Kamu işçilerinin uzun süredir beklediği ilave tediye ödeme tarihleri belli oldu. 30 Ocak 2019 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile kadrolu işçilerin 26 günlük ilave tediyeleri 2 taksit halinde ödenecek. 13 günlük ilk taksit 31/01/2019 tarihinde, ikinci taksit ise 31/05/2019 tarihinde yapılacak.
GÜNCEL: 02 Ağustos 2019 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile ilave tediyelerin 26 günlük ikinci bölümü iki taksit halinde ödenecek. 3. taksit ilave tediye ödemesi 9 Ağustos 2019 tarihinde yapılacak. 4. taksit ilave tediye ödemesi 13 Aralık 2019 tarihinde yapılacak.
Cumhurbaşkanı Kararı ile ödenecek ikinci 26 günlük ilave tediye ödeme tarihleri ise yılın ikinci yarısında, yine Resmi Gazete aracılığıyla duyurulacak.
Özetle kamu işçileri 2019 yılı için 52 günlük ilave tediye alırken bu ödeme 4 taksitle yapılacak. Şu an için bu 4 taksitten ilk ikisinin ödeme tarihleri belli olmuş durumda.
Peki ilave tediye ödemelerinde nelere dikkat edilmelidir?
İlave tediye ödemesinden, SGK primi, İşsizlik Sigortası Fonu primi, Gelir Vergisi ve damga vergisi kesintileri yapılır.
İLAVE TEDİYEDEN BES KESİNTİSİ YAPILIR MI?
Evet, ilave tediye ödemelerinden Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) kesintisi yapılmalıdır. Zira BES kesintisi prime esas kazanç üzerinden yapıldığı için ilave tediyeden de bu kesinti yapılacaktır. Kesinti oranı ise yüzde 3 tutarındadır.
İLAVE TEDİYE ÖDEMESİNDEN İCRA KESİNTİSİ YAPILABİLİR Mİ?
İlave tediye konusunda sık sık sorulan sorulardan biri de ilave tediye ödemesinden icra borçları için kesinti yapılıp yapılamayacağıdır. Müstakil ilave tediye kanunu olan 6772 sayılı Kanun’da ilave tediye ödemelerinin haczedilemeyeceği açıkça hüküm altına alınmıştır. Bu nedenle ilave tediye ödemelerinden icra kesintisi yapılamaz.
İŞÇİ SAYILAN HERKES İLAVE TEDİYE ALIR
Kamu kurumları, kamu iştirakleri, kamu niteliği olan kurumlar ile belediyeler ve iştiraklerinin tamamı ilave tediye kapsamına girmektedir.
Yargıtay’ın içtihat haline gelmiş kararlarına göre, kapsama giren işyerlerinde işçi sayılan herkes ilave tediyeden yararlanacaktır. İşçi tanımı ise, ‘bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi nedir’ şeklinde yapılmıştır. O halde bir iş sözleşmesine dayanarak, yukarıda belirtilen kurumlarda çalışan her işçiye ilave tediye ödemesinin yapılması gerekir.
SAYIŞTAY KARARLARI NE DİYOR?
Sayıştay Genel Kurulu’nun ilave tediyenin ödemesiyle ilgili detayları konu alan 4 Nisan 1985 tarih ve 4492 numaralı kararı, 28 Nisan 1985 tarihli Resim Gazete’de yayınlanmıştır. Bu karar, ilave tediye konusunda en detaylı düzenlemelere yer verilen mevzuat hükmü durumundadır.
GEÇİCİ İŞÇİLER İLAVE TEDİYE ALACAK MI?
İlgili Sayıştay kararıyla, işçi vasfına sahip olup, sürekli ve süreksiz hizmet akdiyle çalışan kişilere bir yıllık hizmetleri karşılığında iki aylık ilâve tediye verilmesi ilkesi benimsenmiştir. Buna göre kapsamdaki kuruluşlarda çalışmak kaydıyla, geçici işçilerin de ilave tediye alması mümkündür. Böylece 696 Sayılı KHK kapsamında kamu kuruluşlarında geçici işçi pozisyonlarına geçirilecek olan işçiler de ilave tediye hakkından yararlanacaktır.
Geçici işçilerin alacağı ilave tediye miktarı, o yıl içindeki hizmet süreleriyle orantılı şekilde hesaplanmalıdır.
İLAVE TEDİYE HANGİ ÜCRETE GÖRE HESAPLANIR?
