696 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) kapsamında kadroya geçen işçilerin yemek ücreti 5 TL olarak belirlenmiş, ancak taşeron işçi olarak çalıştıkları dönemde ihale sözleşmesinde daha yüksek yemek ücreti belirlenmişse, yüksek olan bu ücreti almaya devam etmeleri benimsenmişti.
Aile, Çalışma ve Sosyal Politikalar Bakanlığı da,
“İşçilerin mevcut haklarıyla sürekli işçi kadrosuna geçirilmiş olmaları ve toplu iş sözleşmesinde iş sözleşmelerine aykırı hükümlerin bulunması halinde iş sözleşmesinin işçi yararına olan hükümlerinin geçerli olması nedeniyle, her ne kadar Bakanlığımızca 12/04/2018 tarihinde yayımlanan, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23’ncü maddesi uyarınca idarelerce sürekli işçi kadrolarına geçirilen işçilerin ücret ile diğer mali ve sosyal haklarının belirlenmesinde esas alınan toplu iş sözleşmesinde ‘Yemek Yardımı’ ile ilgili olarak “İşçilere fiilen çalışılan günler için bir öğün yemek verilir. Yemek verilmediği takdirde karar tarihinden itibaren fiilen çalışılan günler için 5,00 (Beş) TL/Gün tutarında yemek bedeli ödenir.” şeklinde düzenleme yapılmış olsa da 5,00 TL (Beş) TL, üzerinde yemek yardımı alan işçilere yüksek olan yemek yardımının ödenmesine devam edilmesinin gerektiği düşünülmektedir.”
şeklinde görüş vermişti.
BAKANLIK GÖRÜŞ DEĞİŞTİRDİ
Pek çok kurum da bu görüş doğrultusunda işlem yaparak, işçilerine, alt işveren işçisi oldukları dönemde ihale sözleşmesinde yer alan yemek bedellerini ödemeye devam etmişti.
Ancak Bakanlığın 06/09/2018 tarihli yeni kararı, bu uygulamayı değiştirecek nitelikte. Aile, Çalışma ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı’nın yazısında, kadroya geçen işçilerin ihale sözleşmesindeki yemek bedellerini alamamaları gerektiği belirtilerek ve bu işçilere 5 TL yemek parası ödeneceği açıklandı. Bakanlığın yazısı şöyle;
“Personel Dairesi Başkanlığından ilgi (a) yazı ile alınan ilgi (b) yazınızda Müdürlüğümüz ve bağlı kuruluşlarında hizmet alımı yoluyla çalışan personellere 696 sayılı KHK ile sürekli işçi kadrosuna geçirildikten sonra ödenecek yemek ücretlerinin 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 23. Maddesi Uyarınca İdarelerce Sürekli İşçi Kadrolarına Geçirilen İşçilerin Ücret ile Mali Ve Sosyal Haklarının Belirlenmesinde Esas Alınacak Toplu İş Sözleşmesi Hükümlerinde belirtilen tutar üzerinden mi yoksa (mülga) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yazı ekinde yer alan görüş yazısına istinaden sürekli işçi kadrolarına geçirilmeden önce tabi oldukları iş sözleşmelerinde belirtilen tutar üzerinden mi ödeme yapılacağı hususunda Başkanlığımızdan görüş talep edilmektedir.
Bilindiği üzere, sürekli işçi kadrolarına geçiş işlemleri tamamlanan işçilere idarelerce uygulanmak üzere, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve 31.10.2020 tarihine kadar uygulanacak olan toplu iş sözleşmesinin ‘Yemek Yardımı’ başlıklı maddesinde, “İşçilere fiilen çalışılan günler için bir öğün yemek verilir. Yemek verilmediği takdirde karar tarihinden itibaren fiilen çalışılan günler için 5,00(beş)TL/Gün tutarında yemek bedeli ödenir.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer alan hüküm çerçevesinde, 696 sayılı KHK ile sürekli işçi kadrosuna geçen söz konusu personellere fiilen çalışılan günler için bir öğün yemek verilmesi, yemek verilmediği takdirde, karar tarihinden itibaren fiilen çalışınlar günler için 5.00 (beş) TL/Gün tutarında yemek bedeli ödenmesi gerektiği mütalaa edilmekte olup, ayrıca konu hakkında Hukuk Müşavirliğinden alınan ilgi (c)’de kayıtlı yazı ekte sunulmaktadır. Bilgilerinizi rica ederim.”
