İhaleli işlerin aynı SGK işyeri dosyası üzerinden işlem görüp görmemesi devamlı tartışma konusu olmuş, idareler ile yüklenicileri (işverenleri) karşı karşıya getirmektedir. İdareler, yüklenicilere SGK’da ayrı dosya tescil ettirmeleri gerektiğini, yükleniciler de mevcut işyeri dosyasından yapılması gerektiğini karşılıklı olarak ifade etmektedirler. Bu işin mevzuata uygun olan tarafı nedir? Bu sorunun cevabını 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ve 2020/20 sayılı SGK Genelgesi çerçevesinde bulmaya çalışacağız.
Bu Makalenin PDF formatına ulaşmak için tıklayınız
Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin “işyeri bildirgesi” başlığını taşıyan 27’nci maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesinde; “(Ek cümleler:RG-5/12/2017-30261) İşverenin talebi üzerine aynı işverene, aynı iş kolunda olmak üzere işin bitiminden itibaren bir ay içerisinde tekraren verilen veya ihale edilen güvenlik, temizlik, taşıma ve benzeri nitelikteki hizmet alımı işlerinde yeni bir işyeri bildirgesi verilmeksizin söz konusu işlerin yürütüldüğü işyeri dosyası üzerinden işlemler yürütülebilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurumca belirlenir.”Yapılan bu düzenlemeyle; önceki işin tekrarı niteliğinde olan sözleşme veya ihale konusu yeni iş için, işyeri dosyası açılmaksızın iş ve işlemlerin mevcut işyeri dosyasından yürütülebilmesi amaçlanmaktadır.
İlgili hüküm kapsamında yeniden işyeri dosyası tescil ettirilmeksizin mevcut olan işyeri dosyasından işlemlerin yürütülebilmesi için aşağıdaki 6 şartın bir arada gerçekleşmesi gerekmektedir.
- Aralarında yapılan sözleşme ile verilen veya 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunları dahil olmak üzere ihale edilen güvenlik, temizlik, taşıma ve benzeri nitelikteki hizmet alımı işinin yapıldığı bir işyeri dosyanın bulunması.
- İşverenin yazılı talebinin olması.
- İşin aynı işverene verilmesi.
- Mevcut dosyadan yapılan iş ile söz konusu dosyadan yapılmaya devam edecek işin iş kolu kodunun aynı olması.
- Yeni işin aynı işverene tekraren sözleşmeyle verilmiş veya ihale edilmiş olması ve yeni işe eski işin bitim tarihinden itibaren en geç 1 ay içerisinde başlanacak olması.
- Mevcut dosyadan yapılmakta olan iş ile tekraren verilen veya ihale edilen işin personel çalıştırılmasına dayalı adam/gün sayısı belli hizmet işi niteliğinde bir iş olması.
Şimdi bu başlıkları detaylı olarak açıklayalım.
– Aralarında yapılan sözleşme ile verilen veya 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunları dahil olmak üzere ihale edilen güvenlik, temizlik, taşıma ve benzeri nitelikteki hizmet alımı işinin yapıldıgı bir işyeri dosyanın bulunması: İşveren tarafından tekraren alınan veya ihale suretiyle yüklenilen iş için işyeri dosyası tescil edilmeksizin işlerin yürütülmesine ancak bu konuda daha önce açılmış geçici mahiyette bir işyeri dosyasının bulunması şartıyla SGK tarafından izin verilecektir.
– İşverenin yazılı talebinin olması: İşveren tarafından tekraren alınan veya ihale suretiyle yüklenilen iş için işyeri dosyası tescil edilmeksizin daha önce açılmış mevcut işyeri dosyası üzerinden işlemlerin yürütülmesinde işverenin konuya ilişkin yazılı talebinin olması şartı aranacaktır. Bu doğrultuda işverenlerin veya yetki verilen kişilerin konuya ilişkin olarak taleplerini içeren ve 2020/20 sayılı Genelge eki Ek-3’te yer alan başvuru formu ile birlikte yeni işin sözleşme tarihiyle yeni işe başladığı tarih (bu tarih dahil) arasında işyerinin işlem gördüğü sosyal güvenlik il müdürlüğüne/ sosyal güvenlik merkezine başvurmaları gerekmektedir.