İlâve tediyeye esas olan aylık kazançların hesabında, fazla mesai, evlilik, çocuk zamları veya primleri, aynî yardımlar, hafta ve genel tatil ücretleri dikkate alınmaz. İlâve tediye işçinin esas ücretinin aylık toplamına göre yapılır. Burada sözü edilen esas ücretin, işçinin 26 günlük yevmiyesine karşılık gelen ücret olduğu, Yargıtay ve Sayıştay’ın istikrar kazanmış çeşitli kararlarında belirtilmiştir.
İŞTEN AYRILMIŞ OLAN İŞÇİYE İLAVE TEDİYE ÖDENİR Mİ?
İlâve tediyelerin ödeme tarihinde işçinin işinden ayrılmış olup olmadığına bakılmaz. İşçinin ilâve tediyesi, yıl içinde o yerde veya aynı idare, kurum ve kuruluşa ait değişik yerlerde geçmiş olan hizmetlerinin toplamı nispetinde ve son çalıştığı yerde ödenir. Hizmet süresine göre yapılan hesaplama sonucu alacağı bulunan işçiye, işten ayrılmış olsa dahi ilave tediye ödemesi yapılır. Yani işçi işten ayrılmadan önceki çalışması için ilave tediyeye hak kazanmışsa, ilave tediye ödeme tarihinde çalışmıyorsa da hak kazandığı kadar ilave tediye ödemesi yapılır.
İLAVE TEDİYE, HİZMET SÜRELERİNE ORANTILI ŞEKİLDE HESAPLANIR
İlâve tediyelerin hizmet süreleri ile orantılı şekilde hesaplanıp ödenmesi zorunluluğu bulunduğundan, ilâve tediye taksitlerinden bir ya da birkaçının ödenmesinden sonra işe girmek veya taksitlerden bir bölümünün ödenmesinden önce işten ayrılmak, ilâve tediyeye hak kazanma açısından işçiyi olumsuz yönde etkilemez.
İLAVE TEDİYE, İZİN VE TATİLLER ÇALIŞILMIŞ KABUL EDİLEREK HESAPLANIR
İşçinin ilave tediye alacağına esas olacak çalışma süresinin hesaplanmasında, iş veya hizmet sözleşmesi süresindeki kanuni ve idari izinlerle, hastalık izinleri, hafta tatili ve genel tatil günleri çalışılmış gibi göz önünde bulundurulur.
FAZLADAN YAPILAN İLAVE TEDİYE ÖDEMESİ GERİ ALINIR MI?
Çalışmadığı kısma ilişkin ilave tediye ödemesi alan işçinin işten ayrılması durumunda nasıl bir yol izlenmesi gerekmektedir? Bu soruya, Sayıştay Genel Kurulu Kararı’nda cevap verilmiştir.
Eğer işçi, yılın bitiminden önce işten ayrılacak olursa, işe giriş tarihi ile ayrılış tarihi arasındaki hizmet süresine göre yeniden bir hesaplama yapılması ve ileride ödenecek ilâve tediye taksitlerinden bir alacağı ortaya çıkarsa bu alacağının verilmesi, işten ayrıldığı tarihe nazaran fazla ödeme yapıldıysa bu miktarın geri alınmaması gerekmektedir.
ASKERLİK VE BEDELLİ ASKERLİK, İLAVE TEDİYE DİKKATE ALINIR MI?
Son dönemde bedelli askerlik işçilerin de gündemindedir. Çok sayıda işçinin de bedelli askerlikten yararlandığı bilinmektedir. Bedelli askerlik düzenlemesinde, bu düzenlemeden yararlanacak işçilerin 21 günlük temel askerlik eğitimi süresinde ücretsiz izinli sayılması kararlaştırılmıştır. Genel kural olarak da ücretsiz izinlerin ilave tediye hesabında dikkate alınmaması gerekmektedir. Dolayısıyla bedelli askerlikte geçen 21 günlük süre, ilave tediye hesabında dikkate alınmaz.
Bedelli askerlik gibi normal askerlik dönemi de ilave tediye hesabında dikkate alınmaz. Zira askerlikte geçen sürelerde iş sözleşmesi askıdadır. Askı süreleri ilave tediye hesabına dahil edilmez.
ANALIK İZNİNDEKİ İŞÇİYE İLAVE TEDİYE ÖDENİR Mİ?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 74. maddesine göre, kadın işçilerin doğumdan önce 8 hafta ve doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta ücretli izin hakları bulunmaktadır.
İşçinin ilave tediye alacağına esas olacak çalışma süresinin hesaplanmasında, hastalık izinleri, hafta tatili ve genel tatil günleri çalışılmış gibi göz önünde bulundurulacaktır. Dolayısıyla doğum yapan işçinin, toplam 16 hafta ücretli analık izni de hastalık izni kapsamında olduğundan ilave tediye hesabında dikkate alınır. Bu işçilere, ücretli analık izninde geçen sürelere ilişkin ilave tediye ödemesi yapılır.
