Taşerondan kadroya geçen işçiler başta olmak üzere kamu kurumlarında işçi statüsünde çalışan personel, Kurban Bayramı öncesinde İlave Tediye heyecanı yaşıyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından imzalanan ve Resmi Gazete’de yayınlanan Cumhurbaşkanı Kararına göre; bu yıl işçilerin üçüncü İlave Tediye ödemeleri 27 Temmuz 2020 tarihinde yapılacak.
Bilindiği gibi, kamu işçilerinin yılda 4 taksit halinde toplam 52 günlük İlave Tediye hakları bulunuyor. Her bir ödeme 13 günlük taksitler halinde yapılıyor.
Peki İlave Tediye kimleri kapsamaktadır?
Kurum ve işçi açısından kimler İlave Tediye kapsamındadır?
Yargıtay kararlarında İlave Tediyenin kurumlar açısından kapsamı şu şekilde tanımlanmaktadır:
“Sonuç itibari ile kapsam bakımından, devlet tarafından yasa ve yasanın verdiği yetki ile idari işlemle kurulan ve kamusal yetki ve ayrıcalıklardan yararlanan kamu tüzel kişilikleri ve bunlara bağlı kuruşlarda iş sözleşmesi ile çalışanlara uygulanacağı görülmektedir.”
Yargıtay, İlave Tediyenin işçi yönünden kapsamını ve tanımını işe şu şekilde yapmaktadır:
“İş Kanunu kapsamına girsin girmesin, yukarıda belirtilen devlet ve ona bağlı kurumlarda İş Kanunu’nun 1. maddesindeki tanıma göre işçi sayılan herkes bu alacaktan yararlanacaktır. Kanun, 4857 ve 1475 sayılı İş Kanunu’ndan önceki İş Kanunu’na atıfta bulunmuştur. 4857 sayılı İş Kanunu işçi tanımına 2. madde de yer vermiştir. Buna göre “bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi” denir. O halde bir iş sözleşmesine dayanarak, yukarıda belirtilen kurumlarda çalışan her işçiye ilave tediye ödemesinin yapılması gerekir.
Bu düzenlemeye göre ilave tediye, 6772 sayılı Kanun kapsamındaki işçilere ücret sistemlerine bakılmaksızın her yıl için devletçe verilen ikramiye ödeneğidir.”
Yine Yargıtay kararlarında İlave Tediye alacağının nasıl hesaplanacağı ve kesinti yapılıp yapılmayacağı açıklığa kavuşturulmuştur. Buna göre
- Fazla mesai,
- Evlilik,
- Çocuk zamları veya primleri,
- Ayni yardımlar,
- Hafta ve genel tatil ücretleri gibi esas ücrete dahil olan ödemeler, İlave Tediye hesabında dikkate alınmaz.
İlave tediye alacağından SGK Primi kesilip kesilmeyeceğini ise şu şekilde açıklamak mümkündür: 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı yasanın 80/C ve 105. maddeleri uyarınca ücretin eki niteliğindeki İlave Tediye, 1.10.2008 tarihinden itibaren SGK prim kesintisine tabidir.
İlave tediye alacağı, ödeme tarihinde işçinin işinden ayrılmış olup olmadığına bakılmaksızın hak edilen yıl içinde, hizmetlerinin toplamı oranında ve son çalıştığı yerde ödenir. İşçi tam yıl çalışmamış ise, ilave tediye o yıl için kıstelyevm esasına göre hesaplanıp ödenecektir.
İşçinin ilave tediye alacağına esas olacak çalışma süresinin hesaplanmasında şunlara dikkat edilmelidir:
- Yasal ve idari izinler,
- Hastalık izinleri,
- Hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil günleri, çalışılmış gibi hesaba katılır.
Belediye şirket işçileri açısından İlave Tediye hususu ise, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2017/13347 Esas, 2020/1420 sayılı güncel Kararında şu şekilde açıklanmıştır:
“Belediye tarafından ortak olarak Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi olarak kurulan şirketlerin 6772 Sayılı Kanun’un kapsamındaki konumuna gelince;
Yukarıda belirtildiği gibi yasal düzenlemelerden ilave tediyenin, devlet tarafından yasa ve yasanın verdiği yetki ile idari işlemle kurulan ve kamusal yetki ve ayrıcalıklardan yararlanan kamu tüzel kişilikleri ve bunlara bağlı kuruşlarda iş sözleşmesi ile çalışanlara uygulanacağı görülmektedir. Söz konusu düzenlemelerde Belediyeler ve Belediyelere bağlı kuruluşlardan söz edilmiştir.
Bağlı kuruluşlardan söz edilebilmesi için, Belediye’nin bazı hizmetlerinin Belediye dışında özel bir kanunla kurulan, genel bütçe içinde ayrı bütçeli ya da katma bütçeli kuruluş olması gerekir. Genel Müdürlük biçiminde özel bir kanunla kurulmuş ve belediye ana hizmetlerinin bir kısmını yürüten bu kuruluşlara bağlı kuruluş denmektedir. Bu nedenle Belediye tarafından ortak olarak Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi olarak kurulan şirketler bağlı kuruluş olarak nitelenemez. Bu nedenle Belediye Başkanlığı’nın ortak olduğu şirket bağlı kuruluş olmadığından 6772 sayılı kanun kapsamında kalmaz ve işçisi de ilave tediyeden yararlanmaz.
