.06.2011 tarihli, E.2010/10 ve K.2011/110 sayılı Kararının gerekçesinde ise, yapılan düzenleme ile anonim şirketlerin sadece taraf oldukları davalarda değil, hukuki uyuşmazlık doğmadan önce de avukat bulundurarak, avukatın hukuki yardımından yararlanmalarının amaçlandığı belirtilmiştir. Anılan karar gereğince, herhangi bir davası olmasa dahi sermaye şartını sağlayan her belediye şirketi avukat bulundurmakla yükümlüdür.
Avukat Bulundurma Zorunluluğuna Aykırı Davranan Belediye Şirketleri Hakkında Uygulanacak Ceza
Avukatlık Kanununda, sözleşmeli bir avukat bulundurma zorunluluğunu yerine getirmeyen anonim şirketlere ve dolayısıyla bu statüde kurulmuş olan belediye şirketlerine Cumhuriyet savcısı tarafından sözleşmeli avukat tayin etmedikleri her ay için, sanayi sektöründe çalışan onaltı yaşından büyük işçiler için suç tarihinde yürürlükte bulunan, asgari ücretin iki aylık brüt tutarı kadar idari para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Buna göre, sermeyesi 250.000 TL’den fazla olmasına rağmen sözleşmeli avukat tayin etmeyen belediye şirketleri idari para cezasıyla cezalandırılır.
2019 yılı için yaş ayrımı yapılmaksızın herkesi kapsayacak şekilde tek asgari ücretin uygulanması kararlaştırılmış ve bu yıl için brüt aylık asgari ücret 2.558,40 TL olarak belirlenmiştir.
Bu halde, sözleşmeli avukat tayin edilmeyen her ay için iki aylık brüt asgari ücret tutarı olan (2.558,40 x 2)= 5.116,80 TL idari para cezası uygulanabilecektir. Dolayısıyla, örneğin sözleşmeli avukat bulundurması gereken bir belediye şirketi, 2019 yılı boyunca bu zorunluluğu yerine getirmediği takdirde (2.558,40 TL x 2) x 12 ay = 61.401,60 TL idari para cezasıyla cezalandırılacaktır.
Söz konusu idari yaptırım, belediye şirketinin yönetim kurulu üyeleri değil, şirket tüzel kişiliği hakkında uygulanır. Ancak, yönetim kurulu üyelerinin kanundan doğan bu yükümlülüğü kusurlarıyla ihlal etmeleri halinde hukuki sorumlulukları gündeme gelebilir. Bu arada belirtelim ki, hakkında idari para cezası uygulanan belediye şirketi, kararın kendisine tebliğinden itibaren en geç 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Bahsi geçen süre içinde başvurunun yapılmaması halinde ise idari para cezası kararı kesinleşir.
Sonuç olarak;
– Avukatlık Kanunu gereğince, esas sermayesi 250.000 TL ve üzerinde olan anonim şirket şeklinde kurulan belediye şirketleri sözleşmeli bir avukat bulundurmak zorundadır.
– Sermaye miktarı bu tutarın altında olan anonim şirketler ile limited şirket şeklinde kurulmuş tüm belediye şirketleri söz konusu yükümlülüğün kapsamı dışındadır.
– Avukat bulundurma yükümlülüğüne aykırı davranan belediye şirketlerine, Cumhuriyet savcısı tarafından sözleşmeli avukat tayin etmedikleri her ay için suç tarihinde yürürlükte bulunan asgari ücretin iki aylık brüt tutarı kadar idari para cezası verilir.
YASAL UYARI
Bu çalışma Kamutech Yazılım A.Ş. mevzuat grubu uzmanları tarafından hazırlanmıştır.
Makalenin her türlü yayın hakkı Kamutech Yazılım A.Ş.’ye aittir.
Kaynak göstermek ve link vermek kaydıyla alıntı yapılabilir.