Peki yazılı talep olmadan mevcut işyeri dosyası üzerinden işlem yapılması durumunda SGK nasıl işlem tesis eder? İşverenin ilgili uygulamadan yararlanmak amacıyla SGK Ünitesine yazılı talebi olmaksızın mevcut işyeri dosyasından sona eren ihalenin bitim tarihini takip eden aydan itibaren bildirimde bulunmaya devam etmesi halinde iradesini bu yönde ortaya koyduğu kabul edilerek, diğer şartların sağlanmış olması koşuluyla da ihale konusu veya özel sektör tarafından tekraren verilen işlerde işyeri dosyası tescil edilmeksizin aynı dosyadan işlemlerin yürütülmesine SGK Ünitesi tarafından izin verilecek ve 5510 sayılı Kanun gereği idari para cezası uygulanmayacaktır.
– İşin aynı işverene verilmesi: Yeniden işyeri dosyası tescil ettirilmeksizin mevcut olan işyeri dosyasından işlemlerin yürütülebilmesine izin verilebilmesi için işin aynı işverene verilmesi şartı aranacaktır. Örneğin; (X) kamu kurumu tarafından ihale suretiyle ve 2019 yılı için (A) işverenine verilen temizlik işi ilgili idarenin uygun görmesiyle 2019 yılı Mayıs ayında (B) işverenine devredilmiş ve (C) işvereni adına isyeri dosyası açılmıştır. 2020 yılı için söz konusu işin (C) işverenine verilmesi halinde işlemlerin (C) işverenin adına tescil edilmiş işyeri dosyasından yürütülebilmesine SGK Ünitesi tarafından izin verilecektir.
– Mevcut dosyadan yapılan iş ile söz konusu dosyadan yapılmaya devam edecek işin iş kolu kodunun aynı olması: Yeniden işyeri dosyası tescil ettirilmeksizin mevcut olan işyeri dosyasından işlemlerin yürütülebilmesi için tekraren alınan iş ile SGK Ünitesinde bulunan mevcut dosyada yapılan işin iş kolu kodunun aynı olması gerekmektedir. İlgili SGK Ünitesi tarafından mevcut işyeri dosyasında yer alan bilgiler ve belgeler ile verilen belgelerdeki bilgiler karşılaştırılacak olup iş kolu kodlarının aynı olması halinde tekraren alınan iş için mevcut dosyadan bildirimde bulunulmasına SGK Ünitesi tarafından izin verilecek, iş kolu kodlarının farklı olması halinde ise mevcut dosyadan bildirimde bulunulmasına SGK Ünitesi tarafından izin verilmeyecektir. Örneğin; (X) kamu kurumuna ilişkin temizlik işi 2019 yılı için (A) Ltd.Şti. tarafından ihale suretiyle yüklenilmiş olup söz konusu işe ilişkin geçici işyeri dosyası 8121- Binaların genel temizliği iş kolu kodundan tescil edilmiştir. 2020 yılı için aynı şirket tarafından (B) kamu kurumuna ait özel güvenlik işinin yüklenilmesi halinde ise söz konusu ise ilişkin özel güvenlik faaliyet kodu 8010 olacağından mevcut işyeri dosyasından bildirimde bulunulmasına SGK Ünitesi tarafından sizin verilmeyecektir.