Her ne kadar, aynı davalıya karşı ilave tediye alacak talebiyle açılmış ve bu talebin kabul edildiği bir kısım yerel mahkeme kararları Dairemizce onanmış ve ayrıca yine ilk derece ve bölge adliye mahkemelerinin gerekçeli kararlarında söz edildiği üzere, Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin davalı şirketin 6772 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerektiği yönünde kararları bulunmakta ise de, Yargıtay 7. 9.ve 22. Hukuk Daireleri arasında bu yönde oluşan içtihat farklılığın giderilmesi için Yargıtay 1.Başkanlık Makamına İçtihadı Birleştirme amacıyla 22. Hukuk Dairesince yapılan başvuru üzerine, Dairemizce Yargıtay 1. Başkanlığına yazılan 30/09/2016 tarihli görüş yazısında; Belediye Başkanlıklarının ortak olduğu şirketlerin bağlı kuruluş olmadığından, bu şirketlerin 6772 sayılı kanun kapsamında kalmadıkları ve işçilerinin de ilave tediyeden yararlanamayacakları ve hukuk dairelerinin kendi içinde verdiği çelişkili kararlara karşı içtihat birleştirmesi yolu bulunmadığı ve içtihat birleştirilmesinin mümkün olmadığı yönünde görüş bildirilmiştir. Yargıtay Daireleri arasında bu hususta görüş farklılığı bulunmaması nedeniyle de bu hususta içtihat birleştirme yoluna da gidilmemiştir.
Bu durumda Yargıtay Dairelerince benimsenen ortak görüşe göre, Belediyelerin hissedarı olduğu özel hukuk hükümlerine tabi şirketler 6772 sayılı Kanun kapsamında kabul edilmemektedir. Dolayısıyla bu şirketlerin işçilerine ilave tediye ödeme yükümlülüğü bulunmamaktadır.”
Yargıtay’ın bu kararında; belediye şirket işçilerine İlave Tediye ödenmemesi noktasında Yargıtay Dairelerince ortak bir görüş benimsendiği, Belediyelerin hissedarı olduğu özel hukuk hükümlerine tabi şirketlerin 6772 sayılı Kanun kapsamında kabul edilmeyeceği, dolayısıyla Belediye Şirketlerinin, işçilerine İlave Tediye ödeme yükümlülüğü bulunmadığı hükmüne varılmıştır.
Hangi İşçi Ne Kadar İlave Tediye Alacak?
İlave tediye ödemelerinde, işçilerin aldıkları maaşa göre girdikleri vergi dilimi önem taşımaktadır. Kamu işçileri Temmuz ayı itibariyle yüzde % 20’lik vergi dilimine giriyorlarsa, ilave tediyelerinin hesabında bu durum dikkate alınmalıdır.
İlave Tediye için örnek bir hesaplama şöyle yapılabilir:
| Asgari Ücret | Yevmiye | Ocak Ayı %4 Zamlı Yevmiye | Temmuz Ayı %4 Zamlı Yevmiye | 01.07.2020 itibariyle En Düşük Taşeron İşçi Brüt Ücreti | ||||||
| 2.943 TL | 98,10 TL | 102,02 TL | 106,10 TL | 3.183 TL | ||||||
| 13 Günlük İlave Tediye Brüt (TL) | SGK (%15) | Gelir Vergisi Matrahı | Gelir Vergisi (%15) | Damga Vergisi (Binde 7,59) | Kesintiler Toplamı (TL) | Net Tutar (TL) | ||||
| 1.379,3 TL | 206,9 | 1172,4 | 175,86 | 10,47 | 393,23 | 986,07 | ||||
| 13 Günlük İlave Tediye Brüt | SGK (%15) | Gelir Vergisi Matrahı | Gelir Vergisi (%20) | Damga Vergisi (Binde 7,59) | Kesintiler Toplamı | Net Tutar | ||||
| 1.379,3 TL | 206,9 | 1172,4 | 234,48 | 10,47 | 451,85 | 927,45 | ||||
| 13 Günlük İlave Tediye Brüt | SGK (%15) | Gelir Vergisi Matrahı | Gelir Vergisi (%27) | Damga Vergisi (Binde 7,59) | Kesintiler Toplamı | Net Tutar | ||||
| 1.379,3 TL | 206,9 | 1172,4 | 316,55 | 10,47 | 533,92 | 845,38 | ||||
Öte yandan işçiler, kamuiscileri.net tarafından geliştirilen aşağıdaki hesaplama robotunu kullanarak ne kadar İlave Tediye alacaklarını kendileri hesaplayabilirler.
Aynı şekilde İdareler de bu hesaplama robotunu kullanarak işçilerine ne kadar İlave Tediye ödeyeceklerini hesaplayabilirler.
