İşçiler arasından çalışan temsilcisi seçilmesi, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile zorunlu kılınmıştır. İş yerinde yetkili sendika bulunması hâlinde, sendika temsilcileri çalışan temsilcisi olarak da görev yapar.
Söz konusu Kanun’un “Çalışan temsilcisi” başlıklı 20. Maddesine göre; işveren, çalışanlar arasında yapılacak seçim ile çalışan temsilcisi görevlendirmelidir. Çalışan temsilcisi, seçimle belirlenemediği durumda atama yoluyla görevlendirilir.
Kanuna göre;
– 2 ile 50 arasında çalışanı bulunan iş yerlerinde 1,
– 51 ile 100 arasında çalışanı bulunan iş yerlerinde 2,
– 101 ile 500 arasında çalışanı bulunan iş yerlerinde 3,
– 501 ile 1000 arasında çalışanı bulunan iş yerlerinde 4,
– 1001 ile 2000 arasında çalışanı bulunan iş yerlerinde 5,
– 2001 ve üzeri çalışanı bulunan iş yerlerinde 6 çalışan temsilcisi görevlendirilmelidir.
Birden fazla çalışan temsilcisinin bulunması durumunda baş temsilci, çalışan temsilcileri arasında yapılacak seçimle tespit edilir.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında Çalışan Temsilcisi belirlenmesi amacıyla 29.08.2013 tarihli Resmi Gazete’de Tebliğ de yayınlanmıştır. Bu Tebliğ’e göre; çalışan temsilcisinin seçilmesi veya atanması ile ilgili gerekli tüm iş ve işlemler işveren tarafından yerine getirilir. İşveren seçim veya atama yoluyla görevlendirilen çalışan temsilcilerini iş yerinde ilân eder.
Çalışan temsilcisinin, iş yerinde yetkili sendika bulunmaması halinde çalışanlar arasından seçimle belirlenmesi esastır. Çalışan temsilcisinin seçimle belirlenmesi durumunda çalışan temsilcisi aday başvurularının yapılması için 7 günden az olmamak üzere süre tanınarak işveren tarafından iş yerinde ilân edilir. Seçimlerin yapılmasına ilişkin işlemler için gerekli şartlar sağlanır. Yeterli sayıda personel işveren tarafından görevlendirilir.
ÇALIŞAN TEMSİLCİSİNİN NİTELİKLERİ NELERDİR?
Bir işçinin çalışan temsilcisi olabilmesi için aşağıdaki niteliklere sahip olması zorunludur:
a) İş yerinin tam süreli daimi çalışanı olması,
b) En az 3 yıllık iş deneyiminin bulunması,
c) En az ortaokul düzeyinde öğrenim görmüş olması.
Yetkili sendika temsilcisinin çalışan temsilcisi olarak görev yapması halinde bu nitelikler aranmaz.
ÇALIŞAN TEMSİLCİSİ NASIL SEÇİLİR?
Çalışan temsilcisi seçimi, iş yerindeki çalışanların yarıdan bir fazlasının katılacağı oylamayla yapılır. Oylamanın gizli yapılması esastır. En fazla oy alan aday veya adaylar çalışan temsilcisi veya temsilcileri olarak ilân edilir. Vardiya usulü çalışılan iş yerlerinde ise seçimler tüm vardiyalarda çalışanların oy kullanmasına imkân verilecek şekilde düzenlenir. Seçim, sonuçları itibariyle 5 yıl geçerlidir.
İş yerinde yetkili sendika bulunması halinde, iş yeri sendika temsilcileri çalışan temsilcisi olarak görevlendirilir. Sendika temsilci sayısının zorunlu çalışan temsilci sayısından az olması durumunda diğer çalışan temsilcisi veya temsilcileri dengeli dağılıma özen göstermek kaydıyla işveren tarafından görevlendirilir.
ÇALIŞAN TEMSİLCİSİNİN YETKİ VE SORUMLULUKLARI NELERDİR?
Çalışan temsilcisi; iş sağlığı ve güvenliği konusunda tehlike kaynağının yok edilmesi veya tehlikeden kaynaklanan riskin azaltılması için, işverene öneride bulunma ve işverenden gerekli tedbirlerin alınmasını isteme hakkına sahiptir.
Görevini yürütmesi nedeniyle çalışan temsilcisinin hakları kısıtlanamaz. Görevlerini yerine getirebilmeleri için işveren tarafından gerekli imkânlar sağlanır.
Çalışan temsilcisi, görevi gereği işverenin veya iş yerinin mesleki sırları ile gördüğü, öğrendiği hususları ve çalışanlara ait özel bilgileri gizli tutmakla yükümlüdür.
ÇALIŞAN TEMSİLCİSİ SEÇMEMENİN CEZASI VAR MI?
İş yerinde çalışan temsilcisi bulundurmamak veya çalışan temsilcisinin görevine engel olmak ya da haklarını kısıtlamak fiilleri için çeşitli idari para cezaları öngörülmüştür. Örneğin Kanun’da öngörülen çalışan temsilcisini seçmeyen veya görevlendirmeyen işverenler için, çalışan sayısına ve tehlike sınıfına göre değişmek kaydıyla, 1545 TL ile 4635 TL arasında idari para cezası öngörülmektedir.