– Yeni işin aynı işverene tekraren sözleşmeyle verilmiş veya ihale edilmiş olması ve yeni iş için, eski işin bitim tarihini takip eden aya ait aylık prim ve hizmet belgesi/muhtasar ve prim hizmet beyannamesi verilmiş olması: Yeniden işyeri dosyası tescil ettirilmeksizin mevcut olan işyeri dosyasından işlemlerin yürütülebilmesine SGK Ünitesi tarafından izin verilebilmesi için yeni işin aynı işverene tekraren sözleşmeyle verilmiş veya ihale edilmiş olması ve yeni iş için, eski işin bitim tarihini takip eden aya ait aylık prim ve hizmet belgesinin/muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin verilmiş olması gerekmektedir. Bununla birlikte eski işin bitim tarihini takip eden aya ait aylık prim ve hizmet belgesinin/muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin verilmemesi halinde mevcut dosyadan bildirim yapılmayacaktır. Diğer yandan eski işin bitim tarihini takip eden aya ait aylık prim ve hizmet belgesi/muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin yasal süresi dışında mevcut dosyadan verilmesi halinde işlemlerin mevcut dosyadan yürütülmesine devam edilecek ve 5510 sayılı Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında idari para cezası uygulanmayacak ancak aylık prim ve hizmet belgesinin /muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin geç verilmesinden dolayı idari para cezası uygulanacaktır.
– Mevcut dosyadan yapılmakta olan iş ile tekraren verilen veya ihale edilen işin personel çalıştırılmasına dayalı güvenlik, temizlik, taşıma ve benzeri nitelikteki hizmet alımı niteliğinde bir iş olması: Yeniden işyeri dosyası tescil ettirilmeksizin mevcut olan işyeri dosyasından işlemlerin yürütülebilmesine SGK Ünitesi tarafından izin verilebilmesi için tekraren verilen veya ihale edilen işin personel çalıştırılmasına dayalı güvenlik, temizlik, taşıma ve benzeri nitelikteki hizmet alımı niteliğinde bir iş olması gerekmekte olup yapım işleri bu kapsamda değerlendirilmeyecektir.
Peki yukarıda belirtilen şartları taşımamasına rağmen tekraren verilen işlerin yeni işyeri dosyası tescil ettirilmeksizin tamamlandığının sonradan anlaşılması halinde ne işlem yapılmalıdır?
Her bir sözleşmeyle veya ihaleyle verilen iş için ayrı ayrı işyeri tescil edilmesi gerekmekteyse de söz konusu işlerin bitmiş olması, SGK’nın, işverenlerin ve sigortalıların zararı olmaması nedeniyle gereksiz emek ve zaman kaybına yol açmamak adına her bir işyeri için işyeri dosyası tesciline gidilmeyecek ancak, işyeri bildirgesi verilmesi gerektiği halde verilmeyen her bir iş için ayrı ayrı 5510 sayılı Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında idari para cezası uygulanacaktır.
Sonuç olarak; yüklenicinin (işverenin) isteği ile aynı iş kolunda olmak üzere işin bitiminden itibaren 1 ay içerisinde tekraren verilen veya ihale edilen güvenlik, temizlik, taşıma ve benzeri nitelikteki hizmet alımı işlerinde yeni bir işyeri bildirgesi verilmeksizin söz konusu işlerin yürütüldüğü mevcut işyeri dosyası üzerinden işlemler yürütülebilmektedir. Bunun yanında yukarıda belirtilen şartlara uyulmadan yeni işyeri dosyası açtırılmadan ihale konusu işlerin yapıldığının tespiti halinde, ihaleli işin bitmiş olması, tarafların (SGK, işveren, işçi) zararının oluşmadığı şartıyla, ayrı ayrı dosya açılmayacak, ancak her bir işyeri için işyeri bildirgesine bağlı idari para cezası uygulanacak, işçilerin bildirimlerinin yapıldığı SGK dosyası kabul edilecek, işverenin bildirimleri de geçerli kabul edilecektir.
YASAL UYARI
Bu çalışma Kamutech Yazılım A.Ş. mevzuat grubu uzmanları tarafından hazırlanmıştır.
Makalenin her türlü yayın hakkı Kamutech Yazılım A.Ş.’ye aittir.
Kaynak göstermek ve link vermek kaydıyla alıntı yapılabilir.