6 AYLIK ÜCRETSİZ DOĞUM İZİNDE İŞÇİYE İLAVE TEDİYE VE İKRAMİYE ÖDEMESİ YAPILIR MI?
Bilindiği gibi 4857 sayılı İş Kanunu ile kadın işçilere tanınan haklardan biri de analık izninin ardından kullanabilecekleri 6 aylık ücretsiz izin hakkıdır. Ücretsiz izinler ilave tediye hesabında dikkate alınmayacağı için ücretsiz doğum izninde geçen süreler de ilave tediye ödemesine hak kazandırmaz.
MAZERET İZİNLERİ İLAVE TEDİYE HESABINDA DİKKATE ALINIR MI?
Kamu işçilerinin mazeret izinlerini, ücretli ve ücretsiz olarak ikiye ayırmak mümkündür. Her ne kadar 4857 Sayılı İş Kanunu’nda ücretsiz mazeret iznine yer verilmemiş olsa da toplu iş sözleşmesi ile işçiye ücretsiz mazeret izni hakkı verilebilmektedir. Nitekim 696 KHK kapsamında kadroya geçirilen işçilerin mali ve sosyal haklarının belirlenmesine esas teşkil eden ve Çalışma Bakanlığa tarafından 12 Nisan’da yayınlanan Toplu İş Sözleşmesi hükümlerinde kadroya geçen işçilere 45 gün ücretsiz mazeret izin hakkı öngörülmüştür.
Peki ilave tediye hesabında mazeret izinleri nasıl değerlendirilmelidir?
6772 sayılı Kanunu’nun 4. maddesinde kanuni ve idari izinlerin ilave tediye hesabında dikkate alınacağına yer verildiğinden, ücretli mazeret izinleri bu kapsamda değerlendirilmelidir. Dolayısıyla işçinin eşinin doğum yapması, evlenmesi, yakınlarının ölümü ile tabi afet, evlat edinme ve özürlü çocuk izni gibi ücretli mazeret izinlerinde geçen süreleri, ilave tediye hesabında dikkate alınır.
Kadroya geçen işçilere tanınan 45 günlük ücretsiz mazeret izinleri ise ilave tediye hesabında dikkate alınmaz.
YARI ZAMANLI ÇALIŞMA İLAVE TEDİYE HESABINDA DİKKATE ALINIR MI?
Yarı zamanlı çalışmanın düzenlendiği 4857 Sayılı İş Kanunun 74. Maddesi’nde çalışılmayan dönem ‘ücretsiz izin’ olarak tanımlanmıştır. Ücretsiz izinler, ilave tediye hesabında dikkate alınmayacaktır. Bu nedenle yarı zamanlı çalışan işçiye, çalıştığı süreyle orantılı olarak ilave tediye verilmelidir.
Kısmi çalışma için de aynı hüküm geçerlidir. Dolayısıyla kısmi zamanlı çalışma kapsamında çalışan sürekli işçiler için, ilave tediye hesabı oranlama yapılarak belirlenmelidir. Çalıştığı süreye ilişkin ilave tediye ödenmeli, çalışmadığı süre içinse ödeme yapılmamalıdır.
İlave Tediye Açısından Çalışılmış Gibi Sayılacak Haller Hangileridir?
| İLAVE TEDİYE | |
| Hafta Tatili | Sayılır |
| Ulusal Bayram ve Genel Tatil | Sayılır |
| Hastalık Raporu | Sayılır |
| Analık İzni | Sayılır |
| Eşinin Doğum Yapması | Sayılır |
| Evlenme İzni | Sayılır |
| Yakınlarının Vefatı (Eş, Çocuk, Anne Baba, Kardeş, Kayınvalide, Kayınpeder) | Sayılır |
| Tabi Afet İzni | Sayılır |
| Evlat Edinme | Sayılır |
| Özürlü Çocuk İzni | Sayılır |
| 6 Aylık Ücretsiz Doğum İzni | Sayılmaz |
| Bildirim öneli +6 haftayı geçen rapor | Sayılmaz |
| 45 Günlük Ücretsiz Mazeret İzni | Sayılmaz |
| Tutukluluk Süresi | Sayılmaz |
| Yarı Zamanlı Çalışma | Orantılı Olarak Ödenir |
| Kısmı Zamanlı Çalışma | Orantılı Olarak Ödenir |