HUKUK MÜŞAVİRLİĞİNİN GÖRÜŞÜ DE AYNI YÖNDE
Bu yazıda atıf yapılan Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Hukuk Müşavirliği’nin yazısında ise,
“Bu bağlamda, yüklenici firmalar ile iş sözleşmesi imzalanmak suretiyle kamu kurumlarında çalışan işçilerin, 375 sayılı KHK’nın geçici 23 üncü maddesinden yararlanmak için talepte bulunmaları üzerine bu kişiler, kamu kurumlarında kadrolu işçi statüsüne alınmıştır. Diğer bir ifade ile işçiler artık yüklenici firma işçileri değil kamu işçileri olmuştur. Bu statü değişikliği nedeniyle, yukarıda belirtilen Toplu İş Sözleşmesi hükümleri çerçevesinde 5.00 (beş) TL/Gün tutarında yemek bedeli ödemesi yapılması gerektiği değerlendirilmektedir. Bilgilerinizi arz ederim.”
denilmektedir.
ARTIK 5 TL YEMEK ÜCRETİ ÖDENECEK
Aile, Çalışma ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın yazısından ve bu yazıya dayanak teşkil eden Hukuk Müşavirliği görüşünden açıkça anlaşılacağı üzere, Bakanlık görüş değiştirmiştir. Önceki görüşünün aksine, 696 KHK kapsamında kadroya geçen işçilere artık yemek bedeli olarak 5 TL ödenmesi gerektiğini belirtmiştir. Böylece kadroya geçen işçiler, alt işveren işçisi olarak çalıştıkları dönemde ihale sözleşmesine göre aldıkları yemek ücretini artık alamayacaklar.
BAKANLIĞIN YENİ GÖRÜŞÜ NE KADAR HUKUKİ?
Ancak Bakanlığın bu görüşünün uygulama açısından ortaya çıkaracağı sorunlar bir yana hukuki olarak da sorunlu olduğunu değerlendiriyoruz. Öncelikle bu karar, işçilerin kazanılmış haklarından geri gidiş anlamına gelmektedir. İş Hukuku’nun temel ilkelerinden biri olan, “işçi lehine yorum” ilkesine de aykırıdır. 696 Sayılı KHK kapsamındaki işçilerin “mevcut haklarıyla kadroya geçirilme” sözü ile de çelişmektedir.
Öte yandan yemek ücretinin düşürülmesi, iş sözleşmesinde esaslı değişiklik anlamına gelecektir. Böyle bir değişiklik, ancak işçinin yazılı onayı ile yapılabilir. İşçinin açıkça onay vermediği esaslı değişiklikler işçiyi bağlamaz. Dolayısıyla Bakanlığın görüş yazısı, yemek ücretinin düşürülmesi sonucunu doğuran işçi aleyhine bir durumdur ve bu konunun yargıya taşınması durumunda davaların işçi lehine sonuçlanacağını değerlendiriyoruz.
Ayrıca söz konusu 5 TL’nin brüt tutar olduğunu, işçinin eline net yaklaşık 3,5 TL geçtiğini hatırlatmak gerekiyor. Dolayısıyla bir işçinin bu parayla karnını doyurabilmesi olanaklı değildir. Bakanlığın yemek ücretine ilişkin görüş verirken bu hususu da dikkat alması gerekirdi.
Bakanlığın görüş yazısına ulaşmak için tıklayınız
Hukuk Müşavirliğinin görüş yazısına ulaşmak için tıklayınız.
